장음표시 사용
21쪽
compendio laudasse eam magnifice Martialis videtur, Terrarum Dea Gentiums Roma, Cui pAR est nihil, nihil sECvNDv M. Subtiliter nec falso vult, , nihil accedere ad eam, nihil vel sequi. Quod an ab illo mutuatus Frontinus estὶ in cuius libro de A quaeductibus legimus : 'o Cr d mina orbis,qua terrarum dea tentiumque cons is, cui par nihil, nihil secundum. Sed vereor ut allitum adscriptumve aliena manu sit, & grauis atque eruditus reliquus Frontini stilus non probat aut amat lasciuiam poctarum. Compendio igitur Martialis: sed pulchre item Sc ubertim Claudianus. Qua nihil in terris complectitur altius ather,
Cuius necoatium visus, nec corda decorem,
Nec laudem vox visa capit. quae luce metalli Emula vicinis fanigia conferis a Iris. ARMORUM LEGvMQUE PARENS, qua fundit in omnes Imperium, primique dedit cunabula iuris Hac est exiguis qua inibus orta, tetendit In GEMINos Ax E s, paruas a sede profecta Di l resis CuM soLE manus. haconiafatu,
Innumeras uno gereret eum tempore pugnas, Et Gastum torris practerneret,aequore Tarnum, Numquam sVCCUBUIT DAMNI territa nun
luere, poli Cannas MAIOR Trebiam fremebat. Habes pleraque versibus iis ab alto& animoso poeta talis fuit inserta quae ordine meo imus laudatum. MaErinna etiam poetria audienda est: quam vixisse oportuit, ut hoc carmen est, sub Pompei j,aut circiter,aeuum.
Nam alioqui plures eo nomine fuisse,non debes neiciare. Ea igitur, ad ipsam Romam:
22쪽
Filia ὀ artis, mihi Roma Ialue, ureo Regina decora cultu, 2ua via in terra stabilis Olympi
Regium sceptrum, minime atterendum, Ut rerum domineris una,
a tuum currum, retinente rano,
Cossa testoris tumidis ponti Ihas,s tu populos gubernas
23쪽
Ipsa qua gaudet variare cuncta, Aesi transformans bominum, vetustas, Spirat haec etni tibi semper auram a Puppesecunda . . Denique, in cunctis populis valentem Precreas bellis sobolem. vis lata Surgit e terra seges , ipsa abundas
A tque heus tu, virile & plenum spiritus muliebre hoc
carmen est; & cur talia tam multa perierunt8 Sed P tarum haec laudatio est: audi Historicum. Nulla etin-φιam R essu blica nec M A l o R nec SANCTlo R, nec bonis
exemplis ditior fuit. Laudat a duplici illo capite q uod
nos attigimus,&in sermone persequenuir,Potentiar δίVirtutis. Q od ipsum utrumque Ammianus : cum Romam IMPERII VIR TvTVMQVE omnium Larem appellat. Et plura se osserunt, quae differo. in suis locis opportunius reddenda. Hieronymi elogia audiamus, aevo iam inclinante : Urbs POTENS, Urbs Domina, urbs Apostoli ce laudata nterprenare voc bulum tuum.
Roma aut FORTI TvDINis nomen apud Graecos est, aut svBLixi iTAT is apud Hebraeos. Duplicem interpreta- . tionem nominis rei aptam redditaego Sc tertiam,quam
dederit lingua nostra: quia ' Rohsia Vloria o fama nomen est Germanis. Quid quod apud Orientales Indos appellantur Osorio ita traditum milites boni& sortes: an quasi Romani, dc admiratio vetus apud eos mansitZ an vox indigena id quoque notat 3 Sed ad rem partesque nostras eamus, aliquid tamen a te prae- stipulati. Avo. Quid illud est 3 Lips. Affensum& fidem. Av o. Tibi non dem, aut habeam Z vel nutu me
24쪽
, ' L1BER P RIMVs. 7 ducas,quo velis. L I P s. Memento. nam erunt quaedam inopinata,& vere ADMIRANDA. Pocta iure cecinit: prereri. Omnia Romanae cedant MIRACULA Ierrae,
Natura H inuit, quidquid vata v ε fuit.
Fines imperj Romani; quando maximi; s Prouincia
Ι Ni Ti A nos tenent: nec temere iam olim dictum, Tortam itineris longissmum esse. At serio viam ingredior , & quidem per eos limites siue terminos, quos ante obiter posui, Potentia ac Uirtutis. In Potentia Considero, Finre, Copias, opes, Opera : & in hanc quadrigam, nisi fallor, subiungam M veham, quidquid ea secum trahit. Ergo de Findus primo. ij vero quam amplissimi fuerunt, dc spatia terrarum ac maris, uno Velut sinu dc iunctim inclusa,quanta in ullo priorum aut po 'steriorum imperiorum, nego fuisse Itaque attollunt, haud vane haec vetere dc magnifico loquuntur ut Cicero : Ocultigens est, qua non aut ita subactois, ut vix exster: aut ita domita, ut quiescat ; aut ita pacara, ut vi mria no ira imperioque titetur. Et passim illi sermones,
Romanos orbis dominoso Solem utrumque in eorum imperio currere: dc talia, animose . magis, quam superbe dicta. Petronius: Orbem iam totum victor Romanus habebat, Qua mare, qua terra, qua sidus currit utri que . Dionysius Halicarnassi us plane culpse,etsi ante ipsum: η ό ε ρωμιπιων πολις οὐτασης γῆς, ο in μὴ G ανς vafri ροπων παπς θ κρατει θαλατ-cης, - μ ονον γ' ηγκυιωγ ς, γ, ολά isti της ὐ--:-
25쪽
quidem inaccesse non sit, habitas inque ab hominibus sed toti mari imperat, non solium huic intra columnas Herculeas ined ipsi Oceano,quacumque est nauigabilis; prima issola ab omnis aut memoria terminos sibi potentia fecit,
Orientem N Occasium. Vbi terras omnes & maria tribuit , sed ut decuit historicum bonae fidei, cum aliqua
restrictione aut exceptione: seiungitque inaccessa aut inhabitata loca , itemque maria ignota. Enimuerd, si
propius inspicias, nec habitata quidem omnia loca se bimperio habuit: non hercules: & multa sub Parili rum iure ad Orientem fuere; multa libera,aut sub regi bus ad Septemtrionem ac Meridiem: sed ut ego quo que pro vero magis coerceam, quidquid opportunum
aut dignum vinci videbatur,vicit.Cetera non om non
potuit,quam contempsit, re iudicio reliquit. Sed illud nemo negauerit, florem A sa Africae, Europae in hoc imperio fuisse : ipse gentium robora, ingenia , opes. Quod ut clarius tibi liqueat; in triplici hac mundi plaga quid habuerint, strictim & per indicem dicam: atque id cum imperium maximum & in culmine suo fuit, ut ab Augusto ad Traianum. Termini igitur fineLque impe ij sub Augusto erant, ab Oriente Euphrates; a Meridie si catarracta,VDeserta Astica, ct mons
Atlas; ab Occidente, Oceanus , a Septemtrione, Danubius Rhenus. Ita enim ipse, bono consilio, ipstituit, claudere imperium natu aliquibus limitibus, id custodes ac milites ad eos habere. Hoc Tacitus in eo laudat: Clausum mari, aut amnibus loriisquis imperiuno. Atque
26쪽
Atque idem stribit, Augustum libello, quo Rationes imperij conscripserat, consilium addidisse coercendi intra
terminos imperj ncertum metu, per inuidia. Nolebat, inquam, posteros Augustus proferre teriminos: siue quia satis iam partum videbatur, Sc metuendae bellorum ac fortuine vices; siue per inuidiam, & nς gloriam suam, vincerenta, ut Tacitus suspicatur. Sane posteri neglexerunt nec solum regna aliquot, defunctis aut eversis sociis Regibus imperio adiecerunt ,sed etiam,vltra terminos, noua quaesiuerunt. vi Claudius,qui Britannias in ipsoOceano deuicit ivtTraianus maxime, qui aboriente, orabiam in meniam, Vesopotamiam ue a Septemtrione, Daciam subegit Ita moti prolatique tunc termini , trans Euphratem , ad Tigrim: iterumque parte alia, ad Mare rubrum;& trans Danubium ipsum,tota Dacia addita fuit. Hoc est,quod Tacitus noster in illo Principe laudat: Uentum inde Elephantinen ac Simen, claustra M.An
olim Romani imperisquod nunc Rubrum ad mare patescit. Sed, inquies, quae haec dictio est, quasi pro magno ad
mare Rubrum , ventum nunc esse: nonne & antea fuit
Ipsa illa Si ne Sc Elephantine ad Nili catarractas,ostendunt quidquid AEgypti interiacet Nilum, & Sinum,
Arabicum iam olim Romanorum fuisse. Atqui Sinus ille, Rubrum mare . Respondeo, latius olim Rubrum, mare patuisse,&paullo aliter quam ut vulgo hodie,adipellatum.Nam in Tacit M aliorum veterum verbis,in hoc nomenta venit mare Inicum, vastu m illud & magnum, quod ab extremo Sinu Arabico, siue ab Africa A,in Auream Ptolomςi Chersonesum sie protendit. Itaq; Pomponius Mela duos Sinus in mari R ubro agnoscit, si abicum dc Persicum. Et Seneca Tragicus, Tigrim in
27쪽
mare Rubrum exonerat atque immittit:Curtius Indum dc Ganget : quos certum est in magnum illud mare, longe a Sinu Arabico,euolui. Haec vera dc clara fiunt: promoti igitur termini ad mareRubrum siue Jndicum, per Arabas adiectos. Eadem mens Graeci seriptoris in
Suida: qui tremmos imperij ad Orientem secit Indos Omare Rubrum , ,ic Nili Catarractas,σlactim Maeotis. Sicut & Appianus ita capiendus, cum in Praefatione
operis sui,distincte Romanum impcrium limitat:T-dii, qui , ab Occaseu sisto Oceano occiduo. d Caucasium montem, oesumen Euphratem, ad Ethiopas perio resper A ntios s orabas, ad Orientalem Oeeanum. Hic Oceanus Orientalis ion aliud quam Quare Dd cum siue Rubrum, iam dictum. Sed obiicies, Si ista de Traiani terminis Appianus ε, quid ita Suphratem ponit,.
Tigrim omittitὶ Hoc ideo, quia Hadrianus Imp. s sub
eo Appianus scripsit statim a morte Traiani hoc mutauerat. de quo Festus Rufas :buidem, inquit mraiani gloria ponte EArmeniam, ac Mesopotamiam,riam reddidit, ac medium inter P resti Romanos Emphratem ese voluit. A v D. Sed dc alia dubitatiuncula de Mesopotamia. quam tu & Rufus a raiano adiectam imperio significatis iat Aurelius Victor iam diu a Clauclio.Lips. A Claudioῖnemo hoc dixit,nec potest . Avo. Imo verba Victoris sunt: Tetentisines,seu dati, imperis
Romano, per Orientem e Mesopotamia - Rhenus Da - iadSeptentrionem; ameridi Uauri accesere ouinciis. L i P s. Hoc eo sensu, ut ipsaMesepotamia finis esset non ut in finibus continereti Eousque, inquam, productum imperium, non SE vltra ipsam. Ea mens
Victoris; a in si alia, est error. Et habes ecce in istis finib. bui,
28쪽
bus,quidrper Indicem, si placet videamus, & per sit
Arabiam, lastinam, Ciliciam, AFRICA i
Cappadociam, Pampi iam, Galatiam, Bith iam, L iam, o e iam totam
Cyrenaic , armaricam, Gattiliam,
Numidiam, Mauretaniam, Asia ueta minores aut ignotiores.
ytaliam, Macedoniam, Η0 anias, Epirum, Gallias, Graeciam, Dalpinos, . Thraciam,
Rhatiam, Maesiam, oricum Daciam
Il ricum, Pannoniam. Habes hic dico,optima terrarum, latissima terrarum:& magnam tamen partem consulto omisi, quidquid Insularum mari ambitur. Eae quam multae, & magna: quaedam,in toto illo mari mediterraneo fuerunt, a C lumnis Herculis, ad Pontum usque t prosectb, quae vel quintam partem rine prouinciaru terrestrium qquent, si Primnias in exteriore mari ut debes adiungas. Pulchra autem ista facies, & non nisi a Prouidentia sic ordinata dc ornata: quam mecum vide. Vtrimque ad hoc mare Prouinciae se porrigunt & extendunt; ipsum isti
medio, tot partibus & insulis distinctiIm , quasi via MB i limes
29쪽
limes est, per quem commerciis iungantur. Nec aliud mihi pulchrius commodiusque videtur in hoc imperio , quam iste velut in medio corpore baltheus, bullis insularum interstinctus: qui&diuidit, &constringit. Dabis mihi aliud tale, dctantumὶ non dabis. Avo. Imo Lipsit, et unicum Regis quoque nostri Hi nicum imperium, haud longe absunt. L ip s. De Turcico,fatendum est,in Asia&Asrica late se extendisse: sed invalidissima Europa nostra quid habet, aut non habeti Certe vel sola Italia, Hispania, Gallia iunctis, opibus viribusque pares sint, aut superent illum hostem. Osi Deus dareti adeo nec prouinciae illa: Orientales, pro opibus Sc frequentlaprisca,sunt; & nostrae istae, florem nunc habent & vigorem. Quid de Germania dicam Eilla olim horrida dc rerum inops, quam artibus, opidis, copiisque exculta est, dc abundat ZA vn. Mirifice. dc
haec tamen Imperio tuo etiam deest. L i p s. Non sic, ut opinare. Nam si terminos meos cogitas,uidebis ad Danubium usque R Elias, Noricum, Carnos, Pannones incluses: Sc parte altera ad Rhenum, Helvetios, Rauracos, Argentorat enses, Nemetes, Vangi as, Treviros, Vbioc mapsus, Pawauos, ad Oceanum usque. Quae pler que omnia Germaniae hodiernae nomen, & linguam,& leges etiam. habent: at detracta, vides quam eam a ctent, Sc pulcherrimis membiis spoliatam relinquanti Certum autemJa postrema omnia,cis Rhenum,G alliae fuisse accensa. Sed de Hi tarico imperio quod aiebas, id sanc, spatia terrarum v consideras, praesertim imNouo illo orbe, Romanum vel superat: sed iunctio dc deuinctio prouinciarum,uiri dc copiae,quam defici ii nita delinquunt i Nunc quidem. nam Postea quid futu-
30쪽
rumst, nescio: florebunt, crescent fortasse.& sensum meum cibi dicamὶ Nescio quo Prouidentiae decreto, res&vigor ab Oriente c5fidem,si voles inoccasum eunt.
Te copiis C prasidiis laesis circa limites, itemque in
IS et i Fines igitur Romani: dc quidem mari,amnibus, montibus clausi ac muniti, sed Milite dc copiis multo magis. Nam Romanus mos dc instituti o,duplici via prouincias munire, Copiis ic Coloniis: de quibus viris. que breuiter dicendum. Copias intelligo, perpetuum militem, qui ad tutelam imperii, ex instituto Augusti,suit. Triplices reperio, Prouinciales Manas, Clasticas: illas maximas, alteras satis validas, ec tertias utiles a que opportunas.Omnia haec ab Augusto;qui sapienter pleraque in nouo imperio aut instituit, aut restituit, utres visae postulare. Hoc autem inter noua: dc in laudibus Augusti iam mortui Tacitus ponit, Legiones, prouincias, . Amtin. classes, cuncta interse connexa. Narrat & Suetonius: Ex. miumribus copii legiones'auxilia Munciatim di triatam. Sed bene Tacitus; n laconnexa: nam ita ordo i dispositio fuit, ut limitanea loca militem haberent, interiora vix haberent : Zc essent, ut in magna urbe, circa moenia dispositi re vallum. Cohaerebant autem pro uinciae. ideoque ec legiones, per cohortes sitas 5c alas sparis,dc inter se vicinae. AvD. Sed non igitur Arces in locis interioribus fallem erant, si non legiones Z L i ps. opage a Romano hoc more. nusquam in iis praesidium
aut spes posita Martiali huic populo , sed in milite tan- B 3 tum