Disputationum anatomicarum selectarum : ad chylificationem

721쪽

DE GLANDVLI s Ni Iutundas. De ipsoriim lymphaticoriim fabrica hie opponimurquidem

disserendi videtur locus veriun hoc esset a proposito nostro nuda scilicet, succincta glandularum histori , longe nimis digredi, cujusmodi parergo rectius supersedere possi unus, ' quoniam partalisthaec ab aliis fatis abunde, lacu rate ornata prostat. Interim, ut disserenti cinter Irmphatica agnoscatur, ea distinguimus in simplicia, ct composita, quorum illa immediate glandulis originem debent, uti M. IV. liti. c. haec vero ex variis lymphaticis constructa, uti D. III. liti. e. insigniorem efformant ramum ut hirimum glandulam transeuntem, Vel perforantem Ultimum, quod sese perlustrandum exhibet asserum genus, ab descriptis perdiversurii

est isthaec pro usu vario nunc nutritia VocamVS, nune excretoriis,

ab iisdem, quibus venae dc lymphaeductus solliculis, exorta, differunt conformatione nutritia enim extra glandulas mox late admodum respecti sui ipsius corporis expanduntur, ac, quali vesiculas efformant, quae oleos , crasse, invia infarctae seced, pinguedinis sacculi Adsisusque adipo ii dictitanturi vel tenuiori partis lutum, lympidiorique si repleantur succo, fibras musculare; leviter distendente , nutritia proprie nuncupamuS, quae ero extra

glandulas itidem ut hilantia simplicia sunt, hiantibusque osculis

liquidiun transmittunt ut 'doris vasa, vel truncum ' conficientia, ut in quandam specificam cloacam secernendus deproinatur liquUr, excretoria audiunt , ' lira. sunt ductus panc eaticus, bosodochus , salivales, urereres, d similes. ad excretoria quoque referri deinbent, quae, etiamsi extra glandulas canalem non constituant, fuit eum eliminandum eructant singula, sicuti glandulis intinnorum. pericarii, meatus aditorii, o similibus accidit. t. . .

Ex hisce itaque veram glandularum sibi Aponere, atque collia

gere structuram, unicuique ruspatori evidentissimum est percipis at modo, fibrillas, tendineasque membranas glandulas non constituere solas , sed & vascula d nervulos, quae fibrarum areas adiim

plent . VI descriptas. Non autem diffitemur istam glandularum compagem utut abstrusissimam, intricatissimam, eruta esse perdifficilem, nec apparere, nisi in quibusdam cuneis, quidem Tit 3 cm

722쪽

est pronunciare, nisi affectae, praeter naturam adauctae intro. spiciantur, tumque dictorum nostrorum veritas luce meridiana cla- rior ab hisce idcire collatione instituta cum caeteris,' sanis ra- tiocinando procedimus, assirmantes emitatam dogma hocce quae usi conveniunt, contuniunt se dispositisne, 9 vice versa. . Haec au tem non concipienda sent, quatenus vel minima circumstantia vaserum, fibrarumque situm alterare polletu, sed quatenus, ut nuncupatae innes j eciatim fibris motricibus, vasculis, mervulis, membranis instructae sivit, suisque cavitatibus. Vas rum etenim reptatum alia longe incedere methodo in hisce, quam aliis, in ve-dicularibus,, ab carneis in eo differentibus, quod minus fibrosae cum cavitate ampliore reperiantur λ manifestissimum, ritiarum

quaedam exterius vasculorum ramificationiblis adornantur, antei quana versus interiora pergunt quaedam mox fibrarum inter stitia perineantes , , divaricatae hinc inde. interius si morbo- sae, alias oculi acies eo non pertingit conspiciuntur Con-.yingit quoque, ut , t propter glandularum laxitatem 4 3c mol- litiem quam fit udi copiosioris proventui imputamus fibrillarunit iratum, ne vel Argus aquilinis lynceisve centum etiamsi in- .s ruinus oculis, detegere possit; non tamen inde conjecturari licet,

. itaque ipsas scilicet fibras adesse, quidem in .statu naturali; . sed esse tam exiles ut visui sese subducant a Res hic eodem modo

se habet, quo vasa in oculo, de quibus SYLV. tradi. IV. append. Prax Med. Qtiemadmodum, ait, vasa capillaria in tunica o- , culorum adnata , tam exilia simi ut non videantur, nisi ubiis praeter naturam in ipsis stagnans sanguis easdem distendat, se tum instar fibrillaruni rubearum visendas exponat uti proinde G, nemo, qui in inflammatione oculorum semel vidit ista vasa, illa, negabit adesse, licet postea eadem non videat amplius.

P Ximum est, ut expedita hac glandularum anatome , inge-

finium deflectamus ad earum Usum, ueni, praenailla prius ut nis circulatione, accuratius indagandum suscipit s. Prima itaque fronte

723쪽

fronte nos rum subit minuim sanguis, vel potius latex sangilineus,

qui ab vicinis remotisque refluus partibus, ascendens, hyloque turgidus deicendens, in cordis dextram auriculam, porro in ejusdem lateris thalamum effunditur, ac superaccedente cordis systole, ex eodem ilialam expellitur in arteriae pulmonali truncuim, iviolenter sese iii sinuans per innumerabiles canaliculos ipsas in gla Hidulus, quas postquam penetravit, ulterius suscipitur ab inutissimis venulis, contentum ad venae pulmonalis truncum deterenti ibus, eundem laticem sanguineum sinistrum cordis in ventriculuiri devolventem, qui corde iterum expressus in arteriam magnam; distribuitur in omnem dimensonem minutissimas pervaden arteriolarum divaricationes terminiura ipsis in glandulis consequentes, laticem anguineuan in varias dividendum particulas excipientiburi

In quo cardo rei vertitur, est quod guttulae, ex arteriolaruni radicibus in cavitatem, seu unius, cujuslibetcunque glandulae quas macula MAECENA Nos ΥER lixis, th. CXIII. Polit anatomiaco - Pliniol pari. IV folliculum, ab primi ordinis fibriis dilatatum, elapsae respeetu pororum in membrana tendinea interiorein cavernula in constituente pcaeexistentium, multifariam dirimantur, idque, quum laticis nervoli ope secundi ordinis fabrarum contractio absolvitur, qua contentum poros sibi convenientes penetrare cogitur hinc est, quod sanguinis globuli regredi enim non possunt iob sphin ' ricum musculum, secundum Sagacis uni Pros G. Bin LoImentem, finibus arteriarum oppositum, harum orificium constringentem ob copiosiorem lunapham vix visibiles cap llaribus venu- Larum traduntur, una cum lymphae, variis particulis gravidae, o rione, dum luidior, limpidioi que abera portio, in majori, Ini-norive quantitate, lymphaticos subingreditur surculos; quicquid

vero reliquum, sive ut excernatur, sive ut machinae humanae usu sit, Sc incremento, Xcrctoria vel nutritia subit astula, quae, pro Ororum diversitate, pro glandularum situ, nunc certi-men, nunc salivam, urinam , nunc Oleosas , pingues nutrientes particulas, nunc alios intra se a linittunt humores

vel e corpore expellendos, ut bilem, succum pancreaticuit, , c. vel

724쪽

queum oculorum, cc. Hasce porro in glandulis particularum divisiones, sequestrationes multum ilicco ipso nervos facilitari, eXtra omnem dubitationis' aleam planimus; quoniam praedictus succus , maxime in motu, oro ipsius folliculi glandissos permeans, diversimode quicquid ea in capacitate comperit, a quare valet, atque disponit, quo , superveniente glandularum constrictione, seu systole, optatius, qua data porta, particulae diversae vasculorum orificia sibi destinata irrumpere possint.

Regeret nobis forsitam aliquis, cum dixerimus, globulos sangui.

reos capitaribus venarum ex glandulis tradi quod capillaria arteriolarum sanguinem non vehant, sed potius lympham, jam a reliquis sanguineis globulis separatam, transmittant, ac ea propter hi venulis nori tradantur Respondemus. primo, cum fines capillarium arteriolarum glandulosis terminentur in acinis omnes, sanguineus latex a centro ad circumferentiam delegetur, nullasque cum venis anostomose agnoscatinis, nec sint, quod consequenter sanguinis globuli, ex majoribus ramis in minores propulsi, minutissimos pervadere debeant surculos, ipsasque olandulas, sin mi 'nus, quod sanguitii ex arteriis in venas denegetur transitus , nec ipse deduci possit versus cor fecundo quod laticis sanguinei guttula, cuius ierosior pars globulo sanguineos longe superat quantitate, in tenerrimam arteriolae propagitaem effusa, ita ab invicem'

secedat, ut divisa ab globulis sanguineis ivmpha , rubicundus fe-'re dispareat color, nec nisi rubicunda vi punctula discerni queant.'

Alius insuper, quibusdam saltem glandulis, quidem ex carnearuin conglobatarum classe accensendus usus innuimus in antecedentibus, ipsis ex glandulis egredi vasa lyinphatica, quae ab oppo sto latere easdem ingredi in ur, suasque ramificationes qUse ,,iterum in truncum coalescunt, yi ham propriis glandulis aliis - ,ex rivulis excipientes glandulis impertivi fingunt. , Hisce prae-er expositam humorum separationem, lymphae propulsio familiaris

725쪽

DE GLANDULIS Iasris est ex innumeris enim, vixque visibilibus glandulosis acinis lymaphaticis erutrapentibus, contentum propellere liquorem non sufficientibus, opus fuit quadam macilina, quae nulla nisi glandula esse debuit, qua pertranseunti, ac separatae compulsivus addi possit lymphae motus, ex iisdem glandulis, cinibi secretam succipienti, uti in glandulis mesenterii, de aliis, istud verisimum hae non solum lacteum liqtiorem transmittunt, sed systole sui liquoris movendi vigori opitulantur, eundem lympha tenui jam jam secreta adauis gentis, diluentis, quemadmodum in lacteis primi, secundique generis spectatissimum quae enim ab intestinis me senterii a glandulas exporriguntur vasa, lacte tumescentia albida apparent maxime chylus vero magis dilutus, quo propior ductum thoracicum

accedit.

. XIII.

Missis, quae glandulis in genere competunt, in speci easdem

Contemplaremur, ni probe nossemus, nullum non latere, glandulas substantiae cortis alis cerebri, cerebellique succi nervos ad quasvis partes distribuendi separationi ab sanguine, per arterias carotides evecto, famulari glandulas innominatas oculos irrigare, auriatustippeditare cerum en , parotides , sublinguales, maxillares salivam, axillares, inguinales avitates illas pinguedine replere lymphamque copiosam transeuntibus lymphaticis praebere nec est, quod ruminemur, glandulas Pulares succum elati nosti m Vrimere, quo larvnx jugiter obducatur glandulas oelophagaeus, ventriculi, intestinorum, in talpacitatem satis amplam succum eructare suum ; perstardium suis ditari glandulis, partim ut nutriatur, partim ut per eas serum istum, quod in vivis, ac defunctis circa cor observatur, separetur, parili, quo humor oculi aqueus e glandulis tunicae sileroticae, modo. Enarrare insuper mittitnu , illas ammarum, epatis, renuni, quaeque sunt hujus seruiae plures, secernere lac, bilem, urinam, aliosque liquores, glandulas ebenterii, mesocoli, mentales, similesque chylum tra1dire, sacculos adiposos balsamicis, pinguibus , oleosis infarcire particulis, testium praeparare

semen, curaneas sudorem emittere nec advertendae Veniunt, quarum usum Anatomicorum pariter, pariterque Medicorum schola comprobavit dudum. Tom. I. v v v f. XIV.

726쪽

Ah Ditem operae pretiui facturi simus , si de quibus aeriter disceptatur adhucdum inter dubios paucas problematice saltem, si

non veritate conspicua proferamus, nec satis scimus , nec, si sciamus, asserere ausimus 3 propterea, quoniam materiae copia attentioni tuae sollicitum 11imis ingens Xstrueret volumen, antequana voti nostri stamus compotes, satius duximus, glandularum Anato- me, usuque consummatis, paucis emicleare, quomodo praeter naturam an i possint

Quamdiu igitur glandularum per poros, tubulog, atque canalest segregati, secernendique libere moventur cum sanguine latices diversi, corporis diathesis naturalis, nee invertitur, nec laeditur, sequestrationes humorum absolvuntur, mortalisque disponitur ad quaevis Oeconomiae animalis munia perfectissimo peragenda, ea dem vero abolentur, quamprimum ab eo statu glandulae degenerant, idque, quoties diversae eterogeneae in vasculorum propagines subtilissimas cum latice finguineo advehuntur particulae, quae easdem obstruendo, distendendo, rodendo, rumpendo multipliciter afficere assolent, plurisnoruin maior uia ceu Ρandorae pyxis , scaturigo eXistentes, quae pro diversitate partium, quibus subsunt, pro diversitate perceptionis dolorum quibus corpus affligi Lit, multifariis ab Medicorum filiis insigniuntur nominibus, .

Hoc posto fundamento, mirum nemini videbitur mi Ioties parinticulae hamosae ramosas, viscidae, tenaces, sanguineo variis de causis commixtae latisi, spirituosas. summe agiles de facili irretientes, implexuque detinentes suo diametris tenerrimorum Id, vel per glandulas vasculorum non respondent, toties ad vel per ipsas sanguinis motum non continuare, poros angustari, Veni- Ue quaquaVersum adeo rapandi, ut ea ab obstructione, quaedam oboriatur intumescentia, vascula, vel lymphatica, vel alius generis comprimens vicina, quibus itidem humorum transitus recusatUr,

ita ut obstructio illa ab puncto hicipiens, ni reseretur, ingenter pariat

727쪽

pariat tumorem, morbum; istae itaque particulae i. glandulas, vel canaliculos cerebri, vel cerebelli occupent, succi nepvosi secretionem distribusionem que de momento in momentum sumaminant, partiumque harum illarumve, motu, vel in toto, vel X parte cellante sic praeter dolorem gravativum motus impotentia, lassitudo spontanea membrorum, coma, paralysis, surditas, amau- rosis, poplexi S c. liominibus insidiantur, vegetosque sternunt, 11 vero pulmonales glandusi talibus infarciantur, vel per illarum poros excretorios in vesiculas pulmonales, e bronchia ejus modi eXprimantur denique ob tenacitatem latoribus ahantur , cavitates ronchiorum adimplentes , cquis non concedet, dispnoeam, orthopnoeam, asthma, aliaque pulmonum vitia inducere ipsas has eidem materiae caeterae, Omnesque corporis glandulae cum suis excretoriis affectus suos debent; Observa inus etenim quotiescunque hepatis glandulae, vel tenerrima pororum bilariorum vascula, spiss1s, tenacibusque dicitis particulis obstruuntur, bilem non secerni , sed hujus particulas latici sanguine gemmatas , atque versus Corporis peripheriam depulsas, aegros clericos reddere lienosos vero, si eadem materia crassa viscida lieni in glandulis, cellulisque moretur. isdem troque particulis ita haud raro impraegnantur glandulae , ut distentae praeter naturam, cum amissione liquidi continendi, cartilagineae evadant; quales in hepate liene, ac pulmonibus non semel spe lavimus aliquando a nobis Xaratae cavernulae materia sabuloso- terrea opplentur, quae latici sanguine transeundo itidem, secretionique ossiciens, aerumnarum catervas progignit.

Suas quoque non rite obeunt functiones glandulae, sed asse stae nuncupantur; si earum fibrillae molliusculae, saccidiores solito

comperiantur, idque, qhnim aquosas ultra modum sano uineo immixtas latici ob particulas spirituum debilior redditur secretio tunienim illorum motus, dispensatio versus cujuslibetcunque partis

musculares fibras, ob crassuscula eis gena inata corpus da, Ininus praesto sunt quocirca tonum suum relinqtiunt languescunt, mi-:ὶ noque liquidorum appulsui cedunt, nec in pristinum sese reci-j

728쪽

sorumqne fluxuum, evasationum, intumescentiarum cc origo.

, XVIII.

Non infrequens autem observatur, immo hisce regionibus familiare admodum, acres qua8dam, d aculeatas enarratis esse conjunctas particulas, ut istae, instructae quasi armis, mortales ingruant, ac detorqueant praeprimis, cum tenerrimis glandularum stolonibus inhaerendo, vel earum folliculis, in motu De eosdem O pororum inconvenientiam non perseverant; idcirco spiculis suis aculeatis fibrillas molliores cedere nesciis, stamina nervea irritant, pungunt, rodunt, tandem discindunt, dissolvunt, divellimi, quo per factam continui lysin ex condis suis elabantur cum liquoribus, varia sub larva prodeuntia inducentes symptomata adsunt enim tum haemorrhagiae, inflammationes, dysenteriae, Umores, dolores infensisl1mi, sitis, calor praeternaturalis, aliaque mala, de quibus singulis apud racticos luculenta nimis est oratio, quam quod prolixius verba faciamus.

Morbosae quoque dicuntur glandulae; si earum cavernula, eis Iut uterus animalculorum ova cum alimentis, aut secus ingesta, in sinu capiat, ac foveat illa continuare tenerrima per vascula in motu, ut cum egerundis de corpore Vellantur, saepius cum nequeant, eadem obturant, atque aegre assiciunt tamdiu, quamdiuisio in sim permanere possunt oumque haud raro ad maturitatem perducta animalcula, ipsissimis in ovulis contenta, capitulum eXerunt, glandularum fibrillas corrodunt, vividumque consumunt

hominem, vel saltem deplorandas agim tragoedias. f. XX. . Iura quidem, BrΝΕ voLE LECTOR, ut d Glandularum momborum diagnosin, prognosin, curationem, diaetheticam, pharmceuticam hisces necteremus i amplissinui enim nobis restat

729쪽

DE GLANDULIS.

spatiandi campiis, si non labyrinthus h sed ecquis errantes nos

Ariadnaeo filo exarena educeret, nec vin Democrito tantos labores, ne dicam dementiam, derideret calamum proinde non abjicimus; sed deponimus, ea freti spe, ut haec tenuitatis nostrae congeries criticorum censuram, garrulumque effugiat Momum,

cedat in usum Anatomicum, medicum, in DEI, nominisque sui gloriam.

FIGURARUM EXPLICATIO.

Fig. I.

Glandula carnea conglobata. Ttιnica exterior ab glandulae propria separata. Tunica proprii, seu interior. D 1brarum contextus. Mascula perplurima tunicam bAnc perreptantia,

Glandulae minimae per tunicam di seminatae. Fig. II. A Glandula cum suis vasiculis.

Fig. III.

A a a Glandulae carneae conglobatae. 4 Surcilii limphatici glandulas ingredientes. 4 Surculia mphatici glandulas egredientas. D Surcia lymphatici coeuntes in Truncum, seu vas compositum. V V V v. Fig.

730쪽

Λ Vasa 1mphaticii majora exstruentia vas compositum. B Vas glandulam transiens, recipiens. c Minores surculos, seu simplicia lymph.rtica ex iamlula succumlante carne conglobata.

Fig. . Giandula dissecta.

Glandulae membrana propria, seu tendo exterior. Glandulae cavitas ct tendo interior. D Glandulae fibrarum series.

Glandulae minuti spinae, per brosam pubstantiam disseminatae.

Fibrarum areae.

A a a Fibrarum motricrum primus ordo. Eibrarum motricium alter ordo.