Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

211쪽

genti in aerarium tulit, ex de manubiis duos fornices inforo Boario ante Fortunae aedem, o Isistris Matu .

tae, unum in Maximo circoscit; o bis fornicibus1igna aurata imposuit. Heliorum familia fuit haud di.

ves, eodem autem tempore fuere sexdecim in unis aedibus Tuberones, quibus, ut ludos ste tarent, in circo Nax. o Flaminio locus ob virtutem publice es dona tus et autb. UaLMax. Apud circum Lupanaria, ubi meretriculae corporis quaestumfaciebant, unde Iua. mini circum iussas prostrare paestus. Fuere etiam nostro tempore inter Ian quainfrontem, T1berim, in schoIamgraecam, pene ad ipsum circum producta, a prositutis mulieribus occupata; coeterum quatuor ab hinc annis fio aequatis aediffici,s remansit area ruinis oppress. Sunt qui in circo fugse columnam Bellicam tradunt, propter Outiquae sequuntur,carmina . Prospicit a tergo summum breuis area circ)lim, i ibi non paruae parua coissmna notet, 'Hinc flet basa multu besti praenuntia mitti, In regem , er gentem cum placet arma capi. uero dicimus Osi de Flaminio, non usitem de circo Maxantellexisse, ut infra, ubi de circo Flaminio itur, apprrer. Pompei Domus apud circum, de qsta Plisc meminit.Hercules apud circum Maximum in σde Pompei Magni Iuturnae quae Fontem in Velabro

Wibucfuturire putat Ful o olimsci F lacum inso Romano iuxta templum vest , a Wimis ipsem μ

212쪽

LIBER. Iuberrimam habit . Sed, ut declaravimus, anntiqua est cloaca, uel aquaedustus, ut fornices ex sexo quadrato in Tiberim usapproiucti, clare o leniunt

De Septignio Seueri. Cap. XUL Equitur in sexta parte situs urbis tertio orti ne montium Coelius, quem tertium adiitum

urbspra demonstratum est oed prius hue

seniamus pauca quaedam dicenda occurrunt de seueri Septi Jmo, o Constantini arcu, inter ipsem CoeIium, o Palatinum montem excitatis. Prius autem quid si Septissulum ut uictamus Mud nos admonet, es annis ab hinc quatuor, dum Rhodobium natalem mihi petii iam proficiscerer, essenis uerba de reliquijs urbiscum comitibus, o conterraneis meis IAC.bubino, . . IAC scaramutia uiris, literatis i probis, alter rogauit, quit esset, ex an aliquod Romae extaret Septist, nilim, cui memini me bis uerbis restondere. o Septi senium munit qi ursam moles qκadrata, quἡstpte cingulis ides columnarum ordinibus inuicem superimpositis in motum quatuor porticuu, ambitur; ita ut columnae quanto altiores, eo minores, breuiores p dg ona missr, in cuius medio quatuor parietes loculos quosda facientes uni, insummo regum , uel imperatorum codebantur cineres. Duo autem Romae fulisse inueniun. tar; antiquioris meminit Pli. G Suet. qui ait Τitii uis Septi Jnium cubi ulo paruo, ex obscuro natum qisgre Cal.

213쪽

Ca Iani dry . Manet, inquit, adhuc, o ostenditur locus, ubi autem dubitatur . conflat tamen in uia Noua, baud procul a Seuerifujsse Septipnio . Seueri autem aibacsuperfunt cretione templi Gregor' tres operis ambitio ueluti Zonae, columnarum pulchrituudine, muniscentia, altitudinestestabil/s, ex quesbus conestuntur, uix credibilis reliqua altitudo fustitium ad culmen insimantibus, si moles inigra cum totis, septem Jnis superesset , quod autem lit istut at liquum

instauratum a Seuero, ut autumat Fui fultum es credere, cum Seuerus multis annis post Titum imperauerit, o Spartianus septi nium Seueri in uia Appia, o a Seuero extructum nonstituat. Funus, inquit, Geutae istatum es maiorum sepi lcro, hoc es Seueri, qμod e in Appia uia, eisntibus ad rortam dextera, ste testrii θέ extrui tum , quod fibi iste uiuus ornauerat. Ide qua eptiJqjum faceret, nihil aliud cogitquit, quant ex Africa uenientibus suum corpus occurreret. Duaplex autem, praeter illam, quam diximus, traditur etymologia. Iulius enim Capitolinus Septodium legit . fi reus enim Graecos losum ciuibus frequentatum, ed 3μe multae perducantur uiae , Septolium appellare, nam επτο stptem Reti cyore ilia, ρκψi septem concurrerent uiae. Pli. Septifolium uocat, a septemfla yi, iusingulis enim ordinibus columnae marmoreis trabibus superius inuicem iungebantur, ali' uero trabibus cum mole ipβ in interiore parte excitata: π ita figuli or

214쪽

a cessi tbeatrum te inabatur . Fabius autem

Pictor a principio: uici Thasii sab Coeliolo νinter circum Maximum, o Allentinum, deduxit .Huius etymologia fecundum Uararabitur πb argilla, φ ibissset id genus terrae; siue Uabula . Nam Euander Argum queniam ho sticio i epit, qui cum de eius cogitaret interitu, ut ipse regnaret, Euandro haec non sentiisente , μου intellexerunt , ut Argum necarunt, cui Euader, o sepulcrum sicit, er locum sacrauit: de quor et sc ait. Necnon o sacri monstrat. nemus Argileti . Imus autem Argiletus ad theatrum Marcelli fuit, ut supra de Iuno locuti ostendimusan hoc uico erant ops cum Τaberme , Bibliopolarum praesertim, quas Argi

Ietinas appellati Mara occarmine. Argiletanas maliis habitare tabernas . Cornelium Domitiani patris clientem Domu iuxta ueα

labrum bubui se testatur Cor. Tuccin qua fugiens Doα mitianus delituit. Aequimelium sub Capitolio si tuit Liuius , cum inquit. Sub ructionem super Aequimeliuin Caritolio, i uiam silice flernendum a porta Crpens ad Martis ardem locauerunt. Ad qκam partem Capitolii indicat libro quarto bel.pu. inter Salinas, ac portam Carmentalem cum Aequimelio, Iugarioap ulco otifcra, i pro 'bana igni absumpta esse commemora o tertio ejus lem belli lupum Esquilina porta ingressumfrequentissima urbis parte decucurrisse in forum,

215쪽

se inter uelabri , o Capitoliv. ad tabernas Lanea Unde autem diceretur idem author Sp. Hely regnuefectantis mortem describens dic ostenditmecfus e eius fluuinem expiatum, nyi tecta, pariete intra suae tantum amentiae concepti m esset, di sp rantur, bonis contuita prec regni mercundi publicarentur . Iubere itas quaestores si niere ea bona, 4tq; in pu αblicum redigere. domum deinde, ut monimsto area esset oppressae nefariae 1 ei, dirui extemplo iussit, iis Aequimelium ut pessatum 6l. Ostendito' Cic. pro do mo μα. Sequebatur circu, Μaxius; sed quia. Socordi , licet fero, occκrrit, huic ordini po tremo loco addetur. Murtiae igitur Socordiae deae Sacellum 'b Auentingsabat, ni clivum publicum, quo astenditur ad aedem S. Pristae. unde Aventinus Murtius aliquando es deno. minatus . de boe uero Sacesso Liuiussc meminit.Tu quos multis millibus laetinorum in ciuitatem acceptis , quibus, ut iungeretur Palatio Auentinum , ad Μκrtiae dataefides. quidam autem in hoc ambitu Ulim po. . nisnt, arsupra ostendimus in Civitolio fuisse, iis cu'm Strabo affirmat. Cor. Τac. ad radices sexi CarmAtalis saluere uidetur. Sed dicendum in Capitolio a prin ripio infitutum e multis uero templis in eo iam excitatis et alio transtitum. Non enim ueri simile creditur iudomicilium deorum, ubi onvies diuitias, ubistem se qutii urbis, ubi tonita curi, o argenti simulacra col

216쪽

i ilicssent, infrequens Senatus de rebus pub. deliber. ret, latrones, ea infames cossi gere. S .P. in .R.per

Circus quid, Gie dictus, o cuius rei ca insiturun

Cap. X.

ocuturi de Circis, o in primis de eo, quil primus institi sui , Maximus est appestatres, consentaneum esse uidetur, de iis quaedam praefari, non minorem Vtilitatem allatura, qua ipso . rum locorum sedis cognitio pospit asserre. Circus

igitur olim Iocus, ubi ludicra celebrabantur certami una, forma oblonga , ad instar arcus,in circestu habens gradusste titoribusedem commodiissimam praebentes, ta ut alter alterius proste tum non impediret. In medio campi duae merae puri interuallo stabant, de quibus Suetata meminit . Num quo laxius dimicaretur shblatae metae, inqae earum locii bina cora exaduerso con situta erant . Idem in Claudio . Circo uero Maximo marmoreis carceribus, aurgisse metis,quae utras tophina, i lignea fuerant, exculto. quo enim anno Prti uernum Romani ob sidebant Carceres, qui in pria parte circi erant, trimum σῶφc tosfrat, disti φ ijs coarcerentur equi, ne inde exirent, quam muUtratuis .gnum mi siet. Dicebatur autem circus flecundum Varus circums ectaculis aediscatit ibi' luti ferent, o sisi circum metas 'retur pomp6s elui currerentiLT

217쪽

dorum uero celebrationes deorum styla erant, fit Vites, natales eorum, uel templorum nosiorum dedicatio isnes sent constitati, m primitus quidem uenationes, quaeliscuntur mimera, Sutumo attributar . Lu δε senrci Libero. Circenses Neptuno, alij alijs dys, ut rysue ex cauisis, scuti Sisinius in libri, δε taculorum emoriae prodidit . Circenses, etiam in bonorem Cereisns celebratos esse, probant Cor. Τac. rc uerba. Τana, dem flatuta circensium ludorum die, qui Cereri cola bratur, i Ouid. Sic. Circus erit pompa celeber, numeros deorum, ' di Primis ueniosi palma petetur equis. Hinc Cereris ludi, non es opus indice caustis e Sponte deae munus,promeum φ patet. circensis dictisunt φ in lit ore fuminis: agitabantur. in altero latere positis enisibus. Sed ad circi Maximi ὀsriptionem aggrediamur,

Circo Maxim , Cap.XLΙrcum autem Isaximi m.Τarquinium Pri e sum instituist commemorat Liuius, o Diony.in haec uerba . Extruxit Circum Mara Tarquinius, qui s inter Aventinum , i palatinum, circa eum primus faciens sterilia cooperta. prima enim.

speti ibant astutes sub tabernaculis ligneis, harundinibus aridis fultis. Longitudo circi es trium 'adiorum m dimidio et latitudo iurisior iugerum, Circum ue L ni

218쪽

LIBERrofecunium malara latera , o fecundum uisum mino. rum,tagnum insumptionem aquarum deficibum est, altum, latums pedes denos, posis 1lagnum aedificatae

sunt porticus, tectura triplici, burlim autem passimenta babent, ut in theatris, parum sperstantia lapidea folia,insuperioribus plignea.Conducuntur autem in

unum, o comuniuntur inuicem maiores, o minores

gi Auram lunarem, ita ut sat porticus una circularis ex tribus, suae ab unosmul omnes uerbere recludunαtur , octo sudiorum et capax hominum centum, o qκιquaginta missium. reliquum autem minorum latem apricum, ais habet apertμm in m tum forficum, equoruemiffsones, quae per unum simul omnes 1limulum recluduntur. hi autem circa eadem circum extrinsecus alia porticus unius tecturae officinas in se habens, o habitationei super eas , per quam sunt ingresssi, in cisiceusus uenientibus adspectaculum, iuxta quans ossicina, ita uti nihil turbet tot mistra intredientium, o abeuntium. Non credimus autemr eam amplitudinem, G magnificentiam, quam describit Din1. Tarquinium circii posuisse. legimus enim apκd Plinium extructum a Caesere longitudine sadiorum trium, latitudine uero uniaus cum aerifriis. Exornauit deinceps Augustus. Clauridius, ut diximus, carceres marmoreos scit, met6s deaurauit. Collarium uero ampliorem, elegantio rem p resiluisse Traianum scribit DionMox Heliogabalus columnis pulcherrimis, auros istorauit, cuius

219쪽

rem retinens, cum Jh la s. Suet . m Calig. de Cry fcoluic meminit . Et quosdam praecipuos minio, o Crystcola constrato circo. Circo idem Maximo pa ηrimentum ideo fuerat positum, quo, post naumachic, emissa in Τ1beri aqua adstuc evi hbterranei dustus, ab ipse cilco ad Τ1berim, uidetur . )nusso caeno impediente, relique celebrarentur certamina. quod passi αment i et nuc extat multa copertum tellure. Circi

cutem pulchritudineostserius in pun.refri talia. Cir collisi Μαxim ublimes porticus, o rutilantes cottaaiae tantum inusitati ornatus dederunt , ut illa non minus cupide conueniatur loci gratia, qua1 ectanti uolupi te. Partem uero blitus Aventino contiguam Tibery te, pore deustam ese testatur Cor. Τac. Annius Vlteria Maximi obtinui spe nomen putat, quia maximo deorum

Vertumno sacratus esset. Alii a ludo Uumptuositate , o excessintia. Alii ab amplitudine, φ longe maior esset, qua circus Flaminius, o Intimus. Pli. enim, ut dixi, scit longitudinem trium studiorum, latitudinessero linius. Capiebat ducenta, i flexaginta milliabominν edentium . quod cutem Diony. dicit centum Dinquaginta: intelligendum a principio hunc numerμ, ampliatum uero illam coepisse. et immo existimo Μααximi cognomentum inditum longo tempore post Tarquinium, quod innuit Liuius cum scit, qui nunc Maxi .mus dicitur . nunc, quas olim hoc epitheto careret.

220쪽

ι ηι latebat ri a pictura, nullam tamen Miebrs imagi em, praeter aquilie sciem, colore candidam ,coeterum cristam rubram habentem, in testudine tempti ex buia ce lapillis, ex conchisfabrefastam; ρκo in loco Deum patrem nunc ponere solemus. hoc temptu Neptili ris constans erat omnium opinio. quod cum tonge esset remotum ab ea parte circi, ubi Cor.Τsc.in descriptione urbis Romuli arxm Consi cor iccssit, no pos Am non probare quod Dio . uidetur uelle, uidelicet, te 'plum Neptuno, cram gero Conisefulse sacram.quan- Da Lirius Consualia Neptuno attribuit Sex. Po. admonet con . tes celebrari mulis solitos e se in circo Μα cimo, Fis ii genκs quaimpeiam primo putaretκrcurrui, ne cl03 adixi tum.Habuit Circus elis tres 'Aras Acrcs, Um Μ gnis diis, alteram dijs Pen timbus . tertiam dys Celi, er Τerrae : a gitibus ora orisuntur,. Hos Romani Genios, o Penates,grbi φ praestes, ex custodes uoccnt . Liberi, Liberaeφ,gis Cereris Temmio iuxta circum Maximumsedem Cor. Τα.

cfecit . Iisdem temporibus dum aedes uetustate, gsse igni abolitas, coeptos ab Augusto dedicauit, Libero,

Liberoes, etiam Cereri iuxta circum Maximnm. Τra

dunt alii Cissium Cos aedem Cereris o Liberi,iProserpinaes, quae erat upra Circi terminos, si tra.

ipses inrisiones, dedicauissee ; cum uouit flet dis, em repromi sproem pro urbe Posseumias aduers.sLatinos pugnaturus . At de Veneris talia babet Lissius Fabi

us Gurges Cos . fusis aliquot matronas ci rutilara flu