장음표시 사용
331쪽
men imponerent: in Italia Aquileja, C pua, Beneventum, Nola, Ravenna, Florentia & Mediolanum; in Gallia Nema sus, Tolosa, Narbo & Aus'stodunum; in Belgica Treviri & Agrippina; in Vi delicia Augusta; in Africa Carthago: cujus rei testimonia qui desiderat, eum ad Politiani epist. 2. Pithaei lib. II. Advers. cap. I 8. Velseri R. A. V. lib. V. pag. as'. Rycq. de Capitol. cap. Q. Turr. de diis Aquilej. pag. 3I6. Si Cuperi ad Lactant. de
mori. Pers cap. I9. Observationes ablego, cum Omnes enumerare longum sit. In his vero speciosa victoriarum monimenta erigebant coloni, arcusque triumphales, quibus ceteros supra mortales Victores efferrentur: qualia etiananum durantia, in Capitolio Ve- sontionensi Sequanorum spectari, a junt, docoloniae Araulionum praestantissimos arcus
ex parietinis depingit re illustrat Josephus de la Pise pag. I9. & seq. Quid deni
phaea, & ejusmodi alia opera publica recenseam, quae in coloniis ad splendorem& miracula urbis dominantis fuerunt compositat ad quae eleganter Poeta allulit lib. III Eneid. Vs 3w. Procedo, S parvam Trojam', simulat que magnis Pergama , S arentem Xanthi cognomine
332쪽
3I2 CAP. IX. AEDILES CURATORES
msco, Scaeaeque amplector limina portae. Omnibus alitem lais praepositi erant AEdileS, ut Veteres inscriptiones satis declarant. Apud Reinesium cl. 2. n. 3O. T. Turranius Rufus coloniae: Angustae Jaderenti, ob honorem AEdilitatis, porticum longam Pedes centum, latam pedes viginti& scenam latraegum exstruxit. Pariter Umbini in Piceno C. Vesidienus Bassus AEdilis aquam novam conquirendam, ac in mUnicipium perducendam, & Nymphaeum si ciendum , pecunia, publica curavit, apud Gruterum 7 pag. 68j. Et C. Dextius Maximus AEdilis porticum theatri cryptam perficiundam curasse laudatur apud Fabrett. CZP. 9. n. I 6o. Elegantissimus denique est lapis Fundis repertus, si Gruterum pag. I 68. sequimur, Vel Terracinae, iit Gudius ait pag. 73. n. 7 L. NUMISTRONIUS. L. F. DECIANC. LVCClVS. M. F. L. N. MESSA ED. PORTAS. TURREIS MURUM. EX S. C.
FACiVND. COERARUNT EIDEMQ. PROBARVNT F. III. Illud hic etiam observatu dignum Puto, Cedes sacras, in coloniis & municipiis , sumtibus ambitio si minis exstruetas esse. Plinius lib. XXxv. cap. 12. Fastigia templo AG etiam in Urbe crebra , MV
333쪽
NICIPIIS, mira caelatura re arte aevique s mitate certiora auro, cet te ivno emtiora. Tacitus lib. III. Hist. caP. 36. Mox rediit Cremonam reliquus populus: reposta fora templaque, magnisti centia municipum. Ausonius, de templo Narbonis colhaniae
Bodque tibi quondam Pario de marmore templum Tantae molis erat, quautam non sperareret olim Tarquinius, Catulusque iterum, postremuris ille, Aurea qui statuit Capitoli culmina Caesar Has autem AEdiles ad cultum Deorum insanis impendiis construebant, ornabant &magna cum religione conservabant; lapsas, nutantes aut fortuitis casibus concussas reparabant , pristinumque splendorem reducebant. Origo vocis hoc satis indicat, quam supra variorum auctoritate assertum ivimus, quibuS nunc tria argumenta accedant, e coloniis petita, sed omni exceptione majora. Ex Pausania notum est, cOloniam Corinthum quam plurimis Deorum domiciliis superbiisse: Jovi enim Capitolino, Minervae, Neptuno, Isidi, Mercurio, Veneri, ALsculapio, Dianae & Bellerophonti delubra ibi sacrata erant, quae omnia curasse AEdiles, Vel ex uno num-
334쪽
Sed & Cicero AEdilitii hujus muneris locuples auctor est, IV. Verr. cap. 63. ubi
cum tradidisset Apollinis & Herculis simulacra, quae in templis Agrigentinorum sanctissime colebantur, per vim & improbos adjutores a Verre sublata esse, adjicit: Itaque ab illis, qui principes in ea civitate erant , praecipitur se negotium datur Quinsoribus 9 t Edilibus , ut noctu vigilias agerent ad aedes sacras Isque mos sequutis temporibus duravit, & quibusdam in urbibus adhuc durat, ut Valde mirer, cur Claudius Chistetius, in statu reip. Romanae sub Constaentino , sacerdotibus sacrorum , ALdilibus vero publicorum tantum
mo apug V tillantium, in nummis colos. pag. 176. eonjicere licet, in quo L. Caninius Agrippa, in munere AEdilitatis, quo Corinthi functus , templum, quadratum columnis sustultum aedificasse aut instaurasse
335쪽
& privatorum aedificiorum curam assignarit: illi enim in fanis sacra civitatum curabant , Ediles Vero ipsal fana, sive aedes sacras, ut ex his testimoniis cuique patet, quibus adjungo marmor apud Gudium pag. O. Inscr. n. I. in quo de P. Lucilio
F. IV. Ad balneas igitur Progredior,
quarum cura terris calidis apprime fuit necessaria, atque in civitatibus quibuscunque AEdilitiis merito ossiciis annumerata. Nam quia lini & caligarum usus apud Vetereserat rarior, nudis etiam pedibus ac tibiis plerique incedebant, omnino valetudinis
conservandae ergo, laVaCriS OPUS erat,
in quibus plebs, populus, & viri princupes corpus laboribus rusticis fessum reficerent , ac post exercitationes sudorem &sordes abluerent eS PulVere contractaS. Hinc usus earum iniis juxta ac summis, Viuris & seminis fuit frequentissimus; praesertim cum in voluptatum illecebras & VLtiorum delinimenta degenerassent. Ne-
ue vero Romae tantum numeru& eorum
in infinitam multitudinem excrevit, sed &in omni oppido, & quandoque vico, publica balnea, gratuita vel mercenaria geὼfica-
336쪽
3r6 CAP. IX. AEDILES CURATORESta suerunt: cujus rei si testimonia apponam, & meo &Lectoris otio abuti videar; cum in ditiorum etiam villis stata & pe petua essent. De balneis Tiburtinis lo- loquitur l. 3 s. g I. D. de legat. lib. 3. de Cremonensibus Tacitus l. III. Hisi . c. 32. de Corinthiis Pausanias lib. II. pag. 66. de Prusensibus Plinius lib. X. epist. 36. de Anthiochenis l. 13Ι. C. Th. de decur. &Libanius in Antiochico pag. 376. hi S Uembis : Herum quis in cra non Ualde Mimar tur ' quaedam enim bi Amae conoenientia: quaedam aestati congrua nonnulla absque Oalidis spiritibus: alia Celuti meteora sublimiaCe, nihil cum terra commune habentia. Inter Italiae balnea, Patavina, Pisiana, B ' jana & Neapolitana valde sunt celebrata, ex quibUs, tanquam eX medico naturae promtuario, salus corporum eliciebatur
sed maxime Puteolana, de quibus J0 h. Franc. Lombardus & Jul. Caesar Capa.cius prosessa opera scripserunt, Thes. Ital.lom. IX, Part. l. Bononiae quoque Publica & gratuita balnea Bapt. Capponius&Alexander de Nigris laudarunt, apud Mal-VE. marm. Felsin. pag. IO9. seq. Hinc lavationes illae gratuitae vicanis, muni Cipibus, incolis, colonis & hospitibus concessae leguntur in titulis, apud Aldum Manucium Orthogr. pag. 99. & Gruter. PV.
337쪽
pag. I 8o. seq. 376- Π & με, n. s. quibbus lapis vetus de thermis Narbonensibus, a Sidonio laudatis, addatur apud Petrum de Marca Marc. Hisp. lib. I. cRP. 8. n. s. Romae quidem eorum cura pertinebat ad AEdiles: nam Seneca, temporis sui lux riam notans, epist. 86. Dii boni, inquit,qiuam juvabat illa balnea intrare obscuras gregali tectoris inducta, quae Vires Catonem tibi AEdilem aut Fab. Maximum, stulex Corneliis aliquem manu sua temperas et
Nam boc quoque nobilissimi AEdses fungebantur oscio, intrandi ea loca, quae pop tum receptabant, exigendique munditias, est utilem ac salubrem temperaturam. In coloniis Vero & municipiis eorum inspectio Quaestoribus commissa esse videtur: Gellius enim lib. X. NOct. Att. Cap. 3. eT Gracchi oratione, de legibus promulgatis, haec contignavit: Quaestori Sidicino is M. Mario datum est negotium, uti balneis ex gerentur, qui lavabantur. dein: Ferentini ob eandem caussam Praetor noster Quaesores orripi jussit. Scrupulus hic torsit Rae-
vardum lib. II. conjectan. cap. 3. Verum
sicut Tullius supra Edilibus Quaestores
jungit, ac utrisque negotium datum esse, ait, noctu ut vigilias agerent ad aedes sacras, etii cura earum propria 2Edilium
esset; sic & bio Quaestoribus pr.eceptum
338쪽
312 CAP. I x. AEDILES CURATORES
suit, ut e balneis expellerent eos, qui lavabantur: non quod his solis balneorum cura imposita eslet, sed forte extra ordinem, vel quia AEdilium erant adjutores ;ut cuilibet muneri publico plures saepe praeesse convenit & necessarium est. Sic in urbe Praesectus annonae & Vigilum, ut& Tribunus fori suarii & Rationalis vinorum fiscalium adjutores erant Praesecti Umbi, optiones in ossicio ossicinatorum monetae ; Subadjuvae in Schola Agentium sub dispositione Magistri ossiciorum, & 1imiles alii. ΑΕdiles vero balnea ad usum &dignitatem civitatum aedificabant, hypocausto, lavacro, frigidario, & apodyterio instruebant, eaque cultu etiam splendido publicis sumtibus exornabant: ut hic non ab re usurpare liceat, quod de magicis quibusdam herbis scribit Plinius lib. XXVI. caP. . Mirum esset profecto, bucusque prove tam credulitatem antiquorum , saluberrimis ortam initiis si is ulla re modum humana ingenia novisent. Sed haec est
in omni re sinimorum conditio , ut a necesse rus orsa primum cunt Ia Cenerint ad n inium. Go vero laborum molem ferrent
facilius, in quibuscunque Italiae oppidis
collegia erant dendrophororum, qui silvam infindebant, carbones torrebant, ligna advehebant & praebebant sornacibus
339쪽
succendendis necessaria. Vide Gruter. pag. I7y. & 6. PV- 3so, De Agrippa refert Dio Cassius lib. 49. quod toto AEdiu
litatis anno, balneorum lavacra tam viris, quam seminis gratuito praebuerit, ne quadrans balneariam exercentibus praestandus esset: sic etiam in municipiis AEdiles quandoque, ad populi favorem captandum, durante magistratu, lavationem gratuitam parabant. Ita enim in I. 3O. F. I. D. Locati Alfenus: AEdilis in municipio balnea comduxerat, ut eo anno municipes gratis lavarentur. Si balnea AEdilis gratuita pra buit, igitur & ligna, Oleum pro luminariabus, instrumenta balneatoria, fornacatores & ministeria, lavantibus apparentia, de suo dedit, ne reditus publici exhauriarentur. Conduxerat autem non a munici
pio, id enim, pariter ac in Urbe, prohibitum erat, quia sinistri aliquid lex siispucabatur l. l. l. 6. a. D. de de r. l. a. s. 1.2 . se admiser. rer. ad cisit. pert. seda mancipe, qui per balneatores servos iamunicipio lavacra eXercebat, L s8. s. a. D locati. Hos inter Trajani aetate claris limos etiam poetas fuisse, queritur Juvenali S sat. VII. vf. . qui Propter egestatem, quaestus sui caussa, Balneolum Gabiis, Romae conducere furno
5- V. Mancipes vero quando certiS annuis
340쪽
nuis nummis balnea reipublicae praestanda conducebant, tuncΑΕdiles, tanquam minuti Censores, locationis conditiones publicis tabulis proponebant; inter aliaS etiam, ne balneatores virgulti S oleagineis, lolio lae bulisve thermas calefacerent, ut Plutarctius scribit lib. I v. fallaest. nat. IO. Ignis ex
olea inimicus est balneis, , tabulata ac ornices funditus labefacitat. Ideo periti EDILES non permittunt balnearum Vedemtoribus igneis oleagineis uti , scut nec D-lium conjicere in ignem , herbam. Qtii locus me admonet, ut desultorum in morem , ad elegans Ulpiani fragmentum transiliam, ii idque ab intempestiva cujusdam emendatione liberem. Ait is in I. yy. I. s. D. de legat. lib. 3. Ligni appellatiove, in quibusdam regionibus sui in opto , icti arundine , ligno utuntur, arundis p dirum comburunt) berbulae quaedam, Cet upinae, Oet Uepres continentuV. Pro herbulae quidam malebat stipulae, quod his tanta in quibusdam Italiae oris fuit fimmitas , ut eis Pro lignis Uterentur, auctOre Plinio lib. XVII. cap. l. Inter argumen'ta optimae terrae stipulae crassitudo est,
tanta alioqui in Laborino Campaniae nobili campo , ut ligni vice utantur. Sed apage stipulast Plutarctius enim satis aperte scribit, balnearum redemtores, ad sornaceS suc-