장음표시 사용
21쪽
quidem Artem attinet, non opus esset ambiguitate tris huius propositionis considerare : Picquid mutatar,
partim est in te= mino ex quo,partIm in termino adqet emis.
a . Ambigua est illa recentiorum propositio ob vocabulum PARTIM, quod dupliciter explicari potesti Duplices enim secundum Peripateticos sunt par tes in qualitate, de quibus Toletus in l. IV. Phys. c. I x. e. LXXXVI, quaest. XII. sic loquitur: Et ut facilius intestigas, debes imaginari in calore, vel ιn aba quatitate intensibili . as magnitudnes. lura est secundum quam pluressubjecti partes informat, se haecextensionis magnitudo aeritur, quae eι em terna eri, subjecto provendens. Itera ent,secundum quam DFG afortior ea rideb hor; major aut minor. Dicimus Implus albed rus messe lacti, quam sic aro, setatis magnitudo aeritur Iutcnsionis, cujus partes, quae actu possunt existere perse in subjecto, adus dicuntur. Quod per magnitud nes intellis sat partes, satis ostendunt verba illa marginalia : Nota phcespararam qualitate. Idem tamen dogma repetita in lib. VI. Phys. c. 7. quaest. 4. vertendum tertio, quod partesresunt in isplici disserentia. 'νaedamsunsecundun extensioHem, quales quae a magnitud ne sumuntur, ut albedo habet partes extensonis Uubjeicti magnitud ne, in quo eis ex te a. si 'aedamsunt partes secundum intensum es remissum revalessunt adussior suscipientis metis minus,ut cum aDbu i magis se magis album. Sunt autem res, quae utrins hinhent partes, ut asseri, calor, ct MVmmod, habent en extemflori parte secundam quas magis aut minus actuantsubjectum
as. Iam illud PARTIM & de partibus extensivis,& de partibus intensivis potest accipi. Si de intensivis
Par ibus propositio hae e : a υμ ιdmutatur, partim essis termino ex quo,partim intermino ad quem, intelligaturi.
22쪽
aet id quod mutatur,partem dicatur habere termini ex
Quo, & parte termini ad quem secundu eandem lubi Oi partem , successio alterationis inde provenire dicitu r,quod intensivae partes contrariarum qValycatur successive perduntur & oriuntur. Ponamus en irris aqVaminealescere, δcocto esse gradus summi frigoris ex sententia Zabarellae; cum igitur aqua unum acquis
sivit gradum caloris, septem restant gradus frigoris atq; sic aqua unam partem caloris, & aliquot partes frigoris habebit.Accedat deinde secundν, duo itaque aderunt gradus caloris,& sex reliqui er uni gradus frigoris: Post tertita gradum caloris accipiat, &quinque tum remanebunt gradus frigoris, & sic aqua partim erit calida, partim frigida, alq. ita porro. doneC tandem octo gradus caloris sint intro dati, tunc enim aqua non amisPlius alterabitu . 2o. Toletus Arabi Aven paci hanc tribuit sentenotiam, quod scilice ille demonstrationem Artis de partibus intensi,is intelligi voluerit quamvis id ex Aven-roe non adeo manifesto cosnolcete liceat. Existimo autem, inquit Toletus, Artem non loqui de priori d visione
ssecundum quam divisi hile est id quod mutatur secumdu suam quantitatem, si e uti helc divisibile ab Arte aecipitur, saltem designatione divisibile J quia postea probat, non esse mobile minuisibile; sed de posteriori cavae est inta corpore per accidentia opposira, ut ait A ve GesJ ct
hoc in tribusseriebus motus, o ex contrario in contrarium funt. Tuncsententia essit: omne mobile dum movetur,parti Liat termirum a quo se ad quem, ob id aevisibile en informas, o quod iacatur,partem habet alge i partem nigressinis, er
ycinabis: sis ipsum mobil imse divisibile sive in visibi i
23쪽
Ηate interpretatio ab Avenroe, Thoma, retia visq; quos hactenus vidi, interpretibus, licet alteraiationem secundum in t n silvas partes fieri defendan rejicitur, &id optimo quidem jure, cum verba Aphs'. quom locunq; construantur explicationem hanc admittere nequeant. Dissimulandum tamen non est, Con imbricenses in Avem pacis sententiam si ve studio, sive per inconsidera n tiam in cadere, dum ita loquuntur: Haec Artis ratio magnam fecit iussicultatem, inprimu Thou phrasto,deini Alexandro Themisso, Amplisio verroi, -- paci, CT aliis. Tum, quia ex eo,quod mobile unam partem sonomae obtinet, alteramnon obtinet,haud recte couciassitur psis, mobile ese disiisum, si potiusforma rvam comparat ista duam esse,partibus . constare. Tum quia multae sint mutati . nes momentaneae, aut generatio Oisium nario
gr. Cum igitur propositio illa de partib. extensi vis intelligenda sit, age nunc, Coiuremus aliquam sub stantiam Madividuam, seu potiuS punctum aquae alte rati, & ex frigido fieri calidum. Quis, non videt, pr positionem illam Artis nulla niti ratione, & omnino claudicare t Ad absurdum enim veniendum est, ut diis eamus, puncti partem aliquam esto subfrigore, partem sub calore, sive punctum habere partem sub frigori, partem sub calore, cum punctum sit indivisibile,omni umq, expers partium pr. Non autem negari potest a Peripatetieis,puniscium fieri posse calidius ex minus calido, cum commuis nis eorum doctrina haec sis, quod qualidates, etiamsi mnes subjecti partes occupent, tamen intendi & reis mitti possint. QuinAries ipse l. 4. Phys p. 84. ex mi. nus Calido, licet totum sit calidum, & omnes partes caudas habeat, tamen magis calidum fieri expreste as.' il . firmasi
24쪽
enim eadem materivi exsteidas calida, ct excabda sit si ι-d quoniam erat potes a te: ιta etiam excutida sit magis cabis, cum nihιlis materia caussat, quodnon esset antea cul, dum,cunia erat minus Obdum .
Idem confirmat Zabla I. I. de misti Generat. &Interitu. c. I. Ex his tribus, inquit,suppositu colligunt omnem quasi talem e summam sive renusiam, habere semper impi tam totam octo graduum latitudnemo etenim nummus βω- - lor, eriloctooraduum: si v. remissus, ut exempli gratia, siex graduum tantam, necesse en ut duoshabeat frigoris admissos, quare omnes simulFumpn ocuerunt; oportet enim re sionem,seu a jecIionem duorum graduum caloris, qui desunt, factam esse qduob. gradb. rigoris, oc 3 . Nee ab hoc dissentit Franc. Toletu S, dum in cOm. l. q. phys. c. '. t. 86. quaest. 3 a. quatitatem dupliciter augeri fatetur.Uno modo,si cundk quodplures partes subjecti imformat, ut cum calor crescit, ct ilatatur per astqvod continuum succesime, calefaciendopiares subjecti partes otatis dicitur emtensi ormae. Altero modo augetur in eadem parte subjecti, a quirendo majorem es majorem vim, ut cum calor in manu ex, seni sit major, o major, ct tale augmentum intensio aeratur. ini plura de hac doctrina scire desiderat, poterit leg re Fonsecam comm .int 8. Metaph. Arti Sc..3. quaest. 23 Suaresium disp. s. Metaph secL 3.&Conimbricenses ad i. i. de gener. &cortae. 4. q. a. art. I. dc 3.3ς. Atq; haec piaemittere voluimus ipsi demonstrationis examini, ne vel obscura quaedam in ea manerent, vel nos ipsis Peripateticis aliquid affingere vid remur. Nunc demonstrationem ipsam in formam,
redigemus, ut omnia eo magis ordinate fiant, & quid
25쪽
in ea I nobis desideretur, magis pateat. Demonstra tio
vero alterationi applicata, talis esse potest: IEud, quodpartem sui habet in termino ex quo parten interminoad quem, partes habet. Omne quod asteratur, partem fui habet in termino exqvo,partem intermino ad em . E. Omne quod alteratur,partes habet. Elper Conspomne quod alteratur, en aevisibile .
D. Minorem prioris syllogismi sumptionem per syl- logii m um disjunctivum quinque membrem hoc modo probare licet:
Istad quod aberatur, aut totum in inso termino ad quem, aut totum eis in solo termino ex quo, aut totum in m utros termno, aut totum in in neutro, aut parte ui habet in uno, o partem in abero. Sed id quod alteratur, nes toto in in solo termino ad quem, nes totum eis in solo termino ex quo, nestotum eis in utros termino, nes locum in in neutro. Relis itur er fio, id quod alteratur,parte ui habere
in uno,partem in altero termino.
37. Priora duo minoris hujus membra sigillatim , per prosyllogismum categoricum, adjuncta Conver- - .siva Conseqv entia, probare videtur, & primum quidem membrum ita ,
abicquidnon ambus alteratur, non Hieratur, . Ovod ni totum in in solo termino ad quem, non amplus alteratura L. . voacum totuminissolo termino ad quem, non ait
E. . uodcuns Hieratur, non in totum in solo termino au
secundum membrum sic licet concludere ἔ ,
26쪽
E. in odonas totam ea iri solo termino ex q*o, non a
E. Est odora asteratur, non e II totum in solo termino eae
Duo posteriora membra, st. nes in utros, nes isto neutro totum sitIdqvodaiseratur, non mereri probationem existimavic Aries, tanquam fatis manifestata. ιρ. Voculae hae SOLO &NONDUM Mi Artis textui non reperium M. Priorem noS apposuimus, ne disiunctio inepta Arti tribueretur Si enim omitteretur. primum& secundum membrum cervio includerentur.
Posteriorem vero addi diu A rgyro Py lus, qui ου
vertit.nondum mutatur, ergo foci an in suo codicelia huit, quod contextus etiam videtur reqVtrere. Pariaticula enim ουπω opponitur particulaen, sicut termi nus ex quo Opponitur Permino a sq.vem s.
39. Quod vero ad ipsam demonstrationem alibriet, dicimus tertium membrum minoris sumptionis in primo prosyllogismo, stante doctrina illa de intensione Scremissione valitatum . de qua th & 34. di-' ctum fuit, nullo modo verum esse. Nam secundum u- Iam doctrinam, cum alitates contrariae in gradib re- ssis consistere queant, unum idemq; sub)ectum totum esse potest in utroq; termino, od manifesto huic Aristoteleae propositioni adversa dur, Pae negat-, totum aliquid esse posse in utroq; termino. Habeat aqua septem gradus frigoris in omnabus suis partibus, introducatur in omnes partes unus gradus Caloris, relivi igitur crum s gradus frigoris inomibus parti-
27쪽
bus, atq; sic tota aqua erit sub utroq; termino, h. e. sub calore dc frigore. Adveniat deinde secundus gradu Caloris. 6c abeat septimus gradus frigoris,&tum quom
plius de illis, quae supral. 4 PhyCt.84. scripserat, sed Videtur jam in hoc sexto libro ad Democriti sententiam accedere, quamvis calor Arti sit ens inhaerens, Demo. crito autem substantia. Statuit enim Democritus ita calorem in aqua produci, ut primum calor majores Poros ocCupet, post minores, utita aqua quasdam h
beat partes calidas, & quasdam frigidas. Ita Arte forsan prius quasdam particulas subjecti calefieri, eae
scilicet, quae ad calorem recipiendum magis aptariunt; deinde alias prioribus interpositas, tertio alias his in terjectas, atq, ita Caloris intensionem fieri. Qui tamen intensio nas modus Peripateticis minus verisimilis esse visus est, ideoq; alterum amplecti maluerunO, quam hunc Artis modum in hac demonstratione supinpositum defender . cli. Probatione Aristotelea in alterabione sic considerata reliquum nunc est, ut eandem ad motum localem transferamus, Sc quid ibi nobis in ea improban. dum videatur, paucis sontemplemur. Non autenis nobishoc loco insidiae vocula: IN metuendae fiant, sicuti dum de alteratione demonstratio e X ponebatum, AEum maxim E proprius particulae hujus usus sit, quando aliquid dicitur in loco e quod etiam Ariestat tur locosia prath. 2 .eX posito. 4et. At propositio illa, quae ab interpretibus adducitur, nimirum haec: Omne mobile localiter h. e. omne
ovo d localiter movetur partim erit in termino a qFo, C a rim
28쪽
tim in termino ad eminessiter heie ambigu a est, ut in aute ratione . Potest enim ilIud PARTIM & de partibus ejus quod movetur, & de partibus loci sive spatii, pe quod aliquid movetur, intelligi, ut veI haec sit sententia : Omne quod Iocaliter movetur , partem ssui habet in termino ex quo, partem in termino ad quem; vel haec: omne quod localiter movetur, est iaaliqua parte loci ex quo movetur,&m utiqua parte Ioci, ad quem movetur.
a. Si jam propositio illa de partibus elus, quod
movetur, a CCipiatur, ud omnino Artem accepisse ver-ha ejuS evincunt, nemo non, qui primis tantum Iabris
Phoranomicam degustavit, punctum impedire vider, ne vera esse possit. Punctum enim Cum omnibus partibus destituatur, non potest dici parte aliqua lui est in termino ex quo, parte in termin, ad quem movetur. Ε t quam Vis punctum separatim non existat, minuetur tamen una cum Corpor , in quo revera existi .
Neq; motus lineae, multo minus superficiei& corporis distincte potest concipi, nisi puncti motus prius conceptus fuerit . 4 . Falsum itaque est,motum Ioca Iem ideo su cessive fieri, quia id, quod movetur, constat partibus; sed motus fit successive,quia spatium, quod inter terminum ex quo,& terminum ad quem interiectum est, parteis habet. At objici hic nobis pollet,si corpus Ζ, ex Ioco ABCD moveatur ad locu priori proximum BCFE, fit iIle motus in tempore,& successive nec tamen erit spatium a Iiquod interjectum,ob cuius parteis inotas successio fieri dici posset. Respondemus punctuma corporisLex Amoveri adB &puneium si ejusdem comporis Lex inB in γ,inter a vero dcc,interie ci um est spa ti-
29쪽
um, itemo; interc&γ, per euius partes puncta illa mo ventur. Deinde inter ADCB & BCFE interjecta sunt Ioca quam plurima uvae partem cum A D C B, partem cum BCFE communem habent, haec Ioca priuSoccupantur a corpore Z, antequam ad locum BCFΕ perveniat.
Verum enim verὁ videamus ipsam formam probationis motui locali applicatae , quae talis esse potest: Illud, τοὐ arte ui habet intermino adquem,partem
in termino ex quoiabet parte L o. quodlocabier movetur, partem sui habet intermino ad em artemintermino ex quo. E. O. quod locabier movetur, habet parteis. Et per
Conseq. eis dinvisibi se . . Prioris syllogismi minorem Syllogismo disjunctivo sic tueri nititur. Id odiscutiter moletur , aut totum e Pinsolo terminoa vem, aut totum es insito termino ex quo ut totum esinutroque termino,aut totum eis in neutro, aut partem sui habetis unoeartem in abero. Atqui idquod locutiter movetur, neque totum ess idsio termino ad em,ne e torum est in solo termino ex quo, neque totum ess in utro e re e totum en in neutro. E. idquodlocutiter movetur,partem sui habet intermino ad emearuminterminoexqvo.
7. Primum minoris hujus membrum aIio syIIogismo probat de conversi vaconsequenti psi adj cta hac ratione:
30쪽
IM P id non amplius Deal ter movetur, non movetis locabiensiborium totum ess in seu intermino ad em
E. morium totum est in seis termino ad quem , non
mometur locatiter. E. Ovod cum localiter movetur, non est totum ins is termino ad quem.
secundum membrum simili processii colligitur:
'vicquidnondum localiter movetur onmovetur loc
Fodcuns totum en in selo termino ex o, nondum i
E quo uni totum en insis termino ex o, non m vetur localiter. E. quod cuns localiter movetur, non inlotum insorermino ex quo.
48. Ut breviter nos expediamus , quartum &Mltimum minoris sumptionis in syllogismo cis, iunctivo membrum a veritate alienissimum esse dici. mus, cum id quod localiter movetur, sit in neutro te minorum tr.e.oeque in termino ad quem,neque in termino exqvo. Ita lapis A, dum Iocariter movetur ex Gin Ε, neque est in G, nequein Ε. Cert E mirari satis no possumus, Artemidivisse inficias , quod adeo manife- festum est, ut opiner Omnibus & lippis notum & tonseribus esse. mando tegula ea tecto decidit in solum, tegula illa n*que est intecto, neque in solo. Cum quis domo se in hortum confert, neque est domi neque in horto. Et se In aliis exemplis id quod movetur , neque est intere