장음표시 사용
71쪽
quanam praefecturis suis forum agant, excepto eo, qui praefecturae naneherap*praeest,qui ne nunc quidem desinit in oppido jus agrariis dicere.Delata a Vo' dam singulari loci hujus commoditate, alubritate nobilitas valde frequent re micilia hic posuit, ut pene nusquam tota Frisia frequentius. Quam ob cauum' nonnullis nobilium sedes hoc oppidum est nominatum. In iis Boinyaei, Maxw
inii, Decemaei, Ochingit,&ante caeteros Stardaei fuere. Et horum quidem a copoteritia crevit ante annos CC, ut omniain civitate pro libitu suo administraiqiit
ac jus publicum in se verterent, senatum cives in potestate haberet. Famili ' put fuit Sicco Starda Sciringiorum tota regione princeps, vehemens in i si Madversario factionis persecutor gravissamus a quo exstructa arx est in adit i sty pidi, qua ab occidente venitur, opere lateritio firmissimo profunda latiqrum Circumfluo, ex cujus aquis Opus assurgit, ita locata, ut eam qui tenetet, oppN
ipsum sine dubio teneret. Haec ea est, quam primam sibi sedem domicilii et Albertia Saxonii ' princeps, in qua relictus Henricus filius gravissimam hv nem sustinuit anno aera Christiana M. D fretus, subnixus potissimum si ri fide S fortitudine hujus civitatis Civitas pro modo vitium suarum nosse ,
in armis, ac in fide partium, cui se dedit, constans Argumento sunt geJ- es Croningano anno M. CC C C. xcva, cum pene sola reliquias fortuna se rum is Sciringicarum sustentavit, di hoc, quem iam dixi tumultu populari com
contra Saxones tota natione, oroximis quoque annis bello Hispanico, mi Seo tempore,quo proelium Buxumanum est commissum. Itaque a Saxo'
quoque honoris causa CC agri Bilthaniaugeribus, ct immunitate ve is vini accervisiae donata fuit Rei p. status ei similis cum ciuitatibus caeterii et principatu sub principibus fuit Restituta libertate, secuta partes Leovyqs sium,ipsa sibi quotanis prid. Calend. Ianuarii consules sex designat,eodcm 'Ino modo rex eodem generalium ordinum indulto, quo senatum si*φ ε.vJerdia . Nam sex consulatu decessuri ante omnia sex alios ex universo corpq vitatis nominant, sibique jungunt dein totidem edunt praeter hos, iisq; Assiiriana Vocatis priorum illorum nomina aperiunt, atque ita e curia deced*' me vero per suffragia continue tres sibi adjungui, qui nec in numero sint, '' i consulatu tum abeunt, nec in illorum, quos illi primum nominaruo odi quatuor ex se per sortem reijciunt. Reliqui quinque conclavi inclusi' vuluesulatu decessuris,in totidem per eosdem primum nominatis sex eligunt Ino.
noVOS: nec prius e conclavi discedunt, quam reconfecta. Electi con ui, mirae ornati soli totum senatum heic conficiunt, Sc Remp.oppidanam' et ssirant, jus clxibus dicunt: cum causia paulo dissicilior is quae quaestion 'Ti- habet, agitur, opera iureconsulti utuntur, qui Syndici vicem tenet, cibo' Matenanda tradunt,ex ejus consilio sententiam ut plurimum ferunt:a qua p. ', oiit. ad curiam summam provinciae licet. De maleficiis gravioribus no sit, Scribam a secretis habent perpetuum qui cum ingenio valet, senatram ioso di quovis consula plus potest, quanquam consulum ipse minister si rapte
mine nihil agat, nee se stragium ferat Semel in consulum numerram is giuiorumque a pius reficiuntur, consulatus multiplicant interdum inc' ut se Ix- virum,quod Leovverdia est, coopiantur, nonnunquam etiam ri'EItorio deant inscnatu ordinum, aut collegio supremo aut munera obeanxq rabitratam fructuosa, mittuntur.Praeter consules in Rep. sunt vi ,-viri ' et isosqpatroni, quos ipsi consules quotannis mox a Calendis Ianuarii , set , istic, Leo; verdiano quibus idem quoque munus est hic, quod Leovvcm ' e et Plebs reliqua quieta res suas curat, i Rep. abstinet. Ordo tamen armQx' tatio iam idem qui Leovverdiae,ac eadem eligendi eos,qui in cohortibus pC alijsta Verum cohortita numerus heic quaternario non major. Itaque ollegiqquatuor, ac totidem signiferi, totidem praefectorum legati minorq*'Huiuium
hoc autoritas. Nec defit vigilium magister apparitolis instar un/x A' ' est
72쪽
INTER FLEVUM ET LAVICAM FL. si
'pi,aeceptis a Consule clavibus portarum mortuum seras aperiens Gaudens: quaestor pecuniam publicam civitatis curans Tota vero civitas paraecia una 'ntinetur, templumque paraeciae unum habet structura magnifica, ampla, qm turri excelsa in conum late spectabilem surgentes. In eo duo docent verbi
ij iiii ministri&sacra peragunt;habentque sibi adjunctos ecclesiae seniores 1 v, rumin quibus presbyterium conficiunt cujus munus idem etiam hic , quod Leo-yy x ide atque eadem quoque hic diaconiae pauperum ratio Verum numerus dia- 'porum etiam heicquam est Leovverdiae, dimidio minor seniores in munere 'pent quadriennium diaconi biennium ex istis quotannis decedit unus, ex quo ac totidem decedentibus susticiuntur, seniores quidem a verbi ministris i*nioribus tantum diaconi vero ab iisde symmystis senioribus,m diaconis ni iter.Sed nec horu, nec illoru electio habetur rata, nisi ecclesilae uniVersae judicio 'phetur.In hunc fine tribus,qui proxime sequuntur,diebus Dominicis electi ec- proponuntur: simulque monetur omnes, qui adsunt, ut si quid habeant, cur 'lectione peccatu arbitrentur,id dum correctioni adhuc locus, indicet Silentiu 'iu pro approbatione accipitur: Sc tu sequitur solennis electoru confirmatio. electio quotannis fit die dominica, qui proxime Calendas Novembris prae- qit, qui status quoque istic est celebrada sacrae synaxi: quando etiam publice an pilam electionem preces ad Deum concipiuntur pro felici ejus successu ad no-l j ij divini gloriam, dc ecclesia incrementum Ecclesiae ministri etiam heic pares Q se sunt, nec alter alteru gradu aut honore antecedit. Si eorum alter aut mor-
ut discessu locu vacuti fecerit, alter qui reliquus est,ac seniores rediaconi jure 'designant successorem,designatumque senatui offerunt ut reis factu ipsorum 'het, ac vocatione promoveat. Dein designatus ecclesiae ternis quoque Vicibus 'p'nitur,auditur, nisi quid obstet, aut offendat, solenni ritu in sacrum munus,
ymmysta immittitur. Habet: haec civitas egregium o φανοποφῶον, in quo XXX rum x puellaeque tenuis fortunae educatur honeste,& cum ad aetatem pervenerint, rumpia modica in dotem aut res alias adjuvantur:habet aedificium aliud aledis se- 'xibus comparatum instituto nupero. Quid de schola literaria dicam in qua . Ad Plescentesque bonas iteras,linguas,artes liberales, rudimeta doctrinae cae- 'i' discunt, donec aut aliud vitae genus occipiant, aut Academia jungantur cui iit non ita nuper Ioannes Fungerus eruditis scriptis celebris Nulla urbium moenitate Melegantia caehac potest contendere,quanquam magnitudine, d eam vincant Aer benignus salubris,uic omnes, quos platea vulgo dici- 'im indissimi Accoeni prorsus expertes, ta hyeme qua aestate riVis ut plurimu 'mpti longitudine eorum percurrentibus, o navigia ferentibuS,quae comme- pq omnes oppidi partes, sed ijdem pontibus multis datis, ilice fere stratis s. . , domus civium pleraeque nitidae mulchrae, nobilium amplet superbas ' numero non paucae: quarum vetustissim ad nobilissima ac maxime specta' post arcem Stardaeam Botnyqa e regione curia sita cum horto cohqrente spa- ' istimo: post hac Martenta abHesselo Marten Saxonicis temporibus structi meditullio oppidi tu Decamaea ad fotu,&Stardaea altera templo proxima, item
yx Boinyaea, Ochingia reliquas mitto. Ipsa curia pro oppidi modo pulchramqgnifica,loco sita commodo, ubi in oculos hominum in oppidu venientium inae incurrit:forum quadratum templo Vicinum: horti multi. Franekera spa- Dblonga, nee in circulum se sinuans, nec quadrilatera, formae mixtae, cincta vallo terreo conchis ita strato, ut acre etiam pluvio coenos luto careat. Urias habet tres, in ortum, in occasum, in septentrionem mittentes canale ema' 'o per quos navigia subeunt in urbem, de exeunt, quatuor, suburbium quoquc . . Ap temnendum, a Vento circio urbi imminens, utrique ripae fluminis Har- 'g meuntis adsitum, oblongi vici simile. Annona nunquam non copiosa. 3 iiis frumenti omne genus, caro, pisces, butyrum, lac, casei Vinum cerevisa, qm lactis quae per rivos ex omni agri parteis tota regione commodissime importantur. Ne negociationes cum exteris desunt eorundem rivorum
73쪽
commoditate conciliatae Mercatus omni hebdomade feria quinta sed qpoli anno bini multo majores, die xxv Iulii,&x Octobris confluxu exterorum' quentissimi; ad quos compellitur numerus ingens pecoris bubuli, equiniq V V haec d olim comitia gentis aliquando hic acta sunt, proximis annis, cum J di Ordinum multa novaret, pro Leo; verdia hic comitiosum locus ecipi '' collegii ix- virum ibidem quoque sedem cepit verum id durabile nonisiit Vero majoris momenti est, quod cum constitutum ordinibus ecci, publicum sacrisu bonis literis sua quoque in provincia aperire, jucirps partem censuum monasticorum conferre, praelata calietis omnibus oppi iii era sit, qua sedem ei daret. Plura enim hic hujusmodi te commoda conch Visa sunt, quam usquam alibi: oppidi totius mundities rara, hortorum qVJ J circa sunt campori arridens amoenitas, aeris ipsius singulatis bonitas,comi omnium rerum cccssariarum assuentia, remmius a fori, n agnari iJ tionum strepitu secessus. In quo suspicienda ordinum istius tempoij'Virtus est, qui exemplo optimo vicinorum cu bellum atrox his loci irpAJ' in
Veret,&rerum summa nutare, ac in summo periculo esse videretur, '' et is suscepertit, quod ornandae firmandaeque Reip xillustranda ac proset, hocligioni,si norant, maximis sumptibus instituere non dubitarunt. - mus anno M. D. LXXXV. auspice ac suasore maximo D. Guilhelmo Lud, cq duosOVio, Principe pientistimo, sapientissimo fortis moque, amat Creps iuubonarum literarum praecipuo, qui nuper adeo provincia guberinatios HLocus in coenobio Crucigerorii, quod incccidua oppidi regione crat 'μ' moenibus haud parvis impendiis adornatus fanum monasticu actiosi h ' imicis solemni oribus, laxercitiis eorti, qui docendae ecclesiae se parauit scatit in Academit ipsa faelicibus auspiciis die x, ix Iulii ejusdem annis si introducta, Verba ordinu,&gubernatoris nomine facientem Abesos ridi Oratione ejus excipiente ac fusius petoiante Henrico Antonide, coisis ius fessi res designati, is quorum tres theologi Martinus Lydius Lub hliasi matura, primus Academiae Rector, Henricus Anionides Nerdesui, ter facundus, Sibrandus Lubbertus non obscuris majoribus in Flisia i rus
ortus,aetatem in inaus, sed prioria famam cu progressu temporis doces et sdo, scribendo supergressus reliqui in suo doctrina genere singuli astrum' si Scolanus Frisius juriscosultus, Altardus Auleiius Frisius medicus, Ioans ' et hic Flander linguae Hebraeae, Petreius Tiara Frisius lint i a Gracae proficum ' quidem, qui in schola illustri Lovaniensi adolevera atque illic se Xercsi stis solum in primos exorientis Academi Duacensis profereres, sed cite' stii Academiae Leidensis primus Rector fuerat Veri in crescente caeci
fortuna, auctis quoque ararii sacri censibus numerii Ptofessorun crum sum etiam factus est major Primum inter omnes nomen doctrina in Jxisti ' fisci gra Vitate, tuendae orthodoxiae stiadio indefesso paratum retinuit, ab hypilom Sibrandus Lubbcrtus Academiae hujus oculus si columen, qui nisi Metosium disciplinae vitio labentem, fortuna ejus minor, quam ames , sine liam qHoc ei elogium dctatur quemadmodum egregium ita velum, ut ut ops' deci propterea, crepetve inlidia Ne quid vero instituto liuic prouchcs ' 'pud ostisci uecm Oidines haud parva in hanc rem constituta pecunia litet arsim saxi mensam pLblicam etiam aperuere, ad juvandos eos, qui his studii q' ' u ruit; derent, Ingenii essent commodis sed domi res angustiores habcrcs '' est,ii; studiorum sumptus necessarios de suo ferre possent Mensa modii asi pateret u Venibus LX. Datus oeconomus; qui eam cibo, potu, rebus tu miratis es et, instrueret quotidie ter, a sin xuli, qui ea uterentur, ' eAigeret in annum, qua alareos Carolinos XL si reliquum caperet ex prum si e
ditae leges ad Ordine pertilientes servandu in mensa,ad honestat sp i qui te comparatae. Res tota utilissima, summa laude digna, qua a j si te det si ' mrtuna destituti emergeremo potuisset, ad praeclara fruge per cβψx Scis
78쪽
t ip non usu solum sed ornamento quoque: honori fuere. Et huic luculento pelicio in rem literariam aliud quoque no minus beneficiu Ordines addidere. 3M ingeniis melioribus quq spem frugis promittunt, stipendia insuper liberalia
'nstituere o parvo numero, eaque pro cujusque conditione: fortuna tum his, S J patria studiis incumberent, tu is etiam, qui Academias adirent peregrinas.
Aia immo nunc civitatum hujus provinciae post Leo; verdiam adii ma, populosissima,ditissima. Qnondam viculus Obscurus in extremo ii tore Vestergore ad occidetem situs juxta ipsos aggeres, medius inter do- uas lateriit operis majores, virorum nobilium sedes, quarum alteri Vocabu-
Balligabasteri Harns erat.Vnde dubia aliquandiu vici appellatio fuit, aliis hoc, illo vocabulo eum assicientibus: donec tandem excisa donio Harsiga a Lu-
'gkerkiis monachis, vico in excisae solum extenso hujus nomen prevasilit, quo usus sensim Harlinga vocabulii fecit. Harligae excidium commentarii memnon optimae fidei ab Andrea Cornelio congesti ad annum in aera Chri- na M. Cc. xxxi v referunt. Sed Oceani saevities litori incumbens vici solum cli Misi iis abrassit sensiim atque undis obruit, vicusque instauratis aedificiis intror- ' retractus orientem versus, Almenoque vico celebri proxime admotus fuit; nekerano olim territorio adscriptus Crevit paulatim, fori aut conciliabuli 'Viena induit: demum aucta fortuna civitatis jus accepit, etiam cti moenibus cin- ' ignet messet. Quod quando factum sit,affirmare certo non possum. Andreae qui-
Cornelio adhibere fidem non audeo Arcem illic vallo: fossa munitam, 'pei e latetitio validam struxere Groningant in Austrino oppidi latere anno M. V Q.xCvi. Quadriennio post Albertus Saxo qui anno priore ex Hodandia stuc
pq erat, ibique primu pedem posuerat in Frisiia, absens per filium, aliam mulio
et i iorem ac majorem in litore ibidem condidit quam castellum appellarunt. Asyelut fretium fuit orae illi impossitu integrataque saepe, majoribus operi- Ornata: firmata duravit ad ultima usque principatus tempora: cia cujus fine quoque a populo capta&magnam paxiem solo aequata est, frenumque hoc yi Pactoli viciniae demptum. Munitionum oppidum ambientium initium ignoratu m. Hoc tamen scio, id non admodum vetustum esse, nec procul 'moriam nostram antecedere. Oppidum ipsum ampliatum ob hominum istuc
'p'uentium copiam anno M. D. XL III &nova rursum accessione auctum
'Phi, D. LX XIX, Meo, qui proxime est secutus, consiliotastudio Guillaelmi ''Vipis Aurantii cui mens erat, non solum rerum maritimarum emporium Sybius illic rei sitis aperire, sed etiam per hunc locum maxime idoneum Hollanissm pyctius Frisii a conjungere, ac portam eam immittendis in regiohe exerci-rum contra Hispanos in potestate habere. Ideo ingens alia terreu, caelata pro- pq que fossa ampliato oppido circumductum, de Almenum totum, quem Vis' fuisse dixi oppido vicinum,ambitu novarum munitionum comprehensum,ppidoque additum . Nec hic modus hujus rei stetit sed crescentibus negociis,
i escente fortuna ac populo,anno M.D.x: v I rursum moenia prolata, Paetum-
qe egociis, opificiis laxius apertum, navalia recipiendi phiribus nas ibus hyemdi causa duplicata, reliquiae arcis moenibus inclusae portus majoribus peribus
fixuctus, oppidum in cam formam redactum, ut jam quarta sui partes mari
quatur. Favero parte operibus firmissimis contra maris vim est munitum, quid inde detrimenti ei eveniat . lagurae fere quadrata es ambiit Leovverdiano paulo minor est in valli crepidine, qua vallum est , val- qutem propugnacula, is Vasta molis terrae aggestu annexa, ita dispositia, defensitonem&vado dc sibi invicem praestare posse videantur facillimam de
xissimam. Solum circum oppidum humile, inundationi obnoxium, si quarum claustra aperiantur atque ita oppugnatiae obsidio ibi valde dissacilis. Diioqui ager graminem frumento foecundus , ac icis egrestis si quens i a Mel
79쪽
quam aggeres utrimque in boreamin meridiem oppidum attingentes corum 'Oceani luctus tegunt, rivi oppidum ingredientes permeantesque varie ico' 'Per hos rivos actuariis navibus, lembis, scaphis lintribas conismeatus Wy tua Harlinga patet ad omnia omnino regionis hujus oppida quae inter siqyrum ' Lauicam jacent, ad vicos plurimos Per mare veto holea ibusis pq - aliis majoribus ac minoribus, caravelis, acatiis in cunctas maritiimiss(h 'provincias propinqtiasin longinquas. Cui rei servit eum situ quem i)iitus amplissimus. Hinc porro incredibilis navium omnis generis iv nautarrum' maritimis rebus deditorum hominum heic copia hine maxima com Mercio; negociationum frequentia Portus tamen quanquam taliae sit, tamqp' 'parum faelicior esset, si uno incommodo cateret. Id est a vadoso maris astrum' 'quod urbi abijcitur,quo sit, ut magnae naves ex Oceano venientes nisi ops V.
vatae ad urbem appropinquare non possint,coganturque procul e co*β. ' ' .., vallo ab urbe quinque millium passi non minore in ancolis consistere ph alveus, cur Iettingae nomen,haud incommodam iis stationem, a pertini Copeitatum satis tutam praebet. Alveus enim ille non procul ostio levi q*e sutse ungens,paulo interius objectu editiorum laterum,quae pulvinaria arsi et, a undis, cum intumuit mare, cooperta, contra ventorum Levientium vis o. plagia protegitur Ad cujus exitum insula exigua posita est in conspe otiandi qua parteFlevolandia oriente spectat,gramine bet,sed supra villi e :Db angustiam no habens.Hoc in alveo cum ad ancoras stant naves ornu'R 'Iunt alias ab urbe emissas minores, quae vadu traiicere possut per qua q)' 'Tie rebusque necessariis rursum a suis instructa mare repetunt: sub hyeme rum ' 'lavataeobservata aestus marini oportunitate ad urbem ipsae contendunt,pq a,
subeunt, qui uno ore intra urbem ingressus hodie in duos alueos laxo is a sese dividit,atque ibi hyemem exigunt Haleeum raptura magno api' adiimpendus ante biennium hete a civibus instituta, sed eventu hactenti' dim, Plurima multitudo, quae mari operam non dat,opifieiis uariis de jφ ei, xuntur hic telae ex linoo cannabe omnigenae, quarum nomenclatura mcere non queas. Nullius vero copia major, quam ex qua navium vel ros tur,quae hinc in omnes exportantur plagas Merees,quarum importati ratio quam maxime hic fervet, exotici generis sunt triticum, secat ' 'Tua aTen frumentum tostum coquendae cerevisiae item linum,cannabit, si Cate gia, carbones fossiles, quibus fabri ferratii utuntur, ante omnes Nil speries Norvvegica, mali pinei, trabes, asseres, tigna abiegna mxu i si 'φ ruo cies Variae legumina, butyrum,casei, lardum, adeps, eam salita equi, brio pimarum omne genus. Sunt etiam heic ossicinae multa excoques 'quaestus 'extra moenia oppidi ad rivorum oras molitrinae conscisi' rupi, serra secandis trabibus fornaces calcariae tegulati literariae in qββ bitii Possicinarum selariarum, ac totius oppidi hujus usum tantum, si oppi minosorum absumitur, quantum vix in reliquis omnibus regionis et bifaria' di* vici oppidi elegantes, mundi, recti, pleriquetiuis navigabili hqrailei'
in longum secti:aedificia multo plurima nova dc nitentia,
uructa Portae in agrum emittentes itinere terrestri quatuor qpi' ' em 'ussci' quarum claustra, per quaestivi in portus effunduntur, quatVox meo levpidi magnitudine non amplum euria quoque modica templum factu'ci,ubi Almenum quondam fuit, cuius usui etiam antequam Opp/q' compa
esset Harimga,seruiit Regitur civitas a senatu annuo virorum vi ' -xis consules Vorant. Hi exeunte anno totidem legunt ex civium numqN pq que ex delectorum concilio, quod juratum dicunt, horum nom ' ot sminibus suis mittunt ad summam curiam. Tum euria suo&grumh iuncti
mine per senatorum unum Haningam missum inquirit diligentq mei se Leovverdiam reverso auditoque,ac adhibito in consilium grum