장음표시 사용
61쪽
62쪽
Arcuum semidiiunorum , Tabul e secunda pars.
63쪽
De Instrumenti sis modo per aquatorem L hrea oblisma , arcum sim urnum lineas horirarias occasi , oe ortu deseribantur.
.i Cap. MINsτRvMEuro igitur collocato ad parietem,ut stiperies traduum est , inueniendus est arcus semidiurnus tropici caneri in superioribus tabulis ad tuam latitudinem, eosdem deinde gradus inuentos debes numerare in aequatore sphaere rectae,quorum initium fiat ab illa linea,quq finis horae xi i in Septentrionali parte est,ili id fiat in parte, que respicit Orientem pro horis ab occasu,& pro horis ab ortu,q uae respicit occidetem, ubi uero horum gradum finis erit,ibi index aequato ris sphaerae obliquae colloeandus est,& cera,vel alia ratione firmari' dus,deinde radius ad singulas horas,qitae sunt in minori' aequatore euoluendus,quet in illum parietem cadere pol sunt,& ita filo ducibper lineam,quae in eodem radio proficisciti r a tropico Cancri, no- tanta sunt in pariete puncta, quae a singuais horisproficiscuntur.& si inceperis ab hora 24. deinde ad as& ita ad caetera; 8einceps fortasse erit ordo facilior.His notatis punctis uide arcum semidiur num in iiij Arietiς .&Libre, qui semper eliso. grad. imb non pux est uidere illum, sed euoluendus est index ad lineam , quae in eadem parte finem horae v I .indicar,& ita conuersis radio ad singulas horas notanda sunt in pariete puncta, qtiae notantiira filo ducto per lineam radij,quae initium Arietis,& Librae indicat. Tertio loco inueniast oportet arcum semidiurnu tropici Capricorni, hoc
est in i Iij Capricorni,&numeratis gradibus,ut superita, fecisti,ubi
desinit numerus ad eum loci inhmouedus est index aequatoris sphetrae obliquae,&ibi firmandus.Deinde conuertEdus est radius ad singulas horas de filo ducto per lineam, quae4n radio prosciscitur,ab finitio Capricorni notanda sunt in pariete psicta singulis horis x spondentia,super haec terna puncta lineae tectet ducἐnde sunt nem
.pe a pii ino, pii horam 2 q. notu ad secundiam,& tei lium,quod e dem noram lignificat, δί ita procedendum ad lecundum, & teritu,& ad reliqua deinceps. - Cum autem semper eueniat,ut omnium horarum haec tria putacta in unicum parietem no cadant, illa tantummodo puncta sunt
64쪽
inseribenda ,-ad illum perueniunt , iu superias de horis com
. Si uetb horas ab ortu describere uolueris , eodem modo faciendum est, 1 bdita,ut in parte carratia huic numerctur arcus sentidiurnas,& coaertetur index in oppoticam partera , ocita notaur Pruὶs hora prima,deitides ecunda,ia ita deinceps qaoad omnes defcripseris horas, quae in illum parietem cadunt. . . Si praeterea ibidem aolueris defcribere Lodiaci signa, sic age dum eit,ut superliti tradita .ri est,cum de communibus horis ageremus. illud autem atriin adaercedam est,qubd ii eodem l oco omniaborarum genera uolueris efficere, operaepretium erit singula sin-galis colori, as distinguere, at melius cognoscantur. Hic sistis de horis, quae iii parietio as describatur. Sciat uelim Lechor,qubd hoe
instiumento possunt des ibi horae in quolibet loco,quo radij sbia res peruenire poliant,modo illa diligetia adhibeatur,ut lines quae siler tria puncta descrioantur,formam sequamur loci, in quo fuerint descriptae. Nam si locus fuerit rectus lineae quoque restae futurae sunt,sin obliquus obliquae.
sim pacto in pariete inde figendussis.
NANis sutura est omnis hactenus adhibita diligetia, i tum in fabricando instrumento, tum in collocado ad parietem, tum in describendis horis,nisi pari usus fueris in collocando indice diligentia, ita,ut mucrone so. ramen radij ad unguem contingat. Duas rationes tradit Clauius, quibus id sine errore fiat, quibus &ego tertiam ad iugam. Quippe quae mihi tutior uideatur. Prima est supra instrumentum filia ap- Pendere , de quo aliquod paruum pondus pendeat. ut eliat aliqua parua glans plumbea,tiel ex alio metallo,quod libere pendere permittattir,ita tamen, ut extrema sui parte illa glans contingat radi j foramen. Deinde remoto instrumento,ita index in pariete collocetur, ut macrone contingat penitus mucronem glandis liberὰ de filo pendentis,in quo situ in pariete firmari debet. Secunda ratio eth,ita ducere filam,qui ex foramine pedes,ut e dem fili longitudine tria puncta in icibus diuersiis locis in pariete notentur, qui sere triangularem formam elliciant, quo facilὸ fiet. ν i filo
65쪽
filo alliquantulo longioris fieri desae quam esset .
a radij foramine in parietem,qtiae angulos rectos efficiat. Deinde, per s. lib. Euclidis inuenire horum punctorum centrum,& ibi indicem ita collocare, ut angulos rectos cum pariete faciat, & rati tu extra murum sit, quantum esset filum diictum a radii foramine in
parietem angulos rectos cum pariete efficiens. . . t :Tertia ratio est mea,& meo iudicio facilior x tutior,quae q iidε haec est.Pritis soramen in parietem efficiendu est, in quo index ponere uis,antequam lineae horariae describantur,tum,ut sciatur ubi collocandum si instrumentum, tum ne lineae horariae offendattit, si illud post lineas horarias emceres. Opus est deinde normam lia sneam conficere,in hanc so am T.ita tamen ut superior pars sit
1alte quatuor digitis lata , in cuius medio, idest signi ipsius T. crus quasi dimidiata fimila excavetur in ligno, quae dimidiam indicis quem in patiete figendum tibi propositisti. Hae norma hoc modo
facta,& ut in sequenti eius rei descriptione cernitur, factisque horarijs lineis,antequam remoueatur instrumentum ex eo loco, unde lineas horarias duxisti, opus est ita hac normam parieti aptare,& ad soramen antea factum,ut tum eius in parte interiori sit, & Glum ductum de foramine radij it per illum normς quasi canalem cum pariete angulas rectos essiciet. Debet deinde in carinii indicε ita collocari, ut mucrone foramen radij contingat. Quibus rebus ita paratis,opus est Iineolis in pariete situm normae notare,& stilii etiam ut cernatu quae pars a norma promineat, ut remotis his omnibus rebus possit index silo loco collocari, quod quidem omni diligentia iaciendum est,ut opus ipsem perficiatur.Si curaueris etia, ut index firmetur in pariete, antequam instriumetum remoueatur, foreasse melius etit si fieri poterit, sin autem id fieti noti potueriti fortasse non erit incommodum,tum normam,tum filum de sublia
66쪽
Norma adita emetasecando.Q- ratione iustrumentum fabricari possi ad i particulinis regionis horologia δε- scrisenda, quo pro horologio etiam
T instrumentum particulare sabricetur,qui pro horologio possit adhiberi,& ijaeni rationibus nixum, quibus & stiperiora instrumenta nituntur,ita faciendum est lamina privi quaedam plana,ex aurichalco,in quadrum redigatur,uel parua tabella,&supet eam describatur areluator sphaerae rectae,ut superius traditum est,in superiorum instrumetorum fabrica , sed animaduertendum est,ut initium primat horarsit in medio alicuius qiratuor laterum, quod si fiat rectὸ, inita erit quoque in latere opposito. Describamr igitur duodecim horae bis, horae scilicet communes,quae a meridie, de media nocteincipiunt. ut seperitis dietiim est. Quibus descriptis in spacio interiori quatuor spacia quatuor horis describenda sunt tantum inter se distanistis,quantum satis sit ad recipiendos numerorum earineres.In his autem spavis horae ab ortu,& ab occasu sunt describendae hoc modo.In tabulam superiorem differentiarum ascensionalium,quq tui loci latitudini respondet, hanc autem numerauetis quatuor locis
67쪽
in exteriori circulo, quae in 36o.gradus est diuidendus,priils est numerationem incipiens a lmea, qui fineri hos ae v I .inc icat, sed se trinque,qitat in sequenti figura inscripta est his aute quatitor punctis duae lineae ducendae sunt, quae se inuicem in cetro es culi iacent,quae tum ducantur intra lineas, quae communes horas 'continent,licet ego in sequenti descriptione,& extra circulum im 'sum eas duxerima punctis tantummodo notauem,ut facilici cernantur. Ponatur deinde tibi ita haec figura ante bculos, ut asinustra .F, a dextera sit P.in medio O. & T. Primum deinde spacium, quod 1 ub horis communibus est in a*partes quales diuidendum est,& lineole diuisionum centrum circuli respiciant,ita tamen, ut hac, & eadem diuitione diuidatur tantum primum & tertium sp
cium, & diuisionis initium fiat in linea ex duabus factis,quq in parte sinistra est initium primae horae ex communibus, facta hac diuisione in primo spacio, & prima cellula ex eadem parte inscribendum est I .deinde in sequenti cellula 2.& ita deinceps, quoad omnes horas in omnibus cellulis inscripseri Sedita et ordo fit a sihia stra in dexteram,id est ab Oriente insciipto .F.ad Meridiem in striapta littera O. idem feceris in spacio tertio, qtiod uua eum hoc primo in et .cellulas diuisiais,sed incipies inscribere et oras in parte dextera ab eadem linea, idest ab Occidente Septentrionem ue
1iis, & singulis horis in riptis hien landum est aὸ reliquorum j
tiorum diuisionem,quae a secunda Iinea fiat ordine contrario: incipiendum enim est inscribere numeros in secudo spacio, in cellula prima,quae est a linea descripta inter Orietem,idest Φ,& Meridie, idesto,& hoe ordine illae cellulae omnes sent inscrtiadae. In quarto spacio deinde inscribendae sunt horae,quortim invium sat ab ea dem linea,sed a dextera Septentrionem uersus,qui littera T. est inscriptus,illud tamen animaduertendum est, qu bd licet dixerimus omnes has horas ab I .iisque ad 2 esse inscribenda non tame hoe ita necesse est,ut aliter fieri non possit . Satis enim est diurnas rui loci horas inscribere, ut Veneths satis esset pro maiori die inscribere ab 8.utoue ad ass.& pro minori a I 6. usque ad 2'. pio horis abo casu,&pro horis ab ortu,pro longiori die ab I .usque ad I 6.de proximiore a I. usilue ad s. in reliquis quoque locis eos tantummodo inscribere horas,quae ibi necessariae sunt, praesertim, qubd si secerit id tantum in circulo spacium relinquitur, ut in eo inscribi possit, quae horae sint ab ortu,quaeque ab occasu, ut in sequenti figura cer
68쪽
' circulus 'utnom, ad desisibendas horas V . netidis, idest ad latitudinem Pad. s.
satis autem esset ptimas tantum horas dest ibere, reliquet enIm Mrdine consequunmr.Animaduertatur etiam,quod hora', quae sinistrorsem incipiunt, horas ab ortu indicant, quae uerb dextrorsim ab occasa. Si ptaeterea communium horarum lineae fuerint ducte usq; ad Circuli tantum,hoc instrumento pro horolosio Solario uti poter,mus,ut infra sumus dicturi. Reliquum l
69쪽
Reliqira m est, ut doceamus qua ratione sit collocandum ne loci. Quod quidem a Poli altitudine pedet,id autem hoc modo saetendum est. Fiat quadrans circi si ea magnitudine,quae commoda uidetiir,modo lineae re , quae in quadrante angulum rectum statuunt,longae sint. Haec cilculi quarta pars more astiologico diuidatur in nonaginta gradus. Super centrum deinde arcus ponatur regula,& super gradum altitudinis Poli ducatur linea longa,quDta est quadri superius descripti lateris longitudo, de ab huius linea extremitate alia ducatur,vsque ad lineam angulum rectum constituentem ad illam scilicet,cum sintdua quae contingitur a Polo loci supplemeto,ita fiet uiangulum, quod quinoctialis tui loci altitudinem tibi dabit,huic triangulo aliud simile,vel de ligno,uel demetallo fabricadu est,quod.ssit eiusde materiae,cu squalore,quod prius fabricasti, quibus omnibus, ut infra docebimus,utendu est.
rianguis, ibus quinoctiale extoliatur ad uis titudinem
70쪽
Hoc autem instrumentum hac ratione simul est iundendum. inadrum superius descriptu,in quo lineas horarias descripsimus est collocandum super duos triangulos ad latitudinem fabricatos eiusdoci,ubi eo volueris uti ita, ut linea A. B. aeciuὸ in superficiem quadri cadat,ut B.st Meridiem versus, & ASeptentrioni:, reliduuverb trianguli angulus scilicet rectus pendeat ex ipso quadro.&Α.C.siit huius instrumenti basis,&B.C.altitudo,sub bas Α.C aliud quadrum accommodandum est,quod bene clauis in trianstulis se aiiixum,ut solum cum reliquis huius iustrumenti partibus mou