장음표시 사용
11쪽
12쪽
Solaria ad omnem latitudinem , & ad , omnem horarum genera ac- commodatissimi. '
hi uisa eis inuentio instrumentia R. P.Christophoro Clauio destriri ad horologia Sotitia ad omne i
titiainem desiriucia ti,cuius rationis inuentorem fuisse Ioannem Ferreium Hi- η num, ipse testatur,quodlamen adaliquam per . sectionem ab ipsαClauio redactum est. Omnibus 'eni in locis aegentibusae comitrodatum,cum iomnia horarum genera complectatur,ut inelua
usu ipse Reuer. C aeus docet. Tam multae tamen
13쪽
siuit huius instrumena partes, tantaeque dissicubitates in eius fabrica sunt, ut pwe fieri non possit, quin multos in errores incidat, qui illo uoluerit uti. Quod cum mos Mem mente euoluerem,&inquirerem num faciliorem uiam possem To iuuenire,& tutiorem, qua idem instrumentum conficerem, imo si fieri posset, perficerem, praeser tim,quia ipse P. R. Clauius in certa pene spe studiosos ponit huiusmodi esse, quod meliorem forma reduci positi. Ego igitur upi multum animo laboraui, ut aliquid a uin eicositarem : & man
bus,ut id quod cogitatione uidiar asiecutus,eωCerem :in eum locum perduxiste,uideor quosiin1mopere desiderabam. Cum autem non nobis si tum nati simus, ut diuinus lari uolebat, opera:- pretium me facturum putaui , si illud hominibus impertirem ; ut ex meis laboribus aliquid commodi percipiant, ut ego ex aliorum scriptis, & in uentis, ne uidear ingratus Deo, qui hoc mihi apemrire uoluit,qui mihi iussit,ut proximum, ut meise sium diligerem. Hoc igitur superiori anno mostus Italis communicaui, quod cum gratissimum suis. 1se cognouerim, caeteris quoque qui longe plures sunt, qui latinis litteris delectantur impertiri decreui. Siquid igitur hic boni est, id omne Deo Opt. de Max. a quo omnia, proficiscuntur bona, reseratis
14쪽
l R C v L v s ςqiiiii Actialis est huius instrumenti prima pars . Ex eo eisimo ala horarum genera pendet, quippe qui ita mouetur sta in recta, quam in obliqua sphaera', ut aequali tempore aequales eius arcus, uel II ut .ir,uel Occidant. Ex quo fit, ut ubique qualibet aequali hora quindecim illius gradus oriantur,& pecidant,ut praeclare in doctrina sphaerae Munda traditur. Parandat est lamina ex auricalco, uel
alio huiusmodi metallo,quae diligenter laevigata sit, & satis crassa, ne torqueatur, aut aliud huiusmodi capiat detrimentum, ex quo fiat,ut labores nostri in hac re conficienda uani sint: In hac circolus describendus est circino, Ma n nitudine infra positam uudes, quem tamen & maiorem & minorem, ut tibi placet poteris efficere. Ab eo mabriolum dependeat necesse est ea longitudine,vel etiam maiori,quam hic ψ riptam uides. tequam in huius circuli descriptione proghed amur ulterius, uisum est faciendum, ut Lectorem admoneremus,Mdd quo maius erit hoc instrumentum, eo iustiores lineas ex eo descripseris,quo uerb fuerit minus,eo su titistius ad omnia gnomonum genera. . Circulus hac ratione paratus, diuidendus est in quatuor aequas partes duabus lineis, quae se inuicem in circuli centro ad angulos rectos dividant, ita tamen ut illorum altera per medium man brioli ducatur, ut in sequeti descriptione uidere licet. In limbo uerb cireuli ducendae sunt circulariter tres lineae,quae tria spacia coti
neat:sed quod in medio est, sit latius,ut in eo horam numeri inscri ibi possint:hoc spacium in aviaequas partes distribuendu est,sed itau quaelibet quarta a primis duabus lineo descripta suas sest parres . complectatur,in quibus horae inscribatur,uel scalpello insculpam. tur,quod melius est.Horae uerb ita distribuantur,ut initio sit in illa scellula,quae initium habet ab illa linea,quae per manubriolum ducta est,ti ibi incipiat prima hora idest I. deinde dextrorsum II.
III. IIII. V. VI. v II. VIII. I x. X. XI. XII. quibus inscri
ptis iterum idem ordo repetatiir in sequentibus cellulis. Ex quo fiet,ut aΦhorae describantur in duas partes diuisae, quippe quae imcipiunt,tum a meridie,tum a media nocte horis ita distributis, reliquum est, ut singulae horae in quindecim gradus distribuendae sint. Sed hoc fiat Alum in spacto strictiore,quod in limbo est. Sed cum duo sint huiusmodi spacia parum, aut nihil interest, si hoc fuerit sinum in spacio interiori,uel in exteriori,ut quisciue pro se cognoscere potest. Hic aute circulus sphaerae reta aequaoctiale dicatur.
15쪽
De Instrumenti' Diama recta quin haec
16쪽
modo iam horarum ab ortu, soccasu
VpER aequatore spherae rectae alius circuIus, sed insenor collocandus qui initium horarum ad omnes horizontes transistat, in obliqua sphaera, ut suo loco --dicemus . Nunc autem de illius fabrica dicatur . Alix sumetur lamina ex auricalco, uel alio huiusmodi metallo, qui exstanno etiam fieri potest,ut ego feci,hςc autem debet ess quam aperior subtilior, ita tamen, ut nullum detrimentum dum circumagitur pati possit, in hac autem efficiatur circulus, vi compleat illud spacium , quod est relictum iterum ii, superiori circulo inter
lineas, in quibus horas inscripsimus, ex quotamenpendeat index in eadem lamina relictus, qui usque ad extremam oram stiper ijs descripti circuli perueniat, cum hic circulus super superiori aequatore positus est ita,ut utrorum centrum idem fit. In soc igitur circulo ita parato tres lineae in limbo circumagendae sint, quae duo inter se sparia aqualia contineantiae ita inter se lata, ut facile ii rarum numeros contineat. Debent deinde in v intiquatuor a qualia spacia diuidi, ur stipegiis circulum duallisti. Sed ita ut ex harum linorum una sit communis cum linea, quae stabim dice.In cellulis autem ab his lineis factis inscribendae, uel inscutipendae sunt horae,non ut superius ab r.usque ad x II.bis, sed ab r. usque ad et Quartim initimii sit ab illa linea,quae eum linea indi- eis eadem est,sed ita ut numeri respiciam partem circuli interior hoe dictum sit de ordine cellularum, qui exterior est, in ordine u rb interiori contrario ordine pxocedendum est. Item incipientes ab eadem linea debemus inscribere in cellulis horarum numeros, sed ita,u umeti respiciam partem circuli exteriorem, quae omnia facile in hac descriptione cernuntur.
17쪽
18쪽
19쪽
b collocanduF.s De Instrumenti ratkne hi duo cirem smi in tres coni--
BLIQv v M aequinoctialesii per aequinoctiali recti cotilocandum est ita,ut centrum unius sit ad unguem s per centrum alterius, &in utroq; faciendum foramen I in ea quantitate, qua iudetur illud nigrum, quod in modio horum circulorum cernitur, di ita iungendi sunt una quodam clatro ad id essecto, ut hic cellatini, ut sacile circumagi possit minor circulus. Animaduertatur aute, ut illa pars claui,qua crassior est in parte sit,ubi horae deseriptae sunt.Reliqua uerb pars in post riore parte, & firmus conin
in illo:foramine Inseratur, qua
inclauo cernitur maiori, fiat igitur foramen ut ipsq; circuli, qui crassi tudini claui, quo simul iam ctuntur respondeat, illud etiam animadueitedum est, quΜ pars claui crassior debet nabete rismam in parte crassiori , ut qua inseri possit alia lamina,ut inv quenti dicturi sumus, quae sit te nuis, non tamen ita, ut facilE possit flecti, tenuis tamen ne illius classicles lineae hora
rum non rectE describatur. Haec autem lamina hor rum radius dicatur,ut est.
si ratione radius horarius fabricetur. Cap. . IIII.
VA T v ox modis radisi horarisi hoc loco describI posse uisum est docere, ut quisl illa ratione sequatur, quae sibi magis placet. Ducatur linea recta longior, quam est diameter aequatoris sphaerae rectae superioris deis
20쪽
tiar quanta est bis dimetietas aequatorurem,&circin* ita accomit d io describatur circulus . qui cum su ea linea in duas aequas paries diuisus, in duas iterum alias partes distribuendus est linea, quae hanc in centro circuli secet ad nostros angulos rectos, ex doctrina Euclidis Prop. a. lib. I. Elementorum . , Vel totum circulum in linea cireulariter dina inquatuor partes ζqilas quatuor pun- circino repertis diuiseris, ita tamen, ut ex illis duo cadat ut per lineam prids ducta,quae A.3.inscribenda est, ex reliquis etiam duobus punctis ducatur linea, quae priorem centro circuli secabit ad angulos rectos,si re θλὰ operatus tueris.Eadem uerb circini apertura, qua circulum descripsisti, debes altero circini pede posito in ea parte ubi linea A. B. diuidit linea circularem, & alter cadat super apsam lineam circularem, idque in quavis parte circtili,id enim nihil interelude ibi punctum imprimere,& hoc spacium erit sexta
circuli pars . Tantam enim pene circinus sui circuli complectitur, ut docet Euclides in Corolario xv.prop.lib.4. ille igitur circuli ar- cus erit graduum 6o.sexcies enim 6o. 36o. conficiunt, qui graduunumerus totum circulum complet. Ex his 6o.gradibus nostru propositum est grad.23. cum dimidio, pro maxima Solis declinatione' eximere.Hitagitur arcus 6o. graduum in auas aequas partes diuidedus est,quarum partium una grad. 3O. complectetur, quod in nostra descriptione est arcus Aa .&D.C. alij 3o.erunt. His autem secundis 3 o. omissis, quippe qui nobis non amplius sunt necellaris, arcus A. C.in tres aequas partes diuidendus est, quae inscriptς sunt. A. E.&EF.&F.D.&arcus F.D.in duas ςquas partes diuidendus est in puncto I .arcus uerb F.I.diuidatur in quinque ςquas partes. His partibus ita constitutis altero circini pede posito in puncto A. alter perducatur usque ad teritam partem cum dimidia, ex quinque in ultima diuisione repertis,quae pars littera G.inscripta est. Tunc enim circinus grad. 23. cum dimidio complectetur. Quae maxima Solis declinatio est, quae quatuor locis notanda est eadem circini
apertura dextrorsum, scilicet & sinistrorsum supra α supeter lineam A. B. quae ςquatorem In hac figura prae se sert. Posito altero circini pede in punctis AMB.quq quatuor puncta in nostra figura sunt inlcripta G.Κ.L.M. A puncto deinde G. ad punctum L. duc
tur linea recta, & a Κ.in L. Primae duae per centrum circuli transi- bunt,si rectE sueris operatus. Haec omnia oculis cernuntur in hac
descriptione separati , ut quae deinde dicturi sumus melius intelligantur.