Io. Bartholomei Marliani Patricii Mediolanen. Antiquae Romae topographia libri septem

351쪽

LIBER

PONTIF. TRIBUNIC. POΤ.VIIII. IMP. V. COS III. P. P. Lampridius autem refert Commium iussu Pertinacis

in monumentum Hadriani translatum . Iulius uero

Capitolinus Seueri cadauer illatum in Hadriani furicrum, in quo o Caesiar pater eius naturalis sepultra fuerat. Idem docet Antoninum Pium Hadriani patris

sepulcrum inflagrasse, eis templum dedicauissima neesie molem hodie'Pontifces pro praesidio habent. EItenim ampla, rotunia ,sui ex inexpugnabilis. olim. extrinsecus marmore incrustata . Dicta est etiam cis

Crescentii a Crescentio quodamfactiose duce ex oppis do Nomento, qui illam in suam potestatem cum rete agi siet, diu tenuit . donec Τbeutonico' fiet, qui iram

oppugnabant se committens, ab illis es trucidatus. Describitur a Procopio hoc modo. Hadrimi quondam imp. sepulcrum extra portam Aurelia fue, ut nobis plocet, Aelia iactu lapidis impositum. Primus eius ambitus quadrigati Huram habet, conflat enim totus ex marmore pario, fumma arti cum diligentia dediscatus. In medio uero huius quadrati rotunda moles essetit, excelsea altitudine, ex tanta, ut in Drema eius parte area fit, cuius diameter uix iactu lapidis transtitura quam molem Belligarius occupans pro arre, o praesidio contra Gothos usius es.Erant olim in summa parte undis magnaesagae hominum, equos, quadrigήφ miro artifcio elaboratae r bas partim integras milites deae molitu

352쪽

tis adbuc in hoc monumento bom capita, o gurdam alia insculpta. Prata alitem quintia, .. Q . Cecinnato

denominata, in campo Vaticano fuiF,Plinius sic commemorat. Aranti quaissor sua iuera in Vaticano, quae prata quitia appellantur, viator attulit dictaturum. Locus enim nunc A prata uulgo dicitur. Tbeatrum in prastis uaticanis inter pontem Miluim, o molem Hadriani ponit Fulvius, autb. Procopio, ad ludos gladiatorios ad scatum: a quo autem non meminitaxiant, inquit,

botie ut creditur uestigia quaedam in uinea Io. Alberini patricii Ro. At Circum no tbeatrum eumfuisse' ego crediderim, sitforma adhuc proeIert. nisi perperam

interpres locum uerterimum in theatris ludi fritici Ibbant, in circis uero equo' cursus siebantur . De iis quae extra portam Flumentanam, o Collatina fuere, uel nuncsunt. . Cap. XIII. Van ex situs descriptione antiquae sirbi, e nouae iure optimo finem imponere liceret, tramen cum maiorem quando p ambitum adepta

sit,sburbiis in eam producta essenistarium. lit his

Τγrrben. mare, inde Ocriculi attingeret potem, multa memoratu digna extra relinquuntur, ex quibus o t si erustate, o bello' iniuria pauca quaedam in nostralgenere cognitionem, qguescurrisse non minus conduce*re , gratis fore arbitramur iis, quae intra urbis xx arariasisnt comprehensa. quare,ex ordine instituto, a porta

353쪽

LIBER

Uiem occurrit Miluius ponsi te qgo paulo Gle fatis; declaratum est , sicut de ortu, naturis Trberis, ac

Ma Flaminia: quae, ut diximus, a Cn.Flammo Armi num uis strata, ab eodem etiam denominationem acα

cepit. Vias eni urbis ex filice firme omn/i 'rutui fuisse iniicat uestia, tum extra, qua intra urbem multis in locis exi)tentia. Ideo 'rme omnes dictum est, quia Liuius primo dec. quintae ait,Μ. Emilio Cos. Censeres uias'ernenda silice in urbe, glarea extra urbem=bstruendas, marginanda φ omnium primos locauisse. et Plut. Cn. Gracchum certis regionibus uias direxiss,er eas passem lapide'rassisse, partis arenae muniuisse aggeribus, iniqua adaequantem, er quantum ualles, torrentes' abrumpebant, pontibus aequali altitudine coiungentem. quibus uerbis patet non omnes stice fuisse

stratas. Idem autem Gracchus dimense uiases acto kingulis miliarijs columnas lapideas ,sy4 9sgna praefretes, consiluit, lapites pa' inter se distantes ex utras uia* parte dis fit, ut ex issisfacile in equos esse sensus . In Flaminia Au ut quaissor pontes,praterminoν pontium turbam, maximo extruxit opere, ais

impendio, ex quibus nunc integer flus extat, qui Ariminum ,'burbiums coniungit Miluius multa, quae ab eo gccepit ornamenta, prorsus amist: er qui Τ1beri item fb Ocriculo iungebat, parte sina succissus,m arocisfundamenta concust. Is uero quisb Nar ne a Nure amplectabatur Flu . multis, ut uidetur, siculis, uel fecissam, uel costasin uetustat fornicem medium ami

354쪽

quorum Flaminia tegitur cinis, atap Latina . Vigiatur vir hodie in ea magnae sepulcro' moles. Phinius docet in Flamini a Caesaris uillum, quae ad Galinas dicebatur, positam siste. eius sunt haec uerba. Sed o circa diuum Augustum cuncta eius digna memoratu. Nis

Liuiae Drusillae, qui postea Augulla matrimoni, nοαε siccepit, cκm pacta usit illa Caesari, Ialina con sticis

candoris sidenti aquila ex alto abiecit in gremium, istetusam i intrepides miranti acces it miraculum, qκonis tenentem rostro laureum ramum onu tum sinis baccis, construari alitem, i sobolem insere arustices,ramVipeum steri, ac rite custodiri, quoisfactum est in uilla Caesaga fluuio Trberi imposita, iuxta nonum lapidem Flaminia uia, quae ob id uocatur ad Gilinas . Eadem 'rme scribit Saetan Galbin vita. Huic autem uiae ivncta erat Claudi sibi Horti Ovidii, ut ipse testatur, his uesbus. ζc quae pomistris postos in collibus hortos

Spectat flaminiae claudia iuncta uia. Ninilia uia a lepido Flumiiij collega Irata, ut quorun. dam est opinio, ab Isimilia regione Bononiam his, cuius uestigia multis in locis adhuc rarnuntur auerunt autemAEmiliae duae, altera quae Flaminia excipiebret, ultera quamstrauit Scaurus per Pisas, o Lunam in Sabutiem usp. Fuit G Τrberina uia, o Caissa extra porαrm nunc Uiri lariam, quae Satrisina, Vetrarim, Vi-

355쪽

Iae, inquit Sex .Pompeius, dicuntur non rahe, quibus sarcinae colligatae malis portantur ,sed etiam locus Romae persimilitudinem, o in uia Flaminia loca quaedά

devexa, o acclivis . Galienus autem Imp. paraue arat porticum FIaminiam Us ad pontem Milutum, ut tetrasticoleret, fue pentasice, ut primus ordo pilas haberet, o ante fle columnas cum' tuis, secundus, in tertius . deinde diatdseron columnas eriλTremellius. perficerit ne,incertum. Extra autem porta Collatinam uia eiusdem nominis exit, in qua Virro aqua cocipitur: Collatiam olim mittebat,nunc uero, haud proucuta porta, Salariae uiae iungitur. Et quia moenia Colutinam portam non excedebant, Collatina pristae urbis porta non erat, ideo pauca, quae extra hanc fuere, ut cognitionem nostram pusμnt peruenire. De iis quae extra Portam Collinam fuisse traduntur. Cap. XIIII . Equitur porta Cossina, cuius uia ninc, Qs olim, Salaria nuncupatur, quoi per eam Sabini salem in urbem defrebant. ducit in Stabinos, ex apud Eretum in ipsem incidit Numentana. De Salaria meminit Cor. Taciboc modo. Τertio sime per Salariam Collinae portae appropinquabat . In hac Veneris Erycinae Τemplum fuisse diximus, ubi res gnante T3beri Apollinares celebrabantur. hoc autem

356쪽

locat, non longe a Veneris templo.o Ouid.sc . Templa frequent ri cossinae proxima portae Nunc decet, a Siculo nomina rege tenetis

Vtep Siracosias Aretui das abstulit armis Claudius, o besto te qssos coepit Erys . Votam 3dem erunt a Fabio dictatorer dicatum ueroa.L.Portio , iris in ignem Porticum habui se scribit

Strabo. Veneri asstem virgines parura imagunculas,

quas in delitias habebant, olim merebant.Perfus. Nepe hoc quod Veneri donata a uirgine Pupae. Ad id etiam matronae uirilis membri figuram diuinis praecol tes honoribus magna sacro' pompa perstrebant. ubi fuit o simulacrum Veneris Uerticordiae, quoi bomines ab esse libidine averteret. Ouidius . Roma pudicitia proassorum tempore Iapsa

Cunaeum ueteres consulusis anum.

Templa iubet Veneri feri, quibus ordine factis

Inde Venus uerse nomine corda tenet. Pudicissima, inquit Plin.foemina mel matrona' senatentia iudicata est Sulpicia Paterculi fila, uxor Fulvii Flacci, et sta ex cenim praecipuis , quae Dul crum Veneris exsib is carminibus dedicaret. Eade uia,ui. II.lapidem insigni monumentosepultusfuit Licinus longor Augu*, praedives.secus eadem uia extarsepulcrum quoida in templi formam constructum, in quo Cereris, Bacchi p picturae cum uitibus, o hydrijs cernuntur. Extra uero Collinam portam Honoris templam Σ

357쪽

LIBER'utuit crescunio de itacum inqμit.Nostis extra pomtam Collinum Adde Honaris io A ri in eo loco Ibisse memoriae proritum est.ad eam cum Lamia fuissi iis tet, in ea scriptum domina bonoris, ea cause fuit adis

eius sed candi. Sed cum multa in eo loco 'pulcrafuispent,exarata sint. Statuit enim collegium locum publia cum non potuisse priuata religione obligari.Per Collina

autem memorant Gassos Senonas iurersos urbem diri.

rνqst . Ab ipse porta tertio miliario procul Annibalcaistra cum posuisset, ad Herculis temptum progressus

es urbe expugnaturus ,si ter imbribus, o grandine repulsias, obsidioe urbe'luit.Via Salaria ad. III. lapidemsupra Anienem occurrit pons Salarius, priscum adhuc seruans nomen, ficut o uia 3 In eo autem incia

s sunt hujusmodi.

358쪽

MINIS. ΑLULO. IN MELIOREΜ. SΤA. TVM. cLVAM. QUONDAM. . FUERATRE NOUAUIΤ. Item carnum boec. quam bene curbati directa est semita pontii . Atφ interruptum continuatur iter. Calcamus rapi assubiem gurgitis undas,

E l libet iratae cernere murmur aquae.

Ite igitur faciles per gaudia uestra quirites, Et Nur1im resonans plauius ubis canat, egi potuit rigida, G thorum subdere mentes, Hic douit durum flumina erre Ii lim. Anio, inquit Diony. ex urbe Tibure effusus per excebsem scopulum multus per planiciem Sabinose, Romanonim psertur, disterminans viros retionem, infimapiti Ty erim pase insta pontem Salarium, spestis psst cher, potu dulcis. Et quia ex sublimi in uasse subita tam sertur, praecipitem Horatius appellauit sicut γ tatius primo Sri. In hoc sepultam fui se Ilium stribit Acron. Apud eundem pugnauit Torquatus. Mari Ipsea pulcrufuisse testis e si Cic.de let. Simulacrum, Sibylla Τiburtinae,quae Τiburi colebatur ut dea, in gurgite Anienis inuentum est, tenens in manu librum,cκjus sicra Senatus in Capitolium transtulit. De iis quae extra portam Numentanum, o Inter agageres fuere, uel bo die sunt. Cap. XU.ρ, reo ordinesuccedit porta Numetana. ab iapsi icipit ei te nominis uia,qua itur Num tri

359쪽

mus, Vecemviri Numentans, cui tum sculneos nomesait, prosecti, castra in monte Sacro locauere. Ficulnea flem autem appellauua loco ubillinae cui apud Trastaceum, febant. Extra euntem portam Neniae,quae cantu saerulofuneribas adessit, Templum fuisse legitur. Nam deos, quos obse putabant, templa,extra urbem, ut plurimκm, ponebantur. iim ut plurimum dicimus, quia in Palatio Febris Fanu . in Esquiliis Ma Iae Fortum e.ad radices Agentini Socorirae , o apud

Augustis' Martis Vltoris templum fuisse, rigum e .qssae numina, non ut opem serrent , sed ne obessent oleabantur. Via Numentana, citra fecundum lapidem,oca currit a Mistra. S. Agnetis inies, prope Pam risiuructu isibimum Bacchi Templum, Spherica forma, coalumnis circunqgas in gyrum disto sitis, templis te uti nem' linentibus. ubi e mufiuo opere ornamenta picturae, o ipsius Digesta effigiata cernuntur, o Pomphreticumstpulcrum uitibus, o siris inficu tum, quoi Bacchi esse multi βbulantur . Apparent asstem qui hoc templum, uersus septentrionem,magni cuiusdam gi cij ruinae,ubi Theatrum extitisse memorant. nos uero nihil certi habemus, quod de iiso dicatar. Hieuero ad stadia qu tuor, iterum sese sert Anio, stiperquo est pons Numentanus, pristum retinens nomens acut o uia. qaem pontem Nases elinuchus extruxit. Inter banc siem uiam, o Salariam ad.IIII. milia.

triam fuit Sabarbanum liberti Neronis, lita fietici ioe

360쪽

princepiscisum interficit , datb. sua. Extra aute pomtam Inter eres occurrit stati in locus planus, in larmagnae areae, qgadrata forma, parietibus circuseptas, qui dicebatur Castrum Cusodiae, ubi fuerant olim iustitione milites praetoriani Dioclitiani Imp. Procopias uer cribit exegione Murri foriscus ueteres Roma nos alle' bregem mssa modico interuallo adiecisse, noad tutelam, sed ad delitias, ut leones eo loco, o alias bestias struarent . Vnie olim locum ipsum viaarium,

bolis uero Uiuariolum liocant.

De iis qMe extra portam Esquilinam, Neuum, Coelia montanam, o Gabiasamfuere, uel fiunt. Cap. XVI. lXit a porta Tiburtina eiusdem nominis uia, e quae Tibur mittit . In hac apud. S.Laurentiuiacet Obelsus i uinetis confractus baud ita multo post, obuiusftfupra Anienem pons Mameus, uulgo Mamolo appellatur, ab Antonino Pio extructus. qui a Mumea A lexandri matre instauratus, eius nosmen siqκi t. quartus pressu per euntem fluuiu Luacangs nuncupatur, qui propior est Tiburi, qua Ro umae, ibis e spherica moles an ponte uero legitur inudex. ΥLPlanti, sturboris. Supra Tibur autem. XX. miliario concipitur Anio Vetus, partim in Τiburtingin um , partim Romam deductus, qui minus salubris in hortos rigationem, uis inlis forditiora extaret ministeri hanc aquam pos annos. xl qua Appia per D cta eis, anno ab M. co. CCCCLXXX . Curius enim rimatus censor in L. Parido deducendum curgait ex