장음표시 사용
581쪽
Quot,&quae sint excrementa cerebri;&per quos ductus ex- purgentur. QVAEsΤIo XII. ERE B R v Msubstantia medul osum nativo temperament rigidum humidum, cum pituitoso alatur sanguine, maximam insita τι si natura propria ex alimerit vermis excrementorum copia congerit. Sed γ cum caminus sit iniuersi,m cucurbitula instar cuiuis mrefert ex amplo in angustum demens insideat trunco corporis, florbem trahensque ab infernu exspirationes omnisgeneris, ut docet Hipp.li, A De glandulis,non est dubium,quin vaporibus oppletum tu, assiduis eorum haustibus et lut inebriatum, uperuacua multa in se contineat: adeo vim pes, quia frigidum bumi Excrem dumque,m ex eventu ratiome situs editissimi, excrementis abundet. Excrementa bac cerebri, M. a siHippocrati . Galeno credimus,duo rvm sunt omnino generum ; alia sunt tenuia, alis rein . cra lyrista, maporisofuliginis instar, per ductu ere in insiles exspirantfusam: bavper patentes oe conssimos meatis deorsum expurgantur.Illis tenuioribus maporosis abicidat cerebrum, ratione tantis rus: sursum enim conscendunt halitus,' vasa ad captterminantur.His crassioribus obfrigidam humidam temperiem, flatet magis qaam rectas liqua viscera Crassiorum autem quaedam sunt pituito se aque Heroat,quaeda bilisa, εν sint. dam melancholica. Aquea ex reliquiis pituit G crudioris sanguinis, biliosa vero ρο α
Iancholica ex terrena alimenti portione caloris vi tandem assaia generantur , propteres ιμπ ἡ marsRnt. Putat Argenteriin aqxeum in mucosum humorem qui per nares si palatum t de mi excernitur, proprium non esse cerebri excrementum, quod multi pituitam nec expuant nec is, , , mi*Nonised humorem esse vult in hepate genitum, cumsariti, ne mixtum. in venis con- . tentum, qui non in cerebro ab alimenti coctione generationem habeat, eostrarar,' ob imbecilii tatem codiricis,aut intemperiem frigidam a cerebro similari nequeat tari a redundutns c supersum per os in nares excernatur. βuae si vera sunt, quorsum is lo. siboenoidisse ernitur,ans carneporoa inbibuti an non haec igavisi excipiendae anat mra dicata est Si pituit is hie humor in cerebro tantum intemperato gignitur, quis ani ia,quae in omni cerebro,quantumuis temperato reperitur,et sus eriinno ole agax oepta. MN, MFiat videns Natura temere quicquam constroere. mehercule indoctrina Argeteri nudia s et infunibuli.,andulae pituitariae in cerebro temperatissimo msus. Praetere aso im pnit nobis, temperatos pituitam nec expuere,nec emungere Tnquam: nam Galenn cap. IJ. Artisparuae, docet in cerebro temperatissimo excrementa, quaeper nares O salatum ex
purgantur, eiusmodi autem sunt aquea CP mucosa modice se habere nefane perfecto ιtati tribuendum putamus, quod nihil inquam per palatum eis nares excernatur Sunt 'tur quicquid dicat Argenter )pimitosa coe muco a , propria, erebri excrem is, cum proprios habeant felices ere canales, ter quos expurgantur, huic soli vacuatioηin is dicatos. His de excrementorum cerebri disserentiis ita constitutis, iideamus nunc per quos ductis nigrati expurgen Uri Tenuia infuliginosa missa leuitatesuper ra erant, per meninges , crantum m cutim exspirant: er meninges quidem oe cutis non astinaby se in . li ,sed insensili duectu , est enim earum corpus in vivente multis foraminulis peruium
At obsit crassitiem m densitatem cum permeare nonpossent uligines Futuris distinctum
cranium re cauernutas in diploesinuatum. Crassiora autem excrementa cum η urani die urge in ma deors erri debeant, conssimos canistis habuerunt rue quibus non suis constatis, rerdueilisos. Hippocrates libro De locis in homine, 0 libello De glandulis septem agnoscit ni m. ductus er quos 'it e cerebro humo'per aures,oculos,nares alatum,inguitur ingulam,
582쪽
De organis a Iairnalibus cerebro quippe, J13
per venas in medulia pinalem insanimnem. Galenus cap.r3. Artis parua,quatuor GE M flatuit canales, palatum,nares,aures,oculos.Idem 'tis c. I. hbri Σ. De locis a A. rimo De sanitate tuenda.Sed commentariis in Ophor ΣΙ. pectioms s. palatum m nares numerat tantam, Pt m cap. I.libri s. De Uupari. Decliues, inqui cerebri meatus tum per palatum in os, tum per corpus narium conssimis ac magnis orificiis, crassa eructant excrementa. Primo Des Niom.cossis,M S. De separt.selum palatum mult esse idoneum
expurgationis locum,dum animal belle coquidi nares autem ad aeris fg odoram stiratio nem tantum. Comment ad O phori fecZ.3. expurgationem per aures alienam a natura scripsit, puerulis ceptis,quibus per aures cerebrum expurgatur. Comment. ad Prog.2ofa I. urgationem per oculos non vult esse naturalem. Ita Caria videtui sensisse Gmciliani, Valenus de dumbus excrementorum cerebri. Nos oet dissentisntes locos conciliemus, ct quid merem stendum sit libere profiteamur,existimamus varia cerebri excrement spirui tosa,biliosa, mclancholica per Carios ductus expurgari .eorum autem alios esse ordinarios,
naturae maximefamiliares inconsuetos alios extraordinarios,nec ita conuenientes. Ordi- Dissi
nari' ductus pituita expurgandae dicat Iunt palatum . nares, magis tamen palatum; quia nares primario ad odoratum costrumsent. Docet e natomea tertio cerebrisinu δε- ama H, ctam ferri conspicuum ad antemtorem cerebri basim n cuius extremo tenuis membranae pomtiuncula quaedam primum latior,deinde angustior,infundibuli instar,conspicitur, πυελὸν GraecGLatini pelvim infundibulum vocant, per quod sensim pitui-
rosius humor,tanquamper Hippocratis manicam colanur .aqueum hunc humorem excipit piratad
glandula pilaitari pongiae instar, quem tandem per cunei foramin edetentim in palatu eis os in lutat.Quod si aliquandosiveriores cerebri ventriculi mucosa iuuate luant , BLlat per tubercula mammarum papillis simillima tu ossa cribri forma in nares. Bitiose sit γρα- /per aures expurgantur continuo. Philosephantur autem quidam ideo retici biliosa per aures, ut calore e siccitate tueantur rium us,praesiccitate soni spimissa veroper os oenares expurgari, mi patuli illi meatus ed humiditate proh deanthrsiccari.Hi ergo can lesunt Ordinary e, familiares,per quos cerebri excremeta naturaliter expurgantur. Sunt hi aby ductus extraordinarij,per quos cerebrum humoris copia oppressum interdum sese exone- ς dis /brari eiusnodisunt oculi, stinans medulla,m nem undeparat Ussit nonnumquam perve nas Gr arterias humorum decubitus in parotidas Verum nonsimi haec peculiaria cerebri des medullarissubstantia'mentriculorum excrementa , sed vase rumpotius, ut venarum εν arteriarum, Muibus glandularum tumores, ophthalmiae, auriumque infammationes. Caeterumexcrementa haec in cerebro teperato moderate si habent insub tantia, intitate, -qualitate excretionis tempore Insebiatia, quia nec nimium crassa, nec nimis Masint: in quantitate, quiasi a copia non luxuriant: in qualitate, nec acria necfalse in tempore F a coctione excernantur. Unicus uperest nunc eximendusserupubus,per quos ductus cerebesii Per φων --m quarti insuperfui expurgentur. Dicamus quartisinus m cerebellipaucis esse reor
Menta, tum ob cerebellissuritiem, tum quia ine nusspiritus tenussimi, sincerim omnino se jum a purgati continentur. Itaque pauca quae congeruntunsuper a is de digeratur. Anterius Η' ,' autem cerebrum quantitate maximum m temperis humidissimum superuacud multa comgerit; q- per conssicuos canales expurgari debent Zetet iij
583쪽
De numero,vsu,&praestantia ventriculorum cerebri.
remum , medium m Iostremum ; sed seperiores duos, quia eandem habent figuram,magnitudinem, tum, structuram susum mmno tantum numerat. Airantius duos addit subprioribus, quos ab hippotam figura denominalstd exissimo hos partes sesuperiorum,qui ita ampli sunt,ut etiae tertia eorum pars infe bonibispublicis ostendatur. In etse ventriculorumsuperiorum re-irprehendis Galenum Vestim ῖd voluerit hos sinus odoratus esse organa, oe ab his colu- , ripituitam perprocessus in ossa cribriforma. Dicimus pro Galeno anteriore nis ideo dicio ana odoratus,quia ad eo eruntur odores,de quibus diiudicant; pituitam vero ab bissin ver eosprocessus ad ossa ethmoidea colari quid prohibet, si muco 2 illuvie cerebruita affluat, cum sepeler totum cerebri corpQ ADat pituita, ut in apoplexia in neruos destinatem medullam difundatur, unde parat sis obiicies odoratu ensem extinga opereos processus pituita transeoletur. Dico a continuo fluxu es maxima redundanisi bum
copi apriμationem odoratus contingere non tam ab obstructioneprocessuum, quam obstri minum ses interclusionem Sunt recentiorum quidam,qui anteriores cerebri ventri tuos stiritibuspraeparandis excoquendis dicatos non esse contendunt, tum quia excr m-
sunt receptacula,tum quia animalis θiritin no egesensili cauitate. Sed restodet Olenus vetriculo teriores c praeparationissirituum oesissema orsi expurgationii ematre. perethmoidea e In odores ascendui, c superflua iacuantur. Tt ergo quae per umo' nares quotidie vacuantur nullam olfacies inrastui inferunt nox m moderat sebo
beaut di, ita de cerebri.excrementis dicendum.
De praestantia ventriculorum cerebri Qv saero XIIII. miliores Epraestantia ventriculorum cerebri dissentientes quidam Caleni loci cis ciliandisunt. Certissimum est inter cerebripartes principatum etentricu
sis ferendum esse, non quodpeculiares sintscultatam principam sed nisi ta quod in illis animabullirituum fiat generatio. Id docra Galenus cap. .libri .Deplacitis Hippo e Blat.Si cerebrum,inquit, quomodoc cidas,non priussiensem ἔm motu amittet animal, qua adaliquem etentrisu rum etianuspenetrauerit. Sed cum ventriculi quatuo ist, quis eorum nobilis mussit quaeritur Superiore nus mobiliores esse docet Galenuου S. De mseparatu, apro.7. Deplacitis, oecomment id hor. 18 sen .exemplo adolestostis in Smyrna Ioniae,quid cepto vulnere in altero superiorum etentriculorum,superstes tandem euasit. De remo σquarto non sibi constare Udetur Galenus, nam capite s. fibri 3 . De locis asse Eprima tu defert posteriori.Spiritus animais inquit)in cerebri tetriculi maximeque in postremo continetur,quamuis non temniam sit medius,perinde quasinon sit nobilisimus multis enim rationibuου adducimur, Ahucamplectamur duos mero anteriores destrametae. p 3.libri . Deplacim Hippos in Plat. postremi quidem mentriculi vulneratio maxime omnium animal edit, secun)o loco medidi, minima ex anterioribuου itrique noxa contrahitur. Hoc idem
584쪽
De organis animalibus cerebro quippe J1s
quodsiectiones cossiones quoque faciunt. His omnibu aure ratio: mobiliores enim perpstaὸ Tentres apparem,qui amplitudine constant maiore. βuartus sinus omnium est minimus en angustissimus , stiritumque animal sincerum, defaecatum m omnino expurgaram eontinet: reliqui duo seiritumpraepara i tantum. Ergo quartus omnium es nobilissimus. Contrarium tamem videtur stentire Galenus; nam 3. De scis asserit. cap. De locu c Darii, cap. z. tertium videtur praetulisse. Si aliquando inquit) tota anterior cerebri pars a M- -- - tur,ea quaesunt circasupremum ventrem supremum autem eo loco medium intelligit,nesto
quam ob rationem ei consentire necesse est, oedis suas actiones mitiari Si cursum . mediosinu, erra nobilior. Cap.vltimo libri3. D lac.explicans mythologia abesta, quae Mineruam singite Iouis vertice pronatam,ideo,ait,e vertice natam finis, quia ubest verticimedius , issprincipalis cerebri etentriculus, apientiae origo. Quinetiam tertiysi sprinflantiam indicat mirabilis eiusfructura: quod occipit' vulnera minas sint periculose
τὸ πολυ,1 των ἔμιμοσθεν:id est, Plures ex his qui posteriore capitis parte sunt vulnerati,inortem effugi ii quam qui anteriore. Conciliabitur Θlenassi dixeris, cinia is dum quartum numpraestantiorem essemul ex propria ententia loquutum,dum tertium is s. η nobiliorem asserit, ex aliorum, ut Herophilisententia i ranuncia . Non enim principi
bus facultatibus propriasias asmauit Galenus, ut alibi ambis confectum est. Ab occi
piis vulnere raro asscitur quartus ventriculus resinit enim caro multa ev s cra ita duritierique sincipitis autem ossa tenuior uni In tota cerebri historia Galenum errasse non Emi Misi video,nisi inplex uo mirabili. Hic enim in homine ita est exiguus, ut oculorum aciem fere refugiat. Malilem cum neotericu choroidemplexum, qui in superioribus cerebri mentriculis Vpicuus est, rete mi abile appellire cineo enim attenuatur Utalis piritus, o animalis rudimentum quoddam consequitur.
585쪽
PHILO so PHos ΕΤ MEDICO scontrouersia explicantur.
Defaciei dignitate oe partibus.
APITIS eam partem quam Aristoteles τριχωτι, dicit,nos capillata, accurate satis descripsisse videor; nunc eam quae caluae subest pilis destitutam explicare aggrediamur.Eam Grecim' ωσχν dicunt, nom, ne a re ipsa accepto, quia πρόσιθγενμωσm,sseisque homini propriam esse volunt, quia solus homo prospicit anteuersus vocemque anteuersus mittit. C teris animalibus os, aut rostrum natura dedit; Latici faciem vocant.In ea sensuum omnium organa, oculi, nares,aures,& lingua locantur; propterea imago iniumidici solet;namque insuperciliis superbia, in genis pudor, in mento maie- stas,in fronte sapientia,in vultu pulchritudo,in genis & mento honestas inhabitant. Vnica facies est quae oculos omnium commouet alliclique.Haec prima visum p ercellit, prima placet,lia Masupplices hilares,tr11 es, erecti,summis sumus; haec sexum, aetatem, put chritudinem astipem,totius emperiemin- μ. u. dicat. In hac salutis & mortis indicia manifesta lucent,proptςrea iubet Hippo- tii , -- crates in prognostico, ut faciem primum spectet Medicus,num similis stitui,
Misi Hes. aut plurimum immutata in colore,figura,&mole. Faciei totiuspartesdu sug superior&inferior. Superiora summa fronte ad intercilia usque extenditur. Inferior a superciliis in extremum mentum 'superior Τετω4πον dicitur, Latibmcemri n1s frons, a ferendo,quὁd animi indicia prae se ferat: est enim tristitiae, hilarit, ii clementiae,pudoris &seueritatis index, unde τὸ μειωηπον τρἴφ',frontem ter . perfricuisse dicuntur,qui verecundiam abiecerunt & impudentes sunt. Huius extrema οφρυες, id est dupercili vocant,quae pro diuersis animi assectibus nucattolluntur,nunc submittuntur; ideo per supercilium, fastum aliquado Poetae intellexEre.Inferior faciei pars varias habet particulas,palpebras scilicet,angulos duos nares,aures externas, genas,labra, os, mentum, quae singula suo locosa describentur.Rursum faciei partes aliae sunt continentes, aliae contentae. Con- μις-- tinentium qu dam communes, qu dam propriς. Communes ubique repe riuntur, Uti Cul Cutis deps,mebrana carnosa. Curis id habet peculiare,quὸdpreia re. varie perserata est in oculis,auribus,naribus,ore, ut septem sint in sacra Palla' dis asce
586쪽
Liber undecimus De sensuum organiS. yyg
dis arce fenestrae. Membrana vero licet in toto corpore sit neruosa, hic vere M ; carnosaest & musculos cui ue ita haeret ut vix separari queat; unde fit viso lius faciei cutis οποραρετικως, id est, θonten lira moueatur. Propriae partes sunt musculi faciem mouentes & ossa.Existimarunt multi faciem totam a solo
panniculo carnoso moueri, quem propterea πλατυσμ α, musculum latum & cuticularem vocarunt. Sed fibrarum diuersitaS & motuum Varietas sa ,-
peculiares esse faciei musculos diuersarum partium motui destinatos arguit. ει Sui ergo sunt frontis, palpebrarum, narium &labiorum musculi libro sexto descripti. Quae vero in facie partes continentur nobilissimae sunt,sensuu quippe externorum, visus, auditus, odoratus & gustus organas oculi, aures nanes,
lingua, de quibus sigillatim est disserendum.
Sensus omnes infacis locatos essectar qui ιetantumsunt, in quaesit tinnis
praestantia. CAP. II. N1 M Α hominis, formarum omnium quae sub Lunae concavo se sunt nobilissima icet indiuidua sit, & tib οἱωlος, in hoc t men corporis ergastulum coniecta , non nisi sensuum ope intelligit,rati bcinatur,phantasmata speculatur; unde dictum a Philosopho eleganter nihil esse in intellectu quod sensuum opera & ministerio prius non eguerit. Vt igitur caput animalium facultatum sedes & rationis est domicilium, ita sensus fere omnes,animae velut satellites &internunti j,in capitis regia & rationis conspectu sunt circumiecti. Sensus hi Sosiis reum
quinque sunt,quia ex Philosophorum doctrina quinque sunt simplicia cor
pora,coelum& elementa quatuor.Visus apud Platonicos elemento stellarum η frimis. proportione respondet; eius quippe obiectum est αυμδες, lucens & non v-rens; odoratus Osiectum igneum est,nam aromatica omnia sint calida; audi tus aereum; gustatus aqueum; tactus terreum. Sed & in uniuerso quod oculis cernimus,quinque tantum sunt obiecta prbpria,colores, soni, odores, sapores&qualitates tractabiles, primariae,secundariae. Accedit quod Aristoteli tertio rei'DMD e anima,media quibus sentimus quinque tantum modis alterari positan medium sensus,aut externum est,aut internum; externum aer est, aut aqua; internum caro & membrana. Aer & aqua ab externis alterantur,aut ut pellucida,&tunc visionis obiecta sunt; aut ut rara & mobilia, tuncque auditui seruiunt Paulut umida sicco permixta,&odoratui subiici utur Caro&membrana vel qualitatum primarum temperiem sequuntur,vel sicci & humidi mixtionem; illo modo tactus; hoc gustus obiecta dicuntur. Postrem ὀ quinque tantum sunt sensus, quia quinque tantum sunt necessarh; alij quidem smpliciter & absol te, alij ad vitae dulcedinem. Absolute necessari j sunt,tactus & gustus. Tactus a- necessa ni malitatis date hanc vocem Philosopho) fungamentum est; gustus nutritionis, sine qua conseruari non potest animal, gratia est comparatus. Visus, auditus,odoratus vitam beatiorem reddunt. Illi ob necessitatem medium internu 1 - habuere,&ita cum organo coniunctum, ut non nisi rati ope separari queant. Horum medium externum est. Sunt ergo quinque tantum externi sensus' in- ρη αὐ-
ter quos visus omnium recte philosophantium iudicio principatum obtinet. Eius praestantiam multa indicant, sed quatuor haec inter caetera; rerum quas a- , is mbnimo repr sentat varietas; actionis modus omnium nobilissimus;obiecti pa
587쪽
licularis praestantia,lux scilicet qualitatum omnium diuinissima, & actionisi et v certitudo. Primum plures rerum differentias nobis commonstrat visus; quii
cis P. fere omnia corpora colorata sunt, aut saltem sub oculorum conspectum ca dunt,non autem tanguntur,nec sonum edunt omnia. Visus praeter obiectum proprium,communia habet quam plurima, figuram, magnitudinem, numerum,motu statum, situm, distantiam; unde ad disciplinarum inuentioneri aptissimus dicitur.Ιam vero actionis modus reliquorum sensuum actioni ama esi a tecellit.Fit enim in instanti visio ,sine motu locali & ad distantissima interuat la;vnde ad intellectus naturam accedit proxime.Intellectus rerum idaeas ab 0- φώ-- mni materiae contagione liberas complectitur: visus species tantum incorpo- quas Barbari intentionales vocant, recipit: intellectus eodem tempore iactilis. duo contraria comprehendit versimque a falso discernit; visias eodem instan ii album nigrumque diiudicat,& dum percipit unum contrariorum, non imrifus errai peditura perfecta cognitione alterius. Intellectus βουλησιν habet liberamque& cogi nesciam vim mentis; visus in actione sua speciem quandam prae se fert libertatis,quod resiquissensibus denegauit Natura; aures enim perpetuo sunt
patulae,ut & nares: at oculi palp ebras habent, quibus si velit animal pbst nost3.m ucem Videre. Accedit tertio ad visionis praestantiam illius 3c certitudo. plus valet sui vulgo dici solet) oculatus testis quam auriti decem & Thales tantum Hliurus λι- inter oculos M aures interesse putabat,quantum inter verum &falsum.postre-
fi dignitatem indicat obiectum αυνωδες, lux scilicet qualitatum omnium nobilissima,communissima¬issimat, qua ratione factum puto, ut Theophrastus visum hominis formam dixerit, & Anaxagoras ad hoc natos esse homines affirmauerit ut 3 iderent. De oculorumpraestantia. CAP. III. T visus in actione sua mirabilis est ; ita visioni dicatum organum omnem stiperat admirationem; tot enim particulis tamia industria fabrefactum est,ut nescio an cum Plotino &Synesio naturam magna appellare ausim,quod pusillo corpusculota vari j generis particulas,tunicas , musculos, humores, neruos, venas,arterias copcluserit. AEgypth Solem adorabant&Desim
staris,li uisibilis visibilem filium appellabant. Oculi duo microcosmi lumina&velut clim . falgentia sidera, dignitate & usu Soli non cedunt. Sol radiis quidem suis uniuersum orbem collusi rat, sed nihil inde voluptatis; nihil commodi accipit. Coelix dumvisilium omnium spectra animo repraesentant, cum eo oblectantur,&0biectorum formam,magnitudinem,distantiam percipiunt, quod nulli alij sensui concessum est. Plato oculum diuinissimam appellat partem aethereamque:
Sunt inquit oculi participes ignis coelestis quino urit, sed illuminando suaviter
diem inuehit mundo. Orpheus oculum naturae speculum vocat. He*chius πῖλους, olu nas: Alexader Peripateticis fenestras animi, sui enim oculi animi indices, ut vultus animi est imago. In oculis animus inhabitat; animo eelabissi uis; nu US,animo audimus, νους ορα η νοῦς άκουει; per oculos veluti per fenestram
nes iam ad animum Vsquepenetratur, ut praeclare dixerit quidam,o' p λ αους της p - - κάτο et τρον meos; oculos animaestemium esse. Mirantur oculi, adamant, coarcupiscui, amoris, irae, furoris misericordiae,ultionis indices sunt. In audacia pro
588쪽
siliunt, in reuerentia subsident in amore blandiuntur,in odio efferantur; gaudete animo hilares subridet,eodem moerente languescundanimo ira flagrante exm erantur,in cogitatione ac cura quiescunt,qud cum mente simul intenti; unde
ex vario & multiformi contuitu varie nuncupantur, torui,truces, flagrant S,graues, transuers,limi,submisi, blandi. Denique ad animi assectus oculi sunt compositi, eius imaginem ita exprimentes, ut alter animus esse videatur; hos enim cum osculamur, animum ipsum attingere videmur: qua ratione factum puto ut G Blemor Arabicus &Syenensis Medicus Cyprius animae sede in oculis statueret.
Galenus oculum nunc vocat organum lucidum, nunc solarem animalis partichilam, nunc diuinum membrum,tantumque oculis tribuit, Vt eorum gratia cerebrum constructum putet. Accedamus ad tribunal veritatis Hippocratem oc res lorum praestantiam breuiter indicante sectione 4. lib. c. Epid. οφθαλμιογως άν πωσιν ,ουτω κωγκον t vasent ocu ita in totum corpus. Maxima sane ex oculis petuntur indicia ad silutem aut mortem. In ipsis tanquam in speculo lucent, tum robur facultatis, tum eiusdem imbecillitas. Vt enim iii veste mundissima vel minima macula perspicua est, ita in puro sinceroque oculo vel parua motio patet sensumque efficit. Firma itaque &constans oculoru vis eoruque splendor, bonam de se spei pollicetur, at eorundem impuritas, spirituum obtenebratione arguit,quod in Prognostico &Coacis ita expressit silmmus Dictator, μων καεταρ Masmτιμος το δἰ οὐκά ον Naturae genius Aristote- Inretilissigna les secundo De generatione animalium,certa ex oculis signa foecunditatis colibor.Namque si in oculi canthum amarus liquor stilletur & lingua statim eo sapo re inficiatur,signum erit foecunditatis.Sunt etiam sali Pnilosophus oculi spiritibus pleni & semine turgentes, propterea concidunt & corrugantur iis qui nuper nuptae C cum postulare non posse Iureconsulti statuunt, quod iri signia
Magist ratus videre nequeat. Praeclara sunt ergo, ne dicam diuina oculorum en-comia;nunc eorum structuram aperiamus.
De oculorumstructuram uniuersum. CAP. IIII.
id est,a cernendo, etiam, quasi ci Ἀος θαλαμος, &φάεα, quod ex ipsis lumen oriatur: ιλλοι a Poetis, αστο του ει λειν,a ab litate. Latini oculos vocant ab oculendo, lateint enim sub ciliis & velut sinuosa valle reconditi sunt. Heb ioogen dicut,quod altum denotat, ut semper memores simus, ad hoc nobis datos oculos, ut excelsa contemplemur. Vsus oculorum duplex est: alter communis homini & brutis, ut tanquani speculatores fugiant quς noci- him. tura videntur, & quae utilia sunt prosequantur. Est diuinior alter oculorum usus,
soli homini proprius, rerum cognitio, Dei inuisibilis contemplatio per ea quae visibilia sunt,ipsaque pene dixerim beatitudo;nam caeli specie recepta,intellectu aucto, opifici suo simillimus redditur. Vtraque ratione ad viis simul & vsiam, de
dulcedine coferre creditur oculus.Figura oculi rotuda est,sed aliquantulu oblo ga & τ ραναοειδ ης; eius namque basis extrorsum est, conus introrsum ad neruu mr in opticum. Figuram hanc obtinuit ad capacitatem, robur & agilitatem. Volunt
optici non suffecturum oculum magnitudini capiendae si non sit rotundus, Scnihil nisi aequale sibi percipere; cum autem sit orbicularis, a quacunque parte
589쪽
occursent radij,franguntur ad perpendicularem, id est,diriguntur ad centrum pupillae Additur altera rotundationis ratio,ut celerius visu apprehendi multa valeant,quando globos1s flamma inest reuolutionis facilitas, &sane oculis mi, o tWο-m - ravolubilitatis accedit celeritas. Siti sunt in loco editissmo , anteriori &pro-α Gia , fundo an editissimo quid ut velut exploratores interdiu noctuque nobis ex-
μὰ cubantes eminus quaecunque nocitura sunt,aut profutura prospiciant. In ante- riore, tum quia mouetur antrorsum animal; debet igitur quae illi obuersantur videre ,tum quia ad visum mollissimo neruo opus erat qui a cerebello duriore Cur recud.. oriri non poterat.Tandem in antrum quoddam velut sinuosam vallem, recoediti sunt,& in cauum sorbitam vocant) retrusi,ut tutiores essent,& minor spibocessi mr rituum fieret dissipatio. Quinetiam ut extrinsecus irruentibus iniuriis minus
in forent obnoxij, oss1bus undiquaque & palpebris quasi propriis se mentis ob-
uallati fuere.Hinc enim genae superioris ossa quae malam attingunt protub, rat;illinc nasus quasi murus, oculis interiectus apparet; superiore fros & supercilia instar vallis; inferiore os gens superioris prominet; undequaque verὸc, - ο- lium utrunque.Oculi duo sent ob necessitatem: fecit enim Vbicunque potuit n totum fere corpus geminum; sic aures duς, nares, oculi, manus, pedes,
&c. Figmenta ergo sunt quq de Cyclopibus & Arismaspis quos Aristides
μονομμtδους vocabat, chylus , prodiderunt. Eorum mirabilis est ista sympathia,nam & lgo altero statim assicitur alter, & uno eodemque motu sim ul&semel mouentur ambo, quod ego ad perfect ionem visus factum puto. M Aisu Nam si oculorum alter attolleretur, alter deprimeretur, obiectum quod na, mi tura simplex e duplex appareret perpetuo; quia debent visoriorum conoru et ' in uno eodemque plano locari. Accedit quod neruus secundς coniug 'tionis oculos mouens, in siro exortu continuus est, quod pauci 4bserub suavisi . runt. Magnitudo oculorum tanta est , quanta ad rerum imagines per in cipiendas sussiciebat. Natura oculi tota fere aquea est,mollis ubrica, splendens,pellucidat,ut celerius rerum omnium spectra, colores, imaginem eΤcipe- ώr c GH ret.Sunt in homine solo variegati oculi & diuersi colorissc teris vero animantibus in sua specie perpetubsimiles: sic boum omnium nigri, ovium aquei, I aliorum russi ; temperamento frigido sunt & humido, atque a similibus seqωM- natur caussis facilel duntur iuuantur autem modico contrariorum usu.Connectitur oculus per opticum neruum cerebro, unde maxima utriusque pariis communio. Oculus est acerrimi sensus, unde fit vicitὁ deprauetur; sensus
nim in animalibus breuioris vitae causa est Aristoteli secundo de a 'ima. Desingulis oculipartibus; ac primum de musculis. CAP. V.
Musui οι--Ο Υ v M oculi corpus mustulis sex, tunicis sex,tribus humo- tribus,duobus neruis,venis &arteriolis quamplurimis,adip que copioso constituitur. Musculi undiquaque oculum mira volubilitate versant, unde a Poeta faciles appellantur.&--ὰ Graecis iaλειν , a volubilitate.Ex his quatuor sunt recti, motibus rectis praefixi, & duo obliqui. Rectorum primus sursum, alter deorsum mouet, tertius ad icuam, quartus ad dextram trahit. Hortim quatuor non dissimilis est structura , nec ortus primcipia multum a se distanti oriuntur enim omnes ab uno fere & eodem
590쪽
principio , ab interiore scilicet & profundiore orbita, quam sphenoides portiuncula constituit; hinc in varias adnatae tunicae partes lato setis neruosoque tendine inseruntur. Habuerunt autem tendines etiam si extiles sint admodum,ob continuitatem motus,quia oculus frequenter motus robusto eget motore. Errant ergo qui musculos oculi ab interioremebrana ea- O--μ' que crasti opticum ambient enasci putant. Hoc enim sensui omnino adue litur. Neque verba membrana debuerunt aut potuerunt enasci, non debuerunt, quia membrana exquisiti si1mi sensus neruum circumdat, itaque musculi in otibus suis neruum comprimerent & visioni obessent ; non potuerunt,quia firmae non adhaererent basi. atuor hi si omnes simul agant intro oculum trahunt sistuntque. Obliqui duo versent & circumferunt oculum oblique; alter superius,alter inferius,prior ab interiore orbita ortus,ut superio- ' res quatuor, ad angulum maiorem fertur,ibsque in chordam gracilem veteribus incognitam,a primo Fallopio elegater descriptam desines, eam trochleae obuoluit, tandemque in latus coniunctivae oblique inseritur. Trochleam vo- -hIM.co cartilagineam,quae canale habet per quem currit dicta chorda,& ligamemto membraneo ita ab angulo pendet, ut trochleae speciem omnino referat. Musculus hic dum intro ad principiu trahitur, chorda sua, circulari quodam motu oculum ad maiorem angulum obuoluit: posterior ab interiore angulo& ea rima quae duo maxillae ossa iungit ortus, ad exteriorem angulum oculum transversim amplexatus inseritur .Hunc ab oculo oriri &in oculum inseri existimauit Columbus; sed decepit eu fortasse musculi huius obliquus & fere la- μ- αι- tens inter alios situs. Septimus, quem describunt fere omnes Anatomici & uVetilius tiam neruum opticum ambiens , oculumque firmans ne exorbitet so iam in quadrupedibus tantum, quae prona terram spectant,reperitur; in homines et simias nunquam.Sunt ergo sex tantum oculorum musculi,quibus singulis artificum μ' si ij nomina indidEre. Primus attollens &superbus dicitur ; secundus depri a mn ni mens & humilis; tertius adducens & bibitorius quartus abducens & indignatorius; duo obliqui circumagentes, circulares maiori j,Pὀdsint velut in
amore duce S. De tunicis oculorum. C A P. V I.
C v x v ςvm esset pellucidus & naturae aqueae, ut sua sedeco-
tineretur nec stultaret, debuit corpore aliquo solidiore firmari.
Constructae ergo sunt in eum usum tunicae,humoreS,aqueum, cristallinum& vitreum ambientes; quae visionem etiam non Aminimum iuuant. Aliae namque oculum capiti connectunt; Mliae splendore & pelluciditate visitum species admittunt;quaedam spiritum fouent & externum lumen refringunt;nonnulli denique alim
tum conueniens suggerunt. Tunicarum numerus valde est controuersias, nos sex tantum agnoscimus.Prima omnium situ est coniunctoiua,Gr cis,μι πεφυκω g,Latinis adnata,inhqrens, candida, pinguis, consolidativa. Eπιπεφυκως, quod eius ope&interuentu adli rescant oculi, ne exorbitent. Coniunctiva, Cquia oculum vicinis partibus annectit alligatque. Album oculi dicunt, quod extrinsecus candida sit & callosi. Alexan)er Benedictus fundum vocat, vel quod non in totum orbiculata sit,instar fundae qua lapides iaciuntur; vel