장음표시 사용
521쪽
De respiratione , ubi simu 'de Voce , Cantu , Risu, c.
ii. Respirationis negotium reciproca aeris inspiratione , & expiratione absolvitur . Sub inspiratione ab aere externo ea portio in pulmonem propria gravitate, vel elasticitate descendit, quanta sufficit, idonec aer, qui pulmones nunc replet, eandem densitatem cum aere externo ac tussivit. Fit autem inspiratio, quatenus actione musculorum intercostalium diaphragma deprimitur , thoracisque cavitas dilatatur, ut adeo intra hunc aeris minor compresso sit , quam extra. Inspirationem autem paulo post excipit exspiratio, quia musculorum intercostalium Antagonistae incipiunt intumescere , & priores retrahere , unde thoracis capacitas coarctatur, &sic deinceps alternis vicibus. 4ia. Aer ex pulmonibus in exspiratisne expulsus, in laryngem, S inde per glottidem in
os varie figuratum expressus vocem, cantum' , ocioquelam e cit. Vox est sonus ex tremore liga.
mentorum glottidis, & cartilaginum laryngis, quam singula animalia propriam sibi habent;
absque tremore non nisi susurrus oritur; ad vocem acutam elevatur , S antrorsum ducitur la-rynx , ad gravem contrarium contingit . Cantus dicitur, quando vox per varios acutiet, & gravitatis gradus modulata larynge tremente e X pellitur. Loquela fit larynge quiescente tonis acutie, & gravi late parum diversis, voce varia oris apertura, di labiorum, dentium, nasi, linguae,
522쪽
De omni mistorum genere . SI atque palati vario ministerio varie mutata. Uariis respirandi modis risus , sngultus , sternutatio peragitur. Risus e crebris subsultibus diaphragmatis erumpit, quibus nempe fiat, ut repetitis ictibus aer e pulmonibus explodatur . Singultus esubita depressione di aphragmatis oritur, qua causa aer cum acuto quodam sono in pulmones diductus irrumpit . In sternutatione depresso diutius diaphragmate plurimum aeris post repentinam restitutionem per nares expellitur.
De functionibus animalibus dictis .
413. Functiones nunc expositae υ talibus accensentur ; superest , ut de animalibus agamus, in quo tamen vel ideo breviores esse poterimus , quod per decursum Philosophiae nostrae bene multa, quae huc pertinere videntur, sparsim tradita jam sint . Ad has functiones referri solent 'primo motus dicti spontanei , vel imperati. Horum instrumenta sunt musculi , his quippe dissectis membrum cui movendo destinantur,
moveri amplius non potest . Porro autem per musculum motus producitur in parte movenda, quatenus Venter ipsius contrahitur, & intumescit, ut cauda ad caput adducatur. Tum experientia certum est , resectis , vel ligatis nervis nullam
fieri posse constrictionem musculorum, ex quibus adeo sequentia inserre licet: I. Per nervos ad mus ulos aliquid desertur,
quo eorundem actio determinetur. . II. Nervis ad motum opus est.
III. Non sine ratione admittitur fluidum aliquod subtile, quod in cerebro secrerum in ner-
523쪽
1ia Pissica specialis Sectio III.
vos ex substantia medullari ortos influit. Iq. Ad functiones animales referuntur etiam ,& quidem praecipue sensationes, quo nomine intelliguntur illi motus , qui in organis sensuum
excitati ad commune sensorium deseruntur , ut perceptio sequatur . Porro autem ex his , quae
s II. hujus Cap. de structura Corp. tradita sunt, colligere licet nervos esse , qui uti in omnibus
organis sensuum deprehenduntur , ita communem originem ex substantia medullari cerebri trahunt , aptique adeo sunt ad motus in organis excitatos ad communem locum propagandos, quin adeo ex nervis praecipua sensationum ratio repetenda sit, dubitandum non erit . Conser jam,
quae in Psycologia , ac in Physica generali de iqualitatibus sensibilibus dicta sunt, remque , de qua hic loquimur , haud difficulter perspicies.
Hoc unum hic addimus : quoniam & sensati nes, & motus ab eadem respective causa , scilicet nervis vel potius fluido nerveo repetimus, facile patere potest , quo pacto ex sensatione subaude motus sequatur , ac quo adeo selisu motus ejuscemodi spontanei , vel imperati dicantur , quod ipsum in alia. sententia viX-expectaveris. 4i3. Demum ad functiones animales triplex ille status revocatur, Vigilia nempe, somni , &somnii. Status vigiliae est ea constitutio corporis, vi cujus omnes partes motibus spontaneis , aesensationibus destinatae iis exercendis aptae sunt, re actu agunt . Hinc dum sanguinis circulatio,. humorumque secretio augetur , solida per calida , sudorisera, sales volatiles &c. stimulantur, vel inviti saepe, vigilamus. Somnus est status vigiliae oppositus, in quo non nisi actiones vitales
524쪽
De omni mixtorum genere. S 3 purae subsistunt , in eo enim nervi a cerebro tantum spirituum , seu fluidi nervet asiluxum non accipiunt , quantus ad hoc requiritur, ut sensuum , motuumque voluntariorum actiones facile exerceri possint. Nempe musculi labascunt, primo in palpebris, facie, collo, brachiis , dein sensim omnes . Hinc desectus irritationis, tenebrae, omnia, quae vires frangunt , quae sanguinem capite avocant , ut pedit avia &c. somnum inducunt . Somnium est status inter vigiliam, &somnum intermedius . A sensatione clara non tamen expergefaciente ortum sumit , duratque eousque , dum somnus iterum nos capiat , vel sensatio admodum clara nos somno , & somnio solvat.
526쪽
Numerus denotat paragraphos; ubi vero imVenies numerum post p., intellige p gellam , in qua nota addita
menti reperitur. IV Θ'aior. Definitio tr. : est circulus mobilis II.; I maximus I.: ejus di stantia ab utroque polo III.
Equinoctium. Definitio. rῖ.: vernale est vel autumn te ibid. AEquasio temporis. Definitio 8s. III. AEstus maris phoenomena sunt triplicis generis 29α ῶ29 I. , 291. et aestus marini caussa 293. r & Nota
ri8 p. et aestus maris quantitati lassicit via Solis, & Lunae Nota Irs a p. 369.: Variae retaris dationis caussae Nota II 8 p. 369. n. 2. & n. 3. , 3. Nota II9 : variae quantitatis caussae Nota Iax n. r. r turbationes Nota Iaa p.
337.: solvuntur objecta 231. & Nota traii p. ir
Aer. Definitio I- r an aer sit congeries vaporum a
corporibus exhalatorum I f., 173. , θ: Nota ro p. 226 rutrum sit materia specialis rQ. , 147. an fluiditate, 6e elaterio destitui possit c a aa' raer suam gravitatem habet: experimentis probatur,& qua ratione instituantur 148., 149. , & seq. et aeris pressio pluribus probatur III., oc seq. e cur nos pressionem non sentiamus 336.: & aeris pondere non opprimamur Nota 73 p. 23 s. et num possit aer comprimi Is9., &Nota 74 p. a r. r di us indicatur inveniendi leges vis reppes lentis aere rum particularum Nota 73 p. 238. et an sit fluidum elasticum a6 ., & modus spontaneam eius expansionem observandi Nota i 73 p. 239.: alia ad Θlasticitatem aeris pertinentia vid. Elasticitas.
527쪽
Aeris quanta sit necessitas ad ignis, plantarum, animalium &c. vitam sustentandam Ir . , & Nota
Alimentorum praeparationes ,& quibus modis perficiantur Αω. Altitudo , eris, depressio. Definitio 2I.: utraque vel vera, vel apparens: dc quando maxima ibid. Altitudo poli , Ο aequatoris. Definitio 2I. . Definitio 366.: animalia vel sunt quadrupedia 368 : vel volatilia 37o.r vel amphibia 37I. et vel pisces 371. : vel inserea 373. : vel vermes 374. reorum structura, dc partes praecipuae ibid. Animal omne vel ovi parum, vel vivi parum. Definitio AOq.: num omnia animalia nascantur ex ovis on: solvuntur objecta ibid. Antimonium, argentum vivum, arsenicum V. semi- metalla. bellum. Definitio 82. uinum . Definitio 32. Aqua est fluidum sui generis 173. r an possit in terram, converti Nota 8r p. 249.: aqua in quot classes dividatur I76. : aquae non nullae quibus viribus praeditae sint Nota 8a γ p. 23o.: indicia quaedam ad cognoscendam aquae puritatem, & salubritate r76.: media servandi a quim a corruptione rise
an aqua marina potabilis reddi possit Nota 83 ὶ
p. 231. et aqua incompressibilitate, oc elaterio num gaudeat: Nota 8εὶ p. 232. n. I., 2.: inde explica- tur cur lapilli ex aqua reflectantur ibid. n. 3. : vi Iubili aqua gaudet: vis haec ad quae extendatur& qua ratione III., & Nota 83 ὶ p. ass. et aqua. beatore expanditur 178.: quanta sit vis hujus expan- sionis ibid. : & unde oriatur Nota 86 p. as .et . . per frigus in glaciem abit 179.: quae in congela - . tione observentur ibid. dc maxime in artificiali Nota 87 ὶ p. 239. et in congelatione etiam in
majus volumen expanditur I 8 et caussae conge
seq.: quae verior iit ibid.: alia phoenomen aquae
, ad congelationem pertinent Notis 89 , so
p. 266. , 263. : num aqua extracto aere aequaliter
528쪽
Aqua maris salsa est,& amara 181. r salsedinis , & a maritudinis quae sint caussae ibid. r an talis fuerita principio mundi 286. , dc seq. Argenti & auri proprietates 3I9. Arteria. Definitio 3γ7. : ejus figura . Λrtus corporis humani superiores, & inferiores qui sine
A censio recta sideris. Definitio 16. Dectus Planetarum. Definitio 86.: est trigonus, qua dratus. quintilis &e. ibid. Mirorum motus , & situs observandi modus traditur Nota s p. 33. n. a. e invenire motum astri in ascensione recta , & declinatione , & inde ejus semitam visam ibid. n. q.: invenire an semita astri inveniatur in plano eodem n. s. et an orbita astri in plano visa transeat per terrae centrum n. s. rinVenire tempus & locum aequinoctii, aut solstitii&c n. 7. : invenire angularem astri velocitatem in semita n. g. r invenire tempus periodicum astri
Atmosphaera. Definitio I97. : qua ratione eius pressio. exploretur ibid. : ejus altitudinem dimetiendi viae
P. z83. & n. ao3.: atmosphaerae pondus crescit, &. I minuitur & quae sit causa hujus variationis I99. :-' 'vae sit eonnexio variationis istius cum tempestatibus ibid. r variatur etiam illius densitas am. siecitas, & humiditas atmosphaere qua ratione ex ploretur 1m. et eidem conveniunt aliae qualitates
2 2. , quo colhre saudeat Nota 96 p. z88. Auris. Detinitio ur.est ejus partes singulares ibid. Aurora borealis . . Definitio a3I. sub qua sorma appa reat ibid. quae ut ejus caussa a3z. , 333 , ct Nota io8 p. 23o. Axis Mundi. Definitio Bituminum diversitas, do proprietates 3 ΦBussoni opinio de genesi aptan arum eaque reseliatur Nota r p. s.
Brachiorum partes sing ulae Mo. Calva vel cranium. Detinitio 379. Cantus quid sit AI 2.
Cartesii opinio de igne ali. r exploditur Nota s3
529쪽
Cardιnes mundi quot sint, eorumque definitiones xo. cellularis tela. Definitio 377. cerebrum. Definitio Α8o. in varias partes dividitur ibid.
ejus descriptio ibid.: pars cerebri est cerebellum: hujus situs ibid. cireuli in sphaera alii maximi, & alii minores 8.e maximi idem centrum cum lati aera habent, & sese bifariam dividunt ibid. : contrarium de minoribus dicendum ibid. isti: spectari solent ut paralleli ibid.& quando paralleli dicantur AEquatori ibid. Schol. Circuli sphaerae immobiles, & mobiles. Definitio s.
Circuli excursuum 13. , & circuli secundaris aequatoris, qui dicantur I 6. circuli declinationum ibid. Circulus meridianus. Definitio 2o. verticatis primarius ibid. circulsu lucis. dc misionis. Definitio 37. clima. Definitio 3s . clamiculae. Definitio 38s.: earum figura, & situs ibid. Cobaltum V. Semimetalla .cMuri. Definitio I 6.: alter aequinoctiorum, alter solstitiorum I 6. Cometae', qui dicantur 37.: quo loco appareant 48.e unde suum ortum habeant, & suos motus absolvant 39.r Peripateticorum quae fuerit opinio de Come- is ibid. Schol. : motu inaequali seruntur 6 .e eorum orbitae an habeant certum Eodiacum Nota 27. p. 89.: an sint corpora perrenia in orbitis detem minatis gyrantia ibid. n. 2. e veram Cometae viam determinandi problema quid suppon. t ibid. n. et quae sit eorum lux 6I.: cujus generis corpora sint, α a quo lucem accipiant εχ.: Cometae barbasi, cau dati, crinitι dicuntur, di quando 63. : ratio exponi tur cur tales appareant ε .: distinctio inter plane tas, & cometas unde repetenda Nota 29. p. 92.:
de natura Cometarum , eorumdemque cavo arum
solvuntur objecta 6s.combussio, dc eombisibilia. Definitio r38. : post combustionem quid remaneat 339. Concreta , quae dicantur 323. : indurata ibid. petreiacta 3z3. figurata 324. , & calculi alia vocantur 321. et
senesis & nomina ibid. Cordis Descriptio 387. r ejusdem functiones ibid. Corallia sunt testaceorum aggregata Nota ΙΑ .ὶ p. 464-Corpora per caelum distributa, quo nomine appellentur 1. Cor
530쪽
INDEX. Corpus electricum. V. electricitas. costae. Definitio 383. : quot uumerentur ibid. legitimae , & spuriae ibid. crepusculum. Definitio 24. e matutinum, ct vespertinum
crystalli plures species Nota 329. p. 393.: quaedam de crystallo montana ibid. pri proprietates 337 Cuticula Ilantae. Dehnitio, & Descriptio 339.
cutis officium , & partes 377. et num ex ea oriantur pili Nota 146. p. 468.: velamento obducitur cutis 377.
Declinatio sideris. Definitio a 6. australis, & borealis ibid. Dentes. Definitio 334. eorum numerus , dc diversa nomina ibid. Depressio sideris. Vid. altitudo sideris. Diathragma. Definitio 389.: ejus partes ibid. Dies quando sit longissimus , vel brevissimus 23 I. tabella exhibetur 2 2.
Distantia arcualis. Definitio 12. Distantia solis a tetra V. sol. Ecliptica. Definitio II.: aequatorem bifariam dividit ibid. ,& sphaeram in hemispheria boreale , & australe ibid.: obliquitas Eclipticae quae sit ibid.: Ecliptica in quot signa dividatur , quae australia , dc quae borealiar et primi signi initium unde sumatur ibid.: signorum istorum quas vernalia sint, quae aestiva, autumnalia , di brumalia ibid. Eclipsis. Definitio: 9o.: vera vel apparens ibid. : solaris, lunaris, totalis, partialis &c. 92., dc 9 . Eclipsis lunae unde Criatur 93. : non potest evenire nisi in plenilunio 94. , & quo in loco luna debet esseeonstituta ibid. l I. & an eadem ubique sit ibid. v. rexplicantur phaenomena luculae illius quae in lunae plenae eclipsi apparet Nota sηφὶ p. 34 Eclipsis solis privat luce tellurem 93. : ex qua caussa oriatur ibid. II.: non potest contingere nisi in novilunio III. , & nisi in loco determinato luna existat IV.: non est eadem ubique , neque spectatur eodem tempore VI. t contingit eclipsis ex interpositione planetarum 9s.: dantur & Eclipses satellitum 97.: indicatur possibilitas computandi Eclipses generatim, dc modus eas observandi NO-