장음표시 사용
21쪽
Philippi Massin i j Commentarij
3 1 3 Dignior eD , qui in o suo digniorem p rs
Dei gatus Principis, eiusdem Principii O- legantis per nam repraesentat. 31 Principe nullus dignior , dinum. 363. 318 Dignior eo , qui maior es. 339 Honor issertur maioritati. 36o Delegatus a principe, es maior ordinario. 3s i Dignius est , quod digniorem habet ca am. 361 DHegati causa est Princeps. 3 6 3 iudicis ordinam causa es lex . 36 princeps , qui,olui 1 si legibus, tiae υρ antinata in terris, dignior es lege mortua . 3 6 3 Dignior eii , qui propius au Principem a eerit . 366 Delegatus a Principe magis aeredit ad principem , quam ordinarius, cum de eo a prineue appelletur. 36 Dignior ille Itiae ae dieitur, qui digniorem bai et operationem , ex potestatem. 3 6a Causa cognoscitur ab est . Ei 369 Delegatus Principis, maiorem habet mises atem, er digniorem operationem , quam ordinarius .
Di meri, o mixti impery, a Principe, νι cou mi ai. quod facere ordinamur non , ιυτ.3 i Dignior ιubens , quam ι sui. 3 1 tu ex ordinarius non potest se intromittere in causis a Principe commissi, nivi i jus a δε- legato .
3 7 3 Dignius Hi , quod aliud ce ara facit . 3 Dιiegatui a γrincipe Iacis cessare ordina-
3 6 Delegatus a principe digniorem habit Iurisdictionem, quam o uinarius , cum principis Iurisdictionem habeat. 3 7 Principis lurisdictionem praes tignus. 3 8 Magi ratuum luri ictio Itiberii leti s . 3 9 Dignior Iuriae ille dicitur , qui Amphoram habιι rurifur itonem a. 38o Dignitas Iudicis Gn iis in amplitudine ruri tritionis. 3 si Iudex ordinarius habet ampliorem , ct magis uniuersalem Iurisdictionem, quam Delet ius princUrs. 33, Iudex dignior Ot, qui simiorem, di perpetuam habιt ruri iectionem , ιο, qui insirmi νιm babet, ct temporati . 333 Obitius esse, quod perpetuum, quam quod aliquando es. 384 Delegatus Principis , temporatim habet risdictionem , ct imbeciaiorem , ordinario. 381 .Appellatur semper, de minori, ad maiorem vicem , non ad parem , Cei inferiorem. 386 Anouam a Principis delegato ad P Ue-Eitim Praetorio , ct ad duritorem . 387 Dignior mi ille iurix, in cuius erratione concurrit, tam Princeps, quam lex, quiam irae , qui a Principe tantummoo creatur.3 88 iudex ordinarius a tige, er a Principe mmul creatur .
389 Iudex quoque ordinarius Principer, reprisse sentat. 3so Mutabatus habu dignitatem ab I tam oer ido Frineψ- non representat, Da irae E eitur Ciuitatis Princeps. 3 si Deleratus a maiore ordinario, non Gae gnior ordinario minore. 39α Dignior non pol st diei, qui eum dignitatem non hab at, non es dignus. 393 Comparatiuumsupponis positivum. 39 Drogatus non dicitiar in dignitate aliqua constitutus. 391 Gignitatum quinque gr. s. 396 Peregatus principis non potes referri ad ariquem, ex quinque dignitatum gradus. 397 Dignitatem aliquam habere dieitur quicumque aliquid facit , etiam Ole, principe man-
398 iudicare ect honor . 399 Dignitas incerta, O innominata nora δε-
I-care munus potius es, quam honor .qoi Dignitas ab Itita, er o dinaria dignior e mi ordinaria, ex fecundum quid. o a Delegatus Principii ,squam habet dignitatem , babet in ea a d Iegata, extra suam O-nim priuatus es. Αο3 Dignior est confirmans , quam fucistis
ol Cons matio ad maiorem Wrtinet, non ad
ne adminivirasionem habet iure proprio. o7 iuuex ordinarius iuri iesion m habet cum administratione iure proprio, non autem dele gatus .
i aDenis. o9 Digniora sunt, qua cetustiora, eo uris paribus. io Iudices ordinary sunt antiquiorei delega
i a Delegati sunt ex consuetudine λιγoduem, pos r perios ordinarios, i a Dignior is dicitur,eui maior debetur bonor, ct maior pr satur reuerentia. Ai3 Ordinario maior debetur honor, er malo praestatur reuerentia , quam diaetato Frinc pis. i Consuetudo es optima Iegum ynterpres. i5 Oruinara, ex consuetuatne, in ciuitatibuli
22쪽
1 3 Comparativum supponit pestivum.
ea expeuιans, qua Olim manu regia expediebantur .
34 Ordinarius quoquι Princip/m repraesentat, di magis uniuersanter, quam detigatus Principis num. I s.
cisono ratio. 39 Ratio eo melior, quo certiori o risitio dicιων euirim demonstratio. i Capit. Dne de in. Delegati declaratuν. princeps es ioco poptio. 3 Magi liratias a lege eroatur in abstracto. Magi iratus, a quo non δε ιν π uatur. magiis mitis et i Principi, quam Diagatus, ἡ quo, mpιν appellatur. HI Communes opiniones, quando de Mis dub ratur , opponuntur. U Oιogatus principis, non iubet ordinariosed confugis ad eum , mnquam ad virtutem SK
η 7 vicio Grogat g i . 4 8 Detigatus Principis risi dici dignior ordis nario ,s sui ahquid ινιι commisium de res uatis principi. 9 DELEGATUS a principe, an, O quando, O quibus ordinaryi Discibas dicatur se di
43 7 iurisdictio Dotigata a principe facit c Me
19 D legatus principis potes eausu m/ri Impery aelegare , non ordinarius . εο ιώνυώictios mior illius es , qui, pinquam tutiontentiam nuuam , rursus poto iudica-N, qadm iuitis, etitus Iurisdictis, Iata sententia, spirat. 6 i Firmum ect mintis , quod citius euanseseis. ε, Iudex ordinarius , Psquam tulit Intentiam nullam , rursus Dies iudicare, secus d
ει tum ictionem habet miorem, qui, res tiatas sententia , mies eam delegare, quam qui resνuare sententiam sibi non potest .
23쪽
isi autem remouetur. poralem .
24쪽
DE OFFICIO EIUS CUI MANDATA EST
ETERI maiorum nostrorum instituto, interpretandum nobis hoc anno proponitur illud iuris argumentu, quod ad iurisdictionem pertinet;
untur Interpretes . vigesimo primo,libri primi, pandectarem titulo, qui inseriabitur de ossicio eius, cui mandata est iurisdictio. Conabor ego, quantum in me erit, viam vobis munire ad iurisdictionis naturam cognoscenda .& ad intelligenda ea , quae in veterum iuris peritorum responsis , Caesarumq; rescriptis, hunc et articulum tractantibus, eontinentur, in quorum interpretatione , supra quam cuiquam se credibile, peccatum est ab iis Interpretibus, qui maioris sunt nominis, ob antiquitatis ignorati nem , ut rectE obseritat hic vir eruditissimus M. Antonius Muretus. Quamobrem omnes ego i genii, industriae, & diligentiae meae neruos contendam, ut ea utar docendi rataone,quae & vestra attentione,& summo hoc loco, de quo Dei Opt. Max. & Excellentissimi Mediolanensis Senatus beneficio, dicimus, & docemus, possit non indigna censeri . Spero itaque fore, si quantum ego ad docendum, tantium vos addiscendum dili-gcntiae asseretis,ut uberrimos fructus, ex dissicili huius argumenti explanatione, capiatis . Li- a bet ergo diuidere , commodioris intelligentiae fratia , nostram hane ad huiusce Rubricae, interpretationem in duas principes partes, quarum prima continebit animaduersiones, ex quibus fluxerit verborum, quibus concepta est, plantissima explicatio . Secunda vero ad eiusdem Rubricae, ut appellant, continuationem pertinebit. prima autem pars riirsiis diuidetur in tres
particulas , in quarum prima nouem solitae nostrae quaestiones de iurisdictione in genere explicabuntur , totidem in secunda de Iudi eis ossi-eio, totidem etiam in tertia de Iudice delegato, quem per eum intelligimus, cui mandata est iurisdictio, ut nullum ut in hae rubrica verbum,
quod non a nobis diligentissime &exactissime
explicetur. Redeundo tritur ad primam particulam primae partis principalis, quaero de i iisdictione . Quibus modis usurpitur. Vnde dicta sit. --Qu' iure introducti.
Qua ratione. Quid sit. Quomplex.
Quae requirantur, ut illi fit locus.
Quos operetur essectus. Quomodo finiatur.3 Quod attinet igitur ad primam, respondeo iurisdictioncm vocem esse aqui uocam, S multiplicem , ut docet Coras. lib. 3. miscellancorum cap. II. nu. I. & Ant. Govean. lib. 1. de iurisdictione in princip. tradunt etiam DD. hic & aul. imperii m iniis. de iurisd. cmn. iud. & prascrtim Io. Bolog. l. c num. s. di ibi num. Σ. duobus enim A modis potissimum usurpatur, uno modo quatenus ad actum retemur, vel ad factum, altero vero modo quatinus refertur ad facultatem, seu
potentiam, S sic ad itis , ut recte docet Alciat. ad i. imperium inst. de iurisdic. om. iud. nu.9o. ubi ad iactum resertur, aut notionem, crinit: nem, seu exercitium iurisdictionis signiscat, vein l. r. inst. eodem,& secundum aliquos in l. eum ii. s. sid nec is de transac.& est lex apertissimus
in l. ait pretor .ff. de re. ivdie. aut refertur ad pratoris edictim, ut in l. quan ii is ff. de in ius. v c. in l. I. an avit m ff. de posui. in l. postquam A. imperator.s ut li g. nem. caueat.& alijs
in iuribus adductis per c oras in prealiefato lo-ε eo , N per lo Longouali. ad d. l. imperium nu. 8 . ubi vero in ius, & sacultatim retcrtur,eam
fgnificat, quam habent magistratus iuris dicendi facultatem, & secundo hoc modo accipitur in Rub. & toto tit. E. & Q de iurisdie. om. iud. &
in rub. 8c tit. nostro,&, secundum hanc accepti
nem,nos quoque sumus de iurisdictione disputaturi, quatenus scilicci, tam ad ciuile, quam ad
et Verum quia non satis costat inter interpretes, numquid lixe vox ita generaliter possit accipi, ut etiam ad merum imperium possit referri propterea hoc ipsem in quaestionem vocabimus,anteaquam ad secundam deueniamus : futura est igitur disputatio; an iurisdictio, secundum proprietatem latini sermonis, ita generaliter possit accipi, ut etiam ad merum.mperium possit referri, quod ad crimina pertinet, vel ad eam, tantummodo potestatem, quatin habent magi A stratus
25쪽
stratus statuendi de ςiuilibus nego; iis . a Pro intelligentia huius quε ionis libet praenotare, imperium quoque varius modis accipi, ut obseruare est apud P. Greg. Theloian. in sigi/g. iur. vat. pari. 3. lib. 67. e p. 13. num. 3. S . auteni in refertur ad personas , quae sunt supra; legem, quales sunt principes, α tunc significae imperium quoid m regium, absolutu in , di ia- dependens, de quo non agimus hic,cuius tamen mentionem tacita teri i s. sed & quod priyipi placuit inst. de tuta nat. genti δή civ. in l. q. s. r. de officio praesidis,& in l. & ideo supr.deois pro' cini de legati ut refertur ad . personas, quς sunt infra legem,& perso huius mali sunt in dupli-io ci di erentia aut enim priuatae sunt,aut publicae: priuatae sunt illae, que magistratu aliquo nonii funguntur,& ubi ad huiusuit, si perlonas refertur imperium signiti t. ut dominium. Mut patriam, vel dominicam potestatem , ut in l. z.
ubi glo T. C.de liberi. S liberis eorum in l. liber homo, hulias initii secunda ii. ad i. Aquil. in ι. idonei is de testi sed nee secundum iisne significationeni imperium accipimus in hac disputar, tione; personae autem publicae striat magistratus,qui ct ipsi, cum fiat legum cultodes, oe non domini, de secundum eas teneantur ius dicere,
3 εἰ iudicare s. r. initi de pii. iud. subsunt legibus , non praesunt, ut docet Marc. Tull. lib.
3. de legibus, id quod mutuatus est a Platone lib. . de legibus, ordo enim est,ut solus prini ceps, qui solutus. eii legibus i. princeps supr. de leg. legibus praesit, leges autem magistratibus, α niagistratus populo, ad huiusmoti e singo personas publicas, id in magistratua, ubi
eumque refertur imperiam , puteitatem gladii significae , ad animaduertendam in facinorosos homines , quod specialiter merum imp rium dicitur d. l. imperium, de hoc ergo i in- . perio, quod almagistratus resertur, α ad crimina pertinet, dubitamus hic an iurisdictionis sit species. Et in hae dissicultate, hoc modo declarata , pugnantes reperiuntur interpia in opiniones, quarum altera est negativa, quam tenuit hic Marc. Ant. Muret. nec ab huiu modi opinione videntur recedere Valaseb. ad d. l. imperium inum. 3 . di Camil. Plaut. in l. i. inst. eod. in praefatione num. s. ac pro hac opinione plura asteriantur. ε primum autem Mutatus hoc modo ratiocinatur , maximam, ac plenissimam iurisdictionem habebat distor urbanus, eius autem de nullo prorsus crimine cognitio erat l. i. Ede ossi Prae. De. urb. l. r. dc l. . Ede suspec. tui. hic Anton. uean. de in L i. insta e . ubi nos quoque latius trae bimus. Cognitio igitur de criminibus in iurisdi, ne, tamqtiam species sub genere , non continetur.
ret Secundo pro eadem sententia, sic ratiocinaturi volueria iurisdictio minori potest. Ls
Philippi Massini j Commentari j
let praetor cum L. seq. inst. de iurisd. om. iusso ei a cognitio de criminibus mandari non pote ti. solent L si quid erit supr. deoErroCons. l. ne mopo est. ff. de re g. jur Cognitro igitur de criminibus, & eonsequen'r merum imperium non
est species iurisdicitonis. is Tertio loco probabant hinc sententiam in
liqui , vere sere. Bart. ad d. l. cimperium nian . . per eundem rex. ind. l. imperium,quatenns eam videtur constituere differentiam inter merum, de mixtum imperium ; vini mittam in mixto imperio insit iurisdictio , in mero autem n qua
quam , dc quatenus iurisdictionis definitio ibi posita iurisdictioni competere non videtur C enim si merum imperium species esset iurisdictionis,utique iurisdictio esset in mero quoque imperio, de de eo , tam secundum nomen , quam secundum diis nitionem praedicaretur et genus zo enim inest in omnibus suis speciebus , de de illis uniu ε praedicatur, ut, post Porphyrium in tuis uniuersalibus cap. de genere, tradit glos.
in I. constat in vers. plebs inst. de iuri naz.gent. de civi. est rex. in l. a. g. creditum si si certa petata in l. si quid earum s. inter emptum de Iegat. 3. tradit. Barti ad l. I. E. sicere. pet. nu. a.
xi at iurisdictio mero imperio non ineit,de de eo, secundum dii finitionem, non praedicatur. d. l. imperium ; merum ergo imperium non est species rurisdictionis.1 a Quarto, ad mentem valaschi, possumus h modo ratiocinari, si imperium esset species iurisdietionis , illud sequeretur incommodum ν ω quod imperium non e set supra iurisdictionem . sed hoc consequens est salsum per te n I. ac si praetor inst. eod. de per t. cum praetor si is quoque inis. de iudiciis. ergo etiam est falsum an
et 3 Accedat etiam Quinto , quod illud, quod est
uniuerlatius, non potest esse species illius , quoaeie minus uniuersale, ars. d. l. si quid earum interemptum issi de leg. 3. sed imperium est uniuersalitis iurisdictione, cum de, de dominio, 'de patria potestate praedicetur d. l. i. C. de libertis de eorum liber. d. l. liber homo. E ad LΛquit. cum similib. ergo imperium species iurisdictionis esse non potzst . .
io His tamen argumentis minime negotium sa- cientibus , plerique luerunt in contrariam sententiam, opinantes iurisdictionis appellatione venire etiam imp rium merum, secundum verborum proprietatem, quia iurisdictionis Uecies sit, cuius opinionis videtur esse Aio in summa inst. de iurisdic. om. iud. quem sequutus est ind. l. imperium glost. in verbo mixtum, de ibidem Bart. num. 6. Bald. num. I. dc 3. Castrensinum. I. Alex. num. I. Lud. Rom. ante num. I. α num. I 3. Barth. Socin.num. I. iason. num. DAlciaci num. o. Dec. num. χε. Io. Bapt. Ca
26쪽
ante mim. prinium, & num. I. Curti Iun. num. s. cons. et . de hie num. 3. Io: Bolog. num. Q. Franc. Duarem tam in sita mei L. Oct. inti .
ad titi de iuri Q. O . iud. cap. r. quam etiam lib. i. disputi anniuersariarum cap. 13. in fine Angel. Mattheae. hic num. 3. Petrus Rebussi ad i. pecuniae verbum insi. actionis verbum col. r. fide verb. Mn. videtur sentire Hugo Do-nell. lib. 17. comm. iur. civ. c. 8. verb. ex his
perspici , de Ant. Gouean. hic in suo lib. a. de iurisdie. in praeludijs, circa principium, de eandem opinionem ascribit Muret. Cuiuio , a quo tamen dissentit, de hac, ve uno verbo diacam , est communis , de recepta scribentium sententia , ut de communi testantur , omnes ;adducti sunt autem DD. ad ita sentiendum plu-
3 Primum autem, de potissimum omnium sundamentum e si in l. i. g. I. inst. eod. ibi, α ideo videntur errare magistratus, qui, cum
publici iudieii , habeant exercitationem , lege, vel senatu seonsulto delegatam, veluti lege iu-lia de adulteriis, de si quae fiant aliae similes , mandant iurisdictionem suam, sic inducendo. publiei iudieii exercitatio est meri imperij:; cum pertineat ad gladii potestatem , de animaduersionem in facinorosos homines d. l. imperium . at in d. g. a. publici iudicii exercitatio, quod fuerat appellatum, iurisdictio deinde dieitur , igitur iurisdictio dicitur, & prae
αε dicatur de mero imperio , nec argumenti. huius evicacitatem eneruat xlureti declaratio, dicentis, eius loci sententiam esse, ut dum Papinianus dicit errare eos, qui, cum publici iudicii exercitationem habeant , suam mani dant iurisdictionem , lentiat tales magistratus - dupliciter errare ; primum scilicet, quia ma- . te viantur iurisdictionis nomine ; dum putant
eius appellatione venire publici iudicii exercitationem , & sic merum imperium ἰ deinde vero ; quia id mandant, quod mandari non potest , quam interpraetationem dicit eo loci Mu- retus esse etiam Antonii vaccae ; quia cuiuia eumque sit, primum fine dubio est diuinatiua expositio, contra l. qui putator L ad i. Aqua I. Praeterea ex principio legis collisitur errorem in te ipsa, non in appellatione consistere. Nam cum exordiatur I. C. quacumque lege specia liter, vel senatusconstitio, vel constitutione principum tribuuntur , mandata iurisdi ctione non transferri , iure optimo infert errare magistratus , qui merum imperium, lege, vel sex senatusconsulto sibi tributum, demandant, itave error sit in re , non in verbis, quibus lex non est posita l. x. in M. C. commvn. deleg.& ceria de verborum proprietate potius iuri De siilei, vel iurismagistri, quam magistratus
18 Secundo argumentantur, virtute, a proportione, quod argumentum est validicinium tal iure nostro, per teri in princ. inst. quod eum eo, iuncto g. quae diximus eod. tit. per tex. Ecgloissi in l. sussirit E de condict. in deb. cum ariteris congessis per Euer. in suis centum I as cis, in loco a proportione . ita se habet ius dicere ad exercitium imperii, ut iurisdictio ad imperium , at, qui exercet imperium. dicituriusdicere l. i. g. de quia supta de orig. iuri igitur imperium potest dici iurisdictio, de quia inquit ille rex. ve dicimus, de capite ciuis Romani in iussu populi Romani non erat permisi sum lege consulibus ius dicere, de se ius dicere resertur ibi ad causas capitales , quae ad imperium pertinent.
3o Tertio utor hac ratione. generale tractatum credendum est habere generalem Rubricam , per ea, quae tradunt DD. ad Rub. E si cert.pet. sed generalis est tractatus tam de imperio , quam de iurisdictione, qui inscribitur inu. de C. de iurisd. omn. iud. igitur credendum eii iurisdictionem, a qua inscribitur d. tit. generalis uniuersaliter, tam de imperio , quam de iuri iadictione in specie pridicari. 3 3 marto, ex sententia Bolog. proconsules. Et praesides dicuntur in prout ijs habere plenise limam iurisdictionem l. si in aliquam supr. de . ossic. procons. at proconsules, & prssides merum etiam imperium habent, ut probatur ml. de ideo, eod. est. de in l. ex omnibus, eum
duabus sequentibus, supr. de ossi prisiae igituri sub iurisdictione comprahenditur, & eontin
' tur etiam merum , de mixtum imperium. 3 Quinto, ex sententia Ant. Gouean. Histra dubitaretur m l. i. g. qui manda tam inis. eod. an, mandata iurisdictione, imperium merum transiret , nisi veniret iuras dictionis appellatione,
ι sed de hoc potissimum dubitatur in d. g. qui mandatam, venit ergo imperium appellatione iurisdictionis. 31 Non obstant argumenta exaduerso allata, di prasertim primum, quia dum priore oeo dicebat Muret. praetores vibanos plenissimam
in urbe habere iurisdidi ne in , respondendum est hoc verum esse, quoad cognitionem ciuilium causarum, secus autem quo ad cogniti nem eriminalium , & sie hibebat plenissimam
iurisdictionem in specie . non in genere, quod si plenissima in generedi abuisset iii risdictionem, potuisset etia cognoscere de criminalibus, ut proconsules,&μ siiles in prouincijs d. l.si in aliqua. 36 praeterea non satis constat apud interprstes vulgares, prςtorem urbanum merum imperium non habuisse, ut videbimus in . opportunius , contrarium enim videtur probari in d. l. i. instaeod. ibi, & si a familia dominus occisus esse dicetur , cognitionem pr or, quam ex senatuia consulto habet . mandare non potest prima tamen solutio vera est.
27쪽
dieit Murenas. iuris fictio vii rueris potest mandari , per rex. m l. solent cum l. seq. inis. de iurisd. omn. iud. latemur uniuersam iuri---nem praetoris posse mandari ; quia non hapit, nisi specialem iurisdictionem praetor , ibi euin iurisdictio in specie accipitur.
Leve est etiam tertium ar umentum petitum
a d. lamperium,ubi definitur iurisdictio in specie,
que ab imperio distinguitur, non iurisdictio oneralis, quae imperium quoque includit , ut iu- ora satis probatum est.
Ouartum quoque facile diluitur , quia Imperium. si proprie accipiatur, de cum ea quali. tate, ut sit merum, non est superius praedica.tione iurisdictioni, sed virtute, di auctoritate , & hoc modo intellisuntur iura allegata per V lasch. iurisdictio autem generaliter accepi , . praedicatione, & uniuersalitate est, re uera su oerior, non ad imperium isse acceptum , ica
ad imperium merum, de quo asimus, Quicquid dicat Valas ch.
' Quiolum quoque argumentum ex mox allatis solutum est ; quia imperium, nisiore vocabulo sumptum, est generalius iurisdictione, non imperium merum proprie sumptum, quod venit in hane quaestionem, ut in disputati Ouis veitibulo
concludo igitur,iurisdictione latin dici etia
de imperio, non tamen: admiserim cum lor Bo. oen. hic num. in t amperium iniis. de iu-xilii ci. omm. iud. numer. . di numer. s. ita
susE aceipi, ut etiam ad ius priuatum, quema modum est dominium, dc patria potelias, referri possit ; quandoquidem iurisdictio non nisi pote sitem illam signifieat,qua ius dicimus, quod
non sacimus virtute paetriae. vel dominicae potestatis, nec mouent iura per Bolog. allegata, qui i , non de iurisdictione loquuntur, μ lota auctoritas in d. l. a. C. de liberi. N eorum liberis probabilis est, non necessaria per ea qu*tradit. Bart. ad i. I. E si exrt. peti ubi alii quo-
ω .i' 'Adsecundam utem principem quaestionem
respondro, dubium ei lenumquid iurisdictio dicta sit a iure, & ditione, vela iure , & dictione,
di propterea paucis hoc quoque in quaestionem voeo , sunt ergo contrariae lata sententiae ; pri .ma est emistimantium dictam esse iurisdictionem a ditio , qux potestatem significat, quali lieturis potestas, hanc opinionem probat Azo in sum Q hoc eodem tit. num. a. sequitur so s.lonilis in Limperium inst. cit. Σ. nec nsm Gullielmus ynus, quos restri io. Bapt. Cδcciuiun. ibi num. 3 sequitur etiam Bart.ibi num. I. &Barth. s .nu. 36.necnon rasus ad Rub. infr.deiurisd ommiud. n. i. & plerique ex antiquis, quorum sandamentum est huiusmodi.
i Ab eo verbo verisimile est dictam iurudicii
stantiae accommodatur, ar . eorum, q'ti ait Bart. ad i. omnes populi supra de luit. di i re num. 19. sed vox huiusinodi ditio, quae testatem significat s. r. in pro . Insta d. l. C. de liberi. de eorum liberis, magis quam dictio, i iurisdictionis substantiae accomodatur, cum
nihil aliud sit iurisdictio , quam iuris potestas
de iure publico introducta, ut Bart. Ac omnes hie admittunt, di probatur in d. l. imperium, igitur verisimile est a ditione dictam eue, quasi
iuris potestas sit . . . . -- Caeterum hoc argumento minime negotiu t
eiente, quam plurimi luerunt in con rimientiam, opinantes a iuris, &ctionem appellatam esse , ita post Bala- vulsegos. Io. Bapt. Caecialup. ad d.l. imperium num.
I. Valaschus num. I. Dec. num. 1 p. CaM. qui alios plures refert num. I lo. Io. Bolog. num. 6. idem sentiunt etiam omnes recentiores, mVltramontani, quam citramonialii, praelartim
eruditiores, de in primis Hugo Domeli. vh E.
coment..de iur. ciuil. cap. o. vers. Iurisdiato
quam, circa principium. , ita, ut haec sit com senis, di receptior opinio, vs det communi testantur praeallegatis in locis , tam Cas. quam vologn. & pro hae opinione, quae verissim ςlt, plura possunt adduci, ego autem, studendo breuitati, uno utor, vel altero dumtaxat. 3 Primum igitur se argumentantur, si iurisdictio dicta esset a ditione, scriberetur tantum per
t. non autem per c. t. eum a iuris, de ditione fiat iurisditio, ut sentiunt etiam tenentes contrariam sententiam , non autem iurisdictio; sed nul- tibi reperitur scripta di, nisi per c. tiores, siue vetiistissimos codices inspiciamus, igitur non a ditione ς sed a dictione ruris, de ncque a iure diςendo dicti est . Corroboratur hoc argumentum ex sententia ine ij in d. I. imperium . quia etymologia nilal aliud est, quin quaedant vocis interpreolio , di eiusdem v is in proprium effectum rei, qus demonstratur re- 47 solutio l. Tugurii deverta signi f. sed eonNetudo scribendi hanc vocem te. t. quae optima est. Ieaum interpres L si de interpretatione supta de leg. interpretata est , visi dicia a iure di n-do; igitur eoneludentiun est a dictioneris aditionedictam esse. -
48 Secundo meo possumus hanc septentiam ii iusmodi ratione comprobare, per locum aeqniugatis;Quicquid dicitur de altero ex coniugatis , dc est diei etiam iis altero tri cognatiss.sn.is de reb. dutal sacra propriE m odiuis cum aliis adductis per Nicol. Visen. m o sua dialectio iur. lib. a an loco a conivgms; at ius dicens. quod est coniugatum cum iuri dictione, dicitur dubio aes mil. 4- . inst.de iurisd.omn.iud.erso idem de iurisdicia ne eoneludendum. me
28쪽
ro Nee sinit negotium argumentum contrariae
opinionis; quia procideret si seriberetur si
c. praterea magis proprium est iurisdictionis ius dicere quam iuris potestas , quae adeo generalis est, ve sexcentis iuris potestatibus, quae ad iurisdictionem non referuntur, possit accomodari, Dominia enim , quasi dominia,seruit tes, Actiones.& id genus milia omnia iuris p testates dici possunt. σι Ad tertiam quaestionem respondeo,dubium esse apud ipsos interpreties, quo iure fuerit introducta ipsa iurisdictio, de propterea hoc quo
que in quaestionem vocabimus. I pro praeuia i itur quaestionis huius termin rum intelligentia, praesciendum est nos non dubitare, an sit de iure naturali, vel de iure ciuili , quia non ambigimus, iurisdictionem relatam ad masistratus Romanorum, de qua disputamus, esse, de iure ciuili Romanorum , sed quia hoc Romanum ius bipartito consideratur; cum aliquod publicum sit , aliquod priuatum, idcirco nobis consilium est . in quaestionem 33 vocare , an iurisdictio sit de iure publico , γε quod attinet ad statum rei Romanae , vel de
iure priuato, quod singulorum utilitatem respicit A. vlt. inst. detulit.&iur. l. s. s. huius, supra eod. licet igitur multifariam possit aliqua res diei publica, ut deelarant Din in s. s. huius studii o& praesertim Zasius num. a . nec
pe respectu usus, respectu dominij, & alijs respectibus; itos tamen dubitamus, an iurisdia
ctio sit publiea, id se iuri publico ascribenda;
quia principaliter respiciat. publicam utilitatem, tamquam ea. quae ad statum rei, romanae pertineat In, hae igitur controuersia , hoc modo intel lecta , & dec rara in , in reperire de
more contrarias interpraerian sentemias , est
- enim qui sentiat iurisdictipnemssse iuris priuati, non autem publici, hic enim est sensus Mure. ti m hae,quaestione . qui potest monnullis satis vrsentibus probari argumentis. Primum autem , quia ν quae respinum negotium, ab Arist. Synallagma appellaciam, & circa ea versantur, quae priuatam utilitatem ,
p incipe saltem. loco ire spiciunt, iuris priuari , sinedubio, esse dicunxur, ut patet ex d. l. I. g. t huius sudii supr. de iust. de iuridc ex d. vlt. inst. eod ubi Dinsed talis est iurisdictios igitur est de iure priuato. probatur minor, quia iurisdictio non nisi circa negotia, quorum bipartita est diuisio, rum alia sinuetiuilia, alia criminalia, versatur, utinis. demonstrabimus.
γ' i Meuudo loeo pro hae parte possumus sic argumentari ; s iurisdictio in unere sumpta eLinde iure publico, nulla iurisdictionis species reperiretur de iure priuata a cum genus insitioinliter sitis speciebus, de quibus dieitur, Ae
praeditiitur l. si quid earum A. interemptum: ff.
de leg. 3. Barta ad i. r. ff. si certi peti num. 2.Bald. adl. I. in ta num. r. s . de pact. aequando alterum de altero praedicatur, ut d subiecto, quaecunque de eo , quod praedicatur dicuntur,omnia etiam de subiecto dicuntur, ut est auctor Arist. in antepraed. cap. s. id est quod praedicatur de genere, idem etiam praedicatur de qualibet eius specie l. 'mperil. de reg. iuril.item apud Labeonem s. generaliter Ede iniurieum alijs adductis per Nicol. Vigeli. in sua dialectica iuris lib. i. in loco a genere; At iurisdi-38 ctionis species, vel omnes, vel aliquae sunt de iure priuato ,r igitur impossibile est iurisdicti
nem in genere esse de iure publico. Is probatur minor, quia ea , quae respiciunt
priuatam utilitatem, sunt sine controuersia
6o de iure priuato d. .vit. & d. huiuslitudij, sed mixtum imperium,& iurisdictio simplex respiciunt priuatam utilitatem ; igitur mixtum imperium, & iurisdictio simplex , quae species
sunt iurisdictionis in genere, de qua loquimur, sunt de iure priuato . Eiusmodi autem species respicere priuatam utilitatem , probatur ex 6i didinitioui biis ipsarum; quandoquidem mixtum imperium, ut docet Bart. quem cominu niter sequuntur L D. ad d. l. imperium num. I.
est iurisdictio , quae ossicio iudicis expeditur, .priuatam utilitatem respiciens, quod si quis. dicat , huiusmodi definitiones recte conceptas non esse, nec fieri posse in illis sundamentum.,
quia sint commentatoris , habentis auctoritatem probabilem, non necetariam, alia rati ne , eademque efficacissima, eandem minorem 63 probo, vitum quodque enim dicitur publi- cum , vel priuatum ab obiecto, ita ut , si ver-- setur circa obiectum publicum , sit publicum , os si circa priuatum , sit priuatum , hinc iudicia , quae versantur circa delicta publica, cuius modi sunt homicidium , peculatus, ambitus dicuntur publica, tota tit. Inst. & ff. de publicis iud. illa autem , quae versantur circa negotia
ciuilia, & priuata, delicta dicuntur priuata, hinc tam , in iure nostro, quam apud M. Tullium, quem refert Zas. in d. s. huius studii num. I 6. habetur,centum viros iudicijs priuatis prae-ε suisse, at iurisdictio saltem simplex, & mixtum imperium versantur circa obiectum priu' tum , ut sunt actiones fluentes ex negotijs ciuilibus, de ex delictis priuatis, ut seu tiunt om -
nes ς igitur dum huiusmodi iurisdictionis spe-- ςies de iure priuato saltem elle dicuntur. Actiones autem esse iura priuata, probatur, tum quia sunt iura singulorum, eorumdem privatorum utilitatem continentia ir tum quia de
illis,& de aliis dicturus Iustin. in suis inst. pollicetur se dicturum de iure priuato d. g. vltimo inst. de iust. &'iur. εy'Tertio , & vltimo , si aliqua iurisdictionis species esset de iure publico, certe illa esset, quae
29쪽
ouae in mero Imperio thest , sed nec illa qui, quae meri imperi j recipit appellitionem, est de iure publico , ergo nulla species iurisdictionis de iure publico esse dicitur , & e-- sequenter, nec iurisdictio in genere. probatur minor quia quod respicit principaliter priuatam utilitatem, non, nisi iuris priuati, diei potest. Eiusmodi st merum imperium; ergo iu- ιι ris priuari est. Probatur minor huius probationis , quia merum imperium consistit in
absolutione , & condemnatione reorum , ut nemo dubitat , sed virui lue priuatam re se est utilitatem , ergo uniuersiam imperium metum. Re absolutione non est dubitandum , cum principaliter intersit illius , qui absoluitur , de . quanqtiam interest reipub. innocentes absolui, arg. l. absentem de pren. hoc est in εν consequentiam , & lacuudario . Condemia nationem autem,& ipsam non respicere prin-eipaliter publicam utilitatem probatur , ex sententia Io. LonSouall. ad d. l. Imperium num. I . per arg. a combinatione duarum i l.
quod est validi rumum in iure, per l. Gallus A. ille easus E de lib. & posth. cum cceteris latissimE eongestis per Euer. in suis centum i eis arg. in loco a coniunctione , seu combina- tione duarum legum, hoc modo videlicet, si rei condemnatio publicam respiceret utilitatem , rescriptum indulscns crimen reo, & aεs noxa eum eximens , non valeret; cum re .
scripta, eontra publicam utilitatem impetrata , nullius sint momenti l. vlt. Q si contr. ius vel Hil. pubi. at impetratio talis rei cripti valet t. pen. C. de praec. imp. off. igitur condem natio non respicit, saltem principaliter, publi-om utilitatem . sed priuatam , de consequenter; edm nulla iurisdictionis species sit de iure publico , impossibile est iurisdictionem in senere , quae de speciebus cum suis qualitatibus pradicatur , iuris publici diei.
Oeterum argumentis huiusmodi ; quamquam validissimis , minime refragantibus , in contrariam tuerunt sententiam Αzo in summa C. de iurisd. bino. iud: num. l. Bart. in d. l. imperium numer. r. & ibi Bald. in prima interpraetatione numer. 3. idem senuit etiam glos . hic, & consequenter Geteri omnes, tam antiqui, quam recentiores, de praesertim Zasius in L l. imperium numer. I. ac Vacon. lib. s. declarata iur. ciuil. declarat. 7. num. 6. ita, ut sit communis, & recepta
opinio, quae, & ipsa pluribus potest comprobari. ro Primum quia propter , quod unumquodque tale Ac illud magis, Autliuintillo magis ade sacr. sanct. Leel. I. in pecudum in fine is de usuri L sexta E. de eoll. bon. cum aliis adductis perret Vigeli. in sua dialecticatur. lib. a. in loco
a causa finali , res. r. at propter iurisdietio-
nem sunt magistratus, ut colligere ea hae om-7i nibus titi septa de .ff. mag. qui maristratus sunt de iure publico d. l. i. s. huius studii supr. de iust. & iure, ubi DD. N praeser
. igitur iurisdictio est de iure publico. & multo magis, quam magistratus. 3 Secundo , quaecumque publieam utilitatem respiciunt , & ad statum rei Rom. spectant . publici iuris esse dicuntur , Eiusmodi est iurisdictio in genere; ergo est de iure publ- . Iurisdictionem autem respicere publicam utilitatem satis d et pomponius in I. a. s. post originem se . de orig. iur. dum diciti parum est enim ius in civitate esse, nisi sint , qui iura reddere possint , & satis eonstat ad satum rei Romanae iurisdictionem ipsam pertinere ; eum ad magistratuus spectet, qui sunt de iure publico, de ad sermam, & constituti
7s Tertio, de ultimo. quiequid dieitur de aetia, neeesse est etiam , ut dicatur de potentia , 76 quandoquidem qualis est causa talis etiam censetur euectus i. quis quis A. filii vero C. ad i. Iul. maiest. l. r. in princ. ff. de ventri inspiciend. eum aliis adduciis per Nicol. Vingeli. in dialect. iur. lib. x. in loco a causa φsciente, sed actus in ictionis, qualis est i dieare, dicitur esse mulius publicum ι puppe inst. de Iud. igitur etiam iurisdictio, quae est illius potentia. et 'Non obstant nune contraria, de praesertim primum argumentum quia negamus iurisdictionem , ici illius exercitium, licet priuat rum negotia plerumue respiciat, concernere principaliter priuatoriam utilitatem , non tenet enim, haec sequela, ut inst. videbimus,
iurisdictio versatur circa negocia particuli ria, ergo respuit principaliter utilitatem pri
et 8 Nec obstar secundum ; quia negamus ali- uam speciem iurisdictionis reperiri, quae site iure priuato. Nec faciunt negocium, Barta
definitiones, quia indignae sunt . quae a nobis recipiantur ; ve latius demonstrabimus. d L ρ imperium inst. de iurisdie omn. ivd. in odsi quis velit os quoquo modo sustinere, quia ab aliis non improbentur . debet intelligere
illa verbi priuatam utilitatem respiciens , s eundario , non principaliter , vel respiciens priuatam utilitatem secundum quid, de ov- pectu meri imperi,no simpliciter, nisi enim hoe modo intelligantur Bart. definitiones , praeter-
. quamquod non recte explicat mixti imperii, ει iurisdictionis simplicis naturam ; aduersatursbi ipsi . qui in eadem i. imperium iub num. x. dicit v na cum gloss. nostra hie, iurisdi 5ionem in genere poterialem esse introductam da iure
publico. Nec facit mrocium illa consider iis
30쪽
. de obiecto Oblico, de priuato, quia omnia ius, diei a pumica sitne simpliciter , ut probat d. Io quippe de lud. respectu tamen iudiciori . publicorum , quae fiunt de delictis publicis ,
quae magis publica sunt , priua dici poniunt. Etenim iudicia illa magis publica dicu
turi, quae non modo Pendent ab hac potestate
de iure publico in D, cta, quod proprium est omnium iudiciorum ; in etiam , quia sugi putaria de populici, quatenus in illis quilibet de populo potest procedere ad accusandum, de ob illas causas, de quibus latξ per Franc. Duar.
lib. i. disputa annivers. cap. 37. ubi admittit
diei posse publicem iudicium etiam priuatum, re pectu illius, quoi sit magis publicum id quod
ictagimus etiam nos ad Rub. C. de edend. 83 num. 8.quemadm*dum enim minus malum respectu maiori dicitur bonum can. iurauit, de cam non solum 3. q. 3 l. quoties nihil ff. de reg. iur. l. si ita vulneratus iLad i. Aquil .can. duos a mala xi .distinct ita quoque minus publicum, respectu magis publici,p est dici priuatum. Accedat etiam , & hoc tollit omnem dii ficultatem, quoa non tenet fesola , aliqua iudicia iunt priuata, ergo aliqua iurisdictio est priuata, propterea quod , aut iudicium rescitur ad populum , vel ad magistratus, de publicum semper diei debet,cum sit actus habentium iurisdi-rs ctionem, & sie publicarum personarum, aut refertur ad iudices datos , de tune potest diei priuatum ; cum non sit actus iurisdictionis; ar sed simplicis notionis, de ad personas priuatas recratur, & hoc modo potest intelia si M.
Tullh locus ex aduerso adductus. Non obstat tertium, de ultimum,quia salsiim est etiam merum impertu non respicere principaliter publica utilitatena, ut aperte dicit Bart. ta quem omnes sequuntur,ad d. l. imperium n. 6.& certe abissutio innocentis principaliter respi. eit publicam utilitatem , ut patet in l. absentem Ede poen. in consequentiam autem utilit tem illius , qui absoluitur. Nec facit nego-eium illud, quod dicebatur de condemnatione; 29 quia Dblica utilitas consistic uniuersaliter in eo; ut rei condemnemur; sed non propterea sequitur, vi ex caiisa, &, ob maiorem utilitatem
ublieam, non possit ob meritum, de ob aliam milem eausam delinquenti indulgeri, arg. F. sed so de quod principi placuit,ins de iur.nat. Sent. de civ.& l .ad bestias fide poen. ictus enim indulgentiae. Se absolutionis, oc ipse iurisdictionis , seu imper ij est actus..i Quod si quis velit in hac quoque controuessa contrarias conciliare opiniones , poterit
hane distinctionem adhibeta, ad mentem Zasyad i. i. in g. huius studi j supr. de iust. Et iuresx mam. I6.3e I . aut iurisdiesio consideratur in
se, de in sua primma institutione, quatenus fuit instituta, ut peream ius redderetur, de diceretur in uria Romana, secundum ea, quae collis guntur ex omnibus titulis, in quibus agitur suprJe magistratibus, nec non ex i. a. de oris. iur. de , hoc modo considerata, est de iure γ' blico, de sic vendicant sibi locum posterioris
sententiae arg. aut consideratur, qu tepus, per exercitium, descendit ad priuatorum negocia, 93 de inue rursus distinguendum est ;siua aue
refertur ad publica delicia de ad publica iudi-
sq. cia,de etiam quo ad exercitium dicitur esse de .iure publico, aut vero refertur ad negocia ciui-
per se sit iuris pii blici,tamen, secundum quid, dc ratione obiecti, aliquo modo iuris priuati esse dicitur, nisi simpliciter, salte respective ad iurisdictionem consideratam in superioribus membris si huius distinctionis. Nec est inconueniens, ut una, de eaderes diuersis respectibus, diuerso iure censeatur A. O in suo solo Inst.de rerum diuis facitant optime, in terminis nostris s. i. g. stumina g. riparum si littorum. Inst. ead. rit. ubi Do. 96 Ad quartam autem respondeo ,iuxildicti nem esse introductam ob publicam. vxilitatem, ut colligere est ex l. i. 3. huius studii supr.de iust.&iur. de ut iudi*i re*e in urbe constitueren-9 tur, cordinarentur,quae omnia,aut distrahendarum controuersiarum , aut puniendorum maleficiorum gratia reperta sunt, ut ex M. Tuli. Pro Cecinna docet Oeta ad Rub. inis.dς iuri Ddie. Omn. iud.num. . parum enim est ius in ei uitate ere, nisi sint, qui iura reddere possint, hoc est magistratus , de iurisdictionem habentes, ve
tradit Pomponius ad i. a. supr.de orig. iur. dc. ins8 summa, ut uno verba dicam, est introducta ob bonum publicum ciuitatis, ut bene quieteque vivat, ut ex Arist. Bb .politic. de ex l. ns uitff. de ossi praesidi ocet Vacon. d. dcclarat.
77. num. 6. de, ut summatim dicam, sui introducta, ut e sent in urbe ciui vim coercerent. tenuiores a potentiorum iniuriis defenderent, . suum cuique tribuerent, iuris aequabilitatem ii
ter omnes proportione tenerent.
yy Ad quintam qui stionem respondeo , iurisdictionem , quatenus generaliter accipitur pro ea potestate iurisdicendi, quae tam ad ciuilia,quim ad criminalia negotia refertur, vario in
reo: doreperiri desinitam Coras. lib. 3. Misceli. Ior cap. 37.in princ.dixit ea. publieam iurisdicendi intestatem, de Vacon .praeallegato in I eo definit, publicam esse iuris potestatem quam quis operatur in iusto dicendo, ut ciuitatbene,quieteque vivat, sed magis placet defintiatio Antonii Gouean. lib. a. de iuris d. iv praeludiis , in fine, ut pote quae breuissima est, M. cceteris magis perspicua, inquit ipse; iurisdiactio est potetias publica statuendi de ei uili, vel de criminali negocio. ios Constat igitur lixe definitio ex suo genere, ad disserentiis, secundum philosophi praeceptionem