Commentarium in Bullam Pauli 3. licet ab initio, datam anno 1542 qua Romanam Inquisitionem constituit, & eius Regimen non Regularibus, sed Clero Seculari commisit. ... Accessit Appendix HistoricoTheologica de Proscriptione sub annum 1725 ..

41쪽

percelebris , & ad Cardinatatum evectus. Auctor itaque Isabellae , ac deinde Ferdinando fuit , ut Inquisitionis Tribunal

statueret contra tam . multos ficte ac fallaciter baptisatos , vere autem superstitiosos, sicubi deprehenderentur 'ΡΟntificis accedente consensu, Turrecremata

ipse in Inquisitorem electus est 3 caeterum optimi consilii auctor , non illud Optime est executus. Illud erat Religiosi viri , hoc autem Ecclesiastici Judicis. Quemadmodum Europa universa a Iove ad Christum traduci a fuit sacris Praedicationibus , piisque libris , ac bonorum exemplo , idem fas erat existimare de

Mauris a Mahomete ad Christum convertendis praemiorum autem spes , ac poenarum metus per Inquisitores sobria severitate irrogandarum, non nisi in subsidium advocanda erant a Consentanee ad

has Leges , quas a SS. Patribus , ac praecipue ab Augustino contra Donatistas agente , accepimus , actum fuisset :s Turrecrematae, aliisque Dominicanis, ac Mendicantibus Evangelicae Praedicationis munus demandatum esset , Clericis Secularibus in Inquisitores electis ad Iudiciarios Ρrocessus conficiendos , pcenasque paterna severitate taxandas. Uerum cum Dominicanus Turrecremata,

42쪽

eui in gratiarum divisione Doctoris munus obtigerat , seyeri Iudicis , atque Inquisitoris audi oritatem sibi vindicasset,

quatuordecim annorum spatio , qu . id munus administravit , supra Centum seorum millia Iudiciariis processibus vexa vit , eorum sex millia flammis adjudicavit, num vel unum. ad Deum Converteri

corde puro , dc fide non ficta , inaudiatis scio. Vide Hist. . Inq. lib. . 2. Pa a 6o. ω Mariana in Hist. His p. qui plui iex dictis confirmat.

His . per Ferdinandum Catholicum animadversis, cogitatum est de Hispani ca Inquisitione Seculari Clero demandanda. Idque opere e3ecutus est, nicanis , aliisque Regularibus ab eo munere amotis, ac non nullis solummod4 in Consultores ex hoc ,: vel illo Ordine adscitis. : Vide Aetorium in Instit, yerb. Inquisitor. Horridas carcerum angustias, tormentorum acerbitatem, lugubres omnis generis apparatus 3d terrorem , metum incutiendum , bonorum public tiones familiarum excidia, consuetum Iudiciorum ordinem in pluribus praetermissum , aliaque hujus generis in Hispaniis. per Dominicanos peracta , crudelitatis potius, quam eli speciem prae se ferentia, maxime in causa fuere , cur iis

43쪽

pervulgatis , Neapolitani populi averssismos usque ab eo tempore animos in Inquisitionem habuerint. Id testantur ex eadem natione Scriptores , ex quibus unum appello Petrum Giannonem lib. 36. Cap. s. tom. t. pag. mihi s6. Quo eodem quinto capite legat, cui per otium licet , turbas dissidia , caedes, quas .d Inquisitionem' avertendam ab eo tempore Neapolitani perpessi sunt: Quare vel Giannone ipso teste non ex Inquisitione, sed ex ejus per Dominicanos regimine, gravissima Neapolitanorum odia primitus eXtitere. Uerum de Dominicanis per Germaniam Inquisitoribus non nulla videamus. Narrat Trithemius in Chronico sui Monasterii ad annum I sq. se eo ann crip

sisse ,, Commentarium de Laudibus S is Annae I cumque in eo de purissima Con- ,, ceptione B. Mariae mentionem fecisset , quemdam Wigandum ordinis is Praedicatorii, hominem quidem satis ,, doctum, sed temerarium ac superbum , ,, opus quoad puritatem Conceptionis ,, impugnare voluisse , verum ab ipso,, Trithemio valide . dc cum irrisione,, fuisse repulsum , eaque ratione adver ,, sus Wigandum plures alios viros do-

,, ctissimos scripsisse , donec post bien-

44쪽

ρῖum Wigandus opinionem suam ab-juravit : Nihilominus Praedicatores in se Curia Romana apud Alexandrum VI. se subdole adversus.Trithemium egisse , sed nihil prosecisse : habuisse Trithe- ,, mium sibi constantissime adhaerentesis Universitates Parisiensem , Colonien- ,, sem , Tubingensem , totumque ordi- ,, 'nem Carmelitarum , Ordinem Mino-

,, rum , S. R. 'Ε. majorem partem Car-

dinalium , Archiepiscopos, Episco- , pos , dc Principes multos , ac peneis omnem in Germania Clerum , & viros doctos, atque eruditos innumera- bilcs. '' Hactenus Trithemius, & cum eo Spondanus ad ann. I 49 . - Haec cum Germaniam in Dominicanos, tum in Germania ipsa . tum Romae degentes, seu spolius 4ominantes Com. movissent , importunissime accidit, ut Hoehstrati Dominicani Inquifitoris fer cia, sertasse etiam avaritia, graviores adhuc motus excitarentur. Hebraei siquidem Neophili cujusdam callido concilio adductus Hebraeos libros proscripsit Inquisitor, atque e Judaeorum manibus eripiendos decrevit quippe qui in eam spem Venerat, ut jacturam librorum suorum superstitiosa gens copiosa pecunia redimeret. Hoc paum jactatum esse lese

45쪽

tantur Philosophorum Germanorum in Reuehiino, seu Capnione : neque id alienum erat a moribus Ecclesiasticorum ossicia. lium in Germania , a quibus etiam habendarum concubinarum, facultas certo Pretio emi consueverat , de quibus aliisque avaritiae sordibus testis eli scriptura centum gravamiuum a Diaeta Norimber

gensi A postolicoNuncio oblata anno 1 s ZZ. Consilium ex Reuchlino exquisivit Caesar, qui non omnes Iudaeorum libros flammis dandos censuit, cum multa Rab. binorum volumina Sacris Bibliis explicandis inserviant, sed tantum superstiti sos,& in rectos usus plane inutiles. Causa cecidit Inquisitor , tota Germania plaudente , verum injuriam sibi, ut putabat illatam ulturus , Inquisitoria autoritate abutens acriter invalit in libellum Joannis Reuchlini, cui tinustu, Speculum oculare, plerisque autem doctis atque eruditis Reuchlinum defendentibus , delata fuit causae cognitio ad Lemnem X. , qui per suum in Germania Legatum ita pronuntiavit: ,, Pronunciamus , decernimus α,, declaramus libellum ocularis speculi ,, cum sua annexa declaratione in adi is, , causae deductum a D. Ioanne Reuchlinois Doctore compilatum , atque editum

se de suspicione, atque insimulatione hae-

46쪽

is reticae pravitatis , aliisque criminibus,, sibi per Fratrem Jacobum Hoc listra ..is tum hac in causa ex adverso Principa.,, lem , eique adhaerentes : indebite, te- ,, merarie, injuste, tacita veritate fuisse, dc esse notatum, atque diffamatum, α,, infra. Simili modo , pari notira s e . se tentia definitiva, antedictum Fratrem

,, Inquisitorem in expensis in hujusmodi ,, Causa pro parte dicti D. Reuch lini

,, Condemnamus &c. V Vide D. Simon in Critica Dupinis tom. r. lib. 7. Caeterum novas appellationes ad Romanam Curiam interposuit Hoch stratus. quibus nihil proinfecit aliud, quam, ut se, suosque Dominicanos fama tyrannicae, ut palam dicebatur, potestatis invisos, in majorem adhuc malevolentiam vocaret, magno Roma.nae Sed is contemptu, de qua pessime merebatur Administratorum infamia. Emanarunt ex hoc nequissimo fonte irrisiones. contumeliae , dicteria eruditorum viro.

rum , qui Rhetorici dicebantur; in Men. dicantes : quorum plurimos assicit it Iud Erasmi Epist. Io 33. edit. Lugd. Bat. ,, De Episcopis non ita magna est quein se rim ia, de Romano Pontifice deque , , his qui sub illius titulo regnant, multo,, major, de Monachis, praesertimis dicantibus munis aratissima. Legenda

47쪽

sunt, quae de hac historia habet Raynaldus in annalibus Ecclesiasticis ad annum III 6. num. 84. ,, Hoch stratus ex Prae- dicatorum ordine Theologus , qui ,, Censuram sacram agebat, Reuchlino ,, Crimen haereseos intendit. Commota ,, fuit inde in Dominicanos maxima in- ,, vidia, quippe literarum cultiorum ,, amantes, quorum Princeps erat Εαλδε mus , Reuchlini causam tuendam fusi,, cepere, conscriptis libellis non Domi- nicanos modo , verum etiam Theolo- ,, gos veluti agrestes dc barbaros, obvo- cum inconditarum in scholis usum de- ridere , ludibrioque habere coeperunt: is tum vero maxime religiosarum fami- ,, tiarum alumnos proscindere dicteriis , ,, & per ora hominum traducere, nec nonis sacrae Fidei inquisitores insmutarunt υ- ,, rannidis intoleranda, qui viros, quorum se gloriae splendore perstringerentur 3 peris invidiam , ac summum nefas injusta

,, haereseos nota opprimere niterentur.

se Discussa Reuchlini causa, Theologi , ,, uti invidi calumniatores male audie- runt in aula Caesarea , quod Maximi- ,, liani , ad Leonem Pontificem literae , ,, indicant , tum vero apud subsellia se Apostolica non defuere , qui eundem ,, Reuchlinum tuerentur accusatoresque,

48쪽

se ut iniquos deterrerent, inter quos Alis bertus Pius Carporum Princeps, eru- ,, ditionis laude praestans extitit. Inde , , Vero Censorum, seu Inquisitorum Fidei

,, autoritas adeo obsolevit, ut exorientem postea Lutherum Haeresiarcham comis D primere non potuerint. Nam cum, , Theologi illum Iudicio coepissent perin,, sequi, universa moX Rethorem , ac Poetarum cohors malevolentia, jam in ,, Reuchliniana causa imbuta in Theolo- ,, gos, illi se inprovide conjunxit. Atque , , hinc conflatum esse Turbinem Iuuthe- ,, ranum, qui adeo Ecclesiam Dei con- ,, Cussit, assirmat constanter Albertus Pius,, in suo responso primo ad Erasmum. Hactenus Raynald u s in A nnalibus. Erasimi autem verba, quibus quantum ad hoc

attinet, concinit ejus acerrimus adversarius Albertus Pius , haec sunt. Nonis dubito, quin audita tibi sit Reuch linic a ,, Tragedia. Hinc coepit in illos Dominica- ,, nos incrudescere doctorum odium , mox,, fervente adhuc bello inter mystas, icis olores Musarum eXortus est Lutherus. 'Addendum est Testimonium Alberti C r- Porum Principis , qui ea tempestate florebat , & tum Luthero, tum Erasmo, quem falso putavit favere Haeresi Luthe- ranae infensissimus fuit: Quapropter ejus

49쪽

testimonium maximae est auctoritatis. EXorta , inquit, controversia Reu chliniana, ex quo Fonte primae aquae ,, Lutheranae discordiae scaturiere. Non ,, enim illius causae expers fui; immo dc D mea erga Viros doctos consuetudine non vulgariter favi Reuchlinio apudis Leonem X. quod Literae ipsius ad

,, me testantur, deterruique accusatorem

,, ipsius Hoch stratum, ne tam vehemens,, esset, mitiusque in ipsum ageret. Ex,, quae itione illa prodiere primum Dido eis obscurorum vιrorum, quibus festivissime ,, ridebantur Theologi minus elegantes. ,, Inde demum factum est, ut quotquotis eruditorum amabant bonas literas, se,, Lutheri nascentis furore fautores exhibuerint. Haec causa tantorum malorum, , fuit e V Hactenus Albertus Pius : quae si vera sunt, ut certe verissima sunt, uni versi Dominicani Inquisitores non tantum Ecclesiae boni attulere, quantum attulit mali Inquisitor Hoch stratus , cum alio pariter Dominicano Inquisitore Teletelio, de quo mox dicendum erit, cum Luthe ranae Haeresi, aliisque in numeris ex ipsa profectis occasionem dedere, illudque effecerunt, ut Septentrionales Populi ab Ecclesia deficerent. Loquor autem de Inquisitoribus Iudicibus, quales nora aetate

50쪽

habemas. Nam S. Dominicus, & S. Petrus Martyr erant ex inquistorum Concisinnatorum numero , qui verbo , di exemplo contra Haereticos praeliabantur Praelia Domini Inquisitionis genus maxime proprium estRegularium virorum: eorum etiam personas, atque errores sicubi laterent , inquirebant, atque investigabant, ut iis detesiis, nec ad fidem conversis, legitima potestas de eorum causa judiciario

more cognosceret. Reuchlinicae Controversiae memoria

obliterata nequaquam erat PAULI III. aetate , quin imo multo c6mpertissima Quare nihil mirari subit , quod non Regularibus , sed Seculari Clero Romanam Inquisitionem assignaverit.

Moriumenta Eccis sica de Haer flos Lutheranae initiis PAULIIII. insia Costitutione feren

da Sapientiam com obant. N Ulla contra Dominicanos Inquisitois

res querimonia gravior, quam quae excitata fuit contra Tetzelium Domini canum , eundemque Inquisitorem , qui