Francisci Thomasii...Tractatus de peste. Ad illustrem & reuerendiss. D. Ioannem Baptistam Ruynum..

41쪽

o DE PESTE. G

Ddoris offendunt nasum. tristem pariunt instauliatem. Aellate cociliatur odor ex puluisculo rosarum, Iandalorum omnium,uiolaru, eapbors, squa portione admixtionem . Hyeme uero adiecto mo ibo, iride, aut

puluisculo uiolaceo, qui olim tu osciuis p.rratur. Somnus meridianus fugiendus. maxi n e ρο si praudium consuetudiui a Viem aliquid est cocedendum , sed procul a cibo, etia discindio corpore,d o itis calceis. in loco non νIo, qu Dn breuis ne post. Noe turnus somnus celebraudus in ceruicali, alto capite. Vigilia ad haec mulis sunt interdicenda. Quantum enim somnus calefacit re humectat, tantum vigilia secant. Extrema igitur funt fugienda. Motu similιter corpιrarescit, calorem siccitas pro

eurat; consuetudinia Ytem aliquid concedendum. Pa. rum tamen corpus mouendum dum a tur est, exerincendum vero, sed vesperi matutino tempore, dum Penis vrget.

Quies humectui ct refrigerat, ed quae non est prater modum ct rationem . Inanitio ct repletio hune habent modum Uplatio multa non expedit. non varia sed semel aut bis comedendum, dummodo bona fiat concoctio. Ante mensam aluo deponendum est. Et qui molles sunt aluo dissicul ter morbo apprehenduntur. Esnandum parce citra carnis ebum: tisculum cum tantillo omphac' intincto pane suscit, vel iusculum glaciatum cum paucιβ-sma carne pulli ex aceto rosacra. I on toleranda fames vel sitis,praecipue ab Vr. quibus calidior est veni culus. His itaq; comedendum crebro sed parum. Merenda sit malum,pyrum cortices citri conditi, a 'dala recentes cum rosacra, ct saccharo: si Ianguis abudat,lactuca, portulaca, Malis, cucumiri melo cum aceto, quo

42쪽

to, quoru ussu frequentisanguis spiritur renouatur.

ffectus animi omnes ita nandi .ne tumultuentur, sed modu habeant, ne utiq, vitiu contrahant, uti sunt gaudium, timor, anguntumanitia, risus oe similia . impetus ad venerem coercendus, sed Uus eius solum ad procreados liberos, septimo quoq; die tantum,

matutino tempore.

Balneorum Uus ad lauandum , ad sudandum via tandus est, ne mortem sibi homines accelerent qui remerὸ 'sfruuntur. Conuenit balneum ex aqua teprdabiliosis. melancholitis: in magnis ardoribus nos prohibetur ad emendandam siccitatem in tempore penitenti. Lauentur pedes s manus decocto rosarum, foliorum vitis alicis, arundinum, florum camemeti . Puerorum corpus totum tepida humectetur pro eluendis sordibus, qua summe cuti adbsrent. Vitandum ess balneum ad longa moram. Et qui in prima state sunt , tenelli, custodiantur ὰ nutricibus. quarum interest, ita se habere, ut nullum fastidium existimerit, preterqηa desiderium eos cito nutriendi,ducendiq; ad pubertate. Curatio uniuersalis in Peste.

P Eliis quidem curulis di euitatem facit, ct non

impossibilitatem di vera eri necestas,qua coegit homines perquirere s inuenire medicinam. Habet autem di cultatem, quia ex intentione oppo. nulla esscuratio, νbi morbus causa secundum eamdem scientiam non curentur ad vici tudinem. Verum causa σ- morbi multiplices sunt, s multiplicem secum ferunt intentionem. Ideo habita omnium intentione, stu distinctione,νιdelicet causaru ct morborum, equitur facilis aditur oe promptior ad eorum notitiam ct curationP .

43쪽

Impossibilitas autem Bat in boc, ne secundum excessum morbus siti tantus talis,Nt nullo modo curationem admittat. Atque hoc pacto Pestis Dei plaga est , in qua iudicium eius non est perquirendum. Sed quan do discultas facit dubiam curationem Vs medicis maxim p. qui secundum artis adminiri rationem nesciunt causas morborum , s morbus ipsos non intelligunt , tunc est omnino accurrendum ad eos, qui periti junt, ct in arte non delinquunt. 2 on inquam errant ' me dici in medicis adminiRrationibus, qui apprime n9 vunt, minibo morbus quid prae fiat, ct caust causa quid interen ἐ His siquidem cognitis multa discrimina rescinduntur,qus secum ferunt magnam perplexitatem

Admedentes: atq; dator perens locus vers medicino Enimueris vera medicina secundum νniuersum exquivit primo νniuersales causas, per quas uniuersales morbi innotescunt. Deinde qui morbi, causε comu- 'nes. Tertio secudum analogiam particularem notitia, er curationem particularium causarum, morboru, clirationum. Atq; in his omnibus labi, errare, ct nescire, malum esse et turpe ducimus. Sed in particularibus causis, morbis O, curationibus delinquere sola poenaen,qua in potessate populi remanet infamatio. r Dis itaque animaduersiis tria principaliter in omni ratione cognoscenda sunt . Primo enim noscenda

est causa seu origo, ὰ qua morbus, ct ex conseqlienti Fenis habet initium, Ῥidelicet, an sint quantitates' vel qualitates, a quibus oriatur putredo , morbus Texiise s hae quidem esse non possunt nisi per oce

sum , a quo ext violentia, omnibus commune princit pium, aut ab aggiregato omnium elementorum , aut abunoquoque singulosecundum distinctionem. Quod

y haisj modi cauga habet paruam excessum habet

44쪽

Etἰam parvam curationem, ct fortasse sufficit ea, qua dictum est supra de prscautione. Si vero excessus magnus eiit,habet difficultatem in cinatione. Polire mose en impetus seu violentia tauta, talisq; ut Musio medicias auxilio comprimi ualeati immedicabilam peIIem fore est exitiimandum. PSecundo cognoscendii essubiectum corpuῖ, quod iaῬia est, ut a peste inficiatur, ea iam in .perit stoichabere. Habet siquide cause relatione ad subiectu via aρtitudo sit subiecti ad recipiendu. Quare et philos*bi inquiuiat, secundum merita materiei diisonuntur Dr-m . QWando igitur ca I morbo is sui it sicile est xi effectui morbos in subiecto bene diDosito non favi.

Tertio aduertendum cst,an subiectum quod iam ρδstilens factum e It, redim ι posse, ut saritatem rccupem ret. In qua togniti0ne hec notanda sunt. Sit corpus dein bile, a laue quacumque causa νiolentia lucommoda bitur; vel interior, vel exterior sit. Sis corpuS DR-

e, di*ciliorem seu fortiorem patietur causam ct νiolentiam, vi patet in re dura , quς di culter impriimitur. Sit tandem corpus temperatum. iodnriss mum vocari potent, quia sanitatis hab:tu fruitur ;qVamcumq; exteriorem causam etiam vistientiam res pellet, quousq; firmo sanitatis habitu fruetur. Cadet autem quando secundum excessum violentia νη. caem ausis extemis interna materia corporis vitio aliquo petitilenti contaminabitur.

Habita igitur notitia originit I irentis, vel quia proxenit 2 calo , vel ab bum orores, vel a violentia eproponitur curatio subiecti corporis in via ad recti. iendam mnem iam incepit infici, in mari.

Tunc aduertendum cst, an tale corpus alteretnr tauν ών

45쪽

duplexu quanto, θ ὰ quali. quali contraria tu

ratio est per oppositas qualitates; hec non tantum significatur in elementis,quantum et in honoribus, qui in corpore sunt. Elementa vero secundum intensionemo remissionem inter se sunt castigatio θ medela ; sico humores in corpore. Sed quando miscentur adinvicem o hanc vel illam mixtionem sortiuntur secunduanalogiam, tunc acquirunt hanc vel illam unionem . Sic humores in corpore acquirunt hane vel illam temperiem pro ut sese ad vici situdine consequuntur. At cum existentia, qua ex ijsdem fiunt per tempora aduenientia alterationes et transmutationes pariuntur. Tunc non ekt mirum , an corpus bumanum ali retur, σ1ecundum intensionem Cr remissionem me dicas admittat administrationes.

Putredo etiam duplex est siqMidem aut totius pu-rrescentis corporis ab alieno calido mutatio est, aut se eundum partem corruptio. iuge secundum partem est. medicamento, ferro aut igne corrigitur. Sed quae secundum uniuersum corpus, immedicabitis en, dicente Hyopo. cancros occultos melius es non curare; id quod tortasse ad nostram intentionem intelligendum est de lepra 'contagio etiam duplex, aut enim sequitur natura corruptionis, tuc putrefacitionis curationem habet raut sequitur naturam generationis, ct admittit cura -t ionem; qus duplex est. vi non generentur quantum esspossibili ea, qus is contagione fiant. Altera, vi qua genita sunt,redimantur, ne transeant in corruptionem'. Quomodo autem fiat, per exempla patebit inferius. Secundo aduertendum est, an tale corpus plethor cum sit,an cachoctimum, vel imperatum. At tempe in ratum corpus secum fert pracautioncm quousque in-

Σ .i . . commodum

46쪽

DE PESTE.

mmodum non sentiat. Plethoricum corpus solvendum e It a repletione per euacuationem secundum regulam H p. dicentis:foluenda e si plet horia, ut denuo corpus nutriri incipiat. Ochochimum vero corpus: quia malorum succorum multiplicem expletiolis habet, etiam per euacuationem est corrigendum secundum regulam ipsus H p. vi natura cocedatur locus ad bonorum humorum recuperationem. Tertio, noscenda sunt vires corporis, maxima enim

ipsarum dignitas est; si quidem ex barum custodia vita constat Atque ipse sola morbi causam.morbum,ct quicquid in corpore imminutum ess si bene constano

discutiunt.

Quarto, quia humorum turgentia maxime solicitat medicam ad medicas admininrationes, ideo humores infestates cognosceni sunt an turgeant, ct in principio euacuandi sunt: aut non turgeant, ct e R exm ctanda concoctio. Inter quos etiam aliqui infectantes sua qualitate, aliqui sua quantitate mole nat. Quare noscendi etiam sunt, ne nimium infectantes sapiant turgentium naturam, aut minus inses Iantes concoctionem expectent. Quinto,symptomata habent hanc eognitionem, ut circa morborum princ0ia et fines remi a sine n Ita- tu vero fortiora. quibus hauritur c curatio, ut in principio, si quid mouendum est,moueaturi. in Hatu vero demulceantur,ne medicamentis morbum irritanti. bus 6 tomata crescant,s furiant.

His itaq; praecognitis is intellectis medici munus

en morbum in totum tollere, aut morborum impetus

obtundere, ct qui victi sunt a morbo non aggredi qhia

tales medicina sanare non potest. Tollitur autem morbus per hunc modum. Immo derantia

47쪽

derantia tollitur per modum sutum, que describitur ab . Hippo. in feritentia. Neqi id nimis. Mylatro quae

morbum parat curatur per euacuationem. Sed duplex . Repletio quoes vasa, quoad vires. QRoad Nires ' inficit humores est ea qua in membra imbecilliora fluxiorem mittit. Sed quoad Nasa est ea , qua oramasortim recludit, o di Vii. Orrtar autem repletio ab in luvie ciborum multiplicitate, ct haec abditas estuso e morbi intὸmas causas preparat inducit.

Quare ut supra dicitum ess Jollicitudo maxima perfutura e It in hominibus , ut talem νictus rationem habeant .secundum quam inde corporis sanitas conserue tur. decus Nero Icimillim en, quod Nitiose cim quau do sanfulaesis nitiosem generant, orbos procreabunt. citaria na18M qaa universumJuccum faciunt, aut tenuem quidem,aut crasum gignimi. Sr tenuem, acutosis orbos cum maleficis febribus inuehunt, cum succus per uniuersum corpus deferatum. Is vero in unam dutaxat particulam deferatur oe decumbat, calida assectiones orientur. Quod si crasium succam efficiunt,

articulorum rentim uitia, lienes, aut minoris altectus generant, ct pleraq; alia morborum generae quorum omnium curatio ad eos pertinet , qui de locis ast diis multa eruditione conscripsere. Itaq; magna cura solerti diligentia opus est, se at- eratio contingit in corpore a Te Ile. Si quidem protr-mus necanda exi, remouenda, o demolienda ne ultra

pro πrediatur. Bonum siquidem est obnare principi salatratio msed quoniam multa sunt principia, ideo multiplex esse debet ivgenium curationum,ut ιnferius manife Jabitur. Si nero contingit corruptio siue putrefactio, tunc morbus his maxime indiget, tinctiones eductione, . fractione,

48쪽

fractione, siccatione, repulpone. Quibus omnibus semper uti non expedit, sed modo hac, modo illa singulatim exercere non en inconueniens, prout res, tempus, occaso uocas huiusmodi exigere uidebuntur. . Extinctio ct interemptio fit a calidissimis, a frigidissimis . . Calidi ima sunt urentia omnia, aut broxiama urentibus, at ignis ct causticum, quorum munere tota Pestis extinguitur. Ignis enim urendo hoc facit, nullum aliud relinquit nocumentum,et quod futurum imminet a peste probibet. Frigidissima etiam extinguunt,utfrigias aqua potus. ablutiones frigidae, qua maximὸ ijs competnnt, qui pestilenti quodam uiolenta alteratione calida inficiuntur. Eductio similiter siue euacuatio difficulter admo. dum fieri potest, quoniam cum timor set ingeni in huis morum colluuie cu qua Pestis altius radices suas age-νe solet, nihil tamen prohibet quin percipiatur, ubi nomulta ui fiat. Modi autem euacuandi praecipui sunt, pharmaca qus per aluum mouent, qua sudorem cient, urinam ct uomitum: uti sunt uomitorium, nephrisi- cum medicamentum, cucurbitulae,pblebothomia, trudines ct similia. . Fractio vero et alteratio ea sunt,quae per qualitates mites cotraria sunt, ut acria, lenta. cria frigidis franguntur,lenta uero siccis in potentia alterantur. Siccatio licet partis sit actionis, dese tamen cum caliditate plurimum poteis. Hinc es, quod qui medici sc- cante medicamento uti volunt, .mixtionem faciunt ex pulveribus siccis farinis, addito sale proat expedit, conueniens est.

'pulsio seu repellentia est proprie quando se se

mutuo aliqua pellunt, veluti sunt antidota contra data veneno . Sunt etiam qus HIIem pellant ,

- δε seu

ellunt x

49쪽

seu Penis impetum obtundunt, si recto modo ministretur. Exempli gratia hior iadit sensum odoratus, retri Hem reddit animam: bonus odor pellendo,gratiam refert, o hilaritatem. Venenatis quidem moibis antι- cora ea hibentur, qua Nenenum repellunt; utinam reperiantur qua Pentem arceant. De antidotis contra venenum vidi. praesens fur narrantibus bac. FURι-cus in agro Reatino du secaret herbas, morsus a νιpera perimpositionem herba tormentιlla collectae a campo pensili ιllico liberatus en . Quida etιam rutiicus defuncto lio castro eiusdem ciuitatis cum premeretur ab ingenti dolore ct ardore super dextera sparula, ct ita angeretur ut vix e pedibus continere, oculis videte , o loqui vix posset,veritus ne a scorpionis esset morsuimus, domum repetens,bibit oleum, multam fecit vo . mitionem lsuarnseti a morbo, et in f patula nihil erat seni,vbi prius fuerat dolor. Alter fuit, qui issimili dolore et tremore percitus,ex assismpto bolo armeno cum aceto subito euasiit. Puellus putredinem timens , σνermes,ex Gomptoscordeo liber factus eR.tSed unde, repellentia operentur hac ne, an a qualitatιbus oeavsis manifenis,an ab ocultis,non est modo perquι

vendum . - -

Cυrpori igitur nondum a peste corrupto, ted in magno periculo contiituto curatio molienda en, ne cor-rinnatur. Et modus eri, Di violentia Penis tantum

auferatur,quantum fieri potest. Aufertur autem, qi ado alteratio putrefactio contagio remittuntur.

Iam dictum est quidfaciundu per alterationem, quid per putrefactionem:quid per contagionem fieri possit,

dicetur. Corpori itaq; alterato succurrendum, ne e poret calidum s humidum inuatum. Tuir factioni ressitur,quado non remolliuntur partes ab humiditate, non

50쪽

DE PEST E. 4so non subtrahuntur ab aliena seu extranea caliditate. Hine en, quod putrefactio tollitur primo per re, missonem extraneae caliditatis, deinde per exiccationem partium, qua remollitae sunt humiditate. Expen. menti faciunt medicamenta resnosa, glutinosa, ct δε- milia in quibus est quod exiccat, quod partes ccn.

Rare facit,praecipue se cum ijs pulveres quidam imputrescibiles immiscentur. Corpori tandem corrupto succurrendum si possbileen ut redimatur a peste. Et in hac curatione si uni - ω intentio, ut quam primumiutredo a CO pore removeatur; atque totum hoc pharmaco sit, quando nateria putredinis introrsum est. Ctim autem ut eatrorsum, opus en incisinibus, dissolationibusq; quibus assecla es maturatio, digerito, concoctio secundum qi as medici sumunt modos in applicandis medicamentorum admininrationibus.

Viritem deniq; semper habenda eri cussoria, quae

dese talem praestant animaduersionem. Maxime HIres cum paruo morbo vix alterantur; cum magno irritantur, cum maximo infirmantur. Quare secundum regulam Hipp. pio resarciendis corporibus, ct vincendis morbis hic est modus. Fames magnam νει in natAram

habet s sanandι, ct d bilitandi occidendi. Luase voluerit inferre haec verba per quamdam proportione debiles vires maximu ferre morbum non possunt, mα gnum morbum DBinent sed cum periculo: oe cum partio luctantur, plerumq; ipsum superant oe vincur. Quare si penitens morbus maximus est, ct vires imbecilles , quidsperandum nis corporis interitum 3 Si fortes vires ct vehemens pestis, cum maximo discrimine erit pugna. Et tandem δε penis furens ct maxi