De Frisia, et Frisiorvm repvblica. By Ubbo Emmius

102쪽

INTER LEVUM ET LAVICAM ' L. ci

vi i mundi, aedificia non tam ampla simagnifiea quam amoena sinitida intus ac foris, multa Meleganti supellectile instructa curia perelegans flumini proxima, ct

pqns ingens eidem flumini impositus juxta curiam,longus pariter, latus e lapi- structus, utrimque crepidine modica contra pericula lapsus praesepius, alte sex'llens supra aquarum superficiem,silice stratus, cum proXimis platearum, quas Vmen dirimit, partibus fori rerum venalium Vicem praestans,subtu vero arcua' 'peris cum aquarum claustris, quibus flumen coercetur, per quae naves Leo-yyqrdia venientes,aut Leovverdiam tendentes valuis apertis commeant. Et prae-

hunc duo quoque alii pontes eidem flumini instrati sunt intra oppidi munia Appe pari ferme intervallo hinc inde ab hoc maximo disjuncti,alter ad egressum 'ppidi, qua Leovverdiam itur operis sublicii, quo vallum ista parte fiumine in 'xxuptu iungitur,alter ad ingressum, inia te opposita vallum similiter jungens, rumj i medium ita aptatum est,ut catenis ingentibus cum machinis adjunctis,sub-:rum i in altum,& ponte dirempto navibus magnis quoque no submissi S malis tran- g Jm queat date. Flumen vero: qua oppidu ingreditur, qua egreditur, propudi p xiij ripae utriq proximu cotra hostiles conatus comode protegitur, ac simul l Sqntibus tignis a ripa hinc inde depactis, atque inter se contectis praecingitur in usque alveum, requod spaci teliquum est in alvei medio, qua se tigna non 'ptingiant, id interdiu navibus patet, noctu trabali mole fluitante,&ferro probem inii clauditur. A flumine oppidum bifariam quide dividitur, sed partibus haud ' 'quam paribus . Nam quae ad meridiem vergit, altera multo minor est, reab 'vallata, quae quondam istic fuit, castelli nomen etiamnunc retinet. Borea

' 'multo major curiam, templum, trutinam publicam, domicilium collegii 'rum' maritimis praefecti habet quam riviscaphis navigabiles per fornice sub 'ii structos subeunt, permeant ex agro venientes, ponticulis hic illic stratim gno civium commodo omnesque in flumen Eam supra aquarum claustrum grumi ante descriptum exeunt. Eadem parte in vallo portae duae sunt cum pon- pq3 mobilibus impositis fossae, tertia sine ponte , qua agger in orassuminis' pi o conseritur,erinaceo protecta,in agrumoreum,atque itinera diVersia omnes 'mixxentes. In parte austrina porta tantum una Collumum spectato Groning

', suem rivo similiter uno partem eandem permeante hin Eam se effundente. xy-que fluminis huius ora intra oppidum modice assurgensiagger quippe Clim. 'ercendum alveum contra inundationes istic fuit non solum in modum y 3 QR silice constratae, sed etiam,qua labium est, saxo Benthemio ad decorem dc 'mixudinem adornata Claustra aquatum,quae nunc in oppido esse ostendi, ante V di Hispanicum,supra oppidum Leovverdiam versus. sita, recura antistitis, napii,cujus magna quondam autoritas, subjectas tere. Regiones in oppi- qistinctae sunt quatuor, Ac totidem tribus,quae regionibus definiuntur, totidem- cohortes civium: cohortium praefecti: paraecia tantum una, dc templum qiunum,coemiterio spacioso acam iri, cinctum,sacris dicatum quibus vacanti' mystiduo sed prster hoc fanum quoque monasticum cum universo cuculla-

'xum claustro superbe structo, de quo jam ante dixi, ibidem fuit consecratum n*moria Bonifacii, altero majus&turri sublimi arduum ac conspicuum, nunc x xxi sola excepta solo aequatum: cujus antistes pastor quoque ecclesiae oppidanae rumphe religionis statum mutatum audiit Mopera vicaria in peragendis sacris duo-

' queo'Ad pietati in miseros Ac egetes destinata omnia Annonae copia perperua ' -gna, quam rivi,stumen, mare augent Macello nihil uberius vincit tamen 'xum piscarium: butyri, casei, lactis abundantia summa non solum in usus domesticos civium, sed etiam ad exportationem in loca peregrina inimenti quine leguminum ubertas rara Potestas publica toto saeculo ante dimissam li- xx tem solet esse penes Oldermannum,senatum, concilium XVI virum m Axorum quod ex monumentis veterum literatum satis liquet, in quibus non

nunquam

103쪽

DE RE PUBL FRISIORVM

nunquam Oiderma niuis ci in solo senatu memoratur o Mnant ii

Dotlium noulinqua xxxv viri iurati adis intur, olbirmandan memi semeritet , recum , in literis contractus cum Carolo Audi Aundiae principe haec erbo:: in forma est usurpata ab ipsit oppidami et ' igico olde aniliae t/bndia Iettea intente lichusi uittata Dot um qa Principe sermone Latino, Oidermasem, consulis,d communitas oppi Hi vero in literisCarolus promisi si relicturuse oppidanis more soli lucr ' dermana una consules ita senatum nominabat qui jus civibus dicer(' nominem causiis .ilibus, ex legibus: institutis patriis reservata sibi ' admittend appellationes iaec se quicquam moris ejus mutaturum s*i' ' NI liacm, sine illoruin coni insuri promisiit item piaefecto totius provinci* Do natori, quem Potestatem tunc vocabant, sedem se assignat iss '' Uppi Qtuu ad hunc deferri appellationes, Mab hoc cognosci, ac si gantibu ab istius sit dicio ad sese provocari gubernatorem uero flatim Inon 'r en lentes: natu cognitionem criminalium haberes Evocati A LXtra uiae Frisiae, judicii causa in solidum renunciavit. Sed haec so t. illi uti nostri praesentis exposui in historia Et res cum Carolo insto' test.

dcc hic dico de statu sub secutis principibus. Cognosci ex priori ui

Nunc se Consules senatum conficiunt, quorum munus idem eir in reliquis oppidis, sed jus paulo arctius: concilii vero jurati po(q ad quanquam hodieri in tantum virorum sit, amo ex nuincro piri X v - rum appellatur et Sine cujus consensu in rebus maloi thrum os: le nihil audent, nihil possunt. Cum constituendus senatus est, id est no

sules designandi, Calendis Ianuari quotannis sono his Campas Pulu Oppidanus convocam in templum, quom consules tunc 'p', curantes, i equid indecore multitudine coeunte fiat. Quibus mo3 rvd', populus quadripartito se dividit secundum quatuor, id regio' stixuor cohortes civicas. Tum quaelibet pars ex se edit viros tres, qui

concillum Juratum coniiciunt numero xii, eodemque die sub Vris ebrii

natu accersuntur incuriam,monenturque,cum venere, ut terni Si tu mi em oppidi regiones edant ex se singulos, atque his quatuor ad '' mos per suffragia lectos,ut fiant sex Horum omnium nomina ii, qui iiiii ' i : ibuia que annum in naunere jam explerunt, totidem numero cram oti tui LeoVVerdiam ad gubernatorem summam euriam mittunt, crum pS curia reliqua peragunt, quae antea sunt exposita Reliqua civilia,

tipitica, di quae ad minorum morphanorum eurum faciunt, lecti prioribu Oppidis dicta sunt, cognosti possunt i Sunt enim silmili quoque de ludo literario lector dictum putato. . calcei Hoc vero huic oppido praecipuum est phae eae tetis, quod sedem impii Jegium rebus maritimis praefectum, Transavicinis Cissavitasi s up p ih ante nobis memoratum, cujus potestas tutatio late patet cos es si 'uxima judicat, portoria rerum, quae importantur Lexportantra bjci pq qm rem portitores portitorum ministros in omnibus cum ' et erat; et, Flevoque usque in Amasium habet, Oxsim ia ci Nim sfiat Reip portorius his bellum alit maim tibi; pr sidiaria tuendis onerariis instruit, alios in hostem armat, prA qq' la

curata utitur, nequa fraus s MOU11CUNIS mitruit, alios in hollem armat, asi

vet, persequitur, mare his,quantu potest, liberat, hostilia in maris' ' 'vertit, sisto adscribit, commercia quorum uis hominum cum bo J navarcho creat, 'in eos imperium habet stipendia classiariis pq reis Sedent in eo collegae interdum plures interdum pauetotes . Ei, v, s

est Quatuor ex his dat Provincia de oriri iri crassis reni scilic( uisas est, quatuor ex his dat provincia,de qua jam scribo, Ostergois

fylvestres, oppidani singulos quintum addit ciuitas Gloninga, uti pirum OrmisSTVicini. Atque his senis, quibus stipendi, solvuntur cis' si

108쪽

y ' qntu, singulis provinciis reliquis singulos licet addere, si velint elim,

Sqqio suo. Quo fit nonnunquam, ut quidam sumptui parcentes, aut alia mo-

'rum' neminem mittant. Caeteroqui collegae omnes inferendissu Hagijs, modis aliis capiendi sunt jure propemodum pari . Seni Vero illa primi m 3 qm provinciatum comitiis eduntur, uti sanem caeteri munus iis confer- 'sqnum, sed saepe in annos prorogatur complures In possessionem mu- potestatis immittuntur collegio Ordinum generalium Per lucras,quas missionis vocavi. Et quidquid agunt, hoc istorum ordinu non me agunt,

' modum ii qui Hotnae, Amstetodami, Roterodami, Middelburgi 'em bent. Proinde si quid negocii gravioris inciderit, id primum ad colle-

id Mornanum, aut Amsterodamense, deinde reposcente ad genex la hos pq referunt. Horum decretis, horum mandatis parent. Agunt ex iunx majori eorum numero locum dant Scribam habent secretis nuncupa-

'irum plurimum literis' iuris scientia instructum: habent fisci praest xdm,

' 'orem suum,&ostiarium,&ministros: multos alios, quorum omnium

era, cur fiat aliter. Et fisci qui-yy fectus cum est designandus loco vacante , collegium edit duoi exl rum ordines generales eligunt alterum munus id obiturum. Idemque enc- pyxxoriorum magistris quos Convoijmeister dicimus Scribam,qssae sto' 'stiarium Meaeietos hi minores ipsi collegae eligunt omnes verosumsi, posteriores sumuntur non aliunde, quam ex iis, qui inter Flevumqe 'r' ' Volunt. Petioe collegium Doccumum populo negocii fortuna cres, 'i exsum et hoc institutum rerum maritimarum tantum momentum' ap*xo ad infringendas potentissimi hostis vires attulit, ut extremis belli pyn aliunde major ipsi Hispaniae terror extiterit.

SI' 'xa urbium Frisia iotius quondam maxima ditissima, splendidissima,

' rum quondam regum gentis nostrae fabulosis conamentariis hominum ali , ' rumn plus satis celebrata portu olim commodissimo supra modum fetet, maritimis potens. Vnde opes cumulatae, luxum,insolentiam, promii sui, 'quere. Haec veteti proverbio locum fecere,quo vulgo insolentiae nota- inses 33 Qxanorum liberi, De Dariti vinderenisan Stesatren EXemplum nimis efferentis, fastidio fortunae protervientis animi sermone Vulgi tali memina praedivite, quam a junt, cum audivisset navem suam e mari

'versam cum melcibus ad portum in anchoris stare, iercontatam tib 'gVnere,cum cognovisset frumentum advexisse , quo tum forte haer iiii ' hqndabat,quasi fastidientem vilitatem rei e vestigio uisisse, frumentumpte 'ni effundi, increpitoque navarcho mandasse, trepetito mari, merces

phe 'xq qu situm advectumq; iret. Dignu certe facinus, quod ab liore Deo edi 'gydvibus corriperetur. Itaque ferunt etia, ab eo tempore, quo id nequitiae tali im,eode loci, ubi frumentum in flumen effusum, arenas fluctuu vi agi-ieri Sylligi coepisse, ' pulvino sensim confecto os portus obturasse: Ita factu cusi, si' 'iportu corrupto, kum maris in arctu redacto commerciis prope amisaei, fortuna perdiderit,eaque alio commigrarit, ubi reveretius habetetur, alii 'nesiciu modestius agnosceretur colereturque. Sita est in litore ad Fle v, quoita dxime evehitur promotorii instar, Min apposita Holladiae oram, quae eju. xxj si quoq: fuit, procurrit,Flevumque coarctat. Veru major melior iit, 'vi'Plevi attrita undisja cessit. Reliquiae in longu porrecta secundu'mele, iecursum. Vtraque enim amniculi ripa longa &cdtinua domoru haudiui si serie praetexitur adversis eat frontibus atque ita geminu emcit Vicu, pq ixe amniculo diremptum mundum elegantem Aquo Viculi minOxc fri angu-

109쪽

angusti, breves, quos aedificia viliora obsident, uirimque decurrunt. Fic psy: modus est Amnis in oppido potibus subliciis commeandi causa junctii ip

valuis coercetur, per quas aquae emittuntur,in admittuntur , ut m pq Retinet tamen oppidum locum xjus in societatem ciuitatum Ariseau *'' inqua olim inter primas habebatur. Cujus hoc judicium etiam est, quod in Hellesponto Danico cum navitae, quotum magna saepe mullix lichaeret, expediri se a regiis praefectis petunt , nulli impetrare ex merciqi ante Stavera nos. Atque hoc eodem jure nixum sustentat residui fortus*y i riS,multasque naVes e genere grandiorum emittit adhuc in omnes plagai,' iritimas regiones per Oceanum , per Bahicum mate, , meditarranebimi structaso instructas pecunia ut plurimum aliena, maximeque Hollas i 'varchis, ac nautis, literisque commeatus suis. Verum quia portu idolixo 'stione destituitur, necessum habet praecipuum quae siue hoc maris uisi i ' h. Te Hollandis, in quorum portus: merces subvehuntur, Mnaves ipsis di causa subducuntur, ibidemque merces eaedem, ubi pecuniae copia est, setis, tandifacultas commoda distrahuntur. Staverant alioqui rebus mariti'Jj iisticis quassinati, ut plurimum, cum per anni rationem licet in mali ' sui vitam degentes, ut xplerique vicini eorum eodem in litore Et 'rum Dd, io, no in populo, qui non hinc sese familiamque alant, ac larem tueantii ' tu tni quoque mulium dediti , praesertim , qui in ima plebes quod stu situ, Praeter alluentem Flevum, ac mare, numque vicinum stagna di et ina ti, quibus oppidum pene obsessum est , atque ideo a terra aditu gisque frequentatur commeantibus naviculis, quam curribus, aut xi' piis, equestrive Circumdata nihilominus est Stavera in probe munita ' i' u hicque contra hostilem vim. Praesunt jam civitati consules anni visi et: sic, cidem senatus est, qui totam Rem p. procurat Anno M. c. v I ira urus cum peteret id populus , ex voluntate Gubernatoris, summae curi' meipsae concilium Iuratum hujusque constituendi jus pro arbitrio suo in*β' los concessum senatui :hoc tamen anno praesente summae curia relictiti'

aec eadem in ora milliari Germanico medio infra V rcuis' 'Au ob,

ri non integro supra Staveram ad Septentrionem locata Vm scuro, fortunae tenuis, piscationi naviculatiae iustica si dedita, a commerciis tamen non aliena , moenibus carens a coosi se ibi di quinque,quorum potestas etiam,ut in aliis oppidis annua. His appq ios j Gubernatore, curia provinciali, rogante populo, viri I, μ' --unt sed legendi deinceps a collegio consulum.

HAEc in mediterraneis VVestergoae s necce proxima, a qua et qui '

semilliaris Germanici abest, versus Austroafricum, uitius iii necari porrecta in longum, sed latitudine pene nulla Nam stos irar ab Oriente in Occidente vasta procutrit duplici domorum seriqid tales le iispicia sibi ex adverso respondent, intervallo mediocri. Id intervalisi' i , uite mest silice stratum, arcuata forma modice se curvas, quod si que in margine arboribus proceris septus, Siteca venies a principio 'Iabesii 'meat, bifariamque dispescit,jucunda specie. Idemque amnis cram ' ana, rivos varios: lacus diffunditur, per quos expedita commeandi se' 'his uesti quaquaversum omnis Vero aqua umbras frondentium atquq da oppi arborum excipiens ita assicitur, ut viridi colore relucere tibi vide ax' ut Sis nec Vallo nec muro munitum est, sed contra ineuisus sola fossasti iis distans, ut ostendi, minus milliati Germanico naedio Bolsverdia, rup

110쪽

INTER FLEVUM ET LAVICAM L. 6s' im intuetur,milliari magno Stota, quam aspicit in meridiem, milliari multo majore VVorcumo, quod videt in occasum hybernum, tantundem. Domus noviles aut inelegantes, quaedam etiam magnificae, curia modica, templum unum, vi antiquitus, atque adeo non ita nuper cohaesit claustrum monasticum Carme-hianae familiae, dirutum bello Hispanico QNd spatij inter aedesin amnem v xximque est,tersum vine illuvie aut immundicie est pontes amni instrati utram que oram jungunt. Volunt videri,stam sui oppidi fortuna necana quondam majorem fuisse, sicuSnec vici formam adhuc haberet, listam a inter oppida nimen tulisse, semercatu notuisse, marique multum effusam sed incremento for-xunierinecensium esse exhaustam,atque ad hanc, quae jam conspicitur,tenuitatem x' actam.Credent,qui volent autor,ista qui prodidit, mihi displicet oppidanin xui parentes:electio qualis est exposita.

VICI INSIGNIORES.

PRaeter oppida eadem in provincia sunt vici non pauci oppidorum aemuli,

sive magnitudinem spectes, sive populi frequentiam, sive commerciorum usum. In quibus Collumum eminet agri: praefecturae Collumanae caput, in 'ergoa non procul Laxicae aestuario cum portu commodo unde negotiationucopia non minor qua in plerisque oppidis aedificiis ac vicis egregiu,sed exte-i in in longu atque ideo moenibus in idoneu, sine ullo ordine aut magistratu civili, praefecto tantum parens Dein Bostumum, quodverticum majore dixere,

fri praefectu.