장음표시 사용
11쪽
menstitis a natura & arte definita adimadvenit. De motibus coelestibus, quod certis temporum S locorum 'actis intermediis determinentur 3 absolvantur, nullum est dubium,ideoque non absque Geometria S Arithmetica indagari aut explicari polle,veluti ipsa experient, quotidiana ad oculum demonstrat. At de' Physica, naturasque corpore, quatenus mobili, ejus, subjecto,an Geometrae ac Arithmeticae adminiculis opus habeat, ambigitur. Motus enim Physicus nullam:
secundum locum mutationem corporis videtur prae- .supponere, cum sesistis oculorum tale quid non disce nat. Uerum si ratione ipsa acutius in haec inquiramus, Omne corpus Physicum constare tribus dimensioni-- bus aeque,ut Mathematicum, nempe longitudine, latitudine &prosunditatejudicabimus. Quaecum ita sint, . Geometriam quoque,quae circa has dimensiones, tanquam principia & fundamentaversatur,nec non Arit, meticam , quae quantitate 'discreta eadem metitur, omni naturali corpori suas dotes contulisse , veri-Vsωκris. tali consentaneum est. Naturaenim ipsa, ut Lulliustam vere quam subtiliter disserit, siua Geometria, Arith- metica, Rhetorica, Musica, aliisque scientiis in productione corporum naturalium utitur, ut non indigeat a lieno ornatu aut additamento.Q d cum in omnibus natura generatis communiterpateat,tum ii, primis in
illis corporibus, in quibus magis curiosa pi us artificii au ttemporis mirificamque mixtionem collocavit, qualia ex animatis sunt corpora humana, ex inanimatis, Au- .rum inter metalla preciosissimum. De Anatomia fabri-- cae illorum quam plurimi scriptores&antiqui &nostri aevi eXtant, qui omnibus numeris absolutissima de ea opera, semper aliquid novi in parvo illo mundo anno
12쪽
A D R A T O. Istantes, ediderunt. De auri vero structura & essentia perpauci, iique obscure scripserunt, ita ut de materia desperata,vel cujus proprietas non satis exprimi possit,
tractasse videantur. At enimvero cum non solum sa- 'pientissimus antiquorum Salomon de omnibus ex terra nascentihus,nempe a cedro ad rutam murariam usque disterii erit, sed& nostro seculo tot sint edita Commet, . .
taria Bolanica, Anatomica&Physica de minimis quoque terrae creaturis, tam animalculi, quam plantis, in-ciecorum fuerit & humana curiositate indignum neglexisse, licet mutum illud ex fossilibus, tamen in mundo pretiosissimum donarium, Aurum; quod ideo videtur
in terrae Interiora viscera tam profunde demersum Mabditum, ut diligentiore cura indagaretur, labore majore erueretur&usibus humanis accommodaretur. In hoc equidem producendo ut natura subterranea quasi summum aeicem sitae perfectionis ostedit, ita in eodem
conquirendo appetituS humanus omnes nervos intendit, ingenium corpusque exercet, ne frustra generatum aritimetur nec segniter incunabulis suis delitescat. , Hic est i lle Circulus Pnysicus,quem si natura circumg ratione siti ab luerit,merito quiescit; cum post motum quies appetatur ab omnibus: De quaJoquendi ratione ,s quisquam dubitet, nodum,quod unt,in scy OqUς- rens,huic hoc Capitulo,quoad titulum libri,satisfaciam.
'od Pythagoras de Deo si immo & optimo analogice
dixit,eumesie instar circuli, cujus circumferentia sit ubique,centrum vero nusquam,id nos suo modo de an-xo dictum putamus illud csse Circulum,cUJUS centr mst circumferentiae innatum,hoc est,homogeneam sub- stantiam existere, cujus millesima & interior pars sit Cuν aura,si κλrmalis-agens, reliquae materiales SI formatae.
13쪽
materia enim sorma,&. ex circumferentia centrum seu concentrales lineae, lucuntur,tanquam ex matrice foetus. Rcine itaque in hoc Circulo physico centrale punctum ex superficie attenuata profluxisse dicitiir,SI non vice versa ex puncto lineam,ex linea superficiem,lc ex superficie corpus, ut Mathematici volunt. Ut enini materia multiplex,ita superficies. Centrum vero simplex, ita forma: Ex superficie dc cenrro Circulus : Ex materia & forma corpus physicum componitur: Diversitas in parallelis apparet vix ulla. Si vero secundum prius & posterius consideremus utrumque,& forma dc
Centrum antecedunt, ut dignitate sic tempore, materiam & superficiem notandam. Etsi enim animo concipiatur,materiam extitisse ante formam,d matricem ante situm foetum,tamen cum illa sine veste nunquam
videatur rudis & nuda, quin Idea quaedam instar exigui pundii formalis introducta sit, hinc Centrum seu formam quae estsiilfur cubeum & coagulatum in hoc
Circulo, Auro, praeparasse materiae Mercuriali, tanquam superficiei,si iam essentiam puram & denominationem dedisse, verissime statuimus. Nam materia omnis,ut foemina,per se frigida,&ad generationem inepta est , nis excitetur calore & motu suae formae, tanquam agentis masculi ; a quo ut initium generationis capit, sc perseetionem& finem nanciscitur. Adhaec
Circirculum Aurum diximus,quia ut in rotario opere textorum observamus,stamina ex centro duci recta,Q-
per quae subtegmina circumgyrantur contigue,done si,haerica figura quasi perfecta introducta sit,sic in auro forma ipsi materiae ex materiae sinu simul semelque intertexitur, hoc modo,ut quo magis illa excrescat,haec minuatur,compostumque natur se numeri,siis abs a tutius
14쪽
latius fiat. Si quoque corporibus a natura productio 3 propria figuli a ex Geometria addicanda sit,ut igni Pyramidatis,aquae globosa,& reliquis siua,imprimis Auro
Circularis convelatet,sive liquefactam ejus substantiam suis terminis se continentem respicias, sive homogeneitatem puta essentiae,quae angulis quibuscunque neterogeneitatis carens,in seiriam redit purissima&con. stans, nullis elementorum injuriis obnoxia aut subjecta: Ex figuris enim omnibus, ut Circulus est capacisiimus, simplicissimus & ab injuriis obstaculorum ma ci-mb immunis, ita & Aurum inter naturalia Corpora Ο - mnia plurimum habet materiae, atque hinc ponderis, minimumque faecum aut superfluitatum,unde simplicissimum&quasi incorruptibile existit. An non hic est ille Circulus rotundus,ex masculo dc foemina constans eX quo triangulum, atque hinC quadrangulum extrahendum, quod in Circulum iterum reducendum est, si authori Rosarii credir-sZAn non hujuste circuli duplicatio intelligatur a Philosepho Zachario, qui eam a Principe Galliae se accepisse testatur3 Quid multisὶ Hoc est circulatorium opus a magno illo cur re mundi, Sole, multis millibus circumgyrationibus factum & productum. Dum enim Heros ille, tanquam gigas exul-tam,abortu exurgit,&in occasiimproperans demergitur, ut iterum ab ortu redeat continuo, has circulationes causatur,inque materia splendida argenti vivi, velut in si eculo, ideas relinquit, ut humana industria aurum inquiratur, ab adhaerentibus segregetur, igne, qua examinetur, & in usiam DEO Creatori placentem transserarur. Hic est: circulus a natura ipsa circumscriptus, non imaginatione Mathematica,sed reali & Physico ductu delineatus, ad quem colliniant omneS TCS
15쪽
Ic, I E cI acuto humanae, tanquam sagittae ad umbonem dc metanti: Haec est linea in se reducta tanquam angud capite caudam propriam prehendens) ex qua summus ille & aetemmis pictor fictor, Drus sutolam Apelles Cous dc Dure rus Noricii, ex lin a&. Circulo proprie agnoscitur,et-- iamsi alia documenta non occurrerenti Hoc es lutum
splendi durota& naanu maximi illius Zc Omnipotentis figuli subactum formatumque in substantiam pulcherrimam, in qua radii solares Congregantur & elucent, - haud dubii testes illius aetheriae claritatis S lucis, in terrestri materia detentae portatae. Imo haec est unica Promethei ferula, qua hausit de deduxit ignem c e-stem ad mortales, nimis ob hoc donum ingratos: quam si quis ob ingratitudinem innatam,animi ve vecordiam non agnoscat, cum pueris adferulam mittendus est. C A P. II.
In aureo circulo esse quadraturam quatuor quatit tum voc est, aequationem sectam. A URuM circuli instar se habere, succincto demon
stravimus, nunc quadraturam in eo sub)iciemus; de qua , cum plurimi Problemata & exerc: tationes Geometricas ecitderitu,nos acrium agere videremur, si
eandem in Palaestram descendentes eadem de iisdem
occineremus, ho est,surdis fabulam narraremuS.Q circa tam subtilia tala retexenda nobis non sumimus,uta
pote,quae sorte plus laboris,quam lucri, plus subtilitatis, quam doctrinae utilis habitura sint, ac legentem rariorem,intelligentem vero rarissimumiuverarent,sed lon- '
16쪽
D R AT O. πge alio sensu & captu ea damus & accipimus. In aurostaque dicimus,tanquam in circulo a natura delineato, quadrati em quandam exactissimam factam esse, quod Aristoteles s ut stipra meminimus nec dum scitum,at scibile asseruit. Nullum est dubium, quin pleriaque hoc de Mathematica aequatione intelligant, qu
modo nimirum area circuli dati in aream quadratam illi aequali capacitate correspondentem, secundum artis axiomata vera reducatur, licet potius Aristoteles Physicas & concretas,quam abstructas quantitates tractarit, tamen nos pro instituti ratione de longe alia interpretamur,qua ut facta est per naturam, ita cum a pau
cissimis scita sit,pro non octa vel impossibili habeatur.
Natura,sequam,dum ci umoravit aureum circulum, in ipse motu qualitates quatuor in eo Favit,hoc est, homogeneam illam simplicitatem in sele redeuntem quadravit, sive in quadrangulum duxit aequilaterum, hac ratione,ut Contraria a contrariis &hostes ab hostibus aeternis quasi vinculis colligenturo invicem ten
antur . It enim quadratus ille proverbio dicitur,qui se . per sibi similis in adversis & laetis, ita quadratura qualitatum, aequatio est, cui nihil, a quo laedatur vel esseratur, contingere potest Verum cum non cujusvis sit imaginari hanc aequationem in materiatam abs rusati ab oculis hominum, dum actuo illa peragitur, remot eam, prout possumus, rationali considerandam sit i- Ciemus. Primo ex naturae thesauris abditis, in teri aevisceribus fumosa substantiaargenti vivi liquidi, necdum congelati,Calore subterraneo,qui locis centro propioribus fortior esse dicitur. rarefacta ascendit, quae insita
propria natura frigida & humida existens, dum alteri vapori calido & sicco seu siilfureo, mutuo complexu C conjun-
17쪽
coniungitur, continuo calore circumeunte ab hoc siil fure aliqua qualitas calida dc sicca illi argeto vivo com- municatur, quae primum ad sensum non perceptibilis, post successu temporis accrescit. Exempli gratia: H Deantur in vase magno, tempore brumali trifidissimo, aquae fluvialis centies mille centenaria pondera, quae eis usiue reducenda sitnt,ut nec frigida nec fervida,sed tepida dc temperatissima ad se, sum videatur aqua, quasi ad aequationem qualitatum licet momentaneam, & non constantem) reducatur Exiguo caloreat i quantulum aquae ejusdem incalescat, nempe vinginti quatuor horis,ad drachmam unam,quae deinde mixta cum tanta aquae frigidissimae mole ne tantillum in ea alteratad sensum, licet dato eo,quod in illa aqua calidaequalitates introductae semperpermanean tintensae, nea evanescant ad rationem quia,sed valde exiguum. Hoc pacto annuo spatio,361. drachmae, seu librae L dracta mae IO' calidae aquae perficiuntur, hoc est mille annis,etoo O. librae dc amplius. Cum vero tina drachma aquae calidae mille drachmas aquae frigidae ad temperiem redigere praestipponatur, patet mille anniS, 2COOOOO. libras aquae frigidae contemperari, quae flamma saltem
quinta pars est aquae frigidae praesuppositae, a quasi quatuor partes separentur,quinta remanens erit χOOOOOO.
librarum aequatarum seu tepefactarum, in quibus saltem millesima pari,u i dictum,es calida & sicca,nempe 1OCO. librae. Eundem ad modum in mineris si ibterraneis sitia natura frigidis&humidis, quoad argentum Viavit m squoad stiliu r vero terrestre dc comburens ad X- tum diversirnodedc accidentaliter calidis)calor aliquas
eXiguas particulas vincit, coagulat, sibique assimilat, hoc est, calidas de siccas reddit, quae si per ignis vehementiam
18쪽
mentiam inde separentur, combibunt, millenas sui de argento vivo frigido&humido,easque aequando qualitatibus quatuor in aurum reducunt. Q operatio ebusque continuatur, donec totum per partes suas perficiatur,quod contingit forte mille annorum spatio. Hic τινυρη- est Tetragonus i n se redu ch us sive cu bus Phylicus,cri us radix est quaternio, Corpus vero 6 . Ex quaque enim qualitate oportet esse sedecim particulas in unoquoque latere, si aequalitas supervenire debeat ,quod si plures aut pauciores fuerint,anticipatio continget in qualitatibus quibusdam. Haec est aureola illa Domus ex quatuor angulis confecta, ex quibus si unus aliquis deficiat, ut corruat,necessum est. Hic est Circulus ille bis sectus, Cirra
nempe in quatuor angulos rectos,quorum si unus obtusior aut acutior altero fuerit,perpendicularis proportio in omnibus interrumpitur. Haec est phalanx illa
quadrata, quae Cum aeqUilatera sit, Inter figuras Omnes
tortissime quemcunque impetum expectat. Si enim ab Oriente hostis ingruat,ab occasii illi resistitur,si ab occasit,ab oriente,&sic de aliis lateribus dicendum, quorum unum alteri aequaliter manum impertit,& stipandosiibvenit. Necverbiimendum,quod in eminentiis ejus vis fiat,Cum haec quadratura in Circulo concludatur, qui ab omni injuria, ut dictum, immunis est: HOC Munis vallum existit id hic murus,non aheneus seu comaptibi- - .s a i ,i id initi Ait aureus,quo acies illa quadrilatera cingitur, ne quinina Vulcano,Neptuno,Iove aut Plutiguam cladem experiatur
19쪽
tis hoc aureo circulo,tanquam figura naturae munitis .ma, se dotes uberrimas reconditas, quae non cuil,-bet obviae, nisi circumsecto rerum aestimatorhoc
AT quid cause est,inquies, quod aurum adeo con passum, dc a natura communitum sit, an hoc fa-cttim frustra, an ut otiosorum speculationes aut lusias saltem exerceret De Semira inidi; sepulchro legimus, quod inscriptionem hujus nodi habuerit : Tu ina i-C u N QAE Reium thesturos divisarum linexhaustos apperis ιntra me quo ue ιat, in venies: HOC Cum nullus Regum praecedentium religionis cauSa aperire auderer,
Cyrus auri desiderio flagrans animum sibi addidit, ut scrutaretur,quid intu, lateret: Verum ibi nihil invenit praeter olla putrida dc haec verba : Nisi pessimm esses o
mnium viventium,non mortuis requIem negares,eorum ciau
. 'a inquuendo,ut auro potireris quod hic n in reperis, sed decus tu genera s. Non ita se rem habere cum auro existimandum est ,tanquam Creator illud tam arcte Conci serit titavertat curioses ab ejus inspectione solummo do absque causa ue imis potius ideo abscondit,ut aperiatur &perlustretur. Quae enim pulchra & optima sunt, nunquam natura vilescere voluit,aut ante pedes jacere,sedsemper sudorem ante virtutem posierunt Dii immo tales,ut Hesiodus inquit: Quae rara,cara,& λα: Castaneae nuces, a mutata & fere omnes fruetus meliores vel duris putaminibus teguntur,vel spinis ammantur acutis,aut quocunque alio modo,ne omnium
20쪽
Iibidini pateant, defenduntur: Sic res preciose & thesauri gazophylacio, claustris & arcis servantur, vulgares vero ipsi populo prostant, nec absconduntur umquam: Hinc non frustra Aurum sapientiores ita ser tum aut conclusium autumant,sed id insigniores virtutes, piaeter colorem visibilem, in essentiae suae latibulis abditas habere, quas indignos scire aut acquirere non deceat: Alexander Magnus scrinium Darii preciosissimum rei preciosissimae, Iliadi nempe Homericae com servandae deputavit, ostendens, quo continens seu tegumen sit carioris precii, eo contentum seu inclusum . illo longe sibi carius& rarius videri: Ita&de auro judicandum,quoad faciem externam,quae cum sit pulchra dc munita, oportet medullam ejus seu formam seu eL sentiam esse longo majoris virtutis ic dignitatis: Principes uxores & filias sibi carissimas an non in munitioribus castellis servant Z NeC venena in aurea pyxide,sed alexi pharmaca dc Beetoardica recondi debent, ne optum pro apio ministretur ignaris. Injuriosi itaque erga Deum, ne dicam, blasphemi, existimandi sunt,qui prutant, aurum saltem propter externas qualitates omnibus aliis rebus praepostum esse ab eo, tanquam luderet, cum humano genere, cui splendida in colore, virtute autem inania n frivola , aestimanda suppeditasset Apraescripsisset. An vero censent, fortuito Sentes omneSin auri precium conspirasIe,absque Dei singulari nutu De proviti providentia λ Quodsii sic, ut Epicuraeiaonge a scopo; zzaberrant. Socrates juvenem de facie pulchrum, sed rerum ρω- elinguem dc maIis moribus videns, Ecee, inquit,plum-seumgtidium inaurea vaginar Alii Philosophi,inter quos Alphonsus sapientissinius, Reges ornatu dc fastu graVeS, doctrina levissimos dc vacuos,asinos coronatoS,arietes C 3 aureo