장음표시 사용
21쪽
aureo vellere,si mira purpuratas vocarunt, innUentes animum,qui potior pars est hominis,corporis nitori respondere debere , & Regem Commendari a bene regendo populum,quod a doctrina 3c animi cultura provenit : Sic aurum,irritamentum malorum,dulce venenum dc pondus terrae dixerimus sbium, nisi vires alias sub cortice tegat,ob quas adeo gratum homini esse debeat. Naturae instinctu parva animalcula ad objecta sibi gratissima moventur,an solus homo ad noxia virtute crassa An ideo recondit aurum , quia alii hoc faciunt,nempe ob necessitatem λ Sic opinorsane: At cur alii hoc faciunt 3 Ancoeco ductu & tacito sbio consensu 3 Ita quidam respondent: Quod si verum,omnes h manae res a casu inani,nullo Dei Consilio,gubernarentur,quod absit statuere. Aurum enim exterius splendidum,cujus nulla esset interiorvirtus,tanquam pueri citra ic Conchas,in precio haberent: Admirarentur illud, cujus nullus esset usus,nulla vis,msi habendi sui desiderium apud cunctos relinquere,&,uthabeatur,ad mores perveris incendere,quemadmodum Poeta canit: Udnon mor vectora cogis uri sacra fames' Sed abusiis non tollit rei dignitatem dc verum usum. Aurum ergo,ut caetera omnia,non esse datum homissi in damnum, veluti Pandorum, a Deo statuimus,a quam multorum malorum causam , sed potius qua fiscrinium immensarumvirtutum&bonorum,quod ab ipsa natura clausum adeo dc munitum est, ne ad dotes in eo reconditas indigni, & Cerdones penetrarem, ut
silummodo docti, industrii & prudentes, quibus Elis
haec scripta volumus, aliis, quibus ut suibus amaracianum internecinum,oletum gratissimum videtur; sit. sc ob lectent genio, permittimus. O . IN
22쪽
urum, quasi Solem terrenum a quibussam dictum,
esse centrum omnium humanarum aestionum, Giati caelesis planetarum NON veremur judicia illorum, qui legentes vel audientes has nostraspagellas pro auri dignitate scriptas,exclamabunt,ut quidam de HercuIα, laudabile non putet utrisidias aurum e An non uELaudibin arguitur vini vinosia Homerus, sic tu hirudo &sititor auri, quod occinis ad ravimusq;ZVerum his respondemus Q d humanu sit nos homunes, inter alios degentes, pati & fateri edita sitire,uc non pro morbo, sed grato appetitu hunc affectum a gnoscamus : Quod si bonum est pec se aurum,& viri
tes sibi inditas habet,quid ni appetendum sit 3 Arist teles rogatus,cur purchra adeo essentappetibilia lianc uaestionem coeci esse respondit;quia scilicet oculi pr itores senipulchri,idque imaginationi,haec cordi,obferunt. Hinc Mexander Magnus,ejusdem discipuluM Persicas puellas vocabaddolores oculorum. Sumus iagitur inter bonorum appetentes, non sitibundos Eucliones aut Ictericos,ola auri desiderium extremela - 'xtates,de quibus dicitur: P tu uniporalia sitiunturaquar
Crescit amornummi,quantum ipsa cunia crescit. . D 'ν Si bonum est auraim, propter aliud, nempe necessita- usum externum solummodo,quis, Cynicus,
23쪽
repudiet,aut bene partum in mare abjiciat 3 Fuit olin illa mens quibusdam,at rarissimis,qtii ob hanc qtioqui superbiam,quod auriura,superbire alios faciens, spreverint,in ore sunt omnium & admiratione: Nobis liac aetate aurea non licet aurum non appetere,quoad necessitas praescribit; Immodicam us Bulimiam aliis relinquimus. At si inter bona,& ex bonis non minimum,imb preciosissimum,cur non praedicetur, cur non digni lauaibus esteratur 6c celebretur 3 Cum sinat, qui quisquilias dc aperte mala panegyricc dixerint. Circi urresse aurum, cui quadrangulum a natura insit,demon. stravimus , nunc idem Centrum omnium fere terre. strium innuimus. Ut enim Terra haec quanta,quaΠta est Centrum Universi, primique Mobilis,& Sol cocle stis , tanquam Lampas diurna circa hanc in Circulum ducitur, nihilominus ipse existens caeteroriim Planeta rum norma Centresis,sit aurum in sua natura circulare Centrum invenitur rerum in mundo prostantium: Excipimus semper Divina,quibus virtutem, eruditionem& honorem adjungimus,in auri censum non cadentiai nisi pessimo exemplo. Centrum communi vocabul dicitur id pulti hum,a quo diametrales lineae ducta sunt aequales,in peripheriam terminatae: Ita ab auro res Drecto dc aestimationi subjacentes aequaliter distant, Io est,Geometrica proportione,vel si mavis, Arithmetici omnes ab uno auro determinentur,earumque valor Saestimatio ponderatur. Haec est Polycleti Regula,qui Reipub singula definiuntur,qua meum a tuo discernitur, ic cuilibet meta vivendi priscribitur: Aurum irmedio ponitur, circa quod omnes laborant homines Reges,Principes,Nobiles,Ignobiles,Cives,Rustici,O
24쪽
pifices, literati, illiterati,& denique quotquot in mundo degunt Quod si ita est, an non Centrum est Ἀ-mmum Z An non multi operatur,student,loquuntur, silent pro auro obtinendo Resipice bella,iravigationes, mercaturas, tot inventa sit btilia, quibus Orbis fere to-tUS praeoccupatur,an non pro auro fiant 3 In Oceanum sermonis immensi lapsus dici possem, unde vix unquam emergar,si commoditatem& necessitatem auri infinitam evolvere conarer: Non ignis aut aquae major usita esst,quam auri in hac mortali vita,licet haeci rimo statu simplicissimis inaturae donis Contenta fuisset,nec auro indiguistet, caeteris paribus : Nunc aliter se res habet, cum patrium imperium a Nimrodi, venatoris coram Domino,aetate cessarit, regesque terrae praeeste populis ceperint ι jura & leges,crescente hominum malitia,institutae, sepes, muri, tedia, limite ς agrorum & fines regionum positi, aes Cusum, argentum signatUm,auriam precia biluina precium unum liabitum sit: Paucissima ex multis innuisse sufficiat. Nullum itaque dubium est, solem hunc terrenum praelucere aliis quibuscunque re-- bus,ut sol planetis: Hi a sole, tanquam rege, lumen Omne recipiunt, cui vicariam operam praestant assur ρ gendo vel motus variatione sese accomodando, dum in apogaeo tardi, in perigaeo celeres, nunc retrogradi, nunc directi apparent: Sic ab auro caeterae reS Valorem& sui precium consequuntur,quae vicissim illi cedunt in honore, durabilitate virtute: In honore, quia in regum coronis sceptris gestatur,in poculis & patinis u-aurpatur, in cathenis & vestibus visitur: In duratione
quoniam caetetae res in chaos Elementorum cito redeunt, aurum vero nunquam, nisi forte tardissime: In i
virtute,quia dc MediciHippocratici ipsi summas vires D assci.
25쪽
V E CIRCULO asscribunt,propter quas suis medicinis foliatum aurum immiscent & aegris propinant.
duod cause praecipuae,cur mensῖra mensurabibum o
preciumpreciabibum sit aurum ternis propristatibus ex sunt primo in externis accidentibus,
colore, puritate,st odore, extensione,pondere ρ-
no'ιnnoxia qualitate AURuM caeteris terrestribus praevalere Cum non longa probatione Neat, testantibus id .lingulis mundi angulis, huic ad fastidium inculcando iupersedebimus,ac potius causaS,cur ita sit,rimabimur,quas licet diligentissime Franciscus Picus Comes Mi randulanus, Philosbphus acerrimus indagarit,cum tamen alio respectu id fecerit,easdem nostrae Minervae proponemus. Ex ternis itaque fontibus seu proprietatibus auri eas emergere statuimus: Primo ex iis,quae sensui externo innotescunt,ut visui,colore,puritate,splendore. Color in auro non pallidus est ut quidam,ideo pallere r spondit,quia multos uasidiatores sui patitur j sed Citri-nuS,qui ex rubeo dc albo,mixtis inter se proportionabiliter generatur,utpote medius inter extremas,nigra Malbum. Hic enim ut nimis dispergit visivam virtutem dc illo in arctum contrahit,sic Citrinus color oculorum aciem,quemadmodum dc Viridis, reficit, in medioCritate conservat delectat. Aurum rubeum dicitur a formali vel colorante de potissima ejus parte rubea, ita a diam
26쪽
. . u a D R A T O. Σ - dum per cancellos albos pellucet, Citrina videtur; Cὰν missi quemadmodum in virginum malis albissimis,dum san νη-jες. gui, trasparet,pudoricolor cernitur. Haec est Rosapurpurea inter spinas, Veneris sanguine&lepore tincta, quae non animadvertitur,nisi a latente inter colores dis. Cernere. Tinctores ex albo flavuum herbis suis em-ciunt,ex flavo Citrinum leviter superveniente rubedine, ne quid de reliquis adjiciam. Fusores metallorum cuprum rubet coloris in flavuum latonem mixtione cum tutia subalba vel fumo metallorum alborum promovent. Unde manifeste patet,ex rubeo & albo Ci- trinum emergere;qui color auro proprius est,& ex rubea albaque qus su bstantia,unita, Componitur. em- . admodum enim aquae rubea: & albae simul confluentes, medii coloris aquam reddunt,ita magis Cocha in auro pars cum Crudi ori mixta, eam tingit, & vice vensa a tincta diluitur. Etsi vero non omnis venusta S a colore petatur, nec quod pulchrum,mox virtuosum existimetur,tamen quias itiores pulchro veniens e corpore viram,
ebacceptabilior est haec inter metalla species, quo co- llore est speciosior. Ut enim quilibet talis praesumitur,
qualem se hominum oculis,extrinsectis orna tus, infert, ita aurum a pulchro grato suo colore apud vulgum primam commendationem meruit, hac praesupposita ratiocinatione uili, tam pulchra veste corpus praeclarae indolis latere,aut in domo tam honesta Dominum singulari gra; itate praeditum habitare.QUce de colore auri dicha sunt, eadem de puritate SI splendore ejusdem
accipienda veniunt. Puritas seu homogeneitas essentia simplicitatem aiguit,qua qubmMor est,co ad Cir-CUlum,aeternitati, s. mbolum,sive purust lim indivisibile propinquius accedit. Ait aliati vegetabilia expam. D a tibus
27쪽
cIRCULOtibus heterogeneis & organicis constant,ideoque morti obnoxia sunt; Elementa vero ipsa,quia ad simplicitatem magis tendunt,licet non secundum partes,tamen secundum totum,permanent. His adfinia sunt ex Elemctis composita puris,multiplici mixtione intervenie-te,qtialia sunt inter metalla, perfectiora dicta. In his sortior compositio,& per minima mixtio effecit vinculum Elementorum gravium & levium arctistimum, quod vi xsblubile sit humanis viribus aut teporia injuriis. PuritaS vero In auro praevalet magis, quam in reliquismetallis, lina hoc magis calore coctu,CΟclione purgatu, pu γ' gatione Coniblidatum,&. totum aurum merum factum est. In lacte tres sun t substatiae separabiles, quae a se invice disserunt colorin Cosistentia,serosa, butyrosa ta ca- , scosa sic in vino,sanguine& aliis liquoribus videre licet. At in auro quamvis sint binae essentiae a natura conjunctae, tamen utriusque eadem est denominatio,puri tas & homogeneitas, eadem radix, basis &. origo,. nempe Mercurialis , quae una est ex causiS, cur nulla separatio fiat in auro partium, si ve igne,siVe aqua torque-Ruη-n atur. Splendor ab aquea&clara substantia terrς homogeneae Incorporata provenit,qui ideo major est in auro
quam in caeteris metallis, quia aqua lavit in hoc magis suam terram, eamque penetravit & sibi univit. Pro firium enim aquae est splendere,ut ignis fulgere & rutiare: LItrumqtie in auro consis icitur. Dum enim splendet, rutilat δc fulget, insta stellarum in nocte micantium : Utque s silendor Soli cos esti proprius est, indC-que communicatur L anae S caeteris coeli facibus,sic sterrcsiri,hoc et auro; quod cum aqua dc igne, nec non acrc ec terra proportior .a iter temperatum sit, hiri h larididum fulgorem noctu diuque oculos humano
28쪽
perstringentem de se projicit. Quod praeter ipsam ex
i nqii i t, Phil phiipsum praetulerunt se vi agnifarunt,dicentes, dicium hic haberi in corporibus sicut Soli testis sub lumine
aur An cliram Crmundum i ius argenti vivi sellantiam habuit,perdylendorem ejus fulgorem es radiantem manifestatur nonsolὰm indiciverum etiam nota L . Praeterea tam tactu quam visu Auit incredibilis extensio seu dilatatio ecpondus explorantur,in quibus proprietatibus cum longe sit perci omnia alia metalla, videntur illae est entiam auri magis exprimere, hominibusque gratum facere. Tantu enim unica uncia auri deaurari,quanta vix denis argenti argentetur, reserunt illi, qui experti sunt, ob summam ejus substantiae subtilitatem SI concoetionem,quae in argento non tanta occurrit,quippe crudio-rid crastiori Corpore, in quo non tanta & tam diutina, quam in illo, elementorum attenuatio & commixtio
faeta fuit; quod patetin uvis immaturis,quarum siccus refrigerat,astringit,in crassat&repellit,cum vinum depuratum ex iisdem maturis contra calefaciat, aperiat, attenuet & discutiat. In hoc enim spiritus ille aetherius maturatione & calore Solis sitis elaboratus, circulatus i&perfectus est,qui omniuvini operationum author exsistit; in illis nequaquam. Simili modo in auro sulfur est rubeum,maturum, diutissime excoctum, ideoque partium tenuissimarum & quasi aetheriarum, unde omnis ejus extensio, dilatatio, penetrabilitas &foliatio comtingit; In argento vero sulfur album&non sitis coctum invenitur. De ponderis auri quoque experimentato: Pm res testantur,quod fere displum habeat argenti, sub iisdem quantitatis diniensionibus,ita ut si per idem sora-- D 3 men
29쪽
χε CIRCULO meii fila diversorum metallorum trahantur, eiusdem crassitudinis&longitudinis, Aureum sit in pondere do-cimastico granorum Pa. argenteum 36. totidem plumbeum, shalineu ry cupreuna 3O.ferreum 27. chalybeu 28. si Clauco debetur fides, affam vis Ei kerus auri argen-9. .u i luoit pondere propia itioilem paulo aliter observarit.
ἰsA, Ubi notabile quid Jam dictus Erkerus, Caesareae Ma-
auissimum. jestatis per Bohemiae regnum metallorum scrutator seu Docimasies acerrimus,adjicit,nempe nullum aurum a natura vel arte depuratum inveniri,aut adeo depurari posse per ignes, aquas aut alia criteria,quin semper tantillum de argento naturaliter ipsi immixto, apud se re- . tineat. Idem de ipsis argento testatur,vix immuni omni ex parte reddendo a plumbo,quomodocunque examinetur vel probetur. QuibuS accinit hoc axioma,abe
perientia deductum,quod omnis minera plumbi veleta iam alterius imperfecti metalli semper granum, tanquam Embrionem, argenti in Visceribus suis abscondat,sive hoc sit operae pretium,ut separetur sive non. Et sic,quod minera argenti quaelibet aliquantulum aui eae prolis foveat 5 retineat,quicquid osores doctrinae me-1- tallicae contra futilii lime disputent. Ubi hoc ipsius naturae placitum re omnium in metallicis locis seu fodinis expertorum, Ut apparCt, Paradoxon, imo veris limum dogma,aiscribemus attestante Reveredo & D6ctissimo Viro M. Johanne Mathelio vallis Joaclii micae ubi senui mille, amplius metallicos operarios noctu diuque occupatis ii mos per tot annos , Circiter IOO. hucusque vix ille constat, ex quorum consensu S relatu suam hanc hausit doctrinam)divini verbi olim ministro, in Sarepta sua de metallis,eorumque ortu disertissime, licet Germanice, edita, nempe uou klum metalla
30쪽
A D R ATO. 3x omnia ex argento vivo & sulfure orta esse & oriri, sed quoque adhuc in visceribus terrae & mineris suis cresse r hoc est,suo modo vegetare,augeri & fieri mixtione dc concoctione naturali, quemadmodum supra terram creaturae aliau,nec simul&semel este creata & facta ab
initio; imis benedictionis divinae verbum; Crescite, O
mi Hiplicamino laus quoque mutis & latentibus creaturis
a D Eo dictum. Adhaec,quod amplius est,eadem exim- perfect is perfecta fieri gradatim&usq; ad acmen provehi , ad quam cum pervenerint, accedente calore immodico, absit mi, comburi lc imminui; atque scaetates suas diversas, infantiam, adolescentiam, maturam dc senilem experiri. Quae, si ita sunt, quemadmodum dictus Vir Reverendus sa Chymicis alias prorsus abhorrens, ne quid in illorum gratiam retulisse existia
metur multis argumentis& experinientis demonstrat quae suo videantur apud ipsit in loco taceant alii, qui hanc in metallis potentiam negant, exibilant& explodunt, utpote ingrati erga benignam matrem,Naturam DEi opificis inunistram ejusque scrutatores iniquissimi rerum censores;quibus ec hoc obiter enodandum relinquo,si inetalla in se invicem non sint natura vel arte mutabilia,ut causam exponant .jam partim dictorum octo notabilium,&partim dicendorum Cur metalla omnia persecta 5 imperfecta in argentum vivum currens rC- duci queant,quod adeo vulgatuni est, ut dubitationem nullam admittat; Cur ferrum in chalybem, & utrumque in cuprum transeat,non solum per aquas, naturales
in fodinis Zepusiensibus Gossariensibus ut oculatus testis adfirmare possum dc aliis, sed etiam artificiales vitrioli communis selutivas Ubi,ne quis ex vitriolo,cupri atomos seu semina in ferro corroso congregante, id accidere