장음표시 사용
51쪽
digitorum latitudine , quae deinde intres inaequales partes semicda est, & hae tres partes simul iungendae sint ita, ut essiciant guram similem figurae normarum , una cum sua base iunctarum, , ut aperius in Cap. 3.traditu est. Primus, . c qui superior est si lo ritudinis ulnae finem cum dimidia, qui stare debet, si tantum quanta est instrumenti altitudo, cum aequator est erectus ad maiorem altitudinem , & aliquantulum amplius. Tertia uerbpars sit longa,quanta est aequatoris diam eter bis, in quaeparte essiciendum est seramen , in quo , inseratur cochleola, ut ibi instr menti firmari possitiHuius autem rei hic habes imagi
53쪽
et De Instrumenti Tertium imminum incia inuisi ollicis . -
54쪽
In bumenti partium expositio. Cap. L.
Os TR. v M instrumentum ad horas describedas, superius fabricatum , quatitor praecipuas partes habet-Pruua est ille circulus, quem aequatorem spliaetae rectae dixi in iis, qui in partes et .distributus est in limbo, quarum initium est ad illam lineam . quae a manubrio per medium aequatoris diicitur, Si mediam noctem,ei: meridiem nobis indicar, quarum oretis inclis teram, partem uersus . His aure diuisionibus describemus horas Gallicas,qtiae & communes dicuntur,ut suo loco dicturi sumus.Hic autem circulus in hoc instrumento aequatoris planum refert Secunda uerb pars ille circulus est,qui minor super hunc col- Iocauimus,& dixinuis sphaerae obliquae aequa rorem, in quo ordine contrario 2 horas distribuimus aequalliso Harum horarum ordo exterior indicat horas aborru,5 ab occasu in Boreali parte, ut interior in parte meridionalia Iic autem circulus una cum stiperiori plangm aequatori Mundi nobis refert. . Τertia huitis instrvinetiti pars illa est, quam raditi dixi in iis, qui nobis illos centum,&oeta agnata duos circulos refert,quam quotannis fiunt a Sole, dum totum peragrat Zodiacum, sed primi m bilis raptu.Neq; hoc ita dico I 82. quod mihi persuaserim rem penitus ita sele habere, sed sunt 363. ut fortasse alias demonstrabimus, imb multo plures.Hoc enim loco ita dixisse satis est. Haec autem pars septem habet lineas,quae se inuicem in medio secant,qiis lineae nobis referu ni tredecim circulos a Sole sactos, initio cuiuslibet signi, & caeteros etiam intermedios indicant, licet ibi descripti non cnt,ibi duodectui signorum caracteres adsunt,ut quorum ta
55쪽
, I neae intelligamus. In huius partis medio adest
morum sintra umbrarum lineariis Ioartem indicat,ecillius collocationem,donec ita index iri pariete I colloeandus, ut mucrone illud foramen contingata Oualia pars est illa, quae bas omnes continet, quae est ueI duae uel duo circuli quadrantes,uel semicirculus sub Nuatores: Iloeatus,in quibus z.gradus distributi sunt. Horum graduum ordo est ita inscriptus,ut in severiori parte Minicium,quod ita n eesse est, ut hi aequatores in plano aequatoris Mundi ex nostrad ctrina collocentur.Aequator enim Mundi super cuiusque loci h Montem tantum extollitu1,quantum est cuiusque loci Poli com-aementrum, ut praeclarὸ in Mundi is haera traditur,pro ipsis audi i has res non callent, sciendum est, quod Poli complementuri oe modo intellIgitur. Si Poli altitudinem ex so.grin subducituriouod reliquum est illius supplementa dicitur,igitur si ex so.gra piad. 1.qui Romae Poli altitudo est subducitur, reliqud ent grad. 8. I Horizontis Romae altitudo erit. Ne igitur sit necesse hoseomputus prosequi ijs, qui hoc in strii mento sunt usuri. Satis erre loci altitudine Poli inuenire, ubi horologia describere uoluerint, uel eius Iatitudo,quae semper tanta est, quanta ' Poli altitudo,ue in Mundi sphaerae speculationibus traditur, ad eam enim necesso est instrumenti manubrium extollere, uel inter normas, vel x d antes, uel tertii instrumenti semicirculum super eiusdem instrumenti eapsulam, & eris uoti compos,eodemque enim tempore mquator instrumenti in aequatoris Mundi plano fuerit collocatus.
ratione hoc in mentum ad paria sit
c candunn, ut horologia de rub-tur. Cap. IL
ivit quin hactenus adhibitum est diligentiae uanum erit, nisi eandem in usu pauiter adhibueris. Primum igitur necesse est, manubilum ad Poli eleuatione emtollere illius loci, quo illo uti uolueris,& cochlea ita urni are, ut loco, quo illud collocaueris in illo utendo moueri non possit.
56쪽
ILDeinde resideres necesse est,quam Ims uIs si index,qui ta
, 19ngus non in quo pariete uis horologia conficere , ille indiam umbras capere non pol Iit. Deinde quantus uis sit index, latum sit spadium inter foramen sadhu ni in radio & parietem, ibi aute collocetur,ut superitis dictum est, uel tignis, de trabibus, uel collumnis, ut inultimo capite eius fabricae traditum est, deinde circumagendum est,quoad acus magnete illita suum locum penitus relpiciat.Perpendiculo quoque ita dirigendus est,ut ad nullam patiem declinet, sed in plano Horizonti, sit collocatus , c hlea tunc est firmandum ita,ut moueri non polsit. Quo ita accommodato utendum est,ut suo loco dicemus.Cum autem necesse est uti collumnula,quae silperius descripsimus,necesse est supra locum,ubi vis indiscem figere in pariete foramen facias,in quo illa pars lignes collunulae inseratu quam in parte superiori eius parcis,q iae media est, collocauimus,quae pars tantum, in parietem ingrediatur, ut for men radij rantum distet a pariete, quantum uisiit indicis longitudo extra murum. o facto firmetur diligenter instrumentum per cochleam ,& ad Mundi regiones per acum magnete illitam diriagetur, & perpendiculo in plano Horizontis collocetur, & eodem tempore collumnula signata in pariete firmetur,& hax omnia facilius fieri possunt,quam scribi licet,scriptor diligentissimus sit.
sies tione describantur in pariete hora communes. Cap. II L
IOLLOCATO instrumento ita, ut in nullam declinet partem, & mundi angulos instrumenti angulis respicientibiis per acum magnete illitam; radius horatius circumagendus est ita, ut ad unguem sit super linea, quarum finem Η.x I i. quae in limbo circuli aequatoris sphaerae rectar est, s limi deinde, quod de foramine radii pender capiendu est manu,& extentendum est usque ad parietem ita, ut super lineam superiorem radij cadat,ubi uetb filum contingit parietem,ibi punctim notandum est Deinde facies oportet,ut idem filum super ii feriorem lineam cadat ipsus radij, S: pariter parietem contingat.&ibi aliud punctum inscribas in pariete, a primo deinde punishoassisecundum. ducas oportet lineam rectam satis apparentem.Haec autem linea finem xii. horae a media nocte, β mclidi cm tibi imii dicabit
57쪽
dicabit per torum annum,& initium primae hori a meridine lem ratione radius ueraedus est ad lineam horae x I.& x. de ita deinceps, ad reliquas,quoad descripseris omnes, quae in illum locu antem ridiem cadere possunt, conuertas deinde oportet radium ad horas' postmeridianas,& ita singulas pariter describere, quae in parietem cadere possunt. Illud tamen animaduertendum est, qubd si quado euenerit, cui semper contingere selet) ut in pariete non cadatra. dius sit perior, de inserior, sed illorum alter tantum, qudd tunc ne 'cesse est notato puncto eius,qui illuc cadit, non statim filum comuertere ad ultimum radium,sed sensim radendo radium filo eousq; uel descendere,vel ascendere, quoad perueneris ad ultimum pumetum, quod in illum parietem cadere possit ex illis, qui illam per iannum indicare possit,ex primo postea puncto ad postremu duces ilineam, ut de reliquis superius dictum in. iPraeterea cum neri non possit,in lineae horariae totius anni in v- nico pariete describantur, ob id duobus, uel etiam tribus locis describendum horologium es .Quod si angulus duorum parietum meridiem respiceret ad unguem neri posset, ut ibi quatuor locis duhorarijs lineis per totum annum horas facile cerneres, sed mpus est et,ut formam collumitae quadranSularem referret.
si modo in his horologiys aquator, tropici, reliqua signa infre possent. Cap. IVL
IN Eis horarijs hoc pacto descriptis, si praeterea me ut dem loco uoIueris, aequatorem,tropicos, reisqua si- N-gnorum principia inscribere, necesse est iterum radia ad singulas horas conuertere,& filum ad lineas singulas,quae in radio initium fgnorum indicant,&filo siler lineas ho trarias singulorum signorum puncto notare,& omnibus ita inscria piis opus est ducere lineam per omnia puncta, quae initia Cancri Dper lineis indicantideinde eodem modo per puncta,que initium caeterorum signorum significant, & his lineis omnibus ductis con sectum erit horologium commune, cum omnibus Zodiaci signis, quorum caracteres,uel imagines inscribi debent,ut quotidie eerna tur,quo Zodiaci loco Sol reperiatur. Hic harum omnium linearii imaginem quandam insta cernere potest Lmaor, ut ad id uiam sa- sciliorem habeat.
59쪽
De Ihstrumenti si modo arcus idiurnus inueniatur adhoras ab occasti ab ortu Stas describendas. Cap. V.
I uel in eodem loco, uel esto horas,uel ab occasis, ues ab ortu describere uolueris, aequatore, quem si haerae obliquae diximus,utendum est, quo modo in sequenti
capi e dicemus . Hunc autem modum Deus Opti&Max.per me hominibus communicare uoluit, cum a nemine hactenus sit quod sciam) traditus, licet idem faciat Exceli. Clavius quibusdam punctis in aequatore inscr Uit: qui tamen non omnibus Poli elefationibus seruiunt,nisi saepias eos reposueris, Ic dei ueris,prout Poli eleuatio tui loci postulat.Quod quam sit molestii &odioliim quisque per se satis intelligere, atque experiri potessi Vt igitur bas difficultates,& molestissimas curas tollere, aequatorε alium iit in Fabrica docuimus) super alium collocata imiis, quem sphaer:e obliquae aequatorem diximus,quod eo praecipuae in sphqra obliqua utimur ad solaria horologia describenda,qui eundem nobis usum praestat, quem tam multa Clauis pnncta praestare possur,
quae opportunitra tanta est, mea sententia di aliorum quibus id communicaui, ut uix uerbis explicari possit. 'Vt autem hoc equatore ritE Diamur arcum semidiurnumini ijs singulorum lignorum respondentibus cognoscere oportet, idque per singulos latitudinis gradus . propter nanc causam antequami huius aequatoris ii sitim tradamus, operaepretiu uisum est,hic prici horum arcuum tabnim hic apponere,& illius partes declarar is
Primum tabula in duas pagellas distributa est. cum unica capi iasi possit. Prima collumnula primae partis in sinistra parte su ni fradus latitudinis ab uno gradu,usq; ad gradus in secundo sunt idem gradus a 3 3.usque ad 66.In fronte uerb sunt duodecim signa distributa in duos ordines ita,ut superior legatur dextrorsum,& in serior sinistrorsum. Area uerb tabulae continet gradus arcuum s midiurnoraim, qui initiis signoro, & snsulis latitudinis gradibus respondent, quae sunt septem collumnulae septem lineis in radio de cliptis respondent. Cum isitur arcum semidiurnum pro aliquo loco particulari,Sessno in fronte inuenias oportet signum, &Iatitudinis gradum in
60쪽
collum nuta latitudinis, & numerum in angulo communi erit arcus semidi hirnus quaesitus. Sed cum quod liber signum ditas collum nutas complectatur. Secundum est,quod prima initium secunda signi finem indicat,qui finis idem est, cum initio sequetis signi, sed initium signorum, quae in primo ordine in fronte tabulae sulit, 'ima secundum nostrum scribendi modum, ut secunda est finis,lertia zm; tivin quarta finis,& ita deinceps, sed quae ultima hoc ordine est,erit pr.ma illis signis, quae in secundo ordine sunt,& ita regrediendum est hoc . Hic autem arcus semidiurntae sunt illi aequatoris gradus,qui ab ortu Solis,usque ad meridiem alicultae diei oriuntur, vel a meridie
usque ad Solis occasum, propter hanc causona semidiurnus arcus nuncupatus est Iam haec omnia aliquo exemplo sunt illustranda,
uelim scire Roinae arcum semidiurnum initi j Cancri, hoe est Iongioris diei: sequentem igitur tabulam ingredior,&in Dote inuenio
Cancri signum,&in collum nuta sinistra grad.ΑΣ. tanta.n.est Poti . altitudo Romae.Cum autem signum duas complectatur collum nulas, ingredior primam, quae in sinistra parte est cum signum in superiori ordine si, & ibi inuenio in angulo communi grad. II 3. si uolueris scire idem cum est in principio Leonis inuento signo, &gradu inuenies in cellula communi grad. ros. &eodem modo in reliquis erocedendum est. Si sertὸ uolueris ad horas hos gradus reducere, scias quod quindecim gradus horam conficiunt, & quilibet gradus minuta quatuor, ut maior dies Romae sit horarum I s.& horae parte,cum lemiarcus si horarum 7. 3 2. Hoc autem loco ne mirentur periti, s ad integros gradus hanc tabulam comput uimus: hoc enim instrumentum minutiorem diuisonem non pinstulat. -