장음표시 사용
41쪽
test. ΣΙΣ. a gina 674. buexori facta iniucla an eadem vi- Vulneratus ana vita discesserit ex ro esse facta censeatur 9o. b vulnere,iudicantis arbitrio relinVxora marito recedere potest ob quitur al8α' viri sevitiam ii .b Vulneratus quando negligentia xor delinquendo minime prae- sua moritur , reddit immunem iudicat viro in bonis quaesitis du- homicidam 22I .arante matrimonio so .a uxorem iudicis offendere, non Uxor criminis authore aecusare aeque est ac ipsum iudicem oste potest,cum sit caput assinitatis. dere pagina 6 3.c Uxores doctorum aut Licentia- xor viri corporis pars est, ibi- torum an teneantur palinodiam dem.An in sponsa sit idem , pD canere
44쪽
S. PETRI PLAZAin Canonica ora Ciuili Philo
causerumque criminalium , Liber Primus .s V MM ARIVM.
a te uter'endas esse iniurias varia praeclaraque pbi phorion
sinteruia. a Iutur verbalis no solum prasinti.sed etia absenti feri palam est. 3 did autem si qui ebiumeliosa verba protulerit,uerum, dixerit' η Deciaratio lex in Liustissimos C .de Upc .rector.prouinc. I . I. C.de famosis liber.ania tice declaratur. 6 Longe pulcherrima interpretatio I. a. tit. 9. lib. 3. ordinamenti. γ PAEli dia eanere in quibus casibus teneatur qui co umelia fecerit S costituιιοnu poena an timeatur,quι per a uum verba coutu meliosa proferri curauerit. 9 Singularis declaratio ad i. nobiliores C .de commer. r mer. 1o Novius seruorum opera viles edi mecbauicas arιra exercere posFduhio procul constae. II Honoris p satio virum iniuriantis panam extinguat.1 2 sex erba qua in lege regia eoutinentur,quorum palinodia minenda est,explicantur. 1 3 Hας verba,tu es bona muli r, more Hissanorum,an iniuriam dein nolent famas sit retatuenda. 14 Quid si quis pratis sex dictae legis verba,alia dixerit. 3tsi quem Iudaeum appellauerit,aut baraticum' 1 3 Ex Τηρt qη bust causi, sitim haereditate paterna priuari pinu. 1 5 Dou-tio an ex iisdem causis quibus haerenas aufertur,reuocetur. I Qui plura conuitia simul obiecerit,an vum tantum iniuriae poena
si mulctandus' 18 Quid itiam si eodem impetu bis alapa quis percutiatur, utron δε-
45쪽
hlix iniuria esse eensieriur. 'I ' Percutiens clirieum quinquies eodem ἰmpetu , γnica tantum rari comvirunicationis senι entia irretitur. zo fi Iurium quis nullo temporu interuasso plurum rerum viis dominis secerit,an plura furta censeantur. I IuisVia alia iniuria compens iur , er iniuriam verbis itatam si eeacne armis r epellere. ΣΣ pro iniuria condemnauus est,perpetivo notat ν in a. a 3 In contradictionis'na nulla disserentia est inter plebeium M -- όitima a 4 Sacris iniis latus ad cosicium obiectumpalinodiam camere, am
is In Hispaniis ivi ciuile minime allegatur pro auiboritate Asiam
26 Nulier nobilis,qua viro plebeio nupseris,si mortuo viis eo murium obi eeerit eneaturae ad honores restitutionem.
x et In bisce causis criminadibus,quid consederan dum si iudicibus, γε poenam insigant. 28 Parcussionis appellatione quid contineatur ,-ibi de poena ima Viam faciensis Cardinati. is Bernarῶ Diazint gerrimi nasdu Ammum encomtum.
De iniuria quae verbis fit, de maximὸ de ea, qua veri criminis obiectione irrogatur,deq; illius poenis iure Caesareo, Regio, Pontificioque lancitis cum nouo detecto intellectu regis constitationis a.ti.9.l ib.
V P E RI o R I anno,cὐm post seriarum lax menta , literatij initia laboris auspicaremur, partem iuris, quae de iniurijs est,breuiter pra illinximus. De iniurijs igitur, uti nobis reli--- - gio est, in huius capitis initio omissa iniuriae diffinitione illud obuium est. Iniuriam noni tantum faeto, sed & verbis fieri palam est,uti constat in l. si non conuiti j C. de inivr.l.eum qui nocentem l. item apud Labionem st. eod. tit c cum G a, & b. de re iudi. Sed antequam in disputationis examen,ac pCenae iniuriae condescendam, aliquot coni jcienda sunt,huic rei maxime necessatia. Et primo Demosthe
46쪽
genus certaminis descendere, in quo qui vincitur, ipso victore est melior.Caeterum Aristippus cotum et ij si quodam petitus dixit,penes te es maledicere penes me amem recte audire: Et Plato quodam ei maledicente, perge, inquit, maledicere, ut qui bene nu quam didiceris. Et ex Philemonis sententia constat dum cecinit apud Stobaeum Seraio ne i 7. Nihιl eΠ iucundius, docto virgo dignius, Quam ferre posse conuuianum, Quoniamsi ille cui conuitium sit Dis mulauerit,in ipsum amborem redundia.
Astero duorum cossoquentium indignante,
Is qui Ie nou opponit,plus sapit. Itidem in Andromacho ait,ex Stobso sermone piscitato.
A patruo initio bies magnas hominis Lingua producit, hoc vero sapientes mertalium
Caveant,ne quid inter amicos contentionis excitent.
Et ex Platone id distini tu est, apud eudem Stobeu, serm. t. asseuerante ciuequi vicem ira, longe meliore existini adum esse,illo, qui pruter ira deliquit. Et Thucidides ait, Viroruenim prudentiu est si non lacessantur,iniuria quiescere: honoru aute,si iniuria assiciantur,pace bello mutare: ac si bene celserit,iterii pro bello pace inire. Nec silentio praeterire libet, Pythagor et sententia existimatis magna peritiam esse, qua serre posset alioru imperitia. Et Pittacus potestatem habens puniendi quem pra qui contumeliosus in ipsum extiterat,dimisit,inquiens: venia ultione meliorest.illa naque mitis est ingenit, haec aute ferini Dione Academicii e conuiuio rediniste,quida maledicus insectabatur, nullas non blasphemias eructans Tacebat Dion,ingressuro aut e la domu con- vitiator ille dicebatmihil vero respondes 3 Cui Dion: ne gryquide. Nemo sanet mentis d ritebitur, sera tu potius quam
hominum propriu esse auliori iniuriam retalia re, & in eum qui momordit, morsum retorquere. Aristotel .de virtvt. in ea est sententia, mansuetudinem virtutem esse animosae partis, qua praediti aegre mouetur ad iram. Inibi Atilio teles explicat proprium mansuctudinis esse, posse ferre moderateo iecta crimina,& contemptus: nec celeriter rapi in vitiones, nec sacile moueri ad iras. Et Musonius grauissimus au- thor est ea in re dum cecinit.
47쪽
Fos o male viuecli,no refugera obseaena e turpia loquuEt Homerus in ea specie Iliad.9. ait, Reprime tuam iracundiam Achilles,haud te decet. Et Plato iratus olim in timuislum assistente Xenocrate: accipe dixit, & hunc flagris assice: ego enim irascor. Extatque celebris Platonis sententia apud Plutarchu in libro que publicusecit, quomodo quis abhostibus iuuetur, verboru rei leuissinis grauissima poena, iuxta diuu Platone,& apud Deu, & apnd homines comes esse
solet. Silentium vero cum ubiq; culpa vacet, tum maximὰ in alioru conuitijs. Et Eusebius optimum esse existimat , ita assuescere domare iracundia, ne facile ad ipsam accendaris: sin minus, saltene quod ipsa imperet. Caeterum S his conuenit adnotare, φ Nero Imperator, qui ad squilia immani- ratemq; natus videbatur,nihil aeque patieter tulia, quam coisilitia &maledicta in seipsium: quin etia a senatu grauioribus poenis assici prohibuit, quos publicus vindex detulerat. --spasianus etiam ale in se dicta,aequo animo pertulit, & De mettium Cynicum in itinere obuiu,ac neq; allurgere , neq; salutare se dignante oblatrantemq; etiam nescio quid satis habuit canem appellare: neque enim memor, aut ultor maledictorii unqua extitit . Titus quoq; eius filiusque praemansuetudine ac sacilitate delicias humani generis appellabant, exemplo paterno non modo male in ledicta tolerauit: sed duos patricis generis iuuenes conuictos in affectatione imperi j pertulit, nihilq; amplius eos monuit, uisi ut desisteret, eos edocens imperia non nisi diuino facto dari. Possent etiaZenonis sententia usurpare,qui cum criminare tu ','malὰ in se dicta grauiore animo ferret, ait,Si maledicta aequo animo tulero,nec laudes qui de sentiam . Epamin undas quoque Thebanus,quem Cicero facile principem totius Greciae a pellat,equo semper animo calumnias tulit, asserens sortitudinis ac magnanimitatis esse maleducta contenere. Sapientis viri est ut ait Antisthenes male audire, cum bene egerit, Iulius vero Caesar, ut omnibus in confesso est, in om nes elementissimus extitit sic etiam illos qui contra eum Oblatrabant,quos quide inhibere maluit, quam vindicare. Nan
cerbe in se loquentibus satis habuit pro concione, denunciare ne perseuerarent:&hi qui liuore quodam animi iri alios oblatrant, ab omnibus ςomprimendi sunt, & in illos frauiter animaduerxendum cst, ne paucorum improbitan
48쪽
tatias serpat, & ad multorum perniciem euadat. Memnon eum pro Dario Rege bellum aduersus Alexandrum gereret militem stipendiarium qnendam audiuit grauὰ nimis ma' ledictis in Alexandrum obstrepere: qua ex re commotior factus lanceam accepit. 3c illius caput percutiens ait, Equidem
te nutrio,vtpote contra Alexandium pugnes, non autem veconuiti js eum incessas, ut ille inclytus dux ostederet, etiam in hostem neutiquam maledicendum et se. Aristippus Cyr nensis philosophus, cum succensere quendam vidi uet, ac verbis indignari,dixit: Ne verba per iram proferamus , sed verbis iram compescamus. Naucrates sapiens iracundis u-mile quid accidere dixit,quot lucernis que copioso oleo magis inflammantur, potissimam cani iracundia ut perturbatio immanis,affectione dura,& violenta potentia,cq dium causa,calamitatis secia,iacturam concilians, &dedecus, pecuniarum pernicies,adhare perditionis origo. Rursus hoc in loco cum haereret,exemplo,subit illud Pythagoricum. Ni rus liber,qui sibiipsi non impirat . , Cuius meminit Stobgus sermone 6. & Cicero pro. Plautio ait , nihil est tam voluere quam maledictum, nihil facilius emittitur, nihil latius dissipatur. Et Democritus grauissimus Philosophus in ea est sententia, iracundiam impugna re esse dissicite: sed viti praediti ratione est ipsam vincere. Ee Herodotus existimat opprobria in hominem coniecta, iracundiam excitate,cui Apollonius conuenit ad Macedonem in hqc verba, Insania os es; ἰracundit. Me Ius irae nisi eurentur Ο eatagentur, ita natu evi mor
Et illud Democriti apud stobrum serm. 8.dum ait,
Bonum eΠ iniuriam nonsacere,fed nee velle quidem. Soli Deo ebarisunt,qui iniurias oderunt. Et Menander apud eundem Stobarum ceeinit. N miui iniuriam facere omnes homin i dicet. . . .
Etlex Philemonis sentetiaco stat apud eude Stob.du cecinit
Virius 7usemisu qui mu facit, sed qui cum iniuriacri possit, u dimit tamen.
Et illud Antiphonis. Qui nemini seu iniuriam,non in g/ι vlla lege. id quod rodis babene m lege prinia tisis en.
49쪽
Et Menander apud eundem Stobaeum sermone praecitato Iniuriam nussi facere,o tactus didicissi in vita, andum esse is
Nihil iniuriari hqrit humanitatem.
Tam eis difficile sit, sicuti diffinitium extat ex illo Pythagorico,dum cecinit. Seruire asse Iibus grauius ery,quSm prannis. Nequit liber essequi,astetabusseruit,er leobus regitur. Nec illud Platonis hac in re omittendum est asseuerantis, difficile esse inuenire,in te perantibus , quide bona voluptatem, egrotantibus autem salubre. Et Aristoteles ea similit dine usus ait, ut sumus mordicans oculos minime videre sinit,quae pedibus adiacet , sic iracudia obories oratione offuscat:& quod bonum habitura mes fuerat a ratione ipsa iracundia non sinit,sine labo te, ac molestia potiri. Et queadmodum nauigia praeclara iudicatur, non qui in tranquillitate nauigat, sed quae tepestatibus obsist ut,& evadunt: sic & homines , qui ire & perturbationibus resistere valent,magni,so γtesq; habentur. Histriones hoc in loco recesere oportet, qui licet sollim simulet, hominis irati fac.em repraesentant: viri autem virtutis studiosi,& si reuera irascantur vultu tame, &gestibus irati abstinet. Et Dionysus Halicarnasseus scribit,
quamuis ita vincere tum magna res videatur, tum vera sit,
maius tamen est cauere,& prouidere ne in ipsam incidamus. Et cato maior dicere solebat ut est in prouerbio iratum ab insano tepore tantum distare. Nec quide fieri potest, ut concitatus ira ratione utatur. Proinde rationem oportet agendorum diice constituere, ac ita demum actiones viis aggrediriram,interea contingentem semper castiga do, ac euitado,ut N aucteri fluctus aduoluendos. Siquidem non minor metus est,ne ira nimiis aduersa ceu prorae fluctus, & sui authorem,& familia sun dirus perdat,euertatq; , nisi quis per industriam praeternauiget. Claudius Cisar, quum sibi conscius esset,seperire,&itacundiae impetu saepe peccare, utranque excusauit edicto, pollicitu que est alteram per bre uem,& innoxiam suturam,alteram vero non iniustam. Qua quide sententia decla auit improuisam illam motione se non poste ex tempore reprimere,quam quidem Peripatetici asserunt non esse iri hominum potestare,illam vero aliquo iudicio confirmatam
non iniquam lore,sed quasi iustitiae ultionem. Sed quo qui ta
50쪽
xitiae natura generosior est , ut ait Plato iii libris de re publinca,ia mitius irascitur. Et ira . quae cum ferocius excaduit hominem praecipitem rapit adeo,ut ab insano,ac furioso, paululum quippiam abiit.
oculi,color,vultus,gestus,vox,clamor,verba prope furentis,
atq; insanientis hominis esse videtur, qui nisi quam primum
ad se redeat, ad agnatos omnino atque amnes vecordium s riosorumque more reijciendus erit. Optime Pythagoras S. mius: qui taciturnitatis priiusquam sermonis praecepta trad bat,discipulos suos monebat,ne quid unquam per iram dicurent,aut sacerent. Unde Architas Tarentinus,' t praeceptoris sui monita sequeretur,quum villico seruo, qui grauiter dei sequerat succensuillat, ait: Punire nunc te,nisi iratus essem. Timebat enim ne ira percitus aucta , moderatamq; iustitiae vitionem tra rederetur. Praeclare Cicero Quintum Fratrem suit,qui tunc Asiae praeerat,monet: ut si vitate no potest, quia ab iracundia quam primum eius animus occupetur, saltem, ut se ante comparet, quotidieq; meditet resistedum esse ir cudiar, moderari animo,& orationi,cii in sis iratus, aut etiam taceret,& tenere in sua sponte animi motum, ac dolorem. Haec Ciceronis praecepta epist. x. ad fin. libri I. diligentee summaq; ope niti decet, nec latu quidem ungue ab eis discedere, tenendaq; sunt. ut iracundiam comprimamus,ne in fumrore deinde rapiamur. Simus,l: vel nobis ipsis,uel alijs ini xij . Ex qua ira ac animi perturbatione in perniciem pleraq; attraxere. Periander Corinthius ira accensus sub calcibus missam uxorem, quae in utero puerum habebat, interemit. Deinde mentis copos f actus cum coperisset per calumniam pellicum id a se actum esse ita scaduit & eas omnes igne cre mari iussit,filiu quoque suum Lycophrona nomine prae matris interitu eiulantem abdicauit, rq in Corcira usque releg uit. Lysander Lacedgmonius iram mortemq; acerbitate grauem,ac terribilem potentiam,tyrannidemque exercuit,adeo ut non immerito concilii eius Etheocles dixisse videbatur, cum ait bene actum cum Graecia esse, quod duos Lysandros non protulerit . Idem Sylla iure optimo dicere poterant Romani cui prae ira, ac saeuitia nullus iucundior lusus, ae loeus , quam cruor, quam caedes, quam unci, ac secures, de ante oculos ciuium trucidatio, qui ut alia eius saevitiae,