장음표시 사용
71쪽
lapides , acque Offa, reique alias caeteras, quibus signa consueta sunt, & numinum simulacra constare. Qui argentum, aes, aurum,gypsum,ebur,argillam Ueorum in numerum referat. Videretis Deos , quos exterior leuitas lenocinio fulgoris augustat, laminarum flatilium esse crates, particularum coagmenta deformium,a ruinarum casibus,& dissolutionis metu, subscudibus,& catenis, uncis, atque ansulis retentari, interque omnes sinus, commisturarumque iuncturas plumbum ire .uia fusum. Suidas in vocibus. θάς αρης, mi θ
Martem colunt. Simulacrum .eius est lapis niger quadratas, sine figura, altus quatuor pedes, latus duos, situs in basi aurea. Clemens Alexandrinus in Protreptic. Iunonis Citheroniae in Thespia simulacrum este scribit λπέμμον κυώμαένον, flgit excisium. In Icaro Dianae simulacrum , Uλον ὐκ ἀργμσ-μ ,Samiae Iunonis, πιις,tabula,seu affer. De glutine , quo tabulae statuarum coagmentabantur. Prudentius tib. I. in Symmachum r-- Moliis si brattea nysum Texeris infido rarescit glutine siensim.
cuius simulacrum est lapis quadratus. Multi barbarorum inopia,& artis inscitia montes Deos nominant , & arbores inutiles , de lapides informes. Apud Solinum Scythae pro simulacris enses colunt.
72쪽
Varro ait Romae Martis simulacrum fuisse hastam. Arnobius lib. 6. Cum PetasO gnatus Maiae tanquam vias aggredi praeparet. Liber membris cum mollibus,& liquoris foeminei dissolutissimus laxitate. Cum pileo Vulcanus & malleo. Arrian. lib. . Asert. DicI. Si autem ita surdus & coecus est, ut Vulcanum non agnoscas bellulum fabrum,
pileum videas in eius capite. Vulcani statuae praeterea vi eqωυα dat Arrianus,cincticulum. Arnob.&fabrili expeditione succinctus. Simulacra autem gypso & glutino compingebantur. Prudent. lib. I. in SVmmach. - Sacratumque domi lapidem consiuere panum Deflarat, matremaue illic pallire precantem.
δ&κ humeris positim nutricis, triuii ct ipse presis silicem labris.
Deos suos prophani stantes, sedentes,vestitos, nudos formabant. Porphyrius, ἄνεά-- χημασν --φοροις, ι mnem υ θέθαις τε, 6 μασε σι ι ἀμφιιι π.Arnobius lib. 6. in sedentibus stignis Deum sedere dicendum est. De Scobinis Tertullian.1n is pologet. At in Deos vestios per omnia membra validius incumbunt asciae, dc runcinae,& scobinae. Minutius: Ecce funditur,fabricatur,scalpitur nondum Deus, ecce plumbatur, construitur, erigitur. Nec adhuc
Deus est. Ecce ornatur, consecratur, oratur. Tum
postremo Deus est. Verba enim habuere peculiaria quibus in Diis suis fingendis uterentur, radebanis
73쪽
bant, caelabant, sculpebant, MccludLbant, scalpebant, ducebant, decoquebant, infundebant. Statius lib. a. S luarum, Si quid adhuc vacua tamen admirabile visu Phidiaca rastra manu . i : Proprie radebant ebur. Idem Sstiuar.
Artificum veteres agnoscere vultu . . minant qua marmora calo, .i H.
Praxitelis, quod ebur Pisao possice rasium V, Guod Pol cistais visum est spirare caminis. De caelando, Silius lib. D.
Pondera calari fulgent antiquitus auri. Apuleius Florido primo: Alexandrum Pyrgoteles aere duceret, Apelles coloribus delinearet, Polycletus caelamine excluderet. Plinius lib. 7. cap. 37. Lysippum pro Polycleto posuit .liis verbis : Ne quis ipsum alius, quis Apelles h pingeret, quam Pyrgoteles sculperet, quam Lysippus ex aere du
th sis. De interpolando Plautus in Amphitruone rati homo me interpolabit, meumi os Inget. lDenuo de scalpendo marmore Cassiodorus lib. 7. v gis. Instructor parietumiuealptor marmorum, aeris fusior,camerum rotator,gypsiplastes, musiuarius. De sculpendo Horatius lib. a. sat r. 3.
Quid sculpium infabre, quid fusum durim.
De excudendo,& ducendo Virgilius 6. MEneidas: Excudent alii stirantia mollius ara, Credo equidem, vivos ducent de marmo e vultu . .. Horatius:
74쪽
Edicto vetuit, ne quis A praeter Apestem, Pingeret, aut alim lasippo duceret aere. Apuleius Furida primo: Polycletus aere duceret. De infundendo,& inurendo Tertullianus in Aρο-hget. Quod luto fictum, vel aere infusum, vel la-ἴide incisum, vel cera inustum, vel pigmento illum. Persius sat r. a. de cEdendor Si tibi erateras argenti, incusas pingui Aura dona feram. Virgilius lib. I. Georgici- lapidemque reuertens Incuseum. De percutiendo Lucanus: Primus Thessalica rector telluris Iolchos.
In se mam calida percussit pondera masse. De sculpendo Prudentius lib. I. in SImmachum: --- non sicut sim tor ab aris Rudere duorum confiuescit fetera massam. De fundendo idem t& μre viaiam trinioris Hereulis
Habefactuν rigor auri soluitur anu, Tum glaeies atru flamma deuicta si uestit. Idem tib. 3.
Flammeus ardis tibi ferram percoxerat igni, M alat innis ferisntibus in loca terraconeaua, conueniem argemi mus . ct auri.
Sratuas igitur & Diis, & viris praestantibus posuere. Tertullianus in Ap uer. Philosophi statura,& salatiis remunerantur. Illis statuas diffunditis, imagines inscribitis , titulos inciditis in aeternitaLem,quantum de monumentis potestis. De animando spirantes imagines dixit Martianus Ca-
75쪽
pella lib. I. Mercurius celebrat mirabile praestigium,elagantiamque pingendi, cum vivos etiam vultus aeris, aut marmoris signifex animator i spirat. Thusci primi statuas spirantes inuenerunt, apud Plinium lib. 34. cap. 7. a. & Calliodorum lib. 7. Wst. Is . Conspiciet ex estis in aere venas, nisi quosdam musculos tumentes , neruos quasi gradu tensos.Mirabitur sormis equinis signa etiam inesse feruoris. Crispatis enim naribus, ac rotundis, constrictis membris, auribus tremulis credet forsitan cursus appetere, cdm se metalla nouerit
Quod Pol istau visium est μευ caminis. In statuis adhibita lima, plumbum, mallei, glutinum. Tertullianus in Apologet. Ante plumbum,& glutinum, & gomphos, sne capite sunt Dii
vestri. Prudentius lib. r. in Smmachum rSi formam statua lamnis e misit ahenis li,
Lima ferens. Item r --am.- magna vi triumph.
Nuneia suffuso Agunt vestigia plumbo. Sidonius lib. q. epist. de tribus plasticae generibus: Apellem penteillo, Phidiam caelo , Polycletum
malleo superat. Arnobius lib. r. Venerabar nuper simulaeta modδ est fornacibus prompta,in incudibus Deos , & ex malleis fabricatos , elephantorum ossa,picturas, veternosis in arboribus taenias. Qui ab signis inertibus, atque ex vili silmo formatis luto. Lib. 3. Simulacra etilissimi esse formas luti. Minutius: Deus aereus,vel argenteus iis immundo vasculo,ut saepius factum est AEgyptiorum Regi, eonflatur, tunditui malleis, in incu-
76쪽
dibus figuratur. Adludit ad Amasim Herodoti,qui
ex matula argentea Deum fecit, aut Dei simulacrum. Romae suere in priuatorum aedibus antefixa. Vitruvius lib. I. Ipsarum aedium species sunt variae , ornanxque signis fictilibus, aut aureis inauratis eorum fastigia Thuscanico more. Festus: Antefixa dicuntur , quae ex opere figulino tectis inguntur sub stillicidio. Liuius lib. 34. Antefixa fictilia Deorum Romanorum. Lib. 24. In qde Concordiae victoria,quae in culmine erat fulmine icta, decusIaque ad victorias, quae inantefixae erant. Equestres statuae dicuntur turmales, Ciceroni lib. 2. de orator. Turinam statuarum equestrium dixit Velleius Paterculus. Diogenes Laertius Pythagorani Rheginum statuarium scribit primum pro
portiones obseruasse, ανδει τοποιον --rv δε αυτα
ι συμμετει vi Nero statuam Deae Syriae aspergi urina iussit. Iuvenalis: Cuius ad e giem non tantum meiere fas est. Arnobius lib. 6. negat simulacrum esse,quod non pariles lineas'principaliore traducat.
C A P V Τ X I X. . AVrea statua prima omnium nulla inanitate,& antequam ex aere aliqua illo modo fieret, quam vocant Holosphyraton, in templo Anaitidis posita dicitur. Direpta-Antonii Parthicis rebus. Hominum primus & auream statuam,&solidam Gorgias Leontinus Delphis in templo
77쪽
sibi posuit, septuagesima circiter Olympiade, ait
Plinius. Argenti usum in statuas primum ad honorem Augusti transiisse falso existimant. Triumpho enim Pompeij Magni translata est Pharnacis,
qui primus regnauit in Ponto , argentea statua, item Mithridatis Eupatoris,& currus ait rei,argenteique. Valerius Maximus lib. 8..cap.νθ. ait Gorgiae statuam auream ab iniuex a Graecia positam. Cicero bb. s. de Oratore . inauratam fuisse ait, non
auream. In pauro caelando inclaruit nemo , in aris
gento plaerique, praecipue Mentor. Proximi ab eo in admiratione Acragas,Boethus, Mys,Calamis,&Antipater,qui satyruas in phiala grauatum somno collocasse verius,quam caelasse dictus est; be circa Magni Pompeii aetatem Praxiteles, Pytheas, cuius Vlysses, Ic Diomedes erant in phialae emblemate, Palladium surripientes. Hanc artem subito ex leuisse scribit Plinius. Romae simulacrum ex aere,inctum Cereri primum ex peculio Spurii Cassis.
Transiit a Diis ad hominum statuas. Antiqui tingebant eas bitumine, mox auro integebant. Statuariae autem quinque genera fuere Tomice,quae
lignum, eburque secat; plastice, quae argillam 3 paradigmatice,quae gypsum; colaptice,quae marmor, & lapides; glyphice, cuius duo sunt genera: chymice, quae metallum fundit ; agogice , quae scalpendo format, idque vel per anaglyphicen,
cum imagines sunt retusae, vel encolapticen, climcaelatae.Plasticen Dibutades Sicyonius figulus primus inuenit,Corinthi filiae opera,quae capta amore iuuenis, illo abeunte peregre umbram ex facie eius ad lucernam lineis circumscripsit, quibus
Pater eius impressa argilla typum fecit, & cum E e 3 caeteris
78쪽
caeteris fictilibus induratum igni proposuit. Sunt qui in Samo primos omnium plasticen inuenilia
Rhoecum , & Theodorum tradant, multo ante Battiadas Corintho pulsos. Dibutadis inuentum est ruesicam addere , aut ex rubrica cretam fingere,primusque personas tegularum extremis imbricibus imposuit, quae inter initia pro typa Vocauit, postea idem ectypa fecit. AElianus lib. I .
Statu-,st imagines, quin plastice fingit, non scitanter
spectare Ioleo. Hominis imaginem gypso e facie ipsa
primus omnium expressit, ceraque in eam formam gypsi infusa emendare instituit Lysistratus Sicyonius, frater Lysippi, hic & similitudinem reddere instituit. Idem de de signis effigiem exprimere inuenit. Crevitque res in tantum , ut
nulla signa,statuaeve sine argilla fierent. Quo apparet antiquiorem fuisse hanc scientiam, quimfundendi aeris. Plastae laudatissimi fuere Damophilus, & Gorgasus, ijdemque pictores. Marcus Varro tradit , sibi cognitum Romae Posim nomine, a quo factas Romae uuas,item pisces, ita ut non sit aspectu discernere a veris. Laudat & Pasitelen, qui plasticem matrem statuariae, scalpturaeque , & caelaturae esse dixit: & cum esset in omnibus his summus, nihil unquam fecit, antequam finxit. omnino ita statuo , AEgyptios, Graecos , Italos , caeterasque gentes in artibus procudendis prae Iudaeis infantes fuisse. Negat Plinius bello Troiano pingendi artem extitisse, ostendo ante bellum Troianum in Iudaeis multis annis & sculpturam, & caelaturam,& picturam,&plasticem.
79쪽
plasticem, caeterasque artes fuisse. Iosephus M. 3. caly. Io. In omni picturae, ac caelatur e artificio Bezelelum,& Eliabum principatum tenuisset tem'
pore Moysis ostendit. Sed disertius Moyse. ipse
ia nitam c. Ecce vocavi ex nomine Beseleel, ct implem eum liritu Dei, sepientia , ct scientia in omni opere ad excogitandum quidquid fabrefcri potest ικ
strue lignorum ; dedique ei socium Ooliab, est in caris omnis eruditi posui sapientiam. Cap. 32. Aaron cum accepisset inaures aureas uxorum, & filiarum populi Israel, formauit opere fusorio, fecit ex iis vitulum conflatilem. Vide quot seculis ante Troiana saecula ars fusoria aeris , & auri fuerit, quae pars est statuariae. Immo & apud AEgyptios suir. Effigies hominum non solebant exprimi nisi aliis qua illustri causa, ob perpetuitatem merentium,
primo sacrorum certaminum VIctoria , maximeque Olympiae, ubi omnium, qui vicissent, sta tuas dicari mos erat. Eorum vero, qui ter ibi superauissent,ex membris ipsorum similitudine expressas, quas iconicas vocant. Athenienses haud scio an primi omnium Harmodis, re Aristogitoni tyrannicidis publice posuerint statuas. Hoc actum est eodem anno,quo & Reges Roma pulsi. Certe Romae iam olim viris de Republica bene meritis statuae senatusconsulto decretae. Praeter Cereas in atrio imagines aliae foris erant, circa limina animorum ingentium a fixis hostium spoliis ; quas nec emptori refringere liceret, ait Plinius lib. cap. 2. Seneca epist. 63. statuam com S e 4 Liacm
80쪽
memorat δρυφορον, orit Vlpianus ad Demosthenem in Leptinem :ε- ην πή λυπιοις τους κεργυς πιλεως λαυανι ν δὶαφορους παάς οῦ χαλκώδεω κίνα. Athenis moras erat, ut benemerita de Re publicaaceiperent varios honores, aut aream statuam. Iustinus a. Apologet. 6. ms νι HI . so γ-
φυρων τ nzειγ. Simoni Deo statua posita inter duos pontes Thriae. Symmachus epist. 21. lib. io. Senatus
impatiens dispendij sui solatium petit de honore
virtutis, vestrumque nume n precatur, ut virum nostra aetate mirabilem statuarum diuturnitas tra dat oculis posterorum,quia Ornamentis bonoru mincitatur aemulatio, & virtus aemula alitur exemplo honoris alieni. Hinc factum est, ut rusticis adhuc seculis optimi quique ciuium manu, &arte formati in longam memoriam mitterentur.
Apuleius lib. 3. Miles. At illa imaginem defuncti, quam ad habitum Dei Liberi formauerat,diuinis percolens honoribus, ipso se solatio cruciabat. Statius in Epicedio Lucani: si solatia vana subministrat lim qui simili notatis avrs
Stratis pranitet. incubatque somno. Eunapius in Proarebis, cui ώθια- ην διαπι ι μαπητον, statuam facientes aream aequalem. Artemidorus lib. I. cap. s 2. χαλκειοι ει ὁ ελ. Θερων Matra Θενθ, area ima ιnes ingenuorum ponuntur.
Scipioni Africano in cella Iovis optimi Maxim. statua posita est, in curia superiori Catoni. Vide Valer. Maximum lib. 8. cap. I s. florari 3. Apuleius, libello misso per quem postulabat locum celebrem statuae meae, qui in illa sanistissima curia aderant, ta libenter decreuerunt omnes locum statuae.