Opusculum, de simplicium medicamentorum facultatibus secundum locos, et genera. Accesserunt quoque praefationes quaedam huic opusculo admodum necessariae ... / [Pietro Andrea Mattioli]

71쪽

s rMPI. iror c. ciremper macerant, quae aluum ducunt

2uod eoruna vis in tenui substantiare sidat Deponunt enim huiusnodi in dicamenta,in aquam, aut serum aIs,

uentem, id quod non paruo fit a r

tantium commodo Natique sis, a

cadere solet, Vt qui ei nil sua in

potiones prae nausea ebibere, auica a

totum simplicium dilutis diligenter paratis ad parendum mediete

i. '. 'ri V V ut eiusmodi botiones hauriant, ubi contumax mor

triculo,ac intestini sit,

mIna,&alia incommodatio ocii, stas, quae peralem bicum destillari solenta

72쪽

solent, ac etiam p lo exprimi, in oleo ipso platarum solia aut lotes, aut succi tamdiu insolantur , aut in balneo calentis aquae detinentur, quam sat suerit. Praeterea non semper medicamenta infundimus , ut eoru vires in liquorem, in quo macerantur trans seramus,

sed etiam, vires quae in ipsum liquo

rem, prius rastata sunt in aliud transse seramus medicamelum. Si quidem hac ratione Aloe tum in aromatum,tum in Rhabarbari in susione , tum quoque in rosarum succo aliquando maceramus,

quousque dilutum ipsum ita paratum

combibat, cdm ventriculum, aut caput, aut iecur, catapotiis inde paratis iuuare cupimus. Quinetia Turpe tum in agrestis cucumeris succo aliqua diu macerandum relinquimus , ut adaucta puro ato ita facultate, excrementitios humores a remotioribus corporis partibus valentius educar, ac trahat .Piaeter id macerantur 'utedam alia ad laesionem prohibendam, quem ventriculo intestinis medicamenta quaedam haeredo inserunt. Itaque colocynthidis pulpam in tragacanthae lachi ymae mucagua atque scamoniti in oleo violaceo macerari solet periti medici,

73쪽

xtadepta hoc pacto lubrica qualitate, sicilius permeent. Hac etiani ratione eruperantem acrimoniam exuunt cha

aceto macerata siccentur: porr medii menta, quae maceranda sunt, ir iemin a quibus vires deiectorias elicere volumus si arida suerint, humore destituta ut seni lia, vel siccae radices

Iunt deinde in aqua vel laetis sertam tranda in istis vase vitro ubique

obducto atque circumlito, oris an ii paratis, an huiusmodi fictile coniectis

l lenitus spiradi pateat aditus: His e actis; puluinari plumis anserinis resera to,ignique calefacto, vas inuoluitur,x altilua reponitur, ibique tamdiu asseruatur donee quae in usa sunt satis macerentur Id uod diei unius

sisti commodifieri Dei. Sic enim

eou seruato calore, omnem medie: in se reci- Pit 'untq u in tepido tantumli litote

74쪽

ιε DE A cvLTATI suss Vt Farnelius iubeo dilutum parati doceat triduo,aut quatriduo, verum cum vehementior extrahendi vis insit ubi calor vehemeatior quoque fuerit,quam ubi remissio , ego quiden perpetuo seruerit aqua usus sum idque non modb,qubescitius, imicius ira ipsa mihi successerit, sed etiam quod odoratiores,gratiores praestantioresque potiones in profecto sant siquidem quae in egelido liquore maceratur,non nisi diuturniori tempore perficiuntur,

nempe trium,aut quatuor, aut fortaste plurium dierum spatio. Quo fit ut interim dilutum aut situm, aut acorem, aut putredinem , aut graveolentiam contrahat, quibus Don solum sumeliistibus maena admogum c5citatur a

sea sed cod peius est ipsum corrumpi

tur medicamentum. Praeter id tantum aquae,alterilisve liquoris accipiendum est quantum satis sit pro medicame torum quantitate videlicet ubi exempli gratia sena aridae uncia macerarida it aquae unciae decem super insundi debent,vbi verb Vel huius,vel aliarum

flantarum soli viridia recenti apis tu rint minor sane quantitas sum ciet, ut

in elixatione superius diximus, quod

75쪽

i , T D I C. ' bant. Vtimur autem dilutis eiusmodi ratione paratas non solum in a o Z

in ciuotidianis potionibus aluum mouentibu quod haec ut diximus)lonitd

grat ora sint quam ipsa solidolum E

nantia: quin etiam 'ubd quae liquida sunt, citius quam crasta per corporis

Hippocrati dictum est . tali upi sa

nos posse potu quam cibo. m. D tatione. 4 Ap. xvr Ir. DRiscorum Medicorum nemo fuita qui quicqua ad posteritatem trans missi et de arte eliciendi aquas stillatitias ex plantis, aut aliis quibusvis Vs

getabilibus Parabat illi otione, si a ex dilutis, vel ccoctis ad cura dos eor

, vorum nostrorum affectus, aquarum aut bortasse notitia. Inuentum reo hoc

nouum est , res ei sintque quid iri ad Chymicae artis professores,lli ad Me

dicum quendam,qui ut narratur cium eret, alteram simile patinam super

76쪽

idq; ubi sub edendi tempus detegeret, videt Etq; supeliorem patinam aqueo liquore, ips5que o ioso adco resudautem,ut undiquaque plurimae ex cuiTexent ultae, quae olaris iam cocti tum odorem, tum saporem resipiebant . nisomnibus diligenter consideratis sicque artem 2 natui edoctus instrumentum excogitauit plumbeum campanae Ostrata modo paratum ad cotegendam neam patellam super sornacem compositam qua herbas excipit, ut sabdito Ione, stillatitia consequeretur aquas.

ad quod illi felicissime cessit. Elegit ille sane non sine ratione plumbea haec instrumenta, quod sibi persuadetur plumbum ob suam, quam possio et Og ditatem , ascendentem vaporem a plantis ab igne calefactis , perquam facit E in

nam vertere posse. Et rect quidem,

cum e nullo alterius metalli, aut materiae lambico tam copiosa educatur aqua,x e plumbeo. Id cum postea contemplarentur ali nouum modum excogitar ut, quo Vn O tantum one o natantum fornace plura concalefacerent

vasa, sua gula singulis plumbeis lembicis contecta, ut minore sumptu, ac la- Iior copiosas adipisce lentur aquas.

77쪽

Quamobrem fornacem, cuius ima inem primo loco dabimiis sibi fabricarunt. C temina cum non desint, qui semper meliora inuentis addere satagunt,

praesertim chymicae facultatis prosei res ij cum videret eiusmodi aquas plubeis lembicis paratas suarum planta um odores, sapore' haud quaquam

t adustionis nidorem, & quae ex amaris acutisse; plantis fierent, nec amaroris aliquid, nec acredinis , sed dulcedinis non parum gustantibus reddere, aliud ad hoc munus obeundum inuenerunt instrumentum, quod vesicam appellauere , quo passim utuntur ij qui vini laecibus Aquam vitae destillant, herbis

una cum communis aquae non mediocri quantitate in vas aeneum coniectis,

vi ex fornacis ipsius imagine quispiam

adere poterit. Caeterum cocinniorem modum postremi repererunt quippe

qui eiusmodi quas inferuentis a laebalneo, quod Mariae chymistae vocant aut super vaporibus extrahunt. Si ui

lem coostat ' esse omnium praest

tissimilis, quod suarum plantarum tum odore, tum saporem egregi ὁ retineat. xuem sane hoc, quonia balneum se

78쪽

uentis aquae sua ipsius humiditate partes tenuiores retinet, eo seruat ac custodit in herbis,quo fit ut eae no resoluantur suis in plantis , quemadmodum iis, quae lignorum,aut carbonum vio. et igne exuruntur in patellis , quapropter inter aquas, quae balnei caletis ri destillatur,4 quae plumbeis alembicis extrahuntur,tanta deprehenditur diuerentiaci quanta inter vinum 'quam. Quippe quae fiunt in balneo seruentis aquae, aut super ipsius vapore, vitreis alembicis ad id muneris paratis,ut po stea oste demus is quidem ab herbis,&Ho ibus, quibus manant, nec sapore, ut paulo ante diximus nec odore discrepant: quin etiam non solum herbarum qualitates secum trahunt, sed ctiam tam limpidae, clarae, synceraeque proueniunt, ut ne tantillum quidem suini, vel adustionis nidorem res pri x.

Contra vero nunquam, vel rarissime

gustaveris aquas e plumbeis alebicis xesultantes, quin tibi fumidum quiddain ore relinquant. Quae res non modo gustantibus, bibentibusve, praesertim agris, qui caeteris morosiores semper esse solent, nauseam mouent, molestiam afferunt,sed plurimum noxae pectoris

79쪽

omnibus ingerul,qu id a plumbeis vasculis e qui biis derivantur malas qualitates eliciant,ri in seipsas contrahant. Quare rectra Galeno dictum est lib. .

tectionem' papauerum capitibus p rat, fugiendas, vitanda sciue esse aquas et plumbeis canalibus ducutur,quod dysenteria faciat ac abradat intestina. Patet hoc manifestissim in absinthiuaqua ex plumbeo lembico prosecta, nam eam dulcem esse constat, non amaram. Id quod a plumbeis instrumentis, Oibus oscitur ut diuturna docet ex perientia) euenire certum est, idque non solum in absinthij quas sed etia in alterius cuiusuis plantae, temperamento calido acri sapore pretilitet siquidem cum plubeus lembicus huiuseemodi plantarum vaporibus , tum acti, tum potestate excalfacientibus superficiete 'us assiciatur, corrumpaturve, fit quidem ut superficies ipsa ita affecta in te

nuissimam cerussam vertatur, quae de

inde aquis se commiscens, illis dulcedinem addit. Atque id videre est in aub harum aquarum se dimine, praeser timque bi aquae per plumbeum alea -

80쪽

DE Acut TATI Bus bicum recens paratum meaverint.

Nam vas, ouod diu in hoc opere usu patum est,obducta circum quaque quadam veluti gypsea crusta, no ita facile a calidarum aut acrium plantarum aporibus inficitur,in in cerussam vertitur. Porro nulli mirum esse debet si ab acri plantarum vapore plumbi superfietes in cerussam mutetur, cum cerussa

ipsa ut Dioscorides est autor paretur laminis plubet super aceti vaporibus suspensis. Quod quidem aquis iis non euenit, quς duplici vase vitreis organis

in calentis aquae balneo conficiuntur. Na eae sufficienter amarescere aut sauces linguamve vellicare,si fiant ex amaris,aut acribus plantis,sentiuntur. Printerea dulcedine carent ubd a vitreis instrumetis, unde guttatim fluunt, nullam ascititiam qualitatem recipiant. Porr quae paratur in aeneo vase, quod Germani Vesicam vocanto stanno ci cumlito, longὸ etiam meliores habe tur,quam quae E plubeis rostratis cam

panis eliciuntur, qudd suppositus ignis

herbas in aqua seruescentes,nec rere, nec fumido nidore inficere queat. Attamen nec hae integras herbarunt vires retinet , ob aquae communis admistio