장음표시 사용
21쪽
αo DE PESTE. quisuceo viscido turgent, uti δε nt nuces, ct ficus pia
trescentes:atq; ut contingit a lino. a cannabi 2 coria riis grauiter olentibus. Maia sunt triuatorum ades dsolesemotae, latrina male oletes pulchra fatida. occisorum cadauerum putredo. Atq; haco similia magnum faciunt adiumentum ad pestem procurandamo reuiuiscendam Similiter potus aqua in qua cadauer tabuerit, carnes emortus vi morbi: regio paludosa qua pinguis est:concretum ulum seu grauatum nebu is, s similia; qua H dictum est possunt ese magnum adiumentum morbo pestilenti, caubis ct accidentibus attamen non sunt causa verae s propria, sed appropriatae possunt suscitare periem. qua poten secundum tempus occasimiem inducta alteratione, putredineo contagione alterare corpora, putredinosa reddere, . o contagiosa facere,fecundum illas causas,de quibas
suprafacta era longa distinctio.
ARistoteles primo esti inquit, oportet hunc mundum continuum essesuperioribas lationibus Hinde omnis virtus gubernetur. Ergo non en dicendu,
quod ab alia causa contingat Pectis nisi a superimbi
. Cui dubitationi respondetur, quod medici in suis adminii irationibus possunt debent cognoscere superiora per causas uniuersales, sed quia particularibus medentur, ideo secundum eorum vitam adhibere debent proprias administrationes. At dicet quis, vitaeIn per motum,motus a superioribus lationibus, ergore inta. Respondetur, medicus motum cognostis, Hic motui medetur, quod se non poten peridentia tat ,
22쪽
tatem , fallim curat per imitationem . Secunda dubitatio,agunt superiora in his inferio. νibus lumine, o secut lux temperata facit ad vitam, ita intemperata ad Periem . Cur dubitationi respondetur, quod se hoc esset Nerum continue homines veteretpestir cum continuὸ patiantur aliqua interluminuti Tertia dubitatio, an prims elementorum qualitates possnt Penem e*cere. Respondendum per 'n. Nouo modo artem medicam quarunt qui calidum , frigia
dum, humiduim, seccum simpliciter ladere homintim
Quarta dubitatio est. Aer qui homines ambit autontaminetum. Dicunt aliqui quod tacito et obscuro vitio sic disponitur, ut in nullo sensu nostro percipiatur, attamen generat Pestem . Manifestatur hoc in pecora. 'lue: o in bominibus, quando nulla eri compensatio , neq; locus interpositus, qui aliquid hominibus aut pecoribus incommodet. Cui dubitationi est respondenta non esse eamde causam, qua homines speeora contaminet Pene: bene verum est, quod aer ineptus obeneorporibus d non omnibus; iis maxime nocet, qua in coalitione malesunt disposita. Regula uniuersalis est, quod ubi n ulla en aeris mutatio, nulla terra in inuerso, nulla aquae motio, ibi nulla fieri pote III
Quinta dubitatis eri. Motus,lamen, affluxus mali disposita faciunt Pessem . De motu O lumine iam responsum est, de affluxu dubitatur. Nam ea qua inuisceribus tors concrescunt motu, lumine ct a fluxu oriri pose eonfientaneum est. Exemplιν suis animalia qua pariuntur,nirpes generant, germinant
oe fructus fiunt. Modo quando hie affluxus vitiatur secundum excessum Penem oriri necesse essit. Cui dubi
23쪽
ationi respondetur, affluxum esse necessarii ad motum, ad νisam, sed ad penem minimὸ, ne continuis esset pestis inter homines. Quod hoc sit verum manifessitatur: am Iuxus hic perciperetur odore retro, re graui, aut colore aliquoiis quod esset fortasse pestis argumentum. sed miηimὸ cognoscitur sensu aliquo; idea cum sit prster secum, nulla de eo medela fieri potest. Cum igitur affluxus sit, tamen non est ille de quo ars medica satis habet proprias administrationes. Sexta dubitatio est. An vera sit sententia, Pestis es
morbus emanis,mortalis contagiosus ta vi per eontagium disserat proprie θ principaliter 2 caeteris morbis . Et en dicendum quod non, quia etiam pii sis, σhectica morbi e sent, cum per contactum udent eorpora ijs dispo m. Septima dubitatis. Et tandem lieet posita sint tria
genera causarum proprie facientium petiem, tamen β cie perpeudetur ordo generationis eius. tria quidemoni, sed secundum commune di tinctionem duo sunt, videlicet externa, aut interna, externa quidem a violatia. ab excessu ab affluxu evastorationis: Interna vero d cibis, potibus,humoribus alteratis putridis corariosis in quibus si impetus excessus. Iuxus et Mold- tu cu cotagionesuperauerint aciet pestis causas omnino mortales, penitusq; corporibus ineuitabiles esse.
D claratio cautirum per exempla.
P Rima itaque morborum pessilentium causa sunt
ea, qua comedantur,s bibuntur ; ct ea similitervi a cum his annexa sunt. Etenim qualia ipsa sunt, ta . is de se alimentum ρυfiant aut ad Mitam aut ad mθrrem. Quare si tanta fient,ri concoctionem non admit κ
24쪽
tant,male olent, sequitur morbus. Hine en, quod si non purgetur superaddita quantitas ubi deaenerit ad summum,non habet amplius modum, nisi cum perriculo soluatur. At morbus qui contingit ab iis talia secufert signa. Tussis adest leuis o sicca, venter durusiseces continentur, corpus gravatur;*omitus, febris, urina non probe prodit. Hac inquam Omnia si patitur corpus, ct non superantur a calido, ct labor prater moducorpus afuit,dum turgent symptomata, potius es iudicia ad morte quam ad salute. Spes aute omnis in purgatione est ut inferius dicetur:et purgatio est molitia ante qua corpus corrupatur. Quod se ratus o talis en ciboru, potuηmqt,excessus, ut d calido no concoquatur, o in corpore extremῖ praestent labore,non es expectata salubritas sed interitus. quomm exitu pestis,seu pestiles morbus humit aliqua do dominatione, eo quὸd talia corpora sat facilis materia ad suscipienda pene. Secunda vero morborum causa, qua originem sumit, vi nonnulli dicunt,a caeso ideri ab aggregato omnium elementorum secundum PhilosophosJed secundum medicos ab omniu bumorum congestiones qua rn- quam elementa cum ignorentur quidsint, innotescunt ramen per primas eorum qualitates, quasunt, calidiatas frigiditas humiditas siccitas in abstracto. Ita contingit in medicina,nam cholera, sanguis, pituita, ct melancholia sunt humores secundum corporum 6stittitιones. Cognoscuntur vero per calidu frigidῶbumidum oesiccum in concreto. Et que accidentia dicuntur in philosophia, in medicina innotescunt tam quam sub Iantiae,qua sub alio nomine vocantur humores. Insuper quemadmodum ex elementis fit mixtis.s siecundum mιxtionem miscibilium alteratoria unio, . . ita ex humoribus temperamentum. comulta ta his qha /is ri uti
25쪽
1A DE PESTE. illis est sympathia ct antipathia, quia ct ad mortemer ad vitam disposita sunt; media tamen sanitate, aut agritudine, putrefactione, corruptione, contagione, Pene. Insuper haec omnia tam philosophice rararata, qua medice dictasunt ita existentia, ut qus ex ksdem fiat, per tempora νenientia alterationes pati necesse est. Ideo maiorem Nim ea omnia habere dicendum est , quam cibi spreus;quia cibi et potus cum sint eorum materia, potius pati quam agere posie dicuntur, ambo tamen currunt ad temperamentum, quando simul ad unitatem coeunt. areando vero inter sese maxime opponuntur, aut intemperiem pariunt aut dissolutionem.
Ad temperamentum autem conferunt,quand6 naturaeonsentiunt inter se ita , ut frigidum sit pabulum calidi. humidam sicci Ad intemperamentum vero de-eidunt,quando inter sie di dent laborem torpori praenaut ita. ut disioluatur illud temperamentum, in quo per unionem coierunt; id quod te Liatur πιρρ. dicens, quod ea csto obvenit principium, si ineptum fiat in homine , Iuperat aliquid humoris, ct velut ad morbum calefacit, ct frigefacit prius se fieri contingit. Calidi. ita est; si calescit bomo a Ulo, turbatur humor omnis in corpore calescens. Quod se purgetur homo humore illo tui bato secernitur quantum eius plusquam commodum est redundaris. Quare quisquis csto turbationem acceperit,s morbus fuerit pIurimus in principio siente turbatione potest deuenire ad locum ubi plurimus esse possi. Verum in turbatione 'aciosa capacitate siente secretus diurabitur, o calefacit corpus : aut alia parte corporis firmatus una eqm alio humore cilquo est in alio loco, dolorem ac calorem exhibet. Qui mero calefactus est locus insuper etiam reliquum corpus concalefacit,s ex hoc febris oboritur; quae obori
26쪽
DE PESTE. 2stur magis a bile pituita, sanguine. In quibus si per
ωim aesto fiat excessus, non est mirum,quin sequatvr aut putrefactis,aut contagio. Sed disser At haec inter sie, nam putrefactio eu ad dissolutionem, contagio veraro ad generationem. Et quod de calido dictum est in
testigi potes de frigido, humido oe sicco secundum
eam analogiam quam habent ad humores in corpore hominum. Tertia tandem morborum causa ab Hypp. vocatur
violentia, ab aliquibus Uyuxuria nonnullis impetus seu excessus. In quibuI omnibus vir qusdam est comunis s esto et humoribus, communicata secundum corporum receptionem. Attamen violentia aut est magna, aut parva, aut maxima: Parra violentia habet paruam causam, ideo facile medelis exolvitur: magna
vero quia loca udit principalia di culter admittit
medicamenta'. maxima tandem quia nullo coerceri potest iudicio M s nullam admittit curationem. dicen re opp. Deploratis mali tonctiiij en, ea remedia adhibere, quae sanisfactis plurimum contulere. Quare violentia haec tamquam communis causa cum bum ribus f cum isto secundum moderationem facit morbos, qui curari possunt. Secundum vero excessum facit putrefactionem ct contagionem in qua morbi di*cοι rer sanantur; at secundum impetum generat dissolutionem O mortem. Itaque in ea violentia in qua con .ringunt morbi aut contagiose aut lethales aut dissolu. tiui, locatur pestis,de qua modo habetur sermo. QNaeq;s recedit a magnitudine s accedit ad paruitatem facile vincitur:quando vero intenditur ad impetum nulla, en medicabilis arte.
27쪽
Quomodo pestilentes causae grassent ut
corpora, & contagionem inducant.
Omes itaq; pessiletes cause penem faciunt, ubi
secundum excessum habe t contagionem. Sed quomodo pestis grassetur corpora effinquirendum: σprimo loquar quomodo a calo secundo quomodo ab humoribus , tertio quomodo a violentia. De quibus licet nonnulla verba supradicta sint pro declaratione causarum secundum exempla,nunc vero clariori oratione manifectabuntur, quomodo corpora grasientur percontagionem. Aeritaq; qui nos ambit quando vitis aliquo contaminatur, duplici modo cognoscendus est raut secum portat νitium tacitum obscurum,aut tale vitiumsensu nostro percipitur. Obscurum vitium, ut dicunt nonnulli,manifestatur in pecudum lae ct in uterorum animalium ortu,qua ex putri materia nascuntur. Et hoc praecipue contingit, quando neq; illa habent aliquid quod incommodet. Posset quis dicere , talis aer obnoxius visio aliquo,licet commune elementum set, tamen ob tale ritium omnibus corporibus non obest, nocet autem male dispositis. Enimuero pestilens aer non fit nisi seoundum excesiu viti, ob violentiam, qus contagionem pariat, in qua magnum existit periculum. Dicet iterum aliquis, ubi nulla euaeris mutatio,ibi nulla pote II fieri generatio, atque secundum hunc modum dicimus aerem vitium contrahere . R pondetur contagionem fieri non posse ubi nulla est mutatio ; propterea medici ct ij qui periti in rebus naturalibus fiunt, fatentur illud vitium maxime oriri in aere, ob excesum eius violes, tia, qua
28쪽
kntia, quae generare potest, vel sit causa generationis Penis contagis . - t aliquis, scio quod ubi nulla terra inuenis , ubi nulla aquam otio , vitium est etiam prohibens generationem .uusd autem vitium sit ignotum declaratur, quia nullam de se facit mutationem ct violentiam. Sed respondetur, quod tunc maximὸ sensu nostro percipAtur quodnam νitium sit, quando ulum iden aggregatum omnium elementorum per quamdam evaporationem ineptum eri , ct violentiam parat, unde orirι poten Peniς, o contagio. Atque hoc totum patet exemplo simul ratione. Etenim quacun ueὸ visceribus terra eoncrescunt, ut alias disium est, adiumentum ab aere Ascipere consentaneum e R. Siso animantia pariuntur, stirpes geminant f f eius fiunt. Contra vero quando vitio aliquo con trasto aer ineptus est O obnoxius, atque violentia eius seeundum excessum ὰ corporibus percipitur sentitur, tunc necesse en eorpora aut putrefieri. aut contagi6ὸ in penitentem luem incidere. In fiat etiam aliquis adhuc dicens; vitium hoc obscurum est, quia. non videtur, nec sensu percipitur, ut alias dictum est: etenim antequam Penis innotescat,quis eius viarium percipitλ quis contagionem sentiti fortasse odor teter grauis, turpis color sunt argumentum vi int j Pestis ζ nequaquam . Imo aliquando Pestis in aere puro, tenui, frigido, qualis en in moto-βi s asperis locis; in tranquillo sepe vebemenso infesta visa en . Nee inquam tale vitium coisIηοscitur quando Penis Oritur in locis humidi ismis, huic malo obnoxiis, obiectisque eorporibus ννμalia sunt puerorum oe mulierum. Propterea fata οὐ plures Medicos aduentus eius , quia ex ptu
29쪽
ribus pauci cognoscunt itium unde ortum sit. Ides tamquam obscurum s imperceptibile curationem nSadmittit .s quam habet non est viiij sed eius rei, quae tali vitio assecta est. His itaq; omnibus rationibus sententiisque responderi potest per hanc conclusemem ;Inter agens passum se nulla est restientia, agens quasi obscure imprimit formam, sec patiens quassa
obscure eam recipit. Hoc inquam Ορus quasi obscure aperitis in rebus naturalibus peνcipitur, oe vocatur motus, sine quo res naturales esse non possunt. Sublato enim motu nulla est a tio. Ita dicendum de medi
cis: si quidem illi qui experti sunt in re medica facile
apprehendunt, cognoscuntq; unde principium causa viiij. Quare νbi vitium iam contratium est, ct tamquam venenum inuitum, illico alterat, turbat alienas qualitates Exempli gratia vitiatus aer facit, visolset decolor, nebula crasu, noxis status hiens humidiis, si per multos dies resederit. Quare se vitium aeris ab hominibus hauritur, tunc animus mae rei. spiracula arteriarum, venarum cutis, ct se qua alia in corpore hominum via est ad cor usque insinuata, corrumpitur,obLIruiturque. Et quod dictum est de aere vitiato in particulari 1ecundum analogiam intelligendum est de csto secundum aggregationem: quando ineptum D tum ad contagionem secundum eam violentiam de qua verba fecimus, sic est disposithmo obnoxium. Et hic est modus, quo virtutum seu ineptum celum una cum qualitatibus secundum violentiam ct excessum in contagione consentit in Peklem. Cognoscιtur autem talis in ritudo oe vitium, quando moderationes corporum peruertuntur,re fra non
seruant constantia buam, loca inhabitabilia fiunt; consuetudines s atates non distinguuntur: sed una ea omnium
30쪽
omnium calamitas; ct tandem situs, rigor, humor, siccitas insolita,atque Uli crassities, tenebrosis ac denses plena vaporibus, contagionem smul θ Pellem
Secundo grassatur Periis eorpora ob cibos O potus, s ob annexos humores quando ineptisunt, θρ-
cum vitium contrahunt. Etenim tam hi quam illi υbi non sint naturs congeniti s non purgantur , tamquamale olentia putresunt, si excessum patiuntur disponunt corpora ad Pestem, modus autem bis talis est. Aucto ealore in re putrida succenditur putredo utrescentia vero postquam ardorem in uniuersum corpus di minauerint, illico cotagiones emerseris qua in
notescunt quando febres fiunt pestifera , tubercula mortifera, bubones mali, ct papuls indecentes,atque hunc modum serpendi corpora describit Avicenna dicens,postquam temperatio spirituum labefactata eLI, in humoresq; putredo recepta, vires omnes innrumento,quod commodum en,priuats, affliguntur, ct ad officium languent; tunc succi corporis esseruntur, σquod tenue est in ipsis discutitur,quod crassum ct cJ- pactum e R,Mret. Venenum autem seu vitium Periis quo νis prorumpens, cum in partes principes impetu fecerint, quoniam tantam molestiam ferre non possunt ab ijs ιn emissaria sua protruditur:illhuc vero copulsum ac veluti inculcatum moratur; ct quia nihil perstatur deterius fit, ct alios deinde humores deuorast non minus prauosoed longe magis putridos, a quibus earbunculi Iurpetes,phlegmone, erysipelata, s gangrena oriuntur.
Tertio loquendum en de violentia, qus tempore Pesis maxime cognoscitur. Exemplum quidem spiritus est, qui impetum faciens inter continentia, ct conten-