장음표시 사용
181쪽
16et cupis XXXIII. Cur plura requiri non pepit
omnino licuit perfici. Quod autem pene fidem superat, testes hujus rei circa Ueldidenam, & quidem omni exceptione majores adhuc- dum in hodiernum prostant diem Augustaeum aevum citra eonir versiam loquentes; Lapides nempe milliares,& quidem sine Inscriptionibus omnino quatuor: nam teste Illustrillimo Masseio ante -- misitarem vigraphem habemus nullam, nec Plutarchus, qui O-ιumnas a C. Graccho Minα μίωον dispositas, aut Strabo, qui in via Mnatia erectas memoraxi, de Inscriptione addita quidquam imaunt: quotquot autem inscriptas habemus non Praesidum aut Consulum, sed ad viarum aggeres qui non Augustised posteriorum Imperatorum) vetustis nomen Caesareum nitet Columnis: Canebat Sidonius md idem etiam paulo ante illustrissimus Vir monuit: st etiam in iis, quarum aliquas Augusto inscriptas vidisset, quasique ibi, ubi viderit, commemorat, num rases tamen notas in iis haud ob sem lse Ue. addens: cκm numerabilibus notis careant sagula, conjicere posimus. id moris sub Augusto nondum in lasse, uniuscujasique midiarii terminam lapide consignare: Consum rant jam qnidem a Punico bello Romani, ut Pol bius docet, sed quod a proxima vel primaria Rionis urbe midia passuum numerarentvr, lassata pere argvi videtur ex his Augusti cinis vetustiori aetate non eonsuevisse. Unus adhuc ex his quatuor illiteratis, ut ita compellem. lapidibus quingentis , Coenobio milthinensi passibus orientem S Arcem Ambraeensem versus progressis in agro Oecurrit Augustaeo aevo, vel paulti ante erectus: terrae adhue dimidium immergitur, nulla In- Icriptione notatus . nisi hoc ipso esset nobilior : imo vel solus hic lapis dignitatem in antiquissimis etiam Litteris retinuit, consului ea de re Tabularium milthinense, S in Diplomate Reginberti Epist pi Brixinensis ad annum Domini II I. tanquam terminum bis illum invenio ita nominatum: a Lapide Misaia in Campo Omeras, S in
ta quo etiam Lapide Augustaeum si quis aevum Veldidenae eonise iliare eontendat, non invitus sum : nemo enim cultas ab Augusto Regionis cujusdam vias sine urbibus, aut mansionibus, quo dirigebantur itinera . vel fingere sibi unquam poterit: atque hos saltem Lapides in Itinerum ab Aquile ja, Augusta Vindelicorum, Laureaeo,& Oeni pontibus concurtu qui Velaidenae contigit in vim pro b
182쪽
tionis ejusdem praecellentiae interim acceptabit adversarius noster. donec sors & dies alia proferant. Cui equidem rei melius haud consuli posset.quam si iussu Principis Lapides aut sculpti aut scripti tum inventi. tum forte inveniendi in locum aliquem publicum conveherentur, & ibidem amia in communem utilitatem Litterariam omnibus . praecipvh in Lapse daria proficere volentibus, paterent: excipio tamen ab his milliares, qui ad demonstrandas antiquas Romanorum vias suo relinque di forent loeo. si in hoc ipso deprehensi fuissent. Ineredibile enim est, quantus cum tempore apparatus colligi posset: Exemplum hac in re Illustrissimum sanε & Ducem sese praebuit Marchio Veronensis Scipio Massejus , utpote qui in urbe Patria stupendum erexit the trum, in quo spectandas proposuit Insoriptiones Graecas CX. Romanas Diis saeras & vota iis soluta LX. Imperatorias XXX. cum compluribus aliis ad Consulatus, aliaque in toga & sago omela & artes pertinentibus, suasque in Classes distinctis, Sepulchrales autem i numeras, Christianas multas & admodum singulares ; Etruscas XXV. neque Arabicae , AEgyptiae aut Hebraicae desiderantur, aut Tabulae scalptro artificioso elaboratae. Et quamvis tanta unquam Copia sp rari minimὶ queat, plurima tamen adhuc superessent, quae magnam utilitatem ae lucem Menent Tyrolensium Antiquitatibus , ut nihil de recentioris aevi monumentis dicam, quae sine ingenti rei Gene logi eae damno negligi haudquaquam possunt; Interim tamen not bili non ita pridem numero periciunt, cui rei planὶ cavendum esset in posterum.
Quomodo ex antiquo Helidenae nomine portatim hodicturum Miltem prodierit.
MUltiplici edoctus sum experientia & vario in eruendis Ioc
rum Tyrolensium nominibus tentamine didici, trinas vias esse, unde illorum immutatio. ac derivatio ferὶ deprehem
183쪽
364 C ut XXXIV. Omoia ex antiquo Heliades nomianae
di & monstrari possit, demendo, imn vitando,& addendo: Demendo quidem id neri universim expertus sum, integra enim hodie ra-rd, qualia Romanorum tempore fuξre, comparent nomina I Usus Germam rum hoc tulit monosyllabis , ain brevissimis verbis utentium , quod postea magis etiam Tyrolentibus exemplis senstrabitur; Immutando nil aliud fere contigisse scitur, qvim Saeculo circiter sexto Vocales E. in I. vel vicissim I. in E. & Littera V. inae D. in T. addita Barbara pronunciatione ae declinatione migrasse. quod pariter variis documentis manifestum reddetur. His non rarti immutatis, ferε semper autem truncatis seu abbreviatis vocabutis interdum Litterae S. vel x vel utraque fuit addita, ut sonum vocis exasperarem antiqui Germani nostri, quod mox videbimus, ubi ex Archivio Wihhinensi varias id genus nuncupationes profer mus : quas tamen minimε insolitas, allatis eo in pluribus sic immutatis locorum per totam provinciam nominibus ad oculum demonstrabimus. His addemus vel conjecturam immutati jam in tabula Peutingeriana antiqui nominis, vel ratione erroris: Inveni igitur in milthinensis Asceterii tabulario Litteras fine ConsuIe, non tamen die, ad annos tamen hi credo, fundationis ac confirmaticinis, nempe ab anno ad II o. quam proximε accedentes Henrici Saxoniae Dueis lacum nominatum: in Bulla innocentii II. P.M. a. Kal. Maji Anno et 38. data: Imilitem Ecelata. In Litteris Reginberti Epistopi Iudiciariam potestatem conferentibus de Anno II o. In Instrumento mithmari militis de Matray de Anno I 249. In Diplomate Immunitatis a Vectigalibus Riberti Tnolensis de Anno Ia99. I tbisa, uti & Ottonis & Henrici Tyrolensium de anno I Io8. comparet. Henricus item Tyr Iensium Dux ac Bohemiae Rex Anno I 34. Imuenthinam vocat, L dovicus Bavarus Imp. in Litteris de Advocati munere Anno 134 in se recepto illam mi tin Albertus Austriacus Antio Domini I 38 Willeis, Leopoldus Austriacus Anno I 396. aetera, Alexander VI. P. Q Anno 14io. Wystentia , Sc demum Rudolphus IIo Imp. IVilthan
compellat. Ex quo nomine ultimo chm ioca vicina essent Patrum adhuc aevo, arbusculis, fruticibus ac dumis obsita, primumque annis Saeculi elapsi diversis in spatiis cultior ad segetem& campos redditus cuti Geuraue, vocabulum novale, Ioquitur nomen Niliau prodiit: In Instrumentis tamen publicis, quantum scio, nullus h
184쪽
ius voeabuli aut perrarus usus fuerat. Jam rationem quoque hujus mutationis afferamus : Constat enim antiquissimis Celtarum seu Germanorum ferε monosyllaba in usu fuisse vocabula , hine etiam Romana , quae nobis in hac provincia supersunt, nomina ut cum
Vegetio loquar abbreviata, qualia sum Athesis, Aetsch , ad Lacum Laisch. Λίastum, Mais, Teriolis, Drol. Pons Drusi seu Bama mDiaconi, Azen, nilis Anania Vasi de Non, mulis Euganea Val7sugati, Giddum Fra , & Terminum Tramiη, Theodorici Heronam, Districhsbera, Brixenta, Brixen, Suionae Seben, & haec in Regione Athesis. In via Aquilejensi elen , Sebatum Sebs,& dein Sela. In Valle Oenana apud Brutes abrun, Statio Statim , -- miste Tmbst . Strata Strat, ad Torrentem Tarrenta, Flaminga Flaur-hng, Scania & Scarabantia Scharaita, & demum Heliadena, H
didena, Vildena, Hildina, Imilthina seu u Ithin & Wilthen. Sciendum est etenim saeculo circiter jam sexto in multis etiam per Tyr lim nomencIaturis Litteras E. in I. & I. in Ε. migrasse: Exempla alia qua duntaxat asseramus; Geographus Ravennas ita habet: Item δε- Geogri super non ἰοπὸ ab Alpibus suηt civitates, id est, Sirmio, Garda, Ligeris, i. . s. 3α vincto, rata, Tredentem. Vides: Ligeris, Inia, Suedentem Legenhasi, p- 7 s. Enn, & Tridentem: Didentum nimirum, quo vocabulo ultimo corrupth etiam usus est Annalium Caroli M. apud Leibnigium Condi. tor, dum Tredentinam Vallem dixit: unde natum ex Triviis Drοι, ex Brennonibus nostris Brisηes, ex Hemonibus Ulamnes & Vinsh- gasi, ex Celere fluvio citer, seco Lechas, Brenta Brinta , ex Em demum ren , seu Igne & Interim, ut siqua Exemplaria pauli Diac ni, &Chartae Geographicae medii aevi scribunt, paulatim prodiere:
Atque hae demum nominis Veldidenae mutationes fuere, quantum quidem in tanta rerum antiquarum caligine hariolari licuit: Quinnam autem urbis tantae fata , succedentibus sibi invicem tot annorum , imo Saeculorum periodis, atque Imperiorum mutationibus fuerint silentibus Scriptorum universis, quis, amabo, definiet Illud miror potius, quam capio, quod in Tabula, satis equidem, ut omnes fatentur, corrupta, aliud diversumque ab Itinerario Veld denae nomen reperiatur: Vetonina ibi scribitur, an errore Librariorum Θ an sicut in aliis Rhatiae locis videre est, usi sunt in prima ae. X 3 secunda
185쪽
L tra. seeunda Rhaetia, cin Notitia utriusque Imperii Aurinanis, Rebianis.
Quintams, Batavis, Pisianis. In quibus omnibus, uti & aliis hujuscemodi Authores plerique Pancirollo Duce Castra intelligunt: In p. 3 o. Itinerario quoque in Itinere Germanico Veteribus, in Britannieo H p. 467. teris, & inu per in Tacito Loca vetera nomen est. & adhue aliquo-Ann- ties in eodem Λuthore sensum ipse mox explicat Historicus: Et fuit
'ii'iὐ est gium Legiοηibus is Castra, quibus Veterum nomis est: Quidsii, igitur & nobis somniare. liceret: vetonina nihil aliud fuisse, quam
Castra vetera Antonina ab Antoninorum quodam i quidsi a Caracaliala, qui vias & pontes nostros, teste milliario Lapide olim ante Coe- Cirea an-nobium, viae militaris indice restituit Z N circa Rhetiam ηox paueos num Do- barbaros peremit. Alemannos suisse ex eodem fonte hausimus. etimini quod Antoninum hunc Alemannicum dictum asserat ; nisi dicere '- iis mavelis, post eversam ab Attila urbem nomen Veldidenae paulatim catae. quoque exspirasse apud Scriptores exteros; id quod ferε ex S. Gre- p. 16, . gorio Turonensi colligendum est, cum praecipuE florentibus Longobardorum rebus in Rhaetia nostra non Veldidena amplius, sed Tridentum ob vicinum in Italia Regnum sedes eorundem Ducibus Iedia fuerit: Τota enim, quod jam diximus, Tabula illa Peutingeriana sequiori aevo scripta est, quo plerique Litterarum rudes arma tantum tractarunt. nee Viros illis Litteratos fuisse ex eo eonstat. eum in Historicis solum Paulum Diaconum, & Venerabilem Secundum Τridentinum enumerent. Errasse igitur potilis in Veldidenae nomine remotis adeo temporibus credendus est Librarius, cum e iam in aliis ibidem Locis Geographicis barbara nomenclatura saepius peccaverit, ut frequenter in hoc opere monuimus.
J Andem vela nobis eontrahenda, atque invictae Lectorum pG
tientiae grates Deragendae sunt: Ista denique . nec plura de Veldidena notia ex omni antiquitatis, & sedula Λuthorum
186쪽
histratione potuimus in lucem protrudere, optantes unich, ut no bis cum Cl. Monte falconio eadem contigisse trilicitas, qutid nimirum ex Antiquitatibus multarum rerum Notitia , quam apud Scriptores frustra qasseris, invenerimus: Num verum omnino dixerimus in tanta rerum nostrarum caligine. imo num dicere semper potuerimus, haud moramur, nec pro certis asserta nostra venditamus, sed prudenti cujusvis haec omnia relinquimus judicio. Ego obsequor Fabretto: monenti , ut in rebus tam aηtiquis, si que Duia veri sat, pro Instr. s. veris accipiaηtar: & Reinesio: non existimo, a quoquam reprehendi jure pose, s de re obscura dicam, quod veri mile est, dum se aliis acu- 'tioribus ad verum inveniendam fam manuductor. bd verti omnes'
interdum apices Iongiori indagatione scrutati simus, censuram utique timeremus, nisi ab hac idem Reinesius nos absolveret satis eritich in haec verba loeutus : putant, quod Non doctierim alios ma-Lvium quid , perdito bisse minutiis die, at in ipsis parvis, parvarumque rerum cogitationibus veritate delectari generose mentis est, ου pendent absis utcunque parvis v s magna iudicio eorum, qui vera Eruditionis mxes lasissimos esse intelligunt, eontra quam sientiunt Trivialis Litteratura ostentatores, ab incude scholastica a ve eatentes. Necessaria hae e sa-nε suere , nam vetus Historia ex his solum fontibus hauritur cait Cl. Monte falconius) dis sique disciplixis ornari peroptant, multoque ma-ζs ii, qui rei Litteraria nomoveηda dant operam, nonnis assidua Vet rem Scriptorum Lectione po1Rηt rem feliciter gerere. Assumendus uti
que hic labor fuit, ut Civibus nostris rationem redderemus, quantum Antiquitatum nostrarum reliquiae decorem Patriae concilient, quantumque ex Veterum scriptis, si improbo labore his evolvendis incumbamus, erui possit: non enim eum animis artes Coeli ex peRetra- Amob.
ιibus ceciderant, sed e asta es nata sunt in terris hic omnes, S cum l. adv. processu temporam paulatim meditatione eonstate. Si scopum attigi- gςRxς mus, non nobis. sed Patriae hic honor cedit, v criamque esse illud Columellae apparet:
Ipsa novas artes varia experientia rerum
Et labor ostendit. Dieo ego novas urbes: imb antiquas, seu antiquissimas, Martyrum forth aliquando in fidei exordio Sacro sanguine resperias certante crudelitate Magistratuum gentilium cum invicta Conflantia pugia
187쪽
lum Christianorum. In his rudimenta doctrinae salutilatae loeuisse S. Cassianum, & forse adhuc, saltem in earundem reliquiis , S. V lentinum eredimus. Ec alibi pluribsis indagabimus. Caeterlim quod Velserum Virum summum, Litteraturae solidioris, de fincerae probitatis Exemplar impugnare simus ausi quod tamen eum debita
tanto Viro reverentia neri a nobis sedulo curavimus nemo utique nobis vitio vertet, aliter enim spartam nostram implere, aliter Patriae nostrae consulere non potuimus , ita Itinerarii & Rei Romanae ratio. ita Senecae monitum jussit; Ego vero, inquit, utor via vetera, sed s propiorem invenero, hanc muniam, aut ante vos ista moverunt non Domini nostri, sed Duces suηt, patet omnisus ars, nondum est occupata: multum ex illa etiam futuris relictum est. Qua enim invidia est ait in rem nostram Calliodorius s inter sarmenta sterilia de vite veteri plantaria eligantur, quibus in ordinem complantatis uberioris vinea Recessio propagetur Z Si enim rite Vel seri dicta excepi, non plausum volo sed Patriae meae honorem : satis mihi, si illi Conatus hic meus quainliseunque probetur, si enim post Deum nascimur Reipublicae utique Patriae nascimur & rebus Patriis , si autem errasse me quis quod pronissimum in tantis tenebris deprehenderit, rogo moneat, Omnibus idem scopus est, veritas, dictante enim Lactantio: audendum est, ut veritas pateat, at multi ab errore liberentur. Secus enim : optimus est portas paenitenti mutatio Constiti: Λut emendabo enim . quae scripsi, aut si doctis vel Superioribus meis scripta haec non pro-hentur . manum de tabula ad nutum removebo : si autem non ingrata intellexero, plura fortὶ promam , quae tenuis suppellex mea ad res Tyrolensium Saeras profanasque eruendas vel multo collecta Itinere Patrio. vel indefesso variis ex tabulariis ac manu scriptis CG-dicibus sudore congesta asservat, quae omnia, s suppetunt, adhibitis semper Authorum probatissimorum sensis roboraturus sum: Scio equidem probε. non omnibus omnia probari,& vel AEliano docente didici: nunquam omnia ominibvs pvlabra, neque omnia omnibus vi dentur studio digna. His tamen confidenter repono me pro viribus praestitisse . quod in Patriae decorem cessurum credidi, si spe excidam, propositi tamen laude non carebo : afferat omnis ille meliora, antequam vituperet quispiam aliena: Suus omnibus studiis honor est, quin 1 me etiam semper habitus, aeternumque habendus :Demus igitur alienis oblectationibus veniam ait Plinius junior ut no-- βris
188쪽
Caput ultis . Conclusis operis. 169stris impetremus: Demus, inquam ego, alienis studiis & oblectationibus Litterariis honorem, ut nostris impetremus veniam , quam scio Scriptis meis esse necessariam. His enim Conatibus Saera & profana Historia solidε firmatur quod Deo dante proximὶ in Λctis S. Valentini Apostoli nostri palam faciemus , Chronologia, res Litteraria, & Antiquaria, sana Crisis addiscitur, Authores antiquissimi Sacri dia profani facilius intelliguntur, ac felicius longὶ explicantur; Heterodoxi denique ipsi, qui alias magno damno nostro in his studiis plurimum versantur, his etiam adminiculis fortius convincuntur , atque errores suos apertius dedocentur. Ita Litteras Orthodoxas Su-Lips experi beent, & omne studium nostrum promoveant, cent. atque s ex usu ta gloria Parriae est, Deus misc. v. mihi vires donet I 9p.
189쪽
sitis mulierum antiqια. Pag. Is Aquileia, caput Directionis, II. V. ridiet , Dex . 23 33, item Directionis termi-
Adita, Hetrusiorum urbs. Ita. ras,39. licet destructa, paulatim mathemerus. 78 tamen restaurata fuit, M. inter Agathodaemon. ar .as. 8 Romanorum Colonias fuit. 3IAlpes, quo tempore Tusci eas occu- ceterium I isthinense. x parint , - 'L. cur tam sero a Mentinus,a . merito a Velsero con- Romanis fuerint lacessitae, 94. ea- 'us. rvm descriptio. 89. 9o. elogium, Augusta Vindelicorum, ne in untico' 06. primi incola, III. tropha- quidem lapide Augusta Rhaetiaeum, in I in tentes Alpina Helsere non ZRerunt ab issis , qui campos ab Alpibus ad Danubiam
incolunt. ' MAmbrosius. 79. Anania Vallis Incola. IIo Antiquitatum reliquiae plarcs adferuntur. I 3. 'Τ. Antonini Itinerarium; cui Autori ad-judicetur, II. LM aetas ejus incerta , v. secvli quarti indicia ibi ptism extant, I φ9. quc vo mina forte habuerint autographa prima. II. comprobat Vel sidevocatur re nec ab unico Autore antiqvo, re nec in Notitia Imperii, D. Vocatur 2 ia, 67. cur Augusta compellata, D. cur Vindelicorum nomen habeat additum, ZR pri an Caput Rhaetiae, . eam Aui Mi Coloniam fuisse,
190쪽
Index rerum Bauraram. Pag. IBeretia. πBergaerias. MBernensies sunt Plinio Brenni. Bertoli. GBrennerus. mons ,-74. 77.tiquiss is jam Scriptoribus innotuit, 99.Rq. dedit originem vocabulo renaei. IO3. IO Brenyi, Η, in quibus alii in gniantur nominibus, I os .sub nonum nomine apud Appianum probabiliter latent, Iop. per totam Oeni vallem fuerant dissus, ic9. incola Veldidenae. IO' Breones non discrepant a Brennis. I . IO8. I 44. 48 Breunenses. DBrix. ἈχBrixantes. 8
Apitolinus. 79 Caslesium,foederis, 3O. inter Castella pertinebat Veldidena , 3 o. hae S urbes non diruere soliti
sunt Romani. ' 3ICatulus, Consul ejus fuga ad
Athesin. a. 'Caturigomagus, idem ac civitas Caturi gam. I locellarius. 2. Ic-87. Icilia , primi fuerant Alpium lacri II L. quidnam gentis Celta fuerint. III. IIa
Cimbrorum irruptio in Italiam. 89
praecipuarum. Civitates, quas Tusci instaurarunt, numpopulos integros designent. II ClimPerram, Ptolomco urbs Augusta Ausciorum. UA
jus indolis fuerint, 3 a. Rhaetis
Danubius, per Oenum indigitatur, a , ex Celtis nascitur. IIa Drusomagus, Caput Rhaetia haud fuit. I a. I 43. I 44 Duras, id est mons Taurus. 9T