장음표시 사용
291쪽
Collegii additamentum, quae a Cardinale nomen desumpsit; aedificati x altera parte cellulis; ex altera apertis ad amoenissimum prospectum fenestris, in hortos fontibus irrisuos, citris, limoni js, malisque aureis opulentos; in subiectam camporum planiciem floribus, & frugibus conuestitam. Hac in sede paucis quotidianae vitae 'administris suauissime, ac sancti lume viuere institust. Porro hanc ferme viuendi formam sibi praescripsit. Ma-
. ne ut primum euigilabat, iustum rerum caelestium meditationi tempus dabat. Mox Horarum pensum reddebat; deinde rem diuinam magno pietatis sensu faciebat. In agendis peracto sacrificio, Deo Opi. gratijs, moram satis longam trahebat. Publicis postea rebus , audiendis supplicibus,& legendis libellis vacabat. Sub meridiem mensae accumbebat, non regio luxu, aut pretiosis dapibus affluenti, sed Christiana frugalitate castigatae, quam sacra librorum lectione condiebat,
ne illo etiam tempore, quod nccessariae corporis sustentationi impenditur , animus ab honestis actionibus feriaret. Aprandio, rem Hsionis causa,
de rebus haud ita serijs cum familiaribus sermones habebat ea erat humanissimi Principis oblectatio in inde ad audiendos iterum supplices, Ac subscribendos, vel expediendos libellos se referebat. Nullam diei horam otiose elabi patiebatur: ijs potissimum rebus intentus, quae ad Pastoralis offici, curam , onusque pertinent. Vno Verbo
292쪽
verbo cuncta complectar. Religiosum, non Principem agere videbatur. Dioecesim Eborcnsem lustrari voluit per Andream Ouie dum S. I. singulari pietate Episcopum, qui postea inter AE- . thiopei Patriarcha, in summa rerum omnium penuria, & ghau mmis laboribus vitam tolerans, tandem multis clarus virtutibus, ex hac vita migraui; idoneos praeterea Euangelij praeconesidere idem submittebat , qui pueros, plebem que Cnristianis praeceptionibus excolerent ; &omnium ordinum mortales ad pietatis studium
cum Verbo, tum exemplo incitarent. Hebdomadae sanctae dies totus ad moerorem compositus In lacrymis consumebat. Diuina quaeque ossicia singulari religione, & grauitate obibat. Pauperum duodecim pedes, Christi Seruatoris morem imitatus, non sine lacrymis, abluebat. Illud in Henrico eximiae pietatis argumentum is Ma -- fuit. Archiepiscopalem forte Aulam Eborae re-
pentinus ignis corripuit, iamque cubiculum P
sum , in quo dormire consueuerat, flamma de .pakebat, cum nullus e domestaeis Seruatoris e Cruce pendentis effgiem, quam allambebat ignis iam Iam Voraturus, criperet, ipse maioribus a census flammis, in ignem se coniecit, eumque arreptum incendio linerauit, eo illustriori facinore, quo certiori periculo. Extat in Collegio Eborensi Crucifixi Imago, tanti facio oris munimentum, quod magni nominis Poetae poli-
293쪽
tissimis caiminibus celebrarunt. Unum ex ijs se ligo Epigramma, authore Emmanuel e Pimenta S. I. inde in reliqua iudicium ferendum. Ad. Henricum Regem.& Cardinalem,
ob ereptam ex incendio Regij Palath
Crucifixi Imaginem. Sustulit AEneas flamma ex ardente Parentem,
Iliacas flammae dum populantur opes Sustulit Henricus pietate insignis Iesum, Corripit augustas dum vaga flamma domos. Huius,& illius, magnum discrimen ab igne, Sustulit hic hominem, sustulit ille Deum. Dum haec Henricus Eborae in summa rerum tranquillitate agit; Vlysippone Rex Sebastianus ardenti bellicae laudis studio religiose inflamma tus, in Africam omnes animi curas intenderat ;opportunam inferendi belli occasionem nactus. Venerat ex Africa in Lusitaniam Seriphus Mulei Mahumetes, ab id ut ei Abdemelecho patria, ®no pullus, rogatum auxilium, Ut regnum paternum recuperaret. Sebastianum ad bellum Africanum aggrediendum iam pronum, Mauri aduentus, admotis veluti calcaribus , vehementius incitauit. Confestim magni per Lusitaniam Hilitum delectus fieri : externi, propositis praemijs, duces inuitari ; parari arma ; classis instrui commeatus in urbem importari. Sebastianus, nil nisi bellicum spirare, δffricam diu, noctuque animo voluere. Henricus officij sui esse duxit, Re
294쪽
pVRPURATA. 27 gem ab armorum strepitu ad pacis studia reuocare, & feroces iuuentutis impetus maturis consilijs temperare , ne ruentis ad interitum parti ceps esse videretur. De contrahendis prilis nup-t ijs serio cogita et , ita monuit, ac filijs procreandis , quas suarum virtutum , & Regni haeredes relinqv eret. Alieno prorsus rem pore Africum belltam suscipere, cum ab unius vita publica Lu-1 sitaniae salus, felieitasque pendere r. illo cadente Darios quippe esse belli euentus) totam etiam Regni molem, quae eius humeris innitebatur,
ruituram. Probi imperatoris non esse aliena regna appetere & proprium periculis obnoxium relinquere. Caeterum Sebastianus neque Henrici consiliis, neque superum ostentis, quae per eos dies visa uini ; neque piorum hominum precibus e sententia dimoueri potuit. Iusto collecto
exercitu, in Africam transmisit anno M. D. Lxx VIII.
die iv. Augusti, inito cum Mauris praelio, innumera Barbstorum multitudine circumuentus, fortissime dimicans, si vera est fama, vulneri bus confossiis occubuit: magna pars exercitus ferro concisa , pars in seruitutem abducta. uuiu Dce cladis nuncius in Lusitaniam perlatus dici non potest quantum lacrymarum, ac doloris exciverit, quae nos silentio committimus, ne anteacti . temporis Memoriam refricare videamur.
Coactis Regni Comit ijs, de summa rerum consultationes haberi caeliae. Constantibus om-
295쪽
nium ordinum fueragiis Henricus successior est Lusitaniae declaratus, quod unicus superesset Regis Emmanuelis filius, & magnus Sebastiani pa - .
truus. Agebat tum annum sexagesimum sextum. Florentem viribus & aetate iuuenem, confecta
iam aetate senex, Regem excepit quo liquido apparuit, quanto in discrimine res Lusitana versaretur. Anno M. DLxxvIii. V lysippone , soleyni ritu Rex salutatus. pra litum sibi a Regni ordi-hibus fidei Sacramentum recepit. Regiam coronam capiti imponi recusauit, quod Sacra iam erat decoratum. Neque Attalica indui veste voluit , ad talos vique, regio more, demissa, & in
longum tractum verrentis auro solum Syrmatis effusa, quam Reges solent induere, cum inaugurantur ; Toga Pontificia contentus Praetento tantum manibus sceptro , Procerum reliquijs, quae ex Africa clade supererant, comitatu S, &immensa populi multitudine circumfusus, in Regiam re- dij t. Mox ad subleuandam utcumque Rempubl.
graui aerumnarum pondere oppressam, animum curasque conuertit, quam orbam ac debilitatam doletrat, ceu nauem amisso rectore ventis, & fluctibus agitatam , laceramque. Viduis, & pupillis
consuluit, 'quorum maritos, ic parentes vel δε- talis clades abstulerat, vel Barbara regio captiuos detinebat. Legatum in Africam. misit ducentis aureorum millibus instructum, ut nobiliores redimeret. Pottoa reliquam etiam capti-
296쪽
uorum turbam e seruitute liberauit. 'Vna maxime de Regni siccessore cura Henricum dies noctesque torquebat, quod fatali multorum Principum studio , & ambitione petebatur. Quinque praecipui comporitores erant, qui superstite adhue Henrico, a Sebastiani obitu, caeperant de iure Successionis contendere. Catharina Princeps, Ioannim rigantino Duci nupta, infantis Eduardi fillia, Regis Emmanuelis neptis, stirpe, domo, satria, inoro Lusitana. Philippus II. Rex Catho icus ex Elisabotha Henrici sorore, & Emmanu lis maiore natu filia genitus. Philibertus Emmanuel Dux Sabaudire, ex Beatrice, altera Emmanuelis minore filia natus. Raynutius Farnesius, Parmae Dux , ex Maria , Eduardi i leni Henrici fratris seniore filia natus. Antonius, Magnus
Crati Prior, Ludovici, fratris Henrici filius illegitimus. Accessit Catharina, Regina Galliae, Hen rici II. vidua, & Angliae Regina Elisabetha. Nec deerant qui Pontifici Romano litem 'adiudica rent, quasi Lusitania spolij Cardinaliiij rationem indueret, &ad sedem Apostolicam pertineret &quia Alphonsus I. confirmato ab Alexandro III. Regis titulo, Lusitaniam, Petro Apostolorum
Vt impendentibus reipubl. malis Henricus tempestiue occurreret, Regni ordines Vlysippo
nem ad Comitia conuocauit, anno M. DLxXIX.
sed quia foeda ues urbem inuast; Αlmeirini
297쪽
lin aduerta Tagi ripa oppidum est conuenerunt. Singuli Principes iuris sui momenta, & rationes, quibus ad sceptrum Lusitaniae obtinendum nitebantur, per idoneos Procuratores exposuerunt. Vltro , citroque disceptatum satis. Nec quicquam certo in magna sententiarum, & studiorum varietate 'definitum. Re infecta, a Comit ijs discessum Gubernatores tantum designati, qui litem de Regni successione dirimerent , si . Rex anicquam decederet, legitimum successorem non declararet.
Furente interim populo,& magnis dissentionum motibus fluctuante Lusitania , Henricus curis anxius, annis grauis, morbis obnoxius, dum . dubius haeret; dum fluctuat apud se ; neque sua de Regni Lecessore conssilia explicat; neque certam sententiam profert, maiora in dies turbae incrementa capiebant. Alij Catharinae Principi;
Antonio alij ; plures Regi Catholico studebant: cui pronum erat, defuncto in Africa Sebastiano, accisis viribus, exhaustis opibus, scissis in factionesciuibus, Lusitaniam armatis classibus inuadere, ac subigere. Henricus tantae curarum moli sustinendae viribus impar , succubuit graui morbo oppressus: lecto affixus extrema Lusitaniae fata,&sibi ultimam instare diem praecognouit. In se collectus , rerum mortalium curas abiecit; ad aeternas animum reuocauit. Cunctis deinde quae
ad salutem Christus instituit, p si dijs se muni
298쪽
uit conscientiam diligenter lustrauit , consessione crebro repetita: Eucharistiae viaticum sumpsit; Sacro oleo ad extremam luctam ungi voluit: ita se ad vitae exitum comparauit, ac si mortem praeoculis semper haberet. Multis lecto assidentibus viris p ijs, & religioso ritu orantibus, oculis in Crucifixi imaginem intentis, diuinis semet confirmans verbis, placidissime essiauit animam die ultima Ianuarij anno a Christo nato M. DLXXX. Gregorio XIlI. P. P. Max. Imper. Rodulpho II. Eo
temporis puncto , quo magnum luna deliquium patiebatur : quo desinente, vivere desij t. Ultima Ianuarij dic natus Vlysippone ; vltima item
mortuus Alme irini, quasi mortis exitus vitae initio responderet . eademque dies lucis Vsuram concedere, simul & auferre videretur. Almairini, temporario monumento conditus est. Nobile ecandido marmore Mausolaeum sibi Ponendum curauerat in Templo Collegi j Eborensis S. I. huiusmodi Epitaphium Sepulturae inscriptum huc visitur. Henricus Emmanuelis Lusitaniae Regis
& Mariae pijssimae Reginae filius
S. R. E. Cardinalis. Perpetuus Apostolicae sedis a latere Legatus Et huius Regni venerabilis Inquisitor. Ex Bracharae Augustae Archiepiscopo Necessarias. ob causas primus Eborensis,
299쪽
Ac S. Crucis Commbricensis Commendata
Excellens omnis memoriae Princeps. Sepulturae locum hunc sibi vivens elegerat, Quia ubi Numinis fauore Non parum aliorum consuluerat saluti, Ibi animae suae. Per cominuata sacrificia, & preces Propitium idem fore numen Merito credebat, ac sperabat.. Postea tamen Dei Opt. Max. munere Rex Iuxta Patrem, & Matrem, ac Fratres
Sepeliri compulsus est. Regnante in Lusitania Philippo II. exmi mei rino in Regium Bethleemi Templum, Vlysipponi proximum, detortatum cadauer; ibique inter coeteros Lusitaniae Reges tumulatum anno MDLXXXII.
quod integrum plane, & nihil graue Olcns, non sine adstantium admiratione, inuentum est. Fuit Henricus statura corporis iusta, colore candido, oculis glaucis, flava olim caesarie, prouecta iam aetate, canitie venerabilis: Emmanuelem parentem facie referebat, & moribus; loquendi parcus , iustitiae & veritatis amans : quem habebat insitum animo pudorem, externo item corporis habitu praeferebat; quo superior erat alijs potentia & Maiestate; eo ab omni fastu, & impe-
300쪽
riosis moribus alienior. Ijs demum virtutum omnamentis excelluit, quae Principem reddunt om nibus numeris absolutum. Inaudito hactenus exemplo,& Regem egit, & Cardinalem. Sanctissimo Praesuli Carolo Borromaeo, Stanis lao Hosio, Polono, & Iacobo Sadoto, laudatin simis S. R. E. Cardinalibus, amicitiae Vinculo coniunctus fuit. Viros coluit religione praestantes, Franciscum Borgiam, Leonem Henricnm, L doui cum Gon Iueg da Camara, Simonem Rodericium de Granata, Bartholomaeum de Ma
tyribus, qui postea Bracharensis Antistes fuit,& Hispaniarum Primas. Excellenti etiam ingenio, ac doctrina viros, singulari studio fouit ,
Andream Refendium, Arium. Barbosam, Gaia parem Casartium, Hieronymum Osorium, Petrum Nunnium, Nauarrum, Vasaeum, Clenardum, Bucananum, antequam haeresi infectus deprehenderetur ε, & alios, quos breuitatis causa
Non defuerunt facili ad scribendum ingenio
Aviliores, qui Henricum in inuidiam vocarent; vi obiectis calumnijs, rebus ab eo gestis detrahere ausi fuerint. Hieronymus inprimis Connesta-gius, nobilis Genuensis, in suo de Portu lae stellae coniunctione libello, Emmanuel de Sousa de Faria, Lusitanus, acri vir ingenio , intento ni mis stylo Henricum pungit, & nonnulla sci ibit ab Historica grauitate, & veritate aliena. Hos Du-