Claudius Rutilius poeta priscus De laudibus vrbis, Etruriae, et Italiae

11쪽

Quaesitasq; dis musas laco fugatas

Repperit et proprios iussit habere lares. Sarmata Pannoniusq; feroκ Geta Moschus. Alanus Fugarunt patrio numina docta sinu. Quael per Ausoniam Rhodopes excita sub oris

Polluerant nostrum monstra cruenta selum. Pandit opes patrias musarum Cosmus alumnis Fouit et amplexu languida membra pio. Omen erat mentis cognomine Medica Pallas.

Olim Vibis quinta quae Regione fuit.

Carpit adorari laurus desueta F rangi Frons penata poli uertice summa petiit. Incipiunt tacitiis uates prodire satebris. Quot uidet populus:rot putat esse deos. Induit auctoris mentem plebs credula Cosmi Vmbra uelut uirgae moribus errat hebes. Est memor Aonidum cratus sanctiss poetae, Solenni recolunt qui stata sacra dape. μMaximus ille fui gentili nomine dignus. Sed maiora pius siligit in astra nepos

Surgit in astra nepos et uertice sidera tangit Laurigero Phoebi nomen et omen habens Qualis stelligero lampas praeclarior axe Solis et aetherias cynthia uincit opes. Sustulit e latio peregrinae murmura linguae

Quae solita est gelico frendere uerba seno.

12쪽

ostruxit lauri rediuiuus in arbore phoenia i

Balsama et externo cinnama lecta solo. Nec contentus eo ueteris monimenta coegit NI )Ingenii tabulas Marmor et ae in Opes.'

Huic quoque Pierides permessi ad fluminis undas

Dulcia dictarunt carmina dulce melos. Pallade Marte potens scepta pomaetia auri Protulit et ligurum uictoris arua ruit. Vltorest deos secum uiolata ducens ...' Numina. ciuiles sustulit ense metus. Patthenopes regem inuictum iurare coegit NHedera et Etrusco castra mouere lare. Τhusca nimis felix quae tantum protulit ora Illustrem ac primum pace'rogat uirum.

Carpere cui postsi fatales contigit auras Laetius Ausonio floruit orbe nihil Qui postsi petit Elysos sedes piorum .iSi Tristius Ausonio Sol uidet orbe nihil.

Iura dare amueto facilest remittere habennas Ausoniae festa pace nitebat ager. Candida paκ aluit uirtutis semina divae Et uicium praeceps in Phlegethonta mit. Gallica mox rabies furit in penetralia nostra Britto Cetes Scotus Phryκ Alamanus Iber. Non secus ac fido stabulis abeunte Molosso Incustoditum carpit ovile lupus.

13쪽

Tu tamen O cceli nobis demisse fauore

Sancte Leo pacem Dedera certa dam. Coge pecus.fremit ad caulas inimicus et audet Armarem pauidas spicula dentis oves. Q Sed morum censura iuuet Censura rebelles iPumicet et uitis luxuriosa secet. Vinea capreolis Petri uestitue et umbra isti Deteriore comans bacchica dona negat. lVirtutem Doctost foue mores benignos Et quicunt poli scandere summa cupit. In primis pios uates:uatum P piorum Me tibi quem rara scis superare fide Medica quem primis domus Inclyta legit ab annis, Cum tetit ambiguum laeta iuuentus iter. Huc faustum Pater alme iubar praesentia flecte Sidera et aeterno tolle fauore Pium.

Eripe me populo patria sub arbore s ste

Ut patrias laudes et tua gesta canam. Interea pro me querulo canat entheus ore

Claudius Aonidum garrula plectra ciens. Qui Tuscos modulatur agros et L ydia regna Romuleosq3 Iares Ausonium Φ decus. Roma tibi patria est coelestis Etruria mater

Ergo pie Laudes huius et huius amas.

14쪽

AD VENERIVM RVFIVM RVTILII CLAVDII NUMATIANI GALLI VIRI CON, SVLARIS. PRAEFECTORII URBIS.ΤRIBUNI MILITUM: PRAEFECTI PRAETORIO. LIBER PRIMUS

cui ΤΙΤVLVS ITINERARIUM.

Elocem potius reditum mirabere lectoru Tam cito romuleis posse carere bonis. Quid longu toto Roma uenerantibus aeuod Nil unst longum est quod tae fine placet. O quantum et quoties Possem numerare beatos Nasci felici qui meruere solo. Qui Romanorum procerum generosa propago Ingenitum cumulant urbis honore decun Semina uirtutum denusta et tradita ccclo Non potuere aliis dignius esse locis. Felices etiam qui proxima munera primis Sortiti latias obtinuere domos. Relligiosa patet peregrinae curia laudi Nec putat externos quos decet esse suos. Ordinis impe io collegarum i fruuntur Et partem genii quem uenerantur, habent.

15쪽

Quale per xilieri os mundani ueri cis axes Connubium summi credimus esse dei At mea dilectis fortuna reuellitur oris Indigenam suum gallica rura uocant. Illa quidcm longis nimium deformia bellis. Sed quam grata minus tam miseranda magis. Securos leuius crimen contemnere ciues, Privatam repetunt publica damna fidem. Praesentes lachrymas tectis debemus auitis. Prodest admonitus sepe dolore labor. Y-- fas ulterius longas nescire ruin/s,

Quas mora suspense multiplicauit opis. Iam tempus laceris post longa incendia fundia Vel pastorales aedificare casas. Ipsi quin etiam fontes si mittere uocem, Ipsa cy si possent arbuta nostra loqui Cessantem iustis poterant urgere querelis. Et desideriis reddere uela meis.

Iam iam lavatis carae complexibus urbi Vincimur et serum uix toleramus iter. Electum pelagus quoniam terrena uiarum Plana madent fluuiis.cautibus alta rigent. e Postquam Tuscus ager postquaq; Aurellius agger Perpessas gelicas ense uel igne manus Non silvai domibus non flumina ponte cohercet. Incerto satius credere uela mari.

16쪽

LIBER PRIMVs

Crebra reliquendis infigimus oscula portis. - Inuiti superant Iimina sacra pedes. Oramus ueniam lachrymis et laude litamus Insu nium fletus currere uerba sinit. Exaudi regina tui pulcherrima mundi Inter sidereos Roma recepta polos. Exaudi genetrix hominum genetrix deorum. Non procul a calo per tua templa sumus. Te Gnimus semperi sinent dum fata canemus, Sospes nemo potest immemor eme tui. Obruetint citius scelerata obliuia solem Quam tuus ex nostro corde recedat honos. Nam solis radiis aequalia munera tendis Qua circunfusas fluctuat Oceanus. Voluitur ipse tibi qui continet omnia Plicebus. lE tuis ortus in tua condit equos. Te non flammigeris Libye tardavit harenis. Non armata suo reppulit Vrsa gelu.Quantum uitalis natura tetendit in axes Tantum uirtuti pervia terra tuae.

Fecisti patriam diuersis gentibus unam Profuit iniustis te dominante capi. sis Dum oflers uictis proprii consortia iuris Vrbem fecisti quod prius orbis erat.

Auctorem generis Venerem, Martem fatemur Aeneadum matrem romulidum iu patrem.

ID M

17쪽

Mitigat armatas luctrix clementia uires. Conuenit in mores nomen utrun tuos.

Hinc tibi certandi bona parcendio uoluptas Quos timuit superat quos superauit amat. InuenitIκ oleae colim uini repertor 'Et qui prunus humo pressit aratra puer. Aras paeoniam meruit medicina per artem AFretus et Alcides nobilitate deus. Tu quo legiferis mundum complexa triumphis Foedere communi uiuere cuncta facis. 8 1'

Te dea te celebrat Romanus ubiq; recessust Pacisco gerit libera colla iugo. Omnia Perpetuos quae seruantsdeta motus ἰ Π iNullum uiderunt pulchrius imperium. ΦΑΓQuid simile Assyriis connectere contigit arma M ulla Medi finitimos cum domuere suos. C iMagni parthorum reges macedumq; Tyranni

Mutua per uarias iura dedere inces. Π

Nec tibi nascenti plures animae F manus. Sed plus consilioudici 1 fuit. - i a Iustis bellorum causis nec pace superba

Nobilis ad summas gloria uenit opes. Quod regnas minus est quam quod regnare mereris Excedis factis grandia facta tuis. Percensere labor densis decora alta Trophaeis. Vt si quis stellas pernumerare uelit.

18쪽

Confundunt uagos delubra micantia uisust Ipsos crediderim schabitare deos. Quid loquar ae io pendentes fornice riuos Qua uix imbtiferas tolleret Iris aquas. Hos potius dicas creuisse in sidera montes. Tale gigantaeum graecia laudat opus. Intercapta tuis conduntur flumina mutis. Consumunt totos celsa lauacra lacus. 'Nec minus et propriis celebrantur roscida uenis. Tota natiuo moenia fonte sonant. Frigidus astiuas hinc temperat halitus auras I n nocuam O leuat putior unda sitim. Nempe tibi subitus calidarum gurges aquarum Rupit Tarpeias hoste premente vias . . Si foret aeternus: casum fortasse putarem rAuxilio fluxit qui rediturus erat. Quid loquar inclusas inter laqueatia siluas Vernula quae uario carmine Iudat auis. Vere tuo nun si mulceri desest annus, Delitiais tuas uicta tuetur hyems. Erige crinales lauros seniumcis sacrati Verticis in uirides Roma recinge comas. Aurea Turrigero radient diadema a corio, Perpetuosi ignes aureus umbio uomat.

Abscondat itistem deleta in iusia casum Contemptus solidet uulnera clausa dolor.

19쪽

RVTILII

Aduersus solem ne uis sperare secunda Exemplo coeli ditia damna sistis.

Astrorum flammae renouant occasibus ortus Lunam finiri cernis ut Incipiat. .

Victoris Breni non distulit allia panum Samnis seruitio foedera Gua luit. Post multas Pyrrhum clades superata fugam. iFleuit successus Annibal ipse seos.

Quae mergi nequeunt nixu maiore resurgunt, Exiliuntq; imis altius alta vadis. Vtin nouas uires fax inclinata resumit:

Clarior ex humili sorte superna petis .esbi it lPorrige uicturas romana in saeculd legς , mi Solam fatales non uereare colos. Uuamuis sedecies denis et mille peractis , Annus praeterea iam tibi nonus eat. Quae restant nullis obnoxia tempora metis Dum stabunt terrae dum polus astra feret. Illud te reparat quod ca tera regna resoluit

ordo renascendi est crescere posse malis. Ergo age sacrilegae tandem cadat hostia gentis Submittant trepidi perfida colla Getae. Ditia pacatae dent uectigalia terrae Impleat Jugustos barbara praeda sinus. Aeternum tibi Renus are Tibi Nilus inunde . x Altricem suam fertilis orbis alat. - . . - n

20쪽

MBER PRIMUS

Quin et Decundas tibi conferat Astica messes γυ i Sole suo diues sed magis Imbre tuo. δε Interea latiis consargant horrea sulcis . cPinguiaq; hespetio nectare praela fluant. Ipse i iumphali redimitus arundine Tybtis muris Romuleis famulas ossibus aptet aquas. Atq; opulenta tibi placidis commercia ripis hi m DTDeuehat hinc ruris subvehat inde maris. Pande precor gemino Placatum Castore pontum,

Temperet aquoream Dux cytheraea uiam.

Si non displicui regerem cum iura Quirini.

Si colui sanctos onsuluit patres. Nam quod nulla meum strinxerunt crimina ferrum,

Non si praefecti gloriased populi.

Sive datur patriis uitam componere tertis, Sive oculis anil restituere meis, Fortunatus agam uoto beatior omni

Semper digneris si meminisse mei. t His dictis iter arripimus comitantur amici Non possum sicca dicere Iace uale. NIam aliis romam redeuntibus haeret eunti Rufius Albini gloria uiua patris. Quρ Volusi antiquo derivat stemmate nomen, OEt reges Rutulos teste Marone refert. Huius facunda comὰ ista palatia linguae. Ptimaevus meruit prihcipis ore loqui.