장음표시 사용
511쪽
1oo PDsica specialis Sectis m. In pedibus D os semoris, E patet Ia, F ossa
tibiae, G fibula, H tarsus e septem omibus, nempe talo, calce, osse scaphoide, osse cuboi- de , & tribus ossibus eunei formibus. I metatarsus ex F. ossibus. Κ phalanges digitorum pedis. 4o3. In describenda structura corporis, praecipue humani, ita adhuc versati sumus, ut pudoris causa de partibus generationi servientibus sileremus. E re tamen fuerit hic brevem descriptionem illius partis , quae Gerus dicitur .
i 8a subjicere, quippe sine cujus notitia ea quae de generatione deinceps dicentur, intelligi
non igi) Uterum dicemus non in universum; huma
num tantummodo, eumque virgineum . Parvam con
cipite lagenulam sere et lypticam, ita tamen ut illius axis major in transversum ponatur . Ventrem lagentilaesorpκs uteri vocant: Amplitudinem , in quam collum expanditur ineri cervicem appellant . Est autem hujus peculiaris sabrica praeter sua vasa ex densa stipat κduriuscula , succulenta tamen cellulosa tela, in qua verae musculares fibrae perreptant , quae in Puerperis maxime apparent . In hoc utero quam minimum adest spatium , sere triangulum , inter oppositos ipsius parietes intercoeptum, in quo tenuis est humor, & in1uod ipsum sanguis statis temporibus manat , ipsisque intus graviditatis tempore recipitur. Uteri vero quam diximus pars triangula ex suis angulis lateralibus ducit canales cavos, complicatos, ex duplici membrana iactos, quorum extrema . orificia in Abdomine nutant, atque in longas procurrunt lacinias . ope quarum alia corpora , ovaria dicta amplexantur . Hosce canales ex Auctore Fallopianas Tubas nominant. Sunt autem ovaria oblonga corpora utrimque compressa semielliptica in abdomine inter Peritonei duplicaturam comprehensa, quorum fabrica satis uteri fabricae similis est. In eorum superficie sedent ovula, bullae nempe rotundae membrana pulposa sirmula iactae, qu' co agulabili lympha replentur , quarum aliquae post coi tum insignes satis aliqvaodo patiuntur miliationes.
512쪽
De omni mixto m genere. IOInon possent. Est Uterus e sententia Anatomicorum pars membranacea animalibus tamellis proprra , in regione hypogastrica sita, inter intestinum rectum , & vesicam urinariam piri formam referens : versus ejus partem interi rem , & superiorem duo sunt canaliculi, qui- ab inventore tubae fallopiame dicuntur, unus ad dexteram, alter ad sinistram facile mobiles intra cavitatem abdominis. Iuxta latera uteri occurrunt duo corpora pariter membranacea plano-globosa , Ooaria haec dicuntur, in quibus sunt vesiculae quaedam magnitudinis inter se diversas, ac liquore limpido plenae ita ut hic liquor per coctionem ovos iam instar indurescat, unde vesciculae illae ova dicuntur.
para. Vivi para dicuntur, quae saetum organi Zatum, & viventem in lucem emittunt, ut praeter hominem iunt canes, feles, & alia quadrupedia. ovi para, quae excludunt ova, equibus post incubationem pulli prodeunt, ut aves . His veteres addebant sponte nascentia, quae nempe ex putrescente materia generari credebant, ut insecta, vermes . Enim vero unive sim ita sta tuendum censent hodie omnes Phil
183 Cum humani corporis Theoria, quam
513쪽
3o 2 PDsca specialis Semo III.
claratur, & stabili tur assertio. I. Quod ad insecta attinet, in his non minus stupenda organorum dispositio deprehendi. Iur, ac in animalibus persectis dictis, quod microscopia satis docent: itaque non ex sortuito particularum corporis putrescentis concursu oriuntur , quemadmodum nemo credit animalia persecta ita generari posse. Porro multa ex iniectis deprehenduntur excludere ovilla , ut Musicae , culices &c. neque si quorundam insectorum o-vula ob parvitatem suam oculorum nostmorum aciem fugiant, idcirco eorum existentia negari potest, proindeque &c.
II. Quod ad vivi para spectat, & horum scelus ex ovo ortum habent. Animalibus enim sae-
mellis etiam vivi paris sic dictis sua revera ovaria sunt, sunt oviductus , seu tubae fallopianae,
per quas ova ex ovariis in uterum adducuntur, quare ex ovo per semen masculinum saecundato, ac in uterum translato animal demum prodit. Quod innumera Anatomicorum experimenta etiam atque etiam confirmant. III. Nunquam autem animal ex ovo generatur , nisi maris concursu Recundatum sit , quod
sint nil propterea mirum si Sagner suae hanc Philosophiae partem jejune, atque indocte tractaverit. Vanum
igitur soret, ac nimis operosum notas apponere, atque errores omnes expungere. Quicumque hac in Physicae parte erudiri voluerit adeat aut immortalis Boera ha-Vii opera, aut excellentem doctissimi Hallerii Physiologiam, in qua & veterum, & recentiorum sententiae omnes dilucide, rectoque exponuntur criterio.
514쪽
De omni mixto rum genere. 7o 3 quod gallinarum ova satis docent. Quid autem in foecundatione praestet semen maris, perinde uti de plantis diximus, aliis decidendum relinquimus .
Quod si objicias I. Ex putrefactis cadaveribus prodire deprehenduntur vermes, & muscae, di quidem in ingenti eopia . II. Singulares plantae sere omnes sibi peculiaria insecta pro- .
ferre videntur, cum tamen insecta inde prodeuntia temere omnes perreptent, aut quaqua- versus volatu serantur. III. Triticum rore farinaceo corruptum, ut notavit Needhamus micros copio conspectum loco farinae fibras longas exhibet, quae madefactae vivere incipiunt, servari hoc triticum pluribus annis potest, & tamen postea etiam haec animalcula vitae signa edunt. IV. Polypo marino si pedes scindantur, rursum succrescunt, idem fit in cancris. porro Polypum minorem fluviatilem secuit Trambisjus in bina frusta, post dies octo succrescere brachia, polypusque integer fieri advertebatur. V. Varia animalcula de novo efformata in interioribus corporis nostri partibus deprehenduntur e. g. in ventriculo, intestinis &c. VI. Vegetabilia in destillatione eadem cum animalibus producta dant; adeoque ex vegetabilibus animalia generari pos
Respond. ad I. Id contingit ex eo, quod intra poros, & meatus cadaverum illorum deposita fuerint ab insectis ovula foecundis, quae per putrefactionis calorem ad persectam organorum explicationem adducuntur . Ubi simul notandum , ex ovulis quaedam esse tam exilia, ut sola ventorum agitatione , huc, di illuc dese-
515쪽
rantur; si aeri insectisque aditus accurate Occludatur, in corporibus putrescentibus nihil in- seistorum nascitur, ut observatum est a Rhedro.
Quod autem tanta multitudo subinde prodeat, ingenti saecunditati, & exiliati insectorum adscribendum est. Ad II. Hujus rei causa haec assis gnatur: non modo diversis insectis diversa pabula congruunt , sed etiam structura certarum plantarum talis est, ut in unam commodius, quam in alias ovula deponi possint; & quamvis aliqua insecta temere quibusvis plantis insidere videantur, succi tamen excludendis foetibus non omnes seque apti sunt. Ad III. Mira Omnino est illa genesis in tritico', uti & mirus ille morbus est pedicularis, quo innumera anianalcula ex ipsa carne pullulare videntur, sed nempe quidquid verae mirabilitatis est, est l. incredibilis prope foecunditas , & exilitas seminis, qua aptum fit, ut facile cum corpore animali , vel vegetabili misceatur , inde germinet aptis succis copioso nutrimento affluente . 2. Ejusdem seminis durabilitas, ad quam tamen magnum momentum ipsa minuties addit, qua sese pluribus agentibus contrariis subducit. Ad
IV. Quod de succrescentibus pedibus polypi ,
cancri &c. dicitur, ostendit hujusmodi animalia non ita ex ovulo nasci, ut in eo preci se quaedam evolutio partium jam sermatarum detur, sed quod lassiciat in ovo, si dentur prima quaedam rudimenta organorum magis principalium, e quibus etiam reliqua quodammodo germinent. Quae autem de polypo fluviatili adseruntur , ea perpendenti omnino videri posset, polypum hunc vegetationis speciem esse, nisi analogia cum al
516쪽
De omni mistorum genere. SP 3tero marino, cujus ova deprehenduntur, inter animalia collocandum suaderent. At an non
dici possit in pelle polypi plura ova jam saeclindata latere, ad quorum exclusionem nihil desit, quam ut se expandere possint, si igitur secetur, cur non exclusum aliquod ovulum ceteris maturius incohatam jam testam suam mollem si ita vocare licet 1 perficiat ' sed quidquid sit de pauculorum animalium vera genesi, ob similes dissicultates haud quaquam a sententia abduci debemus . Ad V. Ovula intra fructus, aliosque cibos latitantia simul cum alimentis inventriculum descendunt, e quibus propter calorem excluduntur animalcula. Quod si per tempus non licuerit, ut intra ventriculum excludantur, tunc ovula simul cum chylo ad varias partes corporis deseruntur, in quibus succest ut emporis excluduntur. Ad VI. Ex partibus chemicis nullum argumentum ad organicas ducere Iicet ; alias cum partes unius speciei animalium sint magis amnes partibus alterius, feret utique saepius, ut species aliae in alias abirent.
De variis Animalium functionibus .
FUnmones animalium, ut supra monuimus, vel vitales sunt. vel animales, de ambabus itaque praecipua hic dabimus.
De variis alimentorum praeparationibus.
o6. Quatuor distingui possunt alimentorum praeparationes. Prima peragitur in ore, & quidem
517쪽
dem eatenus, quatenus in hac parte dentibus inciduntur, franguntur, & conteruntur eorundem partes crassiores α quatenus eum liquore salivali tum e glandulis maxillaribus , tum e parOtidibus , tum ex iis, quibus cavitas oris conspergitur, diffluente permiscentur, qui liquor insigni vi di sibi vendi gaudet.
Altera in ventriculo ita perficitur: alimenta humore salivali diluta ope linguae propelluntur ad pharyngem, seu orificium oesophagi musculorum actione dilatatum , tuncque epiglottis tracheae foramen occludit, ne quid alimentorum in eam deferatur, ipsa autem fibris spiralibus tunicae musculosae oesophagi cavitatem coarctantibus per eundem devolvuntur, tunica glandulosa interiorem superficiem humectante ad facilitandum descensum. Alimenta in ventriculum delata cum liquore gastrico per crustam villosam glandulae standucit, commiscentur , di calore digesta , motibusque ventriculi conquassata solvuntur, fibris autem tunicae musculosae constri. ctis per pylorum in duodenum ejiciuntur. Tertia in intellinis hac ratione absolvitur: i. Dum alimenta subeunt duodenum, interim vesicula sellis, di pancreas comprimuntur, unde harum glandularum liquores per canales
excretorios in disodenum exonerantur. 2. Quia
duplex hic liquor aptissimus est ad solvendas,
ta attenuendas moleculas , quae in ventriculo non sussicienter dissolutae suerunt , ideo nova oritur sermentatio, indeque nova intestinorum compressio, hinc chylus versus partem ventriculo aversam paullatim promovetur , usquedum
pars ejus fluidior , & subtilior in venas lacteas
518쪽
De omni mistorum genere . Io 7 primarias exprimatur, remanentibus partibus crassioribus , quae hos canaliculos subire non possunt, ideoque sanguinis massam non ingres
Quarta demum ita fit : I. Chylus intra venas lacteas primarias protrusus per motum ver micularem intestinorum ad Mesenterii sacculos adigitur, in quibus a lympha ex ambientibus andulis illuc appellente fluidior redditur. 2. Ex his Mesenterii receptaculis per venas lacteas secundarias ad receptaculum Pecqueti desertur succo lymphatico interim undique a iuuente. 3. Tandem chylus e receptaculo Pec lueti per canalern thoraci cum ad venam subclaviam sinistra in ascendit, in qua cum sanguine permiscetur.
4o7. Per motum cordis hic alterna ejus dilatatio, ac contractio, seu diastole, & hstole intelligitur. Motus hujus causo varii variam assignant , quidam eum a sanguinis in cor delati Iermentatione, alii a spirituum animalium, vel fluidi nervet amuxu , & refluxu repetunt; D. Remi Dissert. de experimentis quibusdam circa sanguinis circulationem institutis Goettingae 17sa. eum ab irritabilitate cordis censet derivandum esse . Nempe sanguine copioso, calente, gravi cordis caro irritatur, & ad constrictionem sollicitatur, irritatum enim etiam post mortem contrahi sectiones evincunt . Haec contractio cor dis summa celeritate peragitur cum manifesta
519쪽
so 8 Posca specialis Sectio III.
si brarum corrugatione , & cor totum crassiuis,
durius, breviusque redditur . Expulso sanguine ex solo stimuli desectu cor quiescit. Αο8. Ex hoc motu cordis , simulque constiriatione vasorum sanguiserorum , quae cum cordis cavitatibus communicant , & in totum cor , pus diffunduntur , demum etiam valvulis tum.1 emi lunaribus ad initium arteriae, tum tricuspi-dalibus venarum evincitur circuitus quidam sanguinis, seu motus , quo sanguis per arterias a corde versus omnes corporis partes propellatur, ct ab omnibus partibus per venas ad cor revehatur. De hoc circuitu jam Veteres quidem obscu- Tiora quaedam tradiderunt , detectio tamen ejus Guillelmo Hamaeo Anglo adscribitur , quod cum Dissert. anat. de motu cordis, circulo sanguinis luculentis argumentis ostenderit. In cauda pisciculi aliquantum transparente ope microscopio
rum circuitus iste videri potest.
De variis Sanguinis secretionibus ,
9 nutritione , atque accretione animalium .
qo9. Sanguis componitur ex innumeris particulis diversimode figuratis , quoniam autem non omnes inserviunt animalium nutritioni, ideo per glandulas paries inutiles secernuntur . Glandulae praecipuae corporis humani sunt I. Quae o currunt intra curis membranas, in quibus fit tratur liquor acidus sudor dictus, qui postea per canaliculos excretorios extra cuticulam piopellitur . a. Glandulae capitis , in quibus sit trantur
520쪽
De omni mixtorum Icnere. Io 'saliva , pii uita , liquor laclymalis , mucus narium, auri im sordes, & succus nerveus . 3. Glan. dulap thoracis , nempe in pulmonibus fit trantur partes aqueae; deinde in variis membranarum glandulis fili ratur lympha. q. Denique sunt glandulae ventris, scilicet in jecore bilis, succus pan- creaticus in Pancreate, liquor specialis in liene, sucus gastricus in ventriculo, pinguedo in omento , in renibus serum &c. fili ratur. 4io. Ex sumptis alimentis diversimode praeparatis , ac in sanguinem demum abeuntibus f lia debita secretione corpus animalis hauiu dubie nutritur , incrementumque sumit , dum nempe ita ejus partes aut quod amiserunt , recipiunt, aut etiam per receptas sibi proportionatas partes in longum, latum, ac profundum ad certos usque limites extendunt. Quamvis autem pleriaque Physici, & Medici pro certo habeant 'particulas sanguinis immediatam esse nutritioni , dc accretionis materiam , nonnulli tamen suspicantur lac cum in glandulis cerebri , cerebelli , medullae tum oblongatae , tum spiralis elaboratum, ac per nervos delatum immediatam accretionis, & nutritionis materiam esse. Ratio est: inquiunt, tum quia succus ille longe persectius fuit elaboratus, quam sanguis per arteriolas delatus e tum quia succus ille ob suam viscositatem intra fibrillarum poros firmius retinetur, tum denique , quia si nervi ad certas corporis partes protensi casu quodam obstruantur, partes illae non amplius nutriuntur , licet sanguis pecarteriolas ad illas deseratur.