Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

361쪽

LIBER manubiis de Pirrbo captis. Item post biennium actum ἔin Senatu de conlisi matrone eius.tamen ex. S. C. duumviri aquam perducentes creati, Curius, o Fulvius Flaecus locauerant.Curius intra quintam diem, decessit.glaria perductae pertinuit ad Fulvium. Sed quoniam duae Anienis aquae in urbem fuebant, ut facibus dignostearentur, Anio nossus coepit uocari, priori uero cognomen vetus adiectum. Nouus autem Anio Subiacensi concipitur uia, ad miliarium. XLII ungitur et riuus Herc laneus,oriens eadem uia ad miliarum. XLIII. Ductus Anienis Novi essicit pas. LVIII. mistia, cuius rivum Frontinus a Nerua Imp. procurator σεμον constitum ,

restituit, o in urbem deduxit . Strabo extra Esquilis nam portam Labicanam, o Praenestinam uia irreti ostendit, bis uerbis. Porro in unum cadit Labicana uia

a porta quidem Esquilina, a qua o Praenestina;a sinistra uero banc, o Esquilinum campum omitras; u, tra centum uiginti stadia pergit, tum o Labico propinquat, o boc, o Tusculum relinquit . Ab hac eadem porta basii procul, erat locus, qui olim Puticolae dictabatur ,,ibi essentfreqssentes putei in quibus condeb ntur comb os ossa ex propinquo campo Esquilino.POricolae, inquit Elias, quod putrefiunt ibi cadauera proiecta, qui locus publicus ultra Esquilius. Via praenestina intermisim, o octaasim miliarium,in agro Lucullano concipitur aqua Appia diuerticulo fnistrosνι ρύβum. D. CCLXXX.habet longitudinem a capite uss ad Salinas.bati M. Valerio Max. P . Decio Vsire

362쪽

coss. anno. XX.pos initium Samnitici belli inducta est ab Appio Claudio cessore. cui postea Egro fuit cognomen. Costegam autem babuit. C. Plautium . cui ob vi quaestas eius uenas Venocis cognomen latum est ed is Intra Unum, ex flex menses deceptus a cosseta, tanqiidem facturo, abdicauit a censura. nomen aquae ad Appi, bonorem tantum pertinuit, qui multis tergiueraestionibus extruxi spe censura traditur. donec er Ma , in aquaedustum consumaret.Plin. Agrippa, inquit, Virginem adduxit ab octauo lapide diuerticulo. U. miti pisula praenesina,iuxta Herculaneum riuum,qIsm refurens uirginis nomen obtinuit. o rursus. Agrippa iuaedilitate sua adiecta uirginea aqua, coeteris p corrissa

tis , ais emendatis lacus septingentosscit. Ex quo Aurastus Po. Ro.uinam petenti subiratum res ondisse frunt. Tot aquas introiuxit Agrippa gener meus, o Rinum queritis. A ddidit autem 'rippa omnibus aquis fgna serea, aut marmorea , κtpote dei aquas, qualia nunc quaedam in urbe cernuntur. quod etiam tesanti rcarmina in culpta in marmore,iacenti inter stineta, tu Platea. S.Pauli, quae sunt haec.

PERDIDERAT LAΤICUM LONGEVA INCURIA CURSUS. Q VOS TIBI NUNC PLENO CAN. THARVS ORE UOMIΤ. er Properti, haec.

Et leuiter bribis tota crepitantibus urbe Cum subito triton ore recondit aquam,

Aedicula, inquit Frontinus, fonti apposta banc uirgi

363쪽

LIBERnem pictam ostendit. A ij autem Virginem appellat

tradunt, qaod quaerentibus aquam militiibus Virguncula uenas quasdam monystrauit, quassecuti ingentem eis quae modum inuenerunt. Fulgius autem ab ea porta,quae Malor nunc uocutur , tanqua olim ab Esquilina, aut certe prope quae fuerit, Labicanam, ex Praene'inam viam nunc egredi scribit.Labicana a dextris,iuxtas mam aquae Claudiae, ad Columnam oppidum Praenestina uer o Galicanum nunc, olim Gabios, deinde Praeneis fle, a quo nomen accepit, tendit. A Coelimontana uero incipit uia Campana, quaesatim extra portam in dures dirimitur semitast; sed post pauca Italia utras Laatinae iungitur. Inter Coelimontanam, ex Latinam Gobtusem locauimus portam,ὸ qua olim exibat uia Gabiana, de ea ita meminit Livius. P.Valerius. Τ.Ηermini cum modicis copiis ad. II. lapidem Gabina uia occuli tum obsidere iubet Idem. ad. III. lapidem uenere uia Gabina. Juerunt autem Gabii, ut diximus , uia praenestina. Strabo. Sunt o Romanos oppida asinistra Lassylae,inter eam, in Valerium Gabii extant, in uia praenestina, ubi latbomiae fiunt plusqua reliquae , lapides Romae suppeditantes, distantes Romae, o Praeneste ex .equosa ijs centum. De iis quae extra portam Latinam, O Capenam futare, uelsenti cap. XVII. Latina aute porta Via,eius e nominis, exit, a quae in Latinos populo ducit; videlicet per Lessicanum , mi c V alm--m ι R nurc

364쪽

Campanirmus p ad Casinatem. S. Germani saltum, de qua Strabos cscribit. Praeclarissima sunt viae Appi in Valeria; media inter bas Latina est, ad C in oppidκm iuuitur Appiae. XIX. a Capua distans sibist. In bac. IIII ab urbe lapidefuit Templum Fortuis

nae Muliebris, eiusdems deae Simulacrum , nephas attingi nisi ab ea, quaesomelnussit. UuL Max . Mulie, bre iit, Fortunae Simulac 2,elei uia Latina ad Furtu iliarium eo tempore cum in sede sua consecratii Cal. decembris, quo Coriolanum ab excidio urbis maternae praeces repulerunt, non semel,sti bis lotutum construnt, bis uerbis. Rite me uitillis. Rite me dedicastis . Euiem concipitur aqua Τepula. XI. miliario diuerticu Io euntibus ab Roma dextrorsiis , sub terra prius, demde arcuato opere, Igliae pos admψla. M. Agrippa cedi Iis proprias uires cossegit, o Τepulae riuum intercordiri acqufras ab inuentore nomen Iuliae datum. Iulianclem reuocatis derivationibus,per qllas subripiebatur, modum βum, quamuis notabili siccitate , eruauit. Τμrula iritur inuenta, o deducta ab Agrippa est , anno

ab ur.co. D.CC. XIXAmp. CU. Iulia uero ab Asire, hano, uiscribit Ant.in itinerario. Via autem Valeria ad miliarium. XXXIV.Frontinus aquam Marciam cocipi scribitiae qua plurasuperius locuti fumus. Penultumam enim omnium porta' cis Trberim Appiam epα pellauimus, a qua eiusdem nominis, cuius o portae, egreditur via; Ab Appio Claudio censere, qui Capuam Us eam strauit, denominationem accepit, ea latitudine

365쪽

LIBER

ut pirustra isto,ex aduerso micem occurrentia, libere exciperet. Livius. Memoriae elicitatis nomen Appii, in liram muniuit, o Appiam aquam in urbem deduxit . quam quidem uiam cssar Dictator, uel exornaavit, uel restituit.Plut. Cummissa dehinc isti Appiae utincura, ingentes prodegit pecunias. Noail me uero Trais ianus eam resiluens Brundusium sis p 'rauit, desicca. tis paludibus, extis, coribus, agζeratis uastibus, se axis co iratis reliν ijs circu, ac potibus magniscenti O. mi operis excitatis, per meabilis fecit. auth. Diony. Traianum autem quamplurima aediscia restituisse, ex

Iiteris in marmore apud Circum Maximum inuento incisi, fatis apparet, quaesunt huiusmodi. 1ΜP. CAES. DIVI NERVE, F. ΤRAIAαNO GERMANICO DACICO PONT. MAM TRIB. POT. VIII. IMP. IX. COS. PP.ΤRIB. Q UOD LIBER ALITATE OPΤI. MI PRINCIPIS COMMODA EARVM ΕΤΙRM LOCORUM ADIECΤIONE AMPLIATA SINT. Appia, inqgit Strabo , ad mare protentit: prius tamε

in Albae, Aritiaeον ruinas perducit , o muros olim Pontinae paludis ad Terracina inde per Funios, Molai, ex posea Sinue1sem , ex medium stellatum campum i fp Brundusium . mox transuerso itineres Atel. Iam nunc aduersam, Puteolis, o circum Baiam olim snam, nunc Tripergulae balneas, uis Cumas. Huic hie, ex Claudiae no nen datum in uenio. Sen. in luda

366쪽

pia uia ad deos luisse. Templκm Martis celeberrimu

Lux eadem Martina es, qgem prospicit extra

A ppositum restae porta capena faue. Livius. Uiam Censeressternendam da porta Capena ad Nartis templum locauere emitim' sexo quadrato rauerunt. hoc templum a S1lla in ordilitate sua consecra αtam fuit , supra centum columnas positum. Memorant autem Μartis tuosisse templa, unum intra urbem euirini, quis c fodis , in tranquiri. alterum, de quo nunc, extra urbem, quasi bellatoris, uel gradivi. Ιη Μurtis Anc)Iefuissescribit Sergram. Verum cum praeter hoc, o in urbe, Er in campo Martio fuerint Martis templa,de quo intelligat Ser. noratum, cui ode Senatui'quod erat apud Bessonae.Iuxta Martis fuit

Manalis lapis,quo per siccitatem in urbem relato , pluis uia flati manabat, hic Manale dixere, Sex. Po. auth. Martis S num in uia Appia, iis Cn. Seruillo, G. Flaminio Cosi uia1se memorat Liuius. In eadem fuit Bonae deae Sacrarium; aput quod Clodium, o . M. Papirium interjectu visse, ait Cic. Lucus, o aedes Camoena' extra portam Appiam . pulvio Nobili

ri conditi fuit, uutb. V. Ara Apollinis. Aedis s ei,

Mineruae,extra eandem portam. praeterea lucus Honoris, Virtutis Aedes .Liuius, Aedem Virtutis ad portam Capenam Marcellus dedicauit . At Honoris,

Virtutis intra urbem fuisse crediderim, ad ipsam tan

367쪽

MBER

portam, ut dixi. Sunt enim hic numina optimi minis, quo' templa in κrbe excitania uenirent, potia usqui extra. A d pertum autem quas admonerent pro

Dificentes ad bera, vis per uirtutem resstrenue gessissent, aditum sibi no3futu' ad honorem, i gloriam; hoc est ad triumphum, Hinc es quod Augustinus ait. Neminem honoris templum iureii poss, iis prias

Virtutis esset ingressus.Μarcellus autem in Corsicam, in Sardiniam nauigans rauissimam passus est tempe.ρ tem, cans naufretio essetfruatus, Romam reuersi Tempestatis Aedem extra portam Capenam excia 'tauit. Ouid. Te quos tempestrs meritam Zelubrufatentur, Cum pene est Corsi obruta puppis aquis. Extra eandem portarieti. II. lapidem Iemplum Riii culi, cui nomen inritum est, quod ibi Annibal calliromentam istuses reuerses esset.Via Appia hortos Teretianos. XX.iqeφfuise legimus Eadem uia adΑΙ .lapidem inter aedem.S. Sebastiani, o Caput bossis ι praelanga convalle extat circussue Hippodromus,siatis rudiis, ab Antonino Ba plano ut creditur extructus,ubi in melio adhuc apparent metus fina . o Obeliscus mirae magnitudinis,in plures confractus partes, c mnotis A 3pti . ubi obmpici olim fiebant lκii, di exercendos milites praetorianos, qui illic contubernia a Tiberio Caesare conglituta habebant. Calori amni fecit doβpra Sabbatμm miliario Valentinus pons fuit, iuWia Appia postus,o appellatus a Valente imp. nsinc, dirutus.

368쪽

dirutus an eadem ria, ubi ea primum estigit Mascumat urbs e Sinuessa,olim Pometirauit priscis Uibus Appia uetes a sepulcris a dextris, o sini ris frequenti AE a , quorum multa adhuc cernuntur uesida . ueluti ex Tiburtino lapite extructa 1 berica forma, sine apice meta ,cognomento unc Caput bovis, cp illic undis bubulos capitum mulacra lapide cortata uiderentur libr. sepulcrum Metellae uxoris Crassi suis se, bie index sendit. CAECILI R. in .CRETICI F . METELLAE CRASSI. Cic.primo Tufantu egressus, inquit, porta Capena cum Calatini, Scipionum, Seruilioφ, Metello' fepubcra uides miseros putas illos:In eadem Appia. VI . ab urbe lapide. Μ. Tullis ex Tullioga monumenta suere, ut marmora fripta, ibis luctu aste gniscariit. In stili autem Scipionum sepulcro Ennium postsi comemorat Cic.pro Archia. cbarus, inquit , fuit Africanosuperiori noster Ennius, itas in sepulcro Scipionum p taturis e spe connitlitus. Bd huiusfepulcri ornamentutres fuerant flanae duaeλο .L. Scipionis. tertia ipsius Ennii,uutb.Liuius, . de loco ubi Publius mortuus, et .

sepultus anceps , csequitur. Alii Romae , alii Literni, ex mortuum, in sepultum , utrobis monimenta oseniuntur, ex flatur.nam o Literni mommentum;

monimentos statua super impostafuit, quam tempe sate disectam nuper uidimus ias , o Romae extra

portam Capenam in Scipionum monimento tres Ilutilae

369쪽

LIBER

iae. in . Ennii. Et tamen quinto quintae iec. pro certo uidetur tenere Africanum Literni e sse sepultum. Sunt ena apud ipsum. M. Seruili, Coss. contra Ser. Galbam pro L. Paulo Aemilio uerba haec. Satis peccatum in Camii Io a maioribus hostris est, quem tamen ante receptam per euin a Gallas urbem uiolauerunt.satis insuper u

las .in. P.Mricano.Literni domicilium, ex sedemfuisse domitoris Africae, Literni sepulcrum senti. In basi autem statur Ennii haec erant incisa carmina. ASPICITE. O. CIVES. SENIS. ENNII. IMAGINIS. FORMA Μ. ΗΕΙ . VOSTRUM. PANXIT. MAXIMA FACΤΑ. PATRUM. NEMO. ME. LACRUMIs . DECORET . NEQ VE. FUNERA. FLETV.FAXIT. CUR. VOLITO. UIUUS. PER. CRA . UIRUM. Sepulcris sororis Horatii, eius , qui ex tergeminis superstes ipsem interfeci ex saxo quadrato constructumfuit

ante portam Capenam, quo in loco ipse ceciderat. Exatra eandem portam Horatio' sepulcra, Campus p ubi pugnauerunt collacaturio lacus Mercurio siecer, Aquas Mercuri, appessata, ad qua cum conuenisset. Po. Ro. unusquis p lauri ramo alterius caput ea astergebat aqua Mircui iam inuocans, ut a spersis, peccata, rr sei tiperiuria, dilueret.Ouid. Est αξκa M. rcarib Ioriae uicina capenae , ' I

370쪽

si iuuat expertis credere,numen habet. Statius alitem Appiam omnium aliaν uia reginam

appellauit .in qua ad quintum lapidem sepultu, ef Ρόponius Att/ci 1,in monimento. Q .Cecili, anunculi fui, utiquit Cormers.Caditiae Tubernae in uia Appia, Domini nomine fini uocatae. Sex. Pomp.Lucus Egeriae extra portam Capenam , quod Camaenis βacrauit Naama. Uia Laurentinam Appiam incidebat, in quasto

do ab urbe miliario , frme u . S. Sebalbum est pejianis locus Termialia desistiti Termino deo =cra, mavo populi concursu celebrabantar Esls is Termin is,

qui, cum in Capitolio aedes Iouis dedicaretur, coete . ris diis caedentibus, caedere noluit. De iis quae extra portam Hybenstem, reliquas in penere. Cap. XVIII.

Ltima urbis porta cis T)berim, o ab esis qgae egreditur uia, Hostiensis dilotur t quod Hostiam Τ1berinam, ab Anco rege ronilia, mittat. baec aut porta prius Τergeminop sertita nomε ad radices Allentini, ut usum est, steterat.extra qsta Liuius primo dec. quintae Emporium sic νduit. Stiles extra portam Tergeminam Emporium lapide straue runt ,stipitibus pse runt, o Porticum Aemiliam rescientam curarunt , gradibu φ scensum ab Tyberi in Emporium ficerunt. Sed nunc locum intra urbem esse opinamur, innuunt uerba Liuij ultimo loco pos .ra, emporiμm ipsium prope Trberim osti id niti. in Τω berina rearoe tres extant rora Porti ensis