Francisci Thomasii...Tractatus de peste. Ad illustrem & reuerendiss. D. Ioannem Baptistam Ruynum..

11쪽

to DE PESTE.

uitare re eopia atqi interim expellit ad exteris a e. ipori3 id, de nigra,ct cerulea papula, viridia σμbea exanthemata passim per cutim I xscum, qui bus agrimanus dara , victos se fatentur, o interim obeunt. Hac inquam origo est febrium, o iuberem ἰωum penitentum,quae forma sunt cuni Asa, cura- .rime tamen non desperata. Quare secundum has proprietates et alias multas, expeditis auxiliis, aηrequat humores venenati tumesant σ prodeant tAbercalaia succure dum id quod sapias fit pon triduum vel quatriduum. Et hac praeautione neglecta, non solam. curationem respuit Penis e firmata, sed cum aliquantulum processerit, etiam fit contumacior, ut ominnes Doctores de ea loquentes maxime insim ut , . sestendunt. 4.

Aecidentia siue signa praesentis de fu-

. ture Pestis. - .

Vεiamri quisq; metu, ct formidet futuram

expraesentem pestem noxa calamitosissima qus ab eadem contingit hominibus saeis, ut cum horror esit maestitia ct timori. Propterea non erit mater intentum narrare accidentia, signa prssentis, O futura penis, ut periti in medicina facilius sciant docere pricautionem O curationem quandocunque expedierit, ct πιις fuerit succurrere indigentibus. Signa s accidentia Penis praesentis, ct futura varia sunt. sicut oe disserentiae ct proprietates diuersa; de caisses inferius dicetur. At signa ct accidentia eum aliquid representent oe signiacent modo conscribentur,ut facilius innotescant quacunq; de ferita

te Pol is

12쪽

' te venis eonscribenda sunt, Stina itaq; secundum .anranomicas decantario nes qua d c, o contingunt, sunt mantium oderum congressione,, cometarum exortus, ignium per aeremo flammarum accensiones, illis in locis pracipue conspecta,Mi Penis futura eR. Signa a violentia sunt calida σ humida intemperies, auririni status, pluuia intilla a ventis quieta, Fraecipue in locis humidis: in regionιbus vero frigidis, aliis,montos, ventosis, flante Borea, sιιο frigido cyo.

Signa ὀ cibis ct polibus,multorum interitur,quo ἀο plurimum sanit in eos, qvitcterrima νruntur is.

ctus ratione.

Signa a loco,plurimorum clades,qua in eos furit. qui loca depressa inhabitant a vento Borea tecta, mocraso,s inerti mutatione obnoxio .

Signa vero particularia qua fumuntur ab iis qui aut pene laborant,aut dissiculter eam vitare pollunt, hae sunt, νidelicet. Homines multo sanguine abundantes, pueri camo si, feminae molles,iuuenes intemperati. Febres insuper quae septimam vix pertraseunt da, licet amplius cum multa molenta pa fientiam durare p4sint, cum periculo quoq; temperatis o in-ιemperatis hominibus contingere solent. Morbi peracuti s perturgentes , ut viginti quatuor linas non attingant saut biduum aut triduu homiηibus vita decedentibus . Qua signa arguunt humorum νenenatorum prauitatem, multitudinem, σ H-rium,fieu caloris naturalis imbecillitatem.

Signa etiam sumuntur ab iis qui Pene laborant; etenim nunquam possunt consissere , bus illucsese

sese AM

13쪽

si vos vero penis adoritur, idis citra purotione V,

cor,s huiusmodi. Lotium atrum urbidum, tra subrubeum m-

Sedimentum eius nunc paucum nunfimultum, tura ba tis', c usu rex opposto nunci pidum, clarum, conspicuum, valita quam in bene ναἰζηq-t . u. Arteriarum pulsatio nunc obscurasequens, maer. sidens; nunc; utar,. mndosa primum deinde aua

Ttissis multa 1e rhIIra θ ηwα excreantes. Exanthemata vigra, cera lea,ptirpi ma,c0rpus renidit,vel in s a via in tertia die .. . Alae, ing tu glandulae, post aAus, ali q; partes corpqris, Bubone cd bunculo, phle mone, calerisque Tuberculis di assimis, qua non nisi cum ma

ximo urorum periculo cicatrice obducuntur, intumescunt.

14쪽

petentia cibi nulla, aut auidior solito,et debito. Cordis tremor, animi desiqiιiu quado mors instat. ἰ - Ilii profluuium, nunc versicolores aegraiiones, 'nunc cinericia, nunc at , nuncluae, O interdum unica deiectione tam multae, Ut de Lienteria 9ρ tia

Ventristenso, hypochondriori instatio. Nor, vim rati balbutientia. Hac inquam signa acci dentia fere omnes aegrotos ad tertia quintam , ct septimam diem expirare notantur. μη-duertenda aurem sint aegrotantium vires secund- integritatem oe,nbecillitatem; O . noscendum est Nenenum, an in corporibus plus MLnμ' , accrescat.

Vae Delint in Medicina fidem non fallacem, - ηec'e dubiam quandocunq; pectissutura ess, praesinitiones ct Indicationes sunt,quae hunc secum ferunt modum. Primo febris est continua malimoris, maxima ex parte letalis squidem febris haec in venenatis humoribus exardescit. Et s qui sunt qui evadunt ab ea, . . qui pauci sunt salutem magni ob erre iudicatur; .quod pater experimenta. Si quidem aliqui. ea caedantur, obsurdescunt, alij rigentialij neritis obtendun tW. Hac autem omnia susent accidere iis qui Medi

cst non obedianti aut quando Medicus remediis co venientibus morbam non curat, utι ex sententia Aui cemanati tura

Exitus insaper ebrium peRilentum infelix, egi semer potius mortem quam vitam pollicetur, , a

15쪽

Error etiam Iindicorum in euratione, quo ffligentes causas manifestas; occultas o delitescentes rimantur, quare um intelligunt qua nam hae δε

Secundo, quia desunt Medici secundum neeesi- ..tatem, o c rurgilicet ' centur non succurrunt . i

Teniosordida plebs .frequentis homιuum spurca, . veluti sunt rudat, carnifices, eoqui, fartores,s denis. auara ct immunda turba ; gens uorax σgulos. ιn .,

quibus omnibus sanguis putreβEs gignitur. Similiter homines libidinosi σ qui desides vita agunt: Sardanapali ibi crede; hi omnes multa ν veram faciunt adfutura pessem cognition8: etenim euncti sunt funera

ct adpeti3 paratus triumpbus.Sunt etiam ct rustici ,

agricolai et qui struitia agunt, quanda diu noctuq; terrore petiis trementes, vel quia trinem maginem eιus . horrent, ob multorum eadauera,vel quia audiunt, vel videt multos feretro deportari adsepulturam. His iu- quam tremor in loco penitenti hominibus conti gens tale ijs vitru contrahit, ut qui morbus erat separabilis iarte factus ex multorum obitu coruuiosus in pestem transvolet. Si quidem accidentia aut fortiora, noa , Dium alterant temperamentum corporis, sed vitiant. 4oad entationem inducunt faciendam , recipierampatq; hoc modo fit, ut maius accessu in totam familia, , villam, ciuitatemq; penis inuehatην. Quarto, dum furit penis examinandi sunt qui cor ,

pore sani, ct cognoscendi qui corpore siunt parati ad morbumstscipiendi . Inter quos sunt tenera corp' I

16쪽

is,mollia, o delicata: risi tinfantes meri, adolescentersunt,oe bιliosi,g acιl s, calidi temperamenti. quibus corpus rarius textura eri, o quibus laxiora cutis Diracula. JUver homines eaebochfini, hyd; opici, arbktιcι, stomachiri spleniri, Herici, ὸ moiboeonualescen tes,qui prauis cibis vescuntur, ut sunt fe-mIna,qudus arborum fructus nondum maturi ct eruda olera sunt in delitiis. Quilactributyro, caseo plurimo vescuntur. Qui cibose ac vino inguetitant. Quibus eum munditia nullus decens ornatus est . Quare eorpora qua prauis succis amunt, reliquis in maiori discrimine versenturi, exempligratia, citissime insaninguineιs,eatissis, O humidis; postea in biliosis, deis. de in pituitoses, potiremo vero loco in melacholicitier tandem nemime ct tardi me, di cillimedii in temperatis, quoniam ob eompositionis robur. σ temperatura firmitatem, constanti me ac fortissime d putredi eis occursionibus sese defendunt, o custodiunt. Pestis Caust & principia uniuersa. liter dieri.

ex meaica administratione secundum eam nec 'tatem, qua coa Esunt homines perquirere oe inuenire medicinam, non est ab re inuestigare. Eiusdem eηὸmIctentis est morborum causas nosse, etmorbos curareposse. Di cultate autῖ maxima secum fert eo ni

orbus, oe qua remota remouetur. Ideo primo descria

1 rance manifestabo qu.modo'rdicta canis seeundu

17쪽

Fabulantur itaq; Astrologi oppositiones, ct con- unctiones oderum tantam vim habere, ut penem i ducant, s. mortem inferant hominibus: sed non ani- Maduertunt qu od illi possunt sua libertate eas vitare : Insuper quis imqua potuit stellas dinumerare/ quaresquid pulchrum diuinum est in js,potius facie ad decentiam oebonitatem , quam ad insalabritatem oe

ad mortem.

Errant etia qui pectis causas ignotas Gefatentur: quia non compactam eius naturam ese ornat; quod si hoc esset verum,falsum quidem foret, vi ab esse li-hus explicarentur cause, ct sic nulla essent curati res; per consequens non esset Medicina. super qua multi ct plurimi experimentatores rationales pro eius veritate insudauere. Errant insuper quam plures, qui dicunt , de perie signari non possunt causa, quia ha cause complectuntur illam partem Medicinae,de qua inquit Hipp. et qui victi sunt a morbo curationem no aggredi, quia rates Medicina sanare non potes: quibus verbis in ferrent frustra sunt ilia cause quae reduci non possunt ad curationem. quare curationem pestis abnegant, o ponunt in medio fortuna,si νmqua datur, ut aliqui agroti per c4rationem a pes te redimantur. Quibus

responderi poten , quod petiis principia ct cause sunt di cstlims cognitionis curationis , sed Vs cs gnitis quia Medicina en, d cultas soluitur saltim per bocat babitis experimentis sine periculo de faci-

18쪽

DE P E S T E. IErrant porro qui ab udo mo causas dependere ar bitrantur. Dicunt enim udum caelum aptissimum esse ad procreandam penem. Ineptitudo autem contingi , quando turbidus en aer, nebulosius, ct nulli temperamento commodus . Quibus respondetur, quod est ineptitudo, viputa aeris σ venti status non sunt δεμ ciens causa ad generandam peRem. Simplici enim Hemento conceditur castigatio ct medela, ut dicitur de ijs, quae sibi ipsis contraria sunt. Errant adhuc qui proferentes estum esse Periis eausam intelligunt csum pro aggregato omnium εὐ- mentorum. Quibus dicitur, poῖe ex ineptitudine singulorum s omnium nasci morbos, modo in bacis modo in illa regione ; sed quodsemper hi morbi subeant naturam Peseis non est arbitrandum. Errant tandem qui Periis causas ct d cyo secun dum aggregationem, a cibis, ct potibus potissmum oriri, oe cum iis intelliguntur humores, ex quibus co- nituitur homo, nutritur, reficitur,sseruatur in vitas boni sunt. Na se mali sunt,potius faciunt ad disol tionem quam adsanitatem. Et bi non tota errant via, sed non completur tota conitutio Penis, quae aliunde habet suam vim, oe feritate, vi inferius declarabitur. Pestis terminatς de propriet cause.

OVoniam igitur ex supradictis causis no possunt

vera medica, O terminata administrationes procuranda Pesse enucleari, non erit prater intentu novas adducere,qua ex intentione Hypp. conscribentur. Ponit itaq; opp. tria causarumseu principiora genera in procreatione morborum, duo quidem interna, eaternum altarum; et externtim quidem violen-

B tia es

19쪽

ria eminima vero eibus o potus ex νno genere . ex altero vero humores,declarantur autem hac tria genera causarum sec. Violentiasumitur 4 csto,d bderibus. a ventis fatisq; violetis, unde corpora maxime isdum eur: sie a celo sunt conuentus oderum humano generi infesti; micantia θdera, cometa, ardentes faces. O ventris vitiatus aer, a quibus omnibus influxus contingere solet,qui generat pectem, Secundum genus causarum quod sumitur a erbisci potibus declaratur qaando corrupta sunt fruge morbos animantia,vitiatus cibus oe potus. Tertium autem genus ab humoribus sumptum manifemtur sic,quales sunt cibi ct potus, tales sunt hu mores: at in tempore Penis quibus vescimur bonis ι malisq; tales fiunt humores, qui in corpore hominum deprauantur per multitudinem, vel per qualitarem , vel utroq; modo facti graues penem faciunt. Ex quibus causis principiis inferri potest, quod quando per violentiam caelum, cibi ct potus, atque humores ita in excessu sunt,ut vita in animantibus permanere non possi tunc Pestem turgere significatur. Atq; hoe pacto est dicendum, quod quando Ulum patitur ex cessum in unaquaq, qualitatum, qus in primis corpo νibus elementorum existunt, tunc non habens unde casigetur,necesse en, ut qus ex iisdem fiunt etiam alte- .rentur. Similiter contingit in cibis ct potibus, σetiam in humoribus, in quibus Is tantus est excessse , ut ὰ natura corrigi non possint, necesse est ντ per νιο- lentiam corrumpant o soluant corporum temperameta. Igitur ab inepto ciso ὰ magna teres calamitate, a cibis, spolibus putridis,s deniq; ab humoribus corruptis, concomitante violentia in aliquo excessu oriun

20쪽

Reum ferunt saeuitiam ct feritatem seeundum imminrionem o remissionem corporum aegrotantium.

Insuper dubium est, an rixa in populis, seditiones, ac tumultuose actiones pestem sescitent. Similiter an grauid um abortus,an vesca, eon νum, o testium cruciatus in diuersis oris plurimum affligentes populos mstem insinuent. Iterum an occ

dente malorem, minorem vero causam habere in oriente , o E conuerso designatur. Iam in sanguis oebilis supra modum incalescens aἀ vitium penitens con trahere possnt. Annus totus siccussqualidus, nullo imbre salutaris: maxima vix bilis retorridae aceruatae morbi plerier; omnes bilios, melancholici. Quae omnia tempore Tectis contingere solent rene 'pp. an P

Rem faciant. '

Respondendum. Omnes quide se mala assectiones pgunt contingere absq; quo pestisset, curatura medicis per dininctas adminiurationes. Sed quando hasimul coluncta in his vel in illis oris, licet distinctὸ populis hunc velissu afflixerint, et excesti patiuntur, et secundu violentia in quantitate et qualitate mody ηδ hab8t, unde eis succurri possit aut ab arte, aut d natura, tune dicendu morbo hunc esse peste; qua, post natu artis comoditate laedens homines oe interficies. quid dicendum, quando in aliqua regione, prouincia, oppido, riuitate, priuatis fribus oritur Festur ondendum, eumdem excesium secundum viσ- lentiam pose oriri . lacu, is palude, d Ragnantibus aquis, a cloacis, a latinis, o ab alia aliqua colluuiesque omnia aere inepto efficere possunt. Similiter facto ratio insepultorum cadauerum fator, assiduus inbeciperennis austristatus, ventus Epesileti loco spirans