장음표시 사용
11쪽
Matrona et senex Menaechmum aegrotum putant observantque,
si signa insaniae detegant iam matrona patri dicit Viden tu illi oculos irere N. 828). Pronomen ille eodem modo adhibetur v. 777. 10. 32.833 842. 861.
Iam vero Romani hominem vel rem praesentem ut Significarent, syllaba e corpus pronominis muniebant
formabantque pronomen illio, quod intra totam latinitatem significati0ne primitiva non abscessit. Iam Plautus his formis plenioribus uti cogitur is). Men. 559 sqq. mulier Menaechmi Epidamniensis irata quod maritus pallam compilarit amicaeque detulit, cum eniculo parasito deliberat quid faciat, et cum Menaechmum Siculum advenientem Videat quem pro coniuge habet, ad Peniculum dicit v. 568 Quid ego nunc
eum illo agam Alii loci leguntur v. 601 853. 952 ex
correctura Camerarii. 994. Omnibus his in versibus pronomen est substantiVum; tamen et adiectivum ille ita ponitur, ut obiectum quod c0ram est monstret r). Illi inter Menaechmum Siculum et Cylindrum iurgio, de quo supra diximus p. 9), Messenio interest iratusque qu0d 0quus Menaechmum dominum molestissime moratur secum loquitur dicitque v. 30 sq. Hei mihi, quom nihil est, qui illi homini sc Cylindro dimminuam caput. In ea scena qua Menaechmi pidamniensis uxor eiusque
pater Menaechmum alterum reprehendunt, quod Se utrumque novisse negat, tandem illum insanum putant, Menaechmus, ut ab ambobus liberetur, insanire simulat seque bacchantem fingens exclamat v. 838 Ita illa me ab laeva rabiosa
femina adservat canem, cum matronam Stendat.
Et illi ita adhibsitur δ' i v. 30 sq. Non tu in illi εο ηο dibus habitas' 820 Tun, senis, is habitur in iit βοημ'dibus Duobus in his sirsibus d domo agitur in F 'P0βι cenam picta videtur. Saepius de homine prae8ent dicitur illi homo v. 125. 992 997 1087.
Saepe pronomina Varia opponuntur, qua re fit, ut signifieatio uniuscuiusque clarissime appareat. Irae quoniam pronomen est tertiae pers0nae, pronominibus primae aut secundae
personae opponitu ε), ut in illo de quo supra diximus sversu: Men. 749 Eodem die illum vidi quo te ante hune diem. ib. 111 Messenio Menaechmum interrogat Epidamniensem,
dum dominum Menaechmum Siculum monstrat Uter eratis, tun an ille, maior Eadem in scena Menaechmus Epidamniensis fratrem ostendens Messenioni respondet v. 1122 sq.:
nam mihi hoe sc nomen erat, quod nunc est, Menaechmo, illum tum vocabant Sosiclem.
In composita oratione pron0mina dem0nstrativa signi- ' a'n
fidationem mutare debebant et amplificare, ut non m0do res eam petonomon quae adsunt, Sed etiam quae modo aderant, sed nunc absunt 'i' 'r' nisi
aut quae nihil nisi memoratae erant, designarent. Hanc appellemus demonstrationem syntacticam. Transitionem ad hoc demonstrationis genus fortasse ibi cognoscamus, ubi ille non ad rem praesentem, sed ad verba quae pronuntiat alius respectat ζ, eti). In prima quarti actus scena Menaechmum de passa mulieri surrepta secum colloquentem uxor audit durisque Verbis vituperat Maritus autem, qui mulierem adfuisse nesciat, aeque ac si uxorem non intellexerit, segerit eiusque verbis respondet V. 606 Quid illuc est, inor, negoti, i. e. quid sibi volunt verba tua v. 852 mulier eadem seni respondet Sumne ego mulier misera, quae illae audio 'Eadem in scena senex verbis Menaechmi insanum se fingentis perterritus ad se ipsum Enimnero, inquit, illud praecavendum est atque adcurandumεt mihi, sc illud quod minatus est v 86R.
Et adiectiva ille vel illi hoc modo ad demonstrationem syntacticam transierunt θ, ι). Men. 251 legimus scriptum
illoc enim verbo esse me servom scio; V. 934 Nunc homo
insanire occeptat de illis verbis cane tibi, sc de Verbis modo ab illo dictis es et v. 17. Talibus exemplis discimus usque ad hunc quidem gradum transitionis etiam pleniorem Drmam illic progressam esse;
12쪽
longius tamen haec quidem non processit ceteras significationis transmutationes forma ille sola percurrit'. Iam de substantivo ille, quo is qui loquitur rem antea nominatam significat κ), dicendum est. Hic pronominis usus saepissime invenitur. lautus scripsit Men. rol. V. 5 nunc
argumemtum accipite atque animum advortite quem ad versum spectat V. 8 sq. omnis res gestas esse Athenis autumant, quo illud uobis graecum videatur magis δ), Se argumentum ib. 19Sqq. ita forma simili puerei, ut mater sua non internome pomet quae mammam dabat, neque adeo mater ipsa quae illo peperat, c.
pueros. - Similiter . 1145 illa se meretrix v. 1140). Hic
autem usus ita saepe occurrit, ut satis Sit non omne Versus inerre, sed nonnullos tantum, velut Men. 23. 535 596 etc. Neque Vero Semper certum nomen quod praecedit supplendum est, sed saepe ex pluribus verbis antecedentibus novam sibi fingit mens auctoris imaginem, quam pronomine demonstrativo rev0cat λ). Men. V. 87 sqq. Quean tu adservare recte, ne aufugiat, voles, esca atque potione vinciri decet e apud mensam plenam homini rostrum deliges. Quae cum poeta scribat, in animo est imago parasiti quasi hoc verbo usus
sit, pergit lautus v. 90 Dum tu illi quod edit et quod potet
praebeas suo arbitratu ad fatim cottidie, numquam edepol te fugiet - Menaechmo Syracusano qui Messeni0ni respondet se Epidamnum venisse fratrem quaesitum geminum germanum meum v. 232), servus m0leste ferens qu0 dominus quaerere numquam desistit, verba obicit haec: Num quid modi futurum est illum quaerere quo in Versu illum n0 80lum fratrem significat, sed verbum quoddam qu0d omnes noti0nes . 232
1 Concedendum si Mon. v. 9 illic homo de Menaechmo non praesenti dici. Τamen parasitus ante aedes illius stat domumque monstrans dominum ipsum monstrare sibi videtur.
2 Ηiatus adost quem ut tollat h. Birt, Dor iat si lautus, Marburg 1901, p. 333 coniecturam fecit Quo fit ut uobis graecum
allatas amplectitur. Eundem Versum respiciens Menaechmus ipse dicit v. 246 Ugo illum scio quam carus sit cordi
meo aeque interpretandi sunt Men. 6 42 45. 46. 67. 673 769. Eadem ratione adiectivum ille a Plauto ponitur B. Maxime
si substantivum ipsum repetitur, hoc ea de causa fieri solet, quod locus ubi primum extat, compluribus versibus intercedentibus nimis longe praecedit. Apud Plautum scriptum legimus Men. Arg. . , quem Versum Vere Plautinum non esse hac in quaesti0ne neglegendum puto his fuerat alitus ille subrepticius, quae Verba ad V 2 surrupto altero spectant. lautus ipse scripsit ib. 57 sqq. Epidamniensis ille, quem dudum diseram, geminum illum puerum qin surrupuit alterum, ei liberorum, nisi divitiae, nil erat. De gemino illo puero narraverat poeta'. 31 - 33 ex quibus versibus nimis remotis substantivum puer cum attributis hoc loco iteratur; ut melius intellegatur, fortasse et v. 60 poeta omnia fere verba repetit Adoptat illum puerum surrupticium. Inprimis in fabularum prologis poetae permultas pr0nominis ille formas ponebant ideo scilicet, ut iterum atque iterum p0pulum, qui dum intrat nondum satis quietus neque attentus erat, de argumento et de personis quae proditurae erant, ceri i0rem sagerent. Itaque in prologo Menaechmorum 16Φ' pr0nomen ille invenies,
10 i' contra pronomen is in Militis Gloriosi prologo 14Τ ille, ' is. In Captivis lautus etiam clarius loquitur quippe
personas ipsas quae agent, dum prologus dicitur, in scenam ducens. - Men. V. 681 sq. p0eta dicit: ibi dedi equidem illum ad phrygionem ut ferres paulo prius, ef illud spinter, ut ad aurifeem ferres, ut feret novom. Cum hoc spinter post 6 525-540 non memoratum esset, substantivum hoc loco repetendum erat, si poeta intellegi volebat pallam autem quae Vera praeeunte memoratur lautus v. 681 pronomine solo significat. Repetitio eiusdem verbi quamquam elegantiam nullam habet, tamen excusatur intervallo magno quod interest inter substantivum et pronomen demonstratiVum.
13쪽
Auctores posterioris temporis saepissime nomen rei, cuius imaginem verbis pluribus dederant, pronomini adiectivo addiderunt o). Manifestum est et re ipsa explicatur adiectivum
ille crebrius quam substantivum ille ad rem non nominatam, sed verbis compluribus circumscriptam referri; nam si res ipsa uno Verbo nominata manifestaque esset, iuxta pronomen ille nullum desideraretur substantivum; ubi substantivum certum non praecedit, Substantivum Saepe expectatur. Ex Menaechmis nullum habeo exemplum elegantioris huius usus pronominis ille. onomen ille ratione syntactica adhibitum eis pronominibus opponitur, quae primam aut Secundam perS0nam X- primunt sive personalibus sive demonstrativis. Pronomen ille
de absentibus dictum opponitur pronominibus ego, tu se): Men. 799 sq. Si ille quid deliquerit, multo tanto illum
ac Sabo, q-m te ac sari, amplius. Quae verba pronuntiat de Menaechmo filiae c0niuge senex, cui filia irata narratura est maritum non modo meretricem amare et cum ea potare,
sed etiam aurum et pallas sibi suppilavisse et illi detulisse. Senex qui initio generi peccata excusat, tandem filiae fortius in maritum invehenti respondet verba illa quae supra allata
sunt. Manifestum est totam hanc scenam agi Menaechmo absente. - Adde v. 17 mihi, tibi atque illi iubebo iam adparari prandium. Neque Vero solum pronominibus personalibus eiusmodi ille opponitur, sed etiam pronominibus demonstrativi secundae, praecipue primae perSonae, i. e. pronominibus hic et iste quae paulatim ratione syntactica similiter atque ille ad res antea nominatas referuntur. Apud Plautum tamen hac notione praedita demonstrativa hie - ille nondum opponuntur ); apud posteriores autem frequentissimus hic usus est. Utrumque pronomen et substantivum et adiectivum sic abhibetur, maxime tamen substantivum de duabus rebus quas auctor nominarit,
1 cf. J Bach, D usu pronominum demonstrativorum. Studemunda
tironomen hi significare solet eam quae secundo loco appellata est, ille eam cuius nomen antecessit Apud lautum ne adiectivum quidem pronomen tali in
oppositione occurrit Hi in Terentii autem fabulis legimus seriptumineaut 442 yy In eundem fraudem eae a re atque
monomina hie lle m0x tam frequenter py0nebantur, ut ζ' L ., usus et significatio paululum mutarentur his igitur stendit iro et 1 ιrem quae primo quidem l0co memorata tamen ramor est, 'ille rem leviorem sui usus saepius in Ciceronis scriptis et in Livii libris historicis occurrit'). Pronomina hac in oppositione cum creberrime usurparentur, debilitationem quandam subierunt. Iam in Ciceronis libris hie et ille opposita non distinguuntur significatione, sed hic prius interdum ex duobus obiectis nominatis designat, ille posterius. Exempli causa afferam Pro Rosc. Com. 2 quid est
quod neglegenter scribamus advorsaria quid est quod conseiunius tabulas quia hae sunt menstrua illae sunt aeternae'.
Quae debilitatio vel longius progressa est hie - ille sensum nanciscitur communem qualem fere aliua alius 0. Inde ira Lucretio pronomina hae ratione adhibita inveni. Lucr. III 31 sqq. ne radicitus evelli mala posse putandumst, quin proelirius hie iras decurrat ad aeris, ille metti estius paulo temptetur. Iuvenalis pronominum oppositione fere semper Ioutitur atque etiam tolli ab eo communem illum sensum accipit, velut V 161 sq. tu tibi liter homo et regis convinariueris captum te nidore suae putat ille culinae Vm 5 illi
marmoreum caput est tua vim imago.
3 Drag se l. l. 86 l 43, 1 hoc loco his pronomine rem graviorem designari putati
14쪽
Haec quidem hactenus Scriptores quos a postmodo
tractaturi sumus de hac quoque re singulos Xaminabimus. D pronominis onomen ille saepe ad eum finem p0nitur, ut res, de
-- Α' qua seriptor plura additurus est, satis emineat res n0 per attributa, sed per totam sententiam describitur, quae scilicet sententia pronomine relativo inducitur memonstrativum sic usurpatum appellatur determinativum ponitur autem ille et substantivum et adiectivum sive praesentem personam Vel
rem monstrans sive absentem sed antea memoratam Spectans.
imo loci laudentur tales quibus determinativum Sub- stantivum ad res praesentes respicit forma q); hic Drmamqu0que pleniorem illi inveniri p0sse perspicuum est Sed enim ita quidem rarius occurrit quam si nulla sententia relativa adicitur. Ἐx Menaechmis unum eiusmodi locum exhibere possum et eum incertum. 30s v. 1028 libri versus septem falso huc delat0s asserunt qui V. 103 sqq. suo loco redeunt uno excepto, scilicet quinto post v. 1028 versu ii autem Versus est quem hoc in c0nexu laudare nostra refert Lorarios qui Menaechmum Epidamniensem quasi insanum iussu soceri rapiebant vinciebantque, Messenio, qui Menaechmum Siculum dominum offendi putat, reicit. qua re perfecta SerVu orat, ut Menaechmus, quem fratrem eri sui esse nescit, e manu emittat inenaechmus sua quidem causa illum liberum esse aiens de Messenione, qui, ut marsuppium cum Viatico asserat abit, miratur taliaque pronuntiat abscedentem oculis persequens:
Vel ille qui se petere modo argentum modo, qui servum e meum se aiebat, quem ego modo emisi manu, is ait se mini allaturum
cum argento marsuppium. - V. 784 Ab illo quoi me mandapisti, meo viro se ludibrio habeor legitur. Hic incertum esse ideo Menaechmus adsit necne ut prope sit res poscit. Melius certiusque exemplum in fabula legitur quam inscripsit lautus Gloriosus'. Ῥyrgopolynices Philocomasium quam leusicles amat captam tenet; Ρalaestrio servus eam liberare studens cum alia facit tum croteleutium meretricem quandam movet, ut se Periplectomen mulierem esse dicat neque vero maritum sed militem maxime depereuntem se fingat Pyrgop0lynices pr0pe astans per Milphidippam de illius amore certior factus hanc quasi indignatus interrogat, dum croteleutium monstrat V. 1276 Egon ad illam eam,
quae nupta sit 'Asseramus etiam exempla duo formae plenioris illis sic adhibitae χὶ Cist. 653 sq. Nullum ego me disse credo magis anum Meruciabilem quam illaec est, quae dudum fassa est mihi quaene instias ut Truc. 256 Quis illi est, qui tum
proterve nostras aedis arietat 'Etiam oppositio pronominis determinativi et pronominum aliorum occurrit ip): Men. 746 sq. Si me derides, ut pol
illum non potes, patrem meum, qui huc adnenit; mulier senem monstrans ita loquitur.
Adiectiva ille et illi quae simul obiectum praesens m0nstrant simulque determinant sententiam pronomine relativo introductam raro inveniuntur ω αα); tamen in Menaechmis duo occurrunt loci eiusmodi v. 33 sq. Nam isti meretricem eredo habitare mulierem, ut quidem ille insanus disit, qui hine abiit modo. Verba haec Messenio dicit ad dominum Menaechmum, cui Cylindrus coquus rem commendavit quam Menaechmo pidamniensi commendare debuit. Alter locus legitur . 855 sq. Ita mihi imperas ut ego huius membra atque
ossa atque artua comminuam illo scipione, quem ipse habet.
Menaechmus Siculus ut a sene liberetur se insanum fingit verbaque m0do laudata minatur. Liceat afferre ex Captivis v. 600 sq.
Crucior lapidem non habere me, ut illi mastigia cerebrum coetium, qui me insanum verbis concinnat suis. Haec secuml0quitur Arist0phontes Τyndarum ostendens, qui illum in-Sanum esse mentiendo dixerat dulus erat hic Τyndari, qui impedire volebat, ne Arist0phontes fraudem a se exc0gitatam proderet. - Adde Capt. 82 Quae illae est laetitia, quam illi laetus largitur mihi Epid. 533 sq. Quae illaec est
mulier, timido pectore peregre adpeniens quae ipsa se miseratur' Quibus versibus et stili aeque adhiberi demonstratur. 2
15쪽
Longe saepissime ille determinans munere substantivi non ad obiectum praesens, sed ad rem tantum nominatam vel describendam spectat morum exemplorum numerus im- ββ mensus omnibusque hic usus notus est. Men. prol. V. 22 Ut quidem ille disit mihi, qui pueros viderat; quo in VerSu persona designata nondum n0minata erat, sed sententia relativa
sequitur, qua describitur hanc determinationem, quae inprimis in proverbiis et in dicteriis invenitur, metam appellare liceat , i), ut eam distinguamus ab illa, quacum demonstratio Syntactica mixta est ita, ut ille simul et rem memoratam designet 3 et sententiam relativam determinet' ὁδη Arg. V. 3 Nomen surrupti illi indit qui domist prol. v. 42 Illius nomen indit illi qui domi est. Scimus indicari verbo illi fratrem geminum,
quem apud matrem mansisse V 28 iam comperimus. Sed inutile est ex ingenti numero plura afferre exempla. Determinati pura saepe neglegitur determinati mixta saepe ita comparata est, ut Vocabulum prius iam memoratum ante relativum ipsum iteretur. onomen ille demonstrativum simulque determinativum tractantes easdem statuere possumus differentias, quas in capite de mera demonstratione syntactica conscripto. Sed quoniam hae in quaestione non interest examinare, utrum ad Verbum certum an ad notionem multis verbis circumscriptam pronomen respectet an etiam alteri pronomini vel substantivo vel adiectivo opp0natur, omnia haec neglegi 0terunt. Adiectivum quoque ille determinativum creberrime obviam
est et aeque ac substantivum in determinatione et pura rr)r et mixta εε occurrit. Men. 308 Di illos homines, qui illi habitant, perduint. Pronomen hoc in versu nihil nisi determinativum est, quod de hominibus non nominatis, sed describendis dicitur.
1 Prior capit ita distinguore exempla necesse non erat, quod
ille res praesentes monstrans semper etiam demonstrativum erat.
Ceterum pronomen illa in determinatione pura hic illic a Plauto omittitur Epid. 42 Quae meo compressu peperit filium quam domi nunc habeo. Plerumque lautus adiectivum ille determinativum ita ponit, ut simul verbum qu0d praecedit respiciat demonstrando; εε cuius rei exempla extant plurima Men. 41 Ita illum duerit qui subruptus alterum ib. 57 Epidamniensis ille quem dudum diseram. 678 Immo edepol pallam illam, amabo te, quam tibi dudum dedi, mihi eum redde cf. etvv. 69. 11 426 536.
Paulatim n0n solum sententiae Secundariae, quae pr0- nomine relativo, sed etiam quae c0niunctionibus introducuntur, ex ille determinativo, inprimis ex forma neutrius generis illud vel illae suspendi coeptae sunt. Primum coniuncti0nes eae, quae eadem radice qua pron0men relativum formatae sunt,
determinantur: quod, quia eum. Apud lautum determinatio talium sententiarum non invenitur nisi ex quod incipientium 11 1 ηη), et id rarissime in Menaechmis uno tantum loco, sc. v. 958 Quid illuc est, quod me hic homines insanire praedicant Merc. 120 Quid illud est, quod ille tam eaepedite eaequirit ursuram sibi 379 Quid illuc est, quod ille a me
solus se in consilium sevoces 'Saepius coniunctiones determinantur a Terentio, saepissime inde D Lucretio. Ἐ0niuncti cum ec pronomines ille Ius o θpenditur 9M in erenti fabula quae inscribitur Adelphoe:
v. 38 Videre ideo iam diem illum, quom hinc egens profugiet aliquo militatum. Pr0n0men ciue solui interdum substantivo i vel nomini ' 'M0M n proprio ea ratione attribuitur, ut notissimus, clarissimus Similia inis. Vel, quod contrarium est marimc infamis significet π10. Ira Plautus ut plerique scriptores sermonis vulgaris hunc Sum rarissime praebet. Hi Menaechmis inom extat exemplum.
Legitur autem Amph. 461 Curc. 27 Most. 398, seud. 234:isi Iuppiter aul. 701 ego sum ille reae Philippus, quibus verbis Strobilus servus cum Philippo illo rege Maced0num,
16쪽
qui divitiis urbes capere sciebat se comparat. Conferendi sunt Epid. 35, rin. 439, Merc. 405, ubi ille ante nomina appellativa eadem ratione interpretandum est. Interdum vel substantivo ille significatio inest ille qui e nobis notissimus est ρρ). Exempli causa affero Men. 889 sqq., ubi Menaechmus Epidamniensis minime nominatus Sol pronomine ille designatur: 889 Quid esse illi morbi diseras' 892 sq. Quin ea te causa dueo, ut id dieas mihi atque illum
ut sanum facias. - 895 Magna cum tira ego illum curari volo. - 896 sq. Quin suspirabo plus sescentos in dies ita magna ego illum eum eura curabo tibi. Similiter de milite, quamquam nondum nominavit, puer eriplectomeni secum loquons
dicit Mil. 1379 Ego iam onoenium illum γω pro Prono Quo crebrius vocabulum aliquod adhibetur, e magis
Σοῦ. ''' ius sibilitantur et significatio et forma. Haec est inprimis
fortuna pronominum dem0nstrativ0rum, quippe quae pr0pter breVitatem semper in ore sint loquentium. ronomen ille iam Plauti temporibus vim antiquam perdere c0epiSSe aperte ex libris cognoscimus. Ei loci, ubi ille pronominibus personalibus oppositum esse Videbamus, primum huius mutationis gradum significant; nam opp0sitio fit in eadem specie Velim inmemoriam revocetur versus supra laudatus Men. 17 mihi, tibi atque illi iubebo iam adparari prandium. Vides Vim demonstrationis iam hic parum fortem esse. - liis qu0que locis multis apud lautum pronomen ille nihil nisi pronomen personale tertiae personae est et fere idem valet atque is ea d. Omnibus fere in narrationibus ille mei illius pronominis fungi facile confitebimur; vide quae dixi de prologis supra p. 13. ronomen is tandem omnino pr0pagato
usu pronominis ille oppressum esse nos omnes cum X cadente
latinitate tum ex linguis quae dicuntur romani ScimuS. Ille pro pronomine is positum esse ibi ammemus, ubi Sensus, etiam si ille deesset, non mutaretur, quod fit, ubi pronomen ad rem m0d0 0minatam spectat neque opus est demonstrati0ne uv). Men. 787 sq. senex filiae de coniuge unquerenti resp0ndens dicit: Quotiens monstravi tibi, viro ut morem geras, quid ille miret, ns id observes, quo eat, quid rerum gerat, quibus Verbis obicitur At enim ille hine ammtmeretricem eae prorim . . . atque ibi potat. Coss0quium hocp0pulare continuatur c0mpluraque nobis offert eiusmodi exempla v. 792 Tua quidem ille causa potabit minus, sipe illis sit, alibi libebit; v. 799 Si ille quid deliquerit, multo tanto illum accu8abo, quam te accusavi, amplius v. 803 At ille suppilat mihi aurum et pullus eae areis domo. Hoc ille non multum distare video a frang0gallico it c qu i fuit . . ., mala i aime ..., i ne botra pus mois etc. - Debilitationem his l0cis adesse iam eo demonstratur quod pronominis formae saepissime repetuntur, quae consuetudo populi est H. Similiter ovv. 23 sq. leguntur: Etiam parasitum manes DNeque ego illum maneo neque socci facio, neque si venerit, eum volo intromitti. Hoc l0co iam clarius apparet pronomen illum, quod mnino eadem vi qua eum quod subsequitur praeditum est, nihil nisi pronomen personale tertiae personae SSQ σπι. Idem certissime c0gnoscitur . 649 Quis eum surrupuit ' Polis tu ille est qui illam abstulit.
Satis igitur multa huius debilitationis vestigia iam primis
in peribus quae lingua latina utuntur adesse non dubitamus
subiit, quae ad articulum definitum perduxit νς) Qui arti uti Muri -- culus quamquam in linguis demum romanicis adesse plerique is putant, tamen multo vetustius est Plautum pronomine ille ea ration usum esse nonnulli iam viri doctissimi h pro-
17쪽
-- 22 nuntiaverunt. Plautus cum in Menaechmis de fratrum geminorum infantia n0nnulla narraverit, de fortuna et separatione fratris utriusque plura addit adiectivis usus alter-alter. Quae a R0manis nullo verbo adiecto opp0ni40lent ait aut tamen hic illic membrum secundum cum pr0n0mine ille conIunratur, quod ibi tam parvi 0menti est, ut articulo quem Vocant aequari merito possit. Nam ubi primum alter p0situm est, alter sequens iam expectamus certissimeque scimus quo Id spectet cui si tamen pron0men dem0nstrativum additur, Vis eius dem0nstrativa iam minima neque maior est quam illa quae articulo definit inest. Plautus dicit in Menaechmis v. 24 Sqq.:
Postquam iam pure septuennes sunt, pater 25 Oneravit navem magnam multis mercibus Inponit geminum alterum in navem pater, Tarentum aveaei secum ad mercatum simul, Illum reliquit alterum apud matrem domi.
Illum in v. 28 articulus St. Similis locus e0dem in pr0l0go extare videtur . PSq.:
Postquam Syracusas de ea re rediit nuntius Ad avom puerorum, puerum surruptum alterum Patremque pueri Tarenti esse emortuom, 40 inmutat nomen avos illi gemino alteri. Ita illum diisaei qui subruptus alterum.
Forma quae tradita est . 40 hi te retineri 0 potest; nam intellegi omnino nequit; iri legendum esse, quae est coniectura leaei seni, veri simile puto. D inhabili Vi Iam ad Vitruvium veniamus ir0n0men ille quinquies: ἡ tantum ab eo adhibitum est pronomen is contra saepissime synt oxie ' legitur: d0eti quidam fere millies trecenties 081tum esse computaverunt '. Substantivum ille extat tribus locis, ubi
a Joh. raun, Bomorkungon gur Synta de VitruV. Progr. Bamber 1885, p. 82 sq. mans Ziegel De is et hic pronominibus quatenus con1usa sint apud antiquos miss arburg 1897, p. b.
2 i) ut ille, Dinocratre, inquit, architectu Macedo . . . I se Alexanderi pr0Π0men autem, quod verbo inquit apponitur, apud latin0s scriptores univers0s numquam aliud atque ille
Adiectivum bis invenitur et id quidem satis inhabiliterpositum repetitur enim iuxta pron0men id ipsum substantivum,
m uteries quemadmodum sit inventa in cau8am cogno8cere. . . . posteaquam summa circa illam materiam virgas comprehendisset, ad velum sublata essecit opinionem uti videretur iam tota moles concidisse. ib. 264,8 10, 5 posterior minoreolumna, quae graece dicitur ἀντιβασις foraminum VIII, latitudo foraminis SI crassitudo Z. subiectio foraminum XII, latitudinis et crassitudinis eiusdem cuius minor columna illa. Νeuter horum locorum nimio intervallo, quod inter substantivum antecedens et pron0men intercedat, excuSatur, quam excusationem loci similes e Plauto allati habebant. Eo gravi0ret duri 0 talis ratio dicendi neque veri scriptoris, sed hominis est in litteris parum eruditi. Tamen de hac re Vitruvius n0 modo non reprehendendus, sed potius admirandus est, qu0d, cum architectus esset, materiam artemque descripsit lingua R0man0rum, quae talia ad exprimenda n0ndum adhibita erat. - Ceterum res memorata omnino congruit cum eo quod observavit Ziegel qui dicit t. l. 3. . Est enim hoc Vitruvii pr0prium, ut ad substantivum quod antecedit denuo significandum idem substantivum pronomine demonstrativo auctum iterum adhibeat etiam ibi, ubi sine vi ac p0ndere substantivum p0nitur.
Quod numerus formarum pron0minis sit paene ex oculi 2 a
elabitur prae copia ingenti Drmarum pron0mini is, aperti SSi me Mursatinii. dem0nstrat temporibus primi ante Christum natum saeculi
18쪽
utriusque pronominis vim a R0manis distincte perceptam et accurate observatam esse. Tamen uno loco ipse Vitruvius υτ pronomine ille pro pronomine per80nali usus esse videtur un),
scilicet cum scribat 78, 18 sqq. X 16, 4 cum autem ulli
rogaretur ab Rhodiis ut contra eam helepolim machinam pararet et ut illam uti pollieitus erat transferret intra murum, negavit posse. Conexus, in quo leguntur hae verba, nihil poscit nisi eam. Vitruvius autem ut omnino impediret, ne ei qui hunc locum legerent de machina modo nominata cogitarent, illam p0suit, quo pr0nomine ad substantivum paenultimum dirigeret
Sexto denique loco codices quidem pr0nomen ille praebent, conexus autem reicit. 256,1 sq. X 6 4 scriptum videmus:
Quae de materia sunt organa ad hauriendam aquam quibus rationibus perfriantur quibusque rebus motus recipientia praestent versationibus in finitas utilitates, ut essent notiora quam apertistime potui perscripta sunt in illo tempore. Iure plerumque typis imprimitur . . . potui perscripsi. Nam perS0na quae Verbo
potui exprimitur, etiam in verbo principali expectatur obstupemus etiam de verbis in illo tempore, quae omni relatione carent. Apparet autem causa quae ea huc detulit: Verba quae praecedunt descripta est in ipso tempore ut librarius textum mutaret effecerunt. Transeundem est ad optimos latinitatis auctores Linguam Vulgarem quam maxime puram sine dubio in libris prosa orati0ne conscriptis inveniemus, inprimis autem in epistulis inter familiares datis; quarum exemplum splendidissimum ciceronis epistulae ad Atticum datae sunt. Harum epistularum examinavi libro X XI. Epistulae cum non sint dial0gi neque res, de quibus verba sunt, alteri dem0nstrentur, primitiva pr0nominum demonstrativorum significati expectanda non est eo magi pron0men
ille ad rem nominatam x vel pluribus verbis descriptam λ)apud Ciceronem respicit Omnibus latinitatis temporibus verbis ait et 1iquit subiectum ille, numquam is additum est κ). Ita is Cicero scripsit ad Att. XI, 1 μὴ μάν, inquit ille, ἀσπουδί γε . . . In epistuli tamen haec locutio haut ita saepe expectanda St.
Ad certum deinde substantivum pronomen ille respicit ad Att. X 4, 6, ubi Cicero de filio queritur: Omne meum
obsequium in illum fuit cum multa everitate, neque unum eius ne parvum, sed multa et magna delicta compremi, patris autem lenitus amanda potius ab illo, quam tam erudeliter neglegenda. . . . Haec io iracundia sive dolore sive metu perniotu gravius scripsi, quam aut tuu in illum amor aut meus postulabes.
ib. XI 21 1 de Terentia uxore, quam eodem in conexu XI 16 5 primum n0minavit, scribit de nummis et illa siescripsit, ego ad te antea e0dem in conexu X 24, 2-3Vide quaeso etiam nunc de testamento, quod tum factum est, cum illa haerere coeperat. . . . quidem tibi potissimum velim, si idem illa velit sc commendare testamentum . . . misit
Cicero quamquam ille in epistulis plerumque ita usurpat, ut ad 0mina pr0pria referat, ut praeter locos laudatos ad
Att. X 4, 11 8, 9 11, 2 3 4 5 multisque aliis locis
qu0 enumerare longum est, tamen etiam de h0minibus rebusve incertis dicit mirandum autem est quam raro id fiat X 15, 1 eodem die Funiseulanus a te attulit litteras, in quibu erat confrmatius idem illud. X 16 4 Cum ad mllum
venimem, ventum est ad me iscenturiones trium cohortium, quae 'mpeii sunt, me velle postridie convenire haec mecum Ninnius noster Oelle eos mihi se et oppidum tradere . At
ego tibi postridis a pilla ante Mem, ut me omnino illi ne viderent. Similiter pronomine usus est Cicer ad Att. XI7, 5 10, 1. Ad totam c0gitationem pron0men referendum est se solo Ih0 l0eo adisti. si sine illo possem, regerem. Cicero iterum de filio querens dicit nisi pater eius SSem, regere
19쪽
- 26 IT possem ; sine illo igitur adaequat substantivum huius sere notionis sine illo patrem esse m Eadem rati0ne locus explanandus videtur XI 24, 2 de illo altero, Sc de altera re, de qua scripsisti. Et ille usus respiciendus est, ubi ille pro substantIVon repetitur, ut opp0siti0nem aliquam c0π0b0ret 3 μ): ad Att. 4, 3 scriptum legimus ulter Sc. Pompeius , is, qu nos sibi quondam ad pedes stratos ne sublenubat quidem, qui se nihil
eontra uiti voluntatem aiebat facere posse, elap8M e ocem munibuε ac ferro bellum terra et mari comparat, non m tum ille etι idem, sed cum pium, tum necessarium, μι tamen civibus eritiabile, nisi ieerit, alamitosum, etiamsi vicerit. Quae elegantia apud scriptores, quos p0S Cicer0nem tractabImus, neque hac larma neque ea, quam litterisor, et deSIgnaVImuS, usquam eriat.
Memorentur ei denique loci, quibus substantivum cum praep0sitione coniunctum sequitur pr0n0men ille ν) X 11, 2Illa de ratione nummaria non sunt ii modi saepe enim audio eae ipso se Quinto fratre ut non cupiui tibi praestare et in eo laboret. X 17, 3 illud de litteris. 0let genu neutrum hac in re poni. Adiectivum demonstrativum paulo rarius in Cicer0nis epistulis occurrit cum ipso substantivo, ad qu0 respicitur ξ), ponitur e g. ad Att. X 12 b, 2 sed miriscae sunt custodιαε, et quidem ille ipse Curio suspecti . Nomen appellatIVum adiungitur eodem modo ib. XI 21,1 . . . lecta ius se Quinti)epistula gravissimum se dol0rem cepi tu, etsi non poturetι ullo modo Deere, ut mihi illam epistulam non ιιισα,
Quae tamen demonstratio inelegantior non nisi paucis l0cis invenitur; plerumque substantivum qu0 cum adiectIV0 ille coniungitur n0tionem exprimit, quae e conexu eminet o). Cicero X 12 a de salute desperans Atticum terr0gat, num
appropinquante Caesare se in Siciliam vertat. Cum nominatim Stesiam appellaverit, dicit X 12 a 2 potuisse certe teneri illam pro sine iam scio. Nomen Siciliae imaginem provinciae excitavit; qua de re illa propines dici potest. - ad Att. XI 15 1 ille enim ita videtur Aleaeandream tenere, in eum seribere etiam pudeat de illis rebus. Mem0rato nomine urbis Alexandreae eo temp0re qu0 Cicero hanc epistulam composuit simul omnes bsidionis res animo bversantur, ad quas verba illae res referri possint. - ad Att. XI 22, 1 de fasciculo quodam l0quens Cicero pron0mine ille utitur, ut epistulas quae ibi continentur significet: Diligenter mihi aseieulum reddidit
Balbi tabellarius accepi enim a te litteras, quibus videriis vereri, ut epistulas illas acceperim.
Similiter explicandi sunt loci ς 13, 1 illo homine sc. Antonio), XI 23, 3 emmu illud. Et adiectivum ille ut substantivum ita p0nitur, ut attributa, scilicet 40lius subiecti, opponantur π)D ad Att. M 17 2
Crebro refricatur lippitudo, mon illa quidem per odiosa, sed tamen quae impediat scriptionem meam. Plura eiusmodi n0 inveni exempla quae afferam. Denique singularis usus adiectivi ille in Ciceronis epistulis ' PropΠη
occurrit, qualis oriri n0n 0tuit nisi in familiarium c0mmerci his. quod per epistulas habetur amicis multae res ita sunt notae, ut ubi vel primum nominantur cum pronomine dem0nstrativo c0niungantur. Saepe quidem Cicero hac licentia utitur, velut ad Att. X 4, 11 lenata est enim suspieio illa domestici mali et sermonis Hirtiani ib. 5, 3 deversorium illud interdum autem Sensus obscuratur s0lique casui debemus, si hodie intellegimus, de quibus hominibus vel rebus loquatur auctor interdum de interpretati0ne laboramus. Cicero ad Atticum scripsi XI, 2ium enim illum emptum pacificatorem peroram puto, iam actum aliquid esse in consessu senatorum. Atticus sciebat
de Curi0ne cogitavisse Ciceronem nobis autem hoc divinandum eSt. ib. X 11 4 recordor enim, aestate eum illo Rhodiorum Fes κτω navigans quam fuerim sollicitus Attico quidem
20쪽
haec verba satis aperta erant; nos nescimus de quo navigio
Cicero dicat Similes loci sunt in illis libris 15 2Caelianum illud: 16, 4 illa Caeliana: 18, 1 illa Hortensiana; XI 2, 2 illam miseram. Opposuit Cicero pr0n0men ille aliis qu0que pr0n0minibus e):
ad Att. X 4 4 Horum ego summorum imperatorum non modo res gestas non antepono meis 8ed ne fortunam quidem ipsam,
qua illi forentissima, nos duriore confictati videmur. Illi sunt Caesariani, nos P0mpeiani quibus Cicero se ipse ascribit. Similes loci leguntur X 4, 11; B, 1 in epistula Caesaris quam Cicero litteris ad Atticum datis adiunxit XI 11, 1. Pronomen hi tali in oppositione occurrit ad Att. X 14, 1 illum sibi iratum, hunc non amicum. De Caesare et Pompeio loquitur Cicero, qui cum alibi tum hic Caesarem quasi longinquiorem pronomine ille designat Eadem notione praedita haec pron0mina adhibet, etsi primum de Pompeianis, deinde de Caesarianis sententi quam praecedit dixit: 8 4 . . . eiusdem cum Pompeio et cum reliquis principibus non ferum . . . ab illis Sc. reliquis principibus est periculum, si peccaro, ab hoc Sc. Ρ0mpeio), si recte fecero adde
XI 15, 1. Adiectiva hie-ille opponuntur H ad Att. X 8 8 quamquam
tempus est nos de illa perpetua iam, non de hac erigua nita cogitare.
Unum repperi exemplum substantivi et adiectivi oppositorum XI 6 6 9mnino haec eodem modo eae hac parte se Caesarian0rum)sunt, nisi quod illud i. e. quod Pompeiani facere audebant erat in finitum. Denique hie-ille, ut simplex ille, ita usurpantur, ut 0n ipsa ir0nomina j0ntrarium dorment, sed juo attributam opponantur τ) ad Att. Et tamen, mi Attice, auguria quoque me incitant quadam spe non dubia, ne haec collegii nostri, sed illa Platonis de tyrannis. Saepissime pronomine ille determinat Cicero nuntiata cum relativa tum alia sive quae coniuncti0nibus introducuntur sive quae per Se ipsa tant. Ad rem quae coram est in epistulis spectari non posse clarissimum est. Determinatio pura nusquam nisi duobus locis invenitur in libris eis quos perscrutati sumus D, r): ad Att. X 14, 1 O nitum miserum ramaiusque malum tamdiu timere, quum est illud ipsum quod timetur. Quasi oraculum haec sententia pronuntiatur, quo in sermonis genere ille crebrius ita p0situm esse supra iam mem0ravimus. - Adiectivum ille sic legitur X 9, 2 Dires re,,uti ergo tuus ille animus, quem prorimis litteris' Substantivum ille simul et determinat et ad verbum praecedens respectat do) XII, 7 Quintum filium id qui Sami ὁδvidisset, patrem Sicyone quorum deprecatio est facilis utinam illi, qui prius illum debunt, me apud eum velint adiutum tantum, quantum ego illos vellem, si quid possem. Pronomine igitur illi et homines modo nominati dem0nstrantur et enuntiatum relativum determinatur. Conserendi sunt l0cia 1, 1 XI 16,1 23, 3. Η0c quoque mihi liceat afferre exemplum adiectivi ille εε eadem ratione usurpati XI 2, 2 tum illa HS LX, quae
scribis, nemo mihi umquam disi eae dote esse detracta, numquam enim essem passus Demonstrationem quamquam nos quidem non
Videmus, tamen adesse ex Verbis Ciceronis ad epistulam Attici respectantibus c0gnoscimus, ubi de pecunia illa scriptum fuisse necesse est Alia exempla huius usus inveniuntur XI, 3 8, 7. Ceter0rum enuntiat0rum semper fere pura determinatio est, sive Gniunctionibus introducuntur, si V sententi principales sunt. C0niuncti quod ut iam a Plauto, ita a Cicerone ex ille suspenditur strat) X 13, 2 Illud admiror ηη
quod Antonius ad me ne nuntium quidem, cum praesertim me
valde obserearit. Similiter dicitur XI 12, 2. Sed et cetera omni enuntiata χει coniunctionibus dependentia determinantur: ut ιι): ad Att. XI 22, 2 etiam millud mea magni interest, te ut pideum. - ne κκ): ib. X 12b, 2 ἈκIllud recte times, ne ruat. Saepius accusativus cum infinitivo coniunctus ita determinatur ): ib. XI, 1 etiam illud erat persuasum, Pompeium Ἀν