장음표시 사용
281쪽
fessiones excipiebat; Sacram Eucharistiam languentibus ministrabat, eosque humanissimis comsolabatur verbis. Subdi praelo imperauit Lusit, no sermone librum, cui Sacramentale erat inscriptio, Authore Clemente Sancto , Presbytero Legionensi, in quo de Fidei Christianae mysterijs, & Ecclesiae Sacramentis .ctrina accurate tradebatur: cuius lectionem Palaeciarum Rectoribus maxime commendabat, qua ad iniuncti sibi ossicij cvram, onusque perfecte sustinendum, erudirentur. Prouinciam Bracharensem , quae longissime excurrit, & mille supra quingentas Paraecias numerat , per se obire voluit. Singula fere oppida , quorum erant multa longis interuallis inter se disiuncta , itinere interdum difficili , ac impedito, non sine ingenti animarum lucro institit percurrere, raro ad posteros pastoralis sollicitudinis & paternae caritatis documento. Frequentiorem Sacrae confessionis, & Eucharistiaevsiim ubique induxit. Prauas consuetudines sustulit; optimas inseruit. Infimam plebem, puerosque per singulos pagos Christianae doctrinae
rudimentis imbui curauit. Supellectilem argenteam &holo sericam Sacris pro dignitate faciendis, Ecclesijs egentibus, insigni liberalitate di stribuit. Perfecti denique Pontificis in procuranda, tuendaque commissa sibi populi salute nomen, & munus impleuit. Prouinciae Interamncnsi, cuius Metropolis est
282쪽
Brachara Augusta, graui annonae caritate laboranti, omni sibi ope subueniendum putauit. In gentem inprimis pecuniae summam in pauperum alimenta largitus est: deinde viros probos, industriosque praeposuit, qui publicis necessitatibus prospicerent, pagos percurrerent, & dispersa per
agros mapalia , domosque adirent; fame confectos cibis reficerent ; darentque operam , ut CGallia , Belgioque onustae frumento naues in tempore aduenirent: atque hunc maxime in modum frumento aliunde conuecto, & liberaliter distributo, annona laxauit.
Defuncta praesenti periculo Prouincia, ad gerendam, ornandamque domi rempubl. totum se contulit. Multa ab alijs Pontificibus incepta, Mimperfecta suscepit, & ad umbilicum perduxit. Tcmpla vetustate collapsa erexit, & pristino nitori restituit. Primariam Bracharae urbis Basilicam ornatu mirifico, ac pretioso instruxit, ut augustiorc quam antea ritu, diuina officia peragerentur. Plura ad communem ciuium utilitatem fabricauit. Pontes refecit. Fontes artificioso opere in medium platearum, & qua latius sese aperiunt fora, aqua derivata, induxit. Vrbem amoenitate arborum, & aquarum scaturigine recreauit. Augustam Bracharae faciem, & speciem reddidit, ut Augustae cognomen urbis aedificiorum pulchritudini, ac Maiestati responderet, & quam lateritiam inuenerat, marmoream constitueret.
283쪽
Vt erat litterarum studiosus, & litteratorum Moecenas, amplum Bracharae Gymnasium insti . tuit, ad quod ex tota Prouincia Interamnensi Scholastici, studiorum causa, confluerent: & magnis propositis praemiis, stipendiisque, praestantes euocauit e Belgio, Anglia, Galliaque Magistros, qui Lusitanam inuentutem optimarum artium praeceptionibus excolerent, sanosque cum lacte doctrinae mores pueris instillarent. inter alios disciplinarum Profestores Ioannes Varaeus, Bel ga, censebatur, editis de Rebus Hispania commentarijs clarus: & Nicolaus Clenardus Litteris Hebraicis, Graecis & Latinis apprime eruditus, qui, procedente die, Salmanticae magna nominis celebritate humaniores litteras docuit. Varaeus certe Henricum, Principem adornandam virtutem natum, summis laudibus extollit. Anno M. Dxxxix. Paulus III. PP. Henrico detulit supremam in causis fidei praefecturam quaestorem maximum in Lusitania, & regionibus illi subiectis appellant) qua sponte cesserat Iacobus da Silua , Septae Episcopus, urbis in Mauritania Tingitana , qui se Primatem Africae inscribebat; ut maior illi Tribunali authoritas, & religio adderetur. Initio Praefecturae, opus fuit grauissimas superare difficultates, quas nonnulli diabolicis acti furijs, & quaesitorum seueritate deterriti,
Romae opponebant, Vt recens exortum, & tznerum adhuc inLusitania inquisitionis Praetorium . Praeforarent.
284쪽
praeforarent. Sed Diuini numinis prouidentia,&Ioannis Lusitaniae Regis aut horitate, & Henrici consilio e calumnus pene oppressa extulit sese Fidei causa ; & Iudaeorum machinamenta in maius Tribunalis decus, & incrementa cesserunt: erecto Vlysippone, ut in Arce Regni, supremo Inquisitionis Concilio ; delectis ab Henrico viris nobilitate, doctrina, & vitae integritate conspicuis, qui Iudices incorruptos in Fidei causis agerent, Eborae, &Con imbricae in Lusitania; invrbe item Goa, Orientalis Indiae Metropoli, alia, tuendae religionis gratia, praetoria instituta. Ad Africae Arces, Asiae , Americaeque emporia, ad insulas Oceano fusas mari, ditionis Lusitanae, religionis censores & fidei vindices misit, qui causas rite cognoscerent, & in haeresum reos graui supplicio animaduerterent. Quod unicum fuit seruandae in Lusitania Catholicae religionis purae&illibatae remedium, gliscente eo maxime tempore per alias Europae Prouincias haeresi Lutherana, grassanteque malo quotidie latius.
In errorem lapsius est Paramus, quem nonnul- Z in . Parmii externi scriptores secuti sunt: A quodam namque Saauedra S. Inquisitionis iudicium in Lusitaniam primo inuectum scribit: Caeterum id aperte repugnat constanti omnium Lusitanorum sententiae ,& quod caput est, litteris Apostolicis, de .
illius erectione datis a Paulo II l. ad Ioannem III. MΜηn. is evRegem Lusitaniae. Decipi frequenter aliarum
285쪽
Σές LUSITANIA sentium scriptores in tradendis Lusitanorum re
us ,& harum ignoratione laboraret compertum est: id tamen non tam externorum Vitio , quam
nostrorum incuriae imputandum, qui patria lingui cuius illi periti non sunt, fere semper scribunt. A Beatrice da Silua, pijssima Virgine Lusitana, monitum Fordinandum , cognomento Catholi- eum, ut illud in Castella Tribunal erigeret, idonei scriptores testantur, Goneta ga, Italus, Franciscus Macedo, & Antonius de Souia Maccdo, Lusitani. Ab Ecelesia Bracharensi ad Eborensem Henricus transiij t, quam in eius gratiam Paulus Pon tifex ad Metropolitanae dignitatem evexit, anno M. DxL. vi constat ex litteris Apostolicis, quae in Εborensi Tabulario asseruantur. Α ubertus Miraeus, Gcorgius Cardoso Archiepiscopatum institutum esse asermant anno M. DXO. Facile utramque sententiam conciliabimus, si dicamus, priori anno litteras erectionis, Romae expeditas: posteriori, Eborae publicatas. Eamdem, quam Bra charae tenuerat vivendi rationem, Eborae seruauit, nisi quod in maiori opum assiuentia supra septuaginta num o rumaureorum millia In annuos prouentus numerat Ecclesia Eborensis) pinguio res eleemosynas erogabat. Sacras piorum hominum familias impense coluit. Societatem in primis Iesu, quam paucis ante annis in Lusitaniam
euocauerat, & peramanter exceperat Rex Ioan
nes, Henrici frater, amplissimo ei Collegio Co-
286쪽
nimbricae constituto , quod esset,& virtutum, dc litterarum nobile theatrum, de Euangelij praeco num seminarium; quo nullum in Europa vel magnificentius, vel religiosius, vel opulentius inuenitur. igitur Henricus Eborae de nouo Societati Collegio ponendo cogitauit. Amplam inirio domum Socijs assignauit, quae breui in eam magnitudinem excreuit, ut Con imbricensi pene par, annulaque euaserit : Melchiore Carnerio, primo Collegii Rectore declarato, excellentis doctrinae, ac probitatis viro, qui postea Episcopi Niceni in AEthiopia, dignitatem ad ijt, non alij , quam multorum laborum vectigalibus instructam. Ornatissimum templum idoneo situ aedificari praecepit, quod pretiosis e solido auro , argentoque donarijs locupletavit. Insignem Academiam Collegio adiunxit, praestantissimis e Societate Magistris, ad Trans aganam iuuentutem moribus ac litteris imbuendam, adhibitis. Aliud a Purificata Virgine illustre Collegium eadem in urbe condidit ; in quod externi Theologi, nonnisi probatae doctrinίe, ac vir ut is, praeuijs Praeceptorum suffragijs, cooptantur. Proprium item domicilium alendis, curandisque pauperibus studiosis, magno sumptu struxit; quod non modo necessarijs, veru metiam copiosis ad victum, medicamentaque, Vectigalibus dotauit. Vlysippone, magnificum Collegium,cula S. Antonio nomen est. S. I. collocauit. Dispersa per amplissimam urbem studia in unum ibi ly-
287쪽
caeum collegit, in quo grauiores disciplinae cum amoenioribus litteris traderentur. Vetustum Rori-sj Monasterium a Benedictinis relictum, de Pontificis consensu, Collegio Bracharensi, cum redditibus attribuit. In Con imbricense, Portuens & reliqua fere Collegia beneficia conferre, quandiu vixit, non destitit. Neque his se terminis continuit Henrici munificentia. In caeteras quoque religiones sese e L fudit : lucis instar , quae eo illustrior habetur, quo se magis communicat, & effundit. Abbas olim Alcobatiae creatus, regium illud Coenobium magna ex parte refecit. Ambitus columnis marmoreis, pulchro ordine discurrentibus cinxit. Pergulas in arctum coeuntes, ut Uberiorem lucem exciperent, laxauit. Totum sic ornauit Coenobium, ut cum structura & ornatu splendor & pulchritudo certarent. Con imbricae a S.
Bernardo Collegij, author fuit, & Abbatiar S. Pauli, primo ab ea urbe lapide disjunctae, modo extinctae, redditus assignauit, quo ius hae dotis ratio Monachis alendis constaret. Sacris Uuginibus Parthenonem in oppido Coia instituit. Minoritis plura per Lusitaniam domicilia posuit. In horum Vallisviridis prope Eboram
Conuentum , amoena admodum valle situm, ut
ipsum nomen indicat, interdum secedebat, ut ibi ab strepitu urbano remotus, & publicis cum sis vacuus, liberius Deo,& sibi vacaret;& sua-
288쪽
uissima de rebus caelestibus cum religiosis viris misceret colloquia, & summa animi tranquillitate frueretur. In maximo Eborae circo, illustri&conspicuo valde loco, eleganti strinstura Basilicam D. Antonio dicauit, cuius facies in circum versa inscriptionem maioribus incisam litteris praefert; quae Henricum operis Authorem testatur: Paraecia est, non Monasterium ut scripsit Donius d 'Αttichy. Monasterium quidem D. Antonij extra urbis muros fundauit, quod incolerent Franciscant ordinis fratres, a Pietate nominati. Anno M. DxLV. die Mercurij, I6. Decembris, Paulus III. nona creatione, Henricum Cardinalem creauit tit. S. S. quatuor Coronatorum, Ut
constat ex Pontificio diplomate dato hac die, mense, & anno; quamquam Panu inius, Ciaco nius, Acuntia, TelleZ, existiment creatum anno M. DxLvi. Nobiscum tamen sentit Auberyus, Se iterinus de Faria, & Contelorius, qui rem diligenter examinauit, &Spondanus an . IJ46. n. 4. Tel-
leg scribit habuisse primum, titulum S. Crucis in Hierusalem, quem postea mutauit in S. S. quatuor
Coronatorum anno M. DL. Caeterum, unum hac in sententia Tellium esse comperio : reliqui, titulum solummodo Coronatorum Henrico attri
buunt. Quibus plenam fidem faciunt litterae Apostolicae. hac de re a Paulo datae.
Paulo vero demortuo, anno M. DXLIX. Sacri
289쪽
Collegii Patres de Henrico Pontifice eligendo,
serio agitarunt. Multa pro illo in Comitijs suffragia lata esse testatur Nauarrus, Acuntia, Andrada, & Telleet. Nequc ingrata videbatur Carolo V. & Francisco Galliae Raegi, Henrici ad Pontificatum promotio. Nimia tamen Lusitanorum modestia ad religionem composita, rem disiecit. Post longas consultationes, Pontifex demum renuntiatus est Iulius III. a quo Henricus Legatus a latere declaratus in Lusitania, & subditis Lusi-
tanorum imperio Prouincijs. Anno MDLvii. vita functo Ioanne III. Catha
rina Austriaca, illius coniux, Caroli V. soror, Regni adminishrationem testamento sibi a Rege demandatam suscepit, & quo melius illa pro
cederet, Henricum , cuius fidei, ac prudentiae plurimum deferebat, tantae prouinciae sustinendae sibi adiutorem adscivit. Procedente tempore, humanarum rerum taedio affecta, & grauiorem etiam valetudinem, ac aetatem causata, publicam rerum administrationem deposuit, quam Henricus omnium Regni ordinum suffragiis sibi delatam, solus inijt ; rexitque, donec Sebastia nus immacura aetate Princeps, tractandis Imperij habenis fuit idoneus. Sexennium Henrici procuratio tenuit, non sine ingenti bonorum omnium approbatione ; quam externorum quoque Principum gratulationes exceperunt. Vnum inter caetera illius nominis gloriam maximὶ il-
290쪽
lustrauit. Munitissimam a SIIuliano Arcem. ad , , .
Tagi fluminis ostia, decimo rere ab Ulysippone η lapide, Oceano imminentem condidit, qua ma- '' re in angustas fauces coit, & breuissimum traiectiim reddit it perquem &subeuntibus portum nauibus,& e portu soluentibus omnino trans eundi in atque opportune, ne armatis hostium classibus urbs pateret, firmissima ibi brce imposita, fluminis ostia clausit, & aeneis tormentis instruxit, ut si quae irrumpere in Vibis portum hostiles naues audeant, certis ex Arce tormentorum ictibus cominus petitς, mancς ac lacer
vix subsistant; vel ferreis globis perforatς depri
Fato interea concessit Ferdinandus Vasconcellius Comitis Penellae filius , Archiepiscopus Vlysipponensis. Huic a Pio IV. Henricus subrogatus, ut in urbe Regni Principe commodius gubernaculis assideret, di publico bono consuleret. Non multo post Sebastiano maturam iam gubernando Regno aetatem assecuto, solemni ritu gubernacula tradidit, anno M. DLxviii. die xo. Ianuari j, qua Sebastiani M. anniuersaria festiuitas celebratur. Ipse, annuente P. P. Pio V. ad Eborensem Ecclesiam redijt, Λntistite per id tempus destitutam; atque in Societatis I. Collegio abs se magnifice condito, certam, ac propriam sibi sedem delegit. Pergulam regio sumptu construi iusserat, elegans