Commentarium in Bullam Pauli 3. licet ab initio, datam anno 1542 qua Romanam Inquisitionem constituit, & eius Regimen non Regularibus, sed Clero Seculari commisit. ... Accessit Appendix HistoricoTheologica de Proscriptione sub annum 1725 ..

111쪽

vetantibus duobus Pontificibus, ac gemino Cardinalium edicto. Inter alia haec habet Erasinus Epist.664. ad Silveitrum. Hi, inquit , moliun-M tur in me, & velim nolim, faciunt mes, Lutheranu . , Cum ego primus Om- ,, nium dehortatus sum a tali facinore.,, Dicam arroganxius , sed vere : si vel, , uno Epistolio declarare voluissem mes, vel tantulum favere Luthero , vidisses,, eressissimos animos totius Germaniae ,s, quae certe latissime patet. Nec defuis- ,, sent Principum praesidia. Ego tot con-

,, Viciis quorumdam provocatus, tot alio-

rum blanditiis sollicitatus , numquam ,, dimovcri potui 1 veneratione Romanae ,, Ecclesiae : Alexander Nuncius Pon- tificius in nihil non facit adversus Lu- , , therum. At si pernosses rem omnem , se solus Erasmus plus fregit vires, &aniri mos Lutheranorum & illius factionis, ,, quam omnia Alexandri molimina. Id. ,, an vobis isthinc persuasum sit, nescio: ,, Certe Lutherani hic intelligunt, qui ,, mihi uni imputant, quod illis non suc- ,, Cedit : jamque dentatis libellis in me,, debacchantur, tanquam in adversarium, & vere sum; tametsi malim mala sepa- rari a bonis, quam utraque simul per-

,, di. Vide igitur, quam gratiam mihi

112쪽

rependunt , qui tam improbis syco- ,, phantiis impetunt caput meum , imo is quam male consulunt tuo negotio. Lu- theri factio nondum tam extin sta est , is quam vos isthinc creditis, atque utinam

,, esisti l Haec enim perdit omnia studii

,, nostra. Sunt hoc anno innumera

,, millia hominum, qui odio Sedis Ro-

manae magna eX parte favent Luthero, se nec aliud expetunt, quam ducem ali- , , quem . Me nec Angelus, nec homo fa-

is cient seditiosum, tamen isti strenue la- ,, borant, ut faciant. Habemus Caesarem, , propitium , habeo , & hic Principes, ,, ac Reges mihi laventissimos , Cardina- ,, les item, & Episcopos aliquot. Quaeso, ut per Stunicas, & similes sycophan- tas liceat mihi Orthodoxum esse. Epist. 963. ,, Rabiunt Lutetiae quidam se fortiter , duce Bedda in quo uno ait ,, Epist. 94 I. sunt tria Monachorum mil- , , lia) sola conscientia me revocat a Luin' is theranis, alioqui declararem illis Furiis, quales sint. V Non itaque stetit per furiosos quosdam Regulares, eorumque con-juratos amicos , quin Erasinus exasperaretur in Ecclesiam , quod sane infinito malo fuisset. Plus enim unum Erasmum metuebant Lutherani, quam centum Ca-jetanos, Tetralios, Hoch stratos, Silve-

113쪽

stros, aliosque , quos , ut ait Erasmus Epist. 38 . hodie mundus smuι, mendicos alit , tolerat tyrannos. Satis est testem adhibere Lutherum ipsum , qui scribens ad Erasmum anno is . Epist. quae inter Erasmicas est 716. ,, Illi, inquit, Lutheranae causae fautores morin ,, siones tuas iniquius ferunt, quod hu ,, mana infirmitas cogitat, & male me- ,, tuunt autoritatem , dc nomen Erasmi.,, ut longe aliud sit ab Erasmo semel esse,a morsum , quam ab omnibus Papistis ,, semel esse commolitum. V Agnoverunt haec Romani etiam Pontifices, inter quos Adrianus UI. in Epist. ad Erasmum Is 22. quae inter Erasmicas est 639. hortatur illum ad scribendum contra Lutherum. Inest enim , inquit , tibi magna in . ,, genii vis , Varia eruditio , scribendiri promptitudo , quanta nostri memo, ,, ria p ucissimis aliis , ne dicamus nul-

,, lis : Praeterea vero apud eas nationes, unde hoc malum ortum est, summa au-

,, toritas , dc gratia. V Hinc cum Erasmus primum in Lutherum scripsisset , Carolus V. in Epist. ad Erasmum gratulatus est Lutheranorum insaniam declinare : Pergit Carolus V. se Non tam is nos tibi debemus, quam universa Resi,, publica Christiana, cum per te unum

114쪽

is id assequuta sit, quod per Caesares ,

o Pontifices , Principes, Academias, at- ,, que per tot Viros eruditissimos hacteis nus obtinere non valuit. V Extat haec

Epist. inter Erasmicas 8is. Hinc Lutherus , qui nihil responderat ad Hieronymum Emserum, Cochlaeum , ROsaeum, Roffensem , Chlitovaeum , Longlium , & ex Maereticis Luthero adversantibus Zvinglium , Capitonem , Eccolam pa-dium : omnibus dimissis , Erasmo res-p9ndit, ejusque Diatribae de libero arbitrio , ut testatur idem Erasmus lib. I. Hyperaspistes contra Lutherum. ,, Haec, ,, inquit, cum ita sint , demiror, quo is Consilio ad omnes obmutescens, nostrae ,, Diatribae respondendum putaris. V Plura scripsisset contra Lutherum Erasmus ,

sed deterrebat illum livor Inquisitorum ,

qui omnia carpebant.

Hac de causa se tapius a scribendo excusavit , praecipue apud Adrianum VI. Patet Epist. 6 I. & 649. ,, Romae, ,, inquit traducor furiosis, ac plusquam se famosis libellis. . . . Nihil non Calumniantur : Sub omni lapide, quod , , aiunt, cubat Scorpius : Hoc suspe- , , ctum , hoc scandalosum , hoc irreve- ,, renter dictum: Et Epist.7s2. Hoc secu- ,, to nec bene scribere tutum est, nec male

115쪽

,, 8c mira est Rabinorum conspiratio. Verum non modo a scribendo in Lutherum deterruerunt, sed in Lutheranismum , quantum in ipsis fuit, impulere tantum , tamque celebrem hominem : idque invidia praecipue ejus nominis quod ubi Erasmus Comparaverat, quemadmo dum optime agnovit Adrianus VI. Epist. inter Erasmicas 639. , qua eum consolatur tristem,ac dolentem,de plurium in se odiis, ac susurrationibus r , , Viros , inquit , , , Adrianus VI., quanto scimus excellen- tiore doctrina praeditos, tanto videmus is esse invidiae morbus magis obnoxios. Inter hos invidos erat Hochitratus In quisitor Dominicanus, quem Erasmus Furiam appellabat , & ad eum scripsit longam Epistolam expostulatoriam : Legenda Erasmi Epistola s66. data Lova nio, ubi etiam Hoch stratus morabatur , data autem est ann. Is2I. ,, Ego Do- minicanorum conviciis lapidor quotiis die in publicis etiam Concionibus, quae si paterer pro negotio Fidei, non ces- ,, serim vel ipsi Protomartyri Stephano, ,, Semel ille lapidatus finem invenit ma in ,, lis, manibus, Sc saxis ille dumtaxat ,, impetitus est , ego nec uno loco, nec ,, semel lapidor mendaciis & conviciis is lethali veneno tinctis. Nec praeter- D mittendum

116쪽

mittendum quod habet alia Epist. data Basilea I s 2E., dc est Epist. 629. ,, Εgo , o dc hic, & isthic partim dictis, partimis Epistolis, multos abalienavi a laetione

Lutherana , nec ulla res magis dejecit 'Lutheranorum animos, quam quod pa-- lam editis libris declaravi me adhae rere Pontifici Romano, ic Lutheri ne-o gocium improbare. Quod si favissemis Luthero, non defuissent Praesidia Prin- ,, cipum .... Sunt hic Basileae plusquamis centum hominum millia, qui oderunsis Sedem Romanam, di Lutherum magna eκ parte probant . . . quod ad me attinet, scio, quid agant Monachi, cu- perent me protrudere vel nolentem in K.

A ctionem Lutheranam: id quod nunquam δε essicient. V Cum itaque haec aliaque Permulta ex vulgatis Erasmi Epistolis de Hoch strato Inquisitore, ac hujuscemodi hominibus, notissima Romae essent ,& PAULO III. praecipue, uti patet ex Literis in forma Brevis ad Erasmum datis

ann. Is f., quas supra recitavi : mirum non est, quod Romanam Inquisitionem constituturus is Pontifex ,l Secularem Clerum Regularibus praetulerit.

Nolim tamen quod calumn am mihi quispiam struat de maledicentia in Regulares. Non ego illum improbum modo ,

117쪽

atque impium, sed stultissimum etiam iudico , qui minus bene de Sanctitate i eligiosorum ordinum sentiat, eorumque maxima in Ecclesiam utilitate. At opor-' tet, ut unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est: maneat. Divisiones enim gratiarum sunt. Episcopos una cum Seculari Clero Presbyterorum posuit Spiritus S. regere Ecclesiam Dei: Excitavit autem identidem sanctissimos Religiosorum ordines, ut in Catholica Ecclesia, in qua Deo servire, regnare est i ad Praelatarum ministerium segregati in Evangelium

Dei famularentur, non imperarent. Cum

id praestitere Benedidi ini, Cistercienses , Dominicani , Franciscant, Carmelitae , Augustiniani, Theatini, Regulares denique omnes, nihil hujusmodi Regularibus sanctius, nihil utilius Dei Ecclesiae fuit, nihil etiam sanctius, ac utilius erit quandocunque id praestabunt. Quod si Eccle. fiasticarum dignitatum honore, si potestatis Ecclesiasticae usu, ad negociorum Curas, ac turbas devolvantur , & cadu carum rerum sollicitudine, ac cupiditate implicentur : sane oportebit non omnia prospere, ac feliciter evenire, ac per Inquisitorum, Episcoporum, aliosque honorificos gradus regulari simplicitate vitiata , ac Dominationis appetitu inva

118쪽

lescente, respicere incipient in vanitates, dc insanias falsas, humiles , ac pauperes Claustrorum habitatores.' Hac sane de Causa omnem omnino Ecclesiasticam dignitatem , ac Dominationem veluti pestem suorum ordinum, abominati sunt

coram Cardinali Ostiensi sanctissimi Pa triarchae Dominicus , ac Franciscus . ut

testantur Sacra eorum ordinum Chronica. Qua de re alias.

Interim nihil mirandum esse aio de sanctissimo , ac sapientissimo D. Domὰ-nici ordine : Quantum enim ex Cognitis , atque eXploratis licet homini inferre incognita , certissimum mihi est futurum , ut nihilo meliora agerent, neci minus gravem , ac superbam Tysannidem exercerent Franciscant , Augustiniani , Benedictini , Carmelitae , Servitae , Jesuitae , Theatini , & alii quicunque piissimi , ac doctissimi Regulares

Coetus : si praeter , aut potius Contra optima ipsorum instituta, libenter post habita, aut saltem in secundum locumrejecta cur1 Concionum, Catechesium , 'Confessionum , Confraternitatum, N6socomiorum , Carcerum , Scholarum ἔin Inquisitorum fere plusquam Episcopale nomen, ejusque dominationem , accommoda totis animis inhiarent. '

119쪽

Utilem, ac necesariam PAULI Ira, . Confitutionem osendunt Εce ias ' ca monumenta de Haeres Passenim ' .na , qι utrique Potestati Ponti sciae, ac Regia adeo adversatur.

NΕque vero si Romana Inquisitio Seculari Ciero, non Dominicanis demandaretur , consonum illud tantummodo esset primaevae institutioni, id enim Vero quam maXime conduceret ad Haereses extirpandas , ac Fidem Catholicam augendam , uberius , atque amplificandam. Quotusquisque nesciat progressiones Iansentanae , ac Queisellianae Haereseos , quae praeter haeretica Dogmata de Christiana Redemptione , ac ubertate adeo Romanam Cathedram oppugnat , Curiam Romanam cum iu is Cardinalibus , ac Praelatis lacerat , ac deridet, Regum autoritatem conculcat,&c. Accipe jam , quam gravissima haec mala quorumdam Regularium vitio vertenda sint , dum Romanam Inquisitionem haud admodum feliciter moderantur.

120쪽

Cum tempore Innocentii X. Romae de quinque Jansenti propositionibus configendis ageretur , non clanculum , sed aperto marte pro Jansenio pugnarunt Commissarius S. Ossicii , ac Magister Sac. Palatii coram ipso Romano Pontifice , qui Romanas ea de re Congregationes praesentia sua honestabat : vidisses praecipuos illos Dominicanos , qui nobilissimum sibi locum vindicant in 'sancto Romano ossicio tanto studio ,

zelo ,' contentione pro Iansenio agere , ut non modo cum Legatis Iansenistarum de re bene gerenda arcana consilia miseeerent, iisque in omnibus pro virili parte operam navarent diligentissimam , ve rum etiam in Romanis Congregationi-hus coram Pontifice, Cardinalibus ,. Coninsultoribus suum ut votum pro Iansenio' de , quod vix credet Posteritas, re citarend , ac passim lamentarentur, Au- .

lu stinum ipsum Ecclesiae Doctorem

prensis Jansenti nomine fore damnah- .dum. Quid putas eos facturos in arcana Inquisitionis Congregatione , ubi Dominicam dominantur , cum in publica luce peculiaris Congregationis , in qua ex omni praecipuorum Regularium Or-