Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

341쪽

T3berim, tans patriae inutiles, deiicerentur, unie depontaneifexagenari, dicebantur. Verjtas tame hoc

habet . quod D genarii a fuseabo repellebantur, erita eos ponte d)jci solitos erunt . qui pons, Ri rettuli,

olim erat apud Septa. Istud autem ficiendum pontes, taqWi extra, qua qui in urbe erant, gariis v ibus a diuer

peamus De Transirberina regione. Rruenatium , o Fortis Fortunae Τempo.Τbermis Seuerianismortis Caesaris,

ac de Aqua Alsietina, o de Prutis Mutjs. c. VII1Ransl1berina regio priscis ta bus Ianiculi, a

t monte, qsi plurimus et aminet, nomen acceapit. Rauenatium et urbem noratam inuenio.

Aut stis enim contra Antonium, o Cleopara sit u

342쪽

senium Lucaniae portum, qua Italim infulas, oram pGallia' maritimam, FDstanias, Africam, Mauritani scp tueretur . Alteram apud Rauenam, cuiμs parates essent Adriatici sinus, Ithrici, Dalmatiae , Gri ciae, Thraciae, Ponti, er Uiae, άts Aegypti orae necessitatibus subuenire. Cum itas Romano Senatui ea in primis esset cura , ut nuda posset Roma frequεtare multitudo, cui non efffct babitandi locus publice assignatas, attributa est rauenatis classis militibus regio Trani l3berina, quae ex inde urbs Rauenatium dicta Hi,scuter Templum, Meritorias tabern ; ubi nucS.Μariae aedes. In hac aut regione pauca admotu me Voratu digna extitere . quia addita cum fuisset urbi noinopia loci ,sed ne Ianiculus mons arx boquam quando p esset, propter pesistros assi tros, qgibus in sellaba irur , a uilissimis tantum hominibus , sortitissimis p

exercentibus artes,culta erat . quare minime miru uiα

deri potes, si paucis transiri uerbissidebitur. Spartianus traiit Selle' Imp.Thermas sui nomis in regione Tra'berina eciF. er Vopificus, A urelianum Fremales, quod aquae frigidi aeris istic deessent quas uesti αgi licet quidam inter montem aureum, er. S. Francissi aedem e se dicant, nuribi tamen certa appgrct. Caesar Hortos, o Naumachiam iuxta Tyberim bubui se dicitur, ubi Fortis Fortunae Templum, Tiberii tae dicatum. Afietina aqua, quae o Augusta dicebatur,ex iam Asclinoo Claudia miliario XIIII. ab Augs

343쪽

LIBERIO in hortos v naumachiam perducta Transberina fruiebat regioni ,de qua ita scribit FronMae ratio mouit Augustum prouidentiffsmum principem producere Alsietinam aqua, quae uocatur Au a, non sisitis peν spicio: mrius gratiae,immo π ρπηι ρlubrem, o ni si in usas populifaentem . nis forte cu opus naumachiae sigrederetur, ne essis salubrioribus aquis detraheret, banc proprio opere perduxit, o qgod naumachiae cae

perassuperesse , hortissebiacentibus, o prissato' s

bus concessit. Solet tamen ex Transt3berina regione, quoties pontes reficiuntur, o a citeriore ripa aquae ex

necesstate in subsidium publicus fallentium dari. Hae

autem aquam Habianum primum pontifcem resiluis st, eiusφ σ3ssae fontem in plutea. S. Μuriae transt)berinae extare, tenet fama Albionamφ in hac regionearum ab Albionas Iuco, quo in loco bos alἴa Molabarer fuisseJratάφ NIulia eretioe Naualiv. Diony. Mutium aut mori erigentem pro patria regionem tranflybeνim donauere de publico. hic locus prata Mκtia uis ad hanc aetatem uocantur. Ludi pistator* in ripa Τ1braris, prope ubi nκnc Nauali olim celebrabantur, ause.

De Sepulcro NVmar, o Cecilii poetae,Τribunali Aurelio Ianiculo, o Hortis Martialis. Cap. IX.

n solinus . Diony. Iacet autem Numa in Ia .

i a . .

344쪽

Numastusfuisset, in easque libros eius repertos. P. Cornelio.LIlio Cethego.M.Bebio. Ilio Pamphilo Cou ad quos a regno Nuae costi r ani. D. XXXV. er bcifuisse ex carina . De Numae libris,er spulcro Liuius haec habet uerba.In agro. L. Petili, Scribae Ianiculo, dum cultores altius moliuntur terram, duae Iapideae arcae octonosfirme pedes longae, quaternos laurae, ingentae fiunt, operculis plumbo deuinctis, literis latinis , graecisis utras arca insicripta erat . in altera Nuriam Pompilium regem Balim esse, in altera lis bras Numae inesse . Eas arcas cm ex amicose fientemtia dominus aperuist, quae titulum sepulti ruis habuerat, inanis iuuenta: fine siro corporis humani uestitior aut alterius rei, per tabem tot anno' omnibus ab uni. piis . in altera d fastes cunielis in olutistptenos habuere libros, non interras modo , sed recentissima ste. cie. sieptem libri latini de iure pontiscio. fptem νεα de iistiplina sapientiae . in quibus cum animaduertere. tur pleraa riuolas religionum causas continere,ex. S.C.in Comitio cremati sunt. Tribunal Aurelium in tras Uberina regimefuisse arbitramur. de quo Cicero ad Ruirites ita meminit. Ego cum bomines in tribunali Aurelio palam conscribi, centuriar uidissem. Ninualia autem pristis vibus Abi ex nunc, de quibus Liuius quto quintae dec.haec fribit L. Aemilio Con naues, qssae

345쪽

LIBER resistere in Macedoniam mitterentur: bduci, er in navalibus collocati, Senatus iussit. Sed in Ianiculum tempus Ut ascedere, quem montem Ouid. arcem appetrauitabis carminibus. Am mea collis erat, quem cultrix nomine nostri Nuncupat hac artus aniculumφ uocata

Hoc isti nomen fuisse putat, quod Ianus ibi, vel sit se

pssitus, uel habitauerit. Virgilius . Hic duo praeterea disiectis oppida muris Bessiquias , ueterums vides monumenta uirorum. Hassc Ianus pater, hac Saturnus condidit urbem. Ianiculum illi, huic fuerat Saturnia nomen δε ij quod ex Idniculo Romani primu iter in Here ria scere, in abeo trafitu Ianicula dicti Ianus .n. transii i liocatκr, ut ui dbupra . Plinius. Saturnia, iussisit, ubi niinc Roma es, Antipolis ubi Ianiculus, in parte Romae . In hoc colle Mar.hortos amoenissimos habuit, quos ipsemet libro primo multis celebrat versibusadem Plin. tradit.α. Hortensum dictatorem cum

in Iunjculum fecesbissit legem in aesculeto tulisse. Eustabius uero Cecilium Statium, poetam, in eodem sepultum esse. Huius autem collis Dima in longum porrigitur, gus iratur a porta nunc Turrionis, o sex . plus minus sta ijs in meridiem extenditur. assigit plurimas giportam Aureliam . De Monte, o Campo Vaticano . Τemplo ApElinis, in Martis.Naumachia, Circo,er bonis Neronis, sic

346쪽

l e nem, me Iuniculum,pertinere uidebantlir a Vaticanum dico montem, o campin extra inbeobis proximum addere, exsitus defcra ptione, admone r. Vaticanas i itur Mons is est 'quo. S. Petri templum, Pontificiis Palatius ectutu Vaticani autem uaria traditur etymologis . Gcllius eniscribit,agram uaticaηum , o ejusdem uri deum praesidem appessatum a Vaticini, quae ut, o instinctu dei eius in eo agra ferisolita e sint. Var. in libris diuinavaliam tradit istius nominis rationem. Nam taut Aius, inquit, deus, cras eissuta, quae est in ioma Nouauia, quod in eo loco diuinitus vox edita erat, ita Vaticanus deus nominatus, penes quem Uycnt uocis huma anae initia, quoniam pueri mulats partis.nt, em pri

sim uocem edunt, quae prima in Vaticano s3llaba e. Sex. uero Pompeius uult cossem hunc Vaticanum nan.

cupatum, quod pμ is Hetruscis eo potitus sit PARO.uatur es obis .Plinius rJert te state sua Ilicem in Vaticano buisse, in qua titulus aeneis literis,hetrustis retagione iam tum dignam arboremfui si gnaret. Apollinis Templum eo in loco statuunt, ubi ninc facessum

S.Petronile,scut Martis, ubi.S. Mariae coenomento de Febribus, in uia olim Τriumphali. Iulium Paul , Poeta Praediolum in Vaticano possediste commem rat Gellius . Cor.autem Τac. Neronem clausisse in ualla Vaticanistacium in quo equos regerri, apudφ ne

347쪽

LIBER

venticula, o cauponas extruxisse, obtulisses horressos ad uaria in Christianos tormentos genera dyaci uums illud circum appellatum. In quo idem Nero cim cense ludicφ bubitu aurigae edebat, permixtas plebi, Meircula inolens.Et quia Plinius Obeliscum Vaticani in Cati, o Neronis Circo ponit, arbitrantur nonusti naualeslagnum, siue Naumachiam sicus ipsem montem, qua ad portam Pertusam itur ,fuisse . Hortos uero a clausiura illius circi ad Τ1berim. obeliscus autem δει ecclesam Apostoros,in uia olim triuρbali, flus ex maioribus omnibus,nunc est erectus, bis titulis instri tus. DIVO CAESARI DIVI IVLII. F. AVG STO. ΤΙ. CAESARI DIVI AUGUSΤΙ. F . AUGUSTO SACRUM. Ab altero uero latere. DIVO CAESARI DIVI IVLII. F. AVG SΤΟ. ΤΙ. CAESARI DIVI AUGUSTI . F. AVGVSΤO SACRUM. In cuius uertice pila aurata posita est. De hoc autem

obelisio Plinius ita stribitiTertius est i Vaticano Cais,

in Neronis principgm circo, ex omnibus unus omnino

fractus in moliturine eius, quem secerat so ridiolius Nuncoreus, o pos caecitatem, usu rerito, soli se .crauit, altitudine cubitoφ centumatim ubi de magni. tudine arbose tractat, haec habet uerba.Abies a mira

tionis praecipuae uise est in naui , quae ex Egypto Cai principis is su Obelisium in Vaticano circo statutum , quatuors trucos lapidis eiusdem adsi inendum eum, adduxit qua naui nihil adstirabium issem in mari cre

348쪽

eum es. centum viriti modii lentis pro suburra ei fuere. Longitui hicium obtinuit magna ex parte Hostiensis rortus, latere laevo, ibi nans demersa est a Claudio

principe. Arboris eius crepitudo quatuor hominum silum s complectentium implebat . De Via Triumphali. A qua Sabbatina . G Sepulcro Scipionis. Cap. XI.

Riumphalis autem Viae mentio licet factar sit supra, tamen libet bic ostendere quo tr mite in Capitolium aduceret. Parata igitur triumpbali pompa in territorio trigmphali, a giam procedebant Triumphale cuiussiratae filicibus particu Ia adhuc cernitur sub. S. Spiritus bos itali, sita nunc diratum pontem Τ1beris triumphalem ibi proximam, portam pariter dirutam eius pontis triumphalem, cuius ampla cernere est fundamenta, in urbem, , ex ad Capitolium duceretur. Continuabatur autem uia triumphalisci po teriorem Olim porticum. S.Celsi.inde. S.Lagrenn6 in Damast ecclesam, o post Florae campism pete bat . iis binc maxime proximis uibus cernere fuit,s in continuatis sua eam domibus Iuniamenta iacere, aut puteos effodere molientes , liceam ueterem offendiderunt dyacio spmam, a campo Florae ad nunc plateam Iudeo', inde Iunonis templum ,nunc. S. Angelli ecclesiam, postea eLS. Geotain uelabro procedens uia,

sub nouis aedibus, ruini φ ab essotienti us inuenitur,q ψφ Iari templo,Velabro' proximi in clivum de tigra c pitolinam detecta cernitur,Blin. In hortis Ponti

349쪽

li genera in eo Ilu. na=etju, ac Τ3beris, cum psteris 'arbis conditoribus lupae mammam tractantibus. Asoriri, cum arcu, o sticulis signum, Laocoontisφ uigilianicum duobus flijs, de quo suprafacta est mentio: Veheris paruum Cupidinem iuxtast desticientis, o Cleta patrae fonti appositum, exangui Milis . quae omnia exornandi lacum gratia binc inde eo fiunt tranfata.Extant o multa alia antiqua monimenta in porticu eius dem pontificis, ac in uinea ad primum lapidem 'rmeeregione pontis Miluij, quae, cum ibi non 't inuent

nullam antiquoν locos praebent cognitionem. quarebis omissi ad utiliora veniamus. Sabbatina aqua a Sababatino Auristariae lacu Romam perducta erat, cuius formae uestia quaedam extra portam Aureliam ext re dicuntur.hanc Hadrianus primus pontifix resiluit,

perduxissa in Busucam diui Petri ad sum sacerdotii, in ad lauandos paupe31 pedes in coena domini. In campo Vaticano,haud procul a mole Hadriani fuit ingens Meta, siue Prramis ' ρκam Alexanter sextus pontia D destruxit, ut uiam ad eundem basilicam aperirer, uel ne esset bψιbus tor propi Paculii contra proping cem, clliusfudameta uidimus soli'aioribus unis. Si t atqui uelint Septem Epulonum fuissesepulcra, siet Scipionis. de quo Acro Horatis interpres sc meminit.

Devicta Carthagine uirtute Scipionis Africani, canx. Afri aduerses Romanos denuo rebellarent,confiulto oraculo restonsum es. ut Sepulcrum Scipionis feret,quod

350쪽

Carthaginem re iceret , tunc leuati cineres sint de pr ramide in Vaticano ,er humati in sepulcro eius in portu ,ut Carthagine re sticeret. Gentile tamen Scipioisum sepulcrum in tua' Appia fuisse declarabimus.Huius autem pyramidis forma uisitur in porta aenea ecclesiae apostollorum caelata. De Mole Hadriatii,o Pratis quintist. Cap. XII. Elius Hadrianus Imp. iuxta Aelium hi coisa gnominis ponte Molem ille S. pulcra, ere. gione Ma solei AuguD. xcitauit, ut index νη se incisus o lenait huiusmodi. a. HAE LIO CAES. DIVI HADRIANI AUG. F. COS. II. F. . Spartianus.Fecit G sui nominis pulcra iuxta Dbrarim.In hoc autem ipse primussepultus dicitur, er post omnium Antoninorum cineres conditos esse instripti nes, o epithapbja ibite in marmore incise o icndunt, ex quibus satis erit haec, quassequuntur, notauiss. IMP. CAES. DIVI TRAIANI PARΤHIὰCI FILIO DIVI NERUAE. ADNEPOS TRAIANO AUG. PONΤ.MAX. TRIB. POT. XXII. IMP. II. COS. III. P. P. ET DIVAE SABINAE IMP. CAFS. Τ. AELIUS HADRIANVS ANTONINUsΑVG. PIUS PONT. MAX. ΤRIB. POMII. DESIGN. IIII. COS. II. P.PPARENTIBUS SUIS. Item