Observationum medicinalium libri tres, quibus omnium morborum signa, et quae de his haberi possunt, praesagia, accuratissime pertractantur / Opusculum aureum ... nunc ... emaculatius ... luci datum; ex Musaeo Bernh. Rottendorff [With preface by Rotte

131쪽

ii toici NAL OB SER. sufflavus, floridus, spumosus,atq; ei qui arte itis inest simillimus. Fere autem sic inc lit, ut patefactam venam repletio corporis latque gravitas antecesserit, nullus comitetur dolor, agilitas effuso cruore sequatur. Etenim haec vacuatio, saepe forminis , quae

compressis menstruis aegrotabant, levame,

auxiliumque mali attulit sine ullo vel viceris, vel tabis metu. Sanguis quem pulmo fundit omnis spumam, ut proxime dixi,ha bet, &sicut in alta tussi, ita nullo dolore effertur. Quia basipera ducitur arteria, etsi

interdum et lana spumat,dolore tamen non

caret, idemq; exiguus est ,ο parva tussi, majore i screatu pellitur. Multa ac vehemens tussis est, si sanguis clocis trahitur pectoris profundiorib as , ut in teris pulmonis

inflammatione minor autem , si a superis.

Iam etiam quia substantia pectoris sanguis venit, subniger est, crassus , grumosus cum paucula spuma, isq; non abundanter, at sensim vehementi sollicitatus tussi prodit ipse locus qui asticitur dolo tem habet, qui dolor per somnum etiam increscit Minus iste casus periculorum , quam cruor a

pulmone redditus, habet. Expeditior enim sanatio est, quae si non fit, victis inde non aeque malignum nascitur quod ipsum si in pulmone est,&tabem &hecticam febr dc marcorem, mortem affert. Verum nim

132쪽

'glicans atq; grum osses sanguis tussi reiectus, k no semper proficisci a thorace videtur P ltest enim subi nupere naribus in fauces, dcl hinc in pulmones lapsus est, forma hic gru- lini adiplici. Qui sanguinem spuit, is si in la- tus infirmum decumbit, impensius id face- re consuevita Vbi vena intus sauciata est,

probeq; coaluit, saepe iterum ijsdem caussis rumpitur, quibus rupta prius fuit: quod ubi incidit, protinus cruor prodit, isq; affatim saepe es ut vomitu quodam profusus hominem repente strangulat: aut certe in pus crassum atque multum putrefactione versum tandem tabe occidit. Recte enim iudicavit Hippocrates, si sanguis insuperiore funditur ventriculum, debere non necessa rio in pus verti. Nullus medicinae locus est, si sputum cruentum ab eroso esse pulmone

coepit avenae autem ruptione, si quide inter principia occursum est, dum recens vulnus, inflammatione pure caret, observatum est se udam saepe valetudinem Ontigist e. Neq; enim simplex venae ruptio tabem excitares modo reliquus pulmo sit in- . teger potest. Is enim propter dimanantem L ex rupta vena in se anguinem vi, tam csa- cit asscitur. Semper autem sanguinis spu ia, si diu tenet, ut tabem transit staque rei tu

i Hippocratem animadvertisse video , post

133쪽

ti MEDICINAL OB SER. Prox inium est pectoris suppurationem .

S pM . quam Graeci εμπυημ Vocant, proponere. Ea has notas habet. Febricula alsidua, languida, incerta, sicca, ac Vere hectica tenet, eaque interdiu levior est , noctu increscit:

sequens tussis, validaq; est, qua nihil tamen

excluditur: multus etiam sudor toto corpo

refunditur, poliquem interdum aeger m- horrescit dolor item varia loca pectoris a Diicit: nequens spiritus, vehementerim peditus est, sic ut praeceps sermo, d multis p artibus in t eici sus itaque nares etiam in ter spirandiana arctantur, fitque et has du- isti ac is sibi his. Ad haec maxillae rubent, manus pedes iti calent, S in his adunci ungues fiunt, summiq; digiti ubi manum pio- movit pallent. Semper autem cibi urget fastidium quo assumpto gravius esse corpus incipit. Tullis, ut proxime dixi, sicca st, ni si quod ubi suppuratio erupit, humida fiat, pusq; fundat modo purum,mo b faeculentum.Talis esse etiam solet, ubi pus ab ulcere pulmonis intus colligitur. Pulsus incipiente

suppuratione inaequalis est, di sine certo Ordine,&per omnia hecticus. Confecto pure, si paulo aequalior. Rupta suppuratione, latior, tardior, rarior, languidior. Vbi vero sub hoc morbo ad extrema ventum est, o

tum corpus sudoribus dissiuit, in pedibus tumores fiunt, ij similes, quos facere hy drops

134쪽

urobs solet aut certe toto corpine pustulaetoristur. Quae suppuratio ab angina,vel a pulimonis inflammatione nata est,fere trunq; pectoris sinum qui mediastino distinguitur occupat. Quam autem latus inflamma-ltum fecit, ea illam solummodo quae assici-itur regionem praehendit. Sed quoniam de illisce suppurationibus abundὰ dictum suolloco est,nunc eas sequamur,quae feri etiam

aliis de caussis possunt. Ergo si e capite pia ituita destillavit, ct initia huic invaletudini pr buit:primum quidem,ea sere latenter in

pulmonem lata est,tenui cum tussi, sputo liquido,praeterque morem salsior inteliquae levis interdum iungitur calor Interpo lsito tempore exasperatur pulmo, ab in-lhaerente ac turescente pituita exulceratur, i simulque gravitas oriturii pectore, dolo que ante, retro, iamque magis corpus in-:calescit,totumque impotens fieri, exte-milari incipit. Spiritus etiam tum cum sibilol quasi per arundinem trabitur. Et quidemuo magis inueterascit morbus eo pus sincerius excreatur, magisque febris invales icit,&tussis, sitisq; vehementior est. Inte dum ingens cibi aviditas, inter tu vini meraci est. Nec raro sudoribus aeger diffluit. Tandem autem pedes intumescunt, aluus inferne turbatur,sputum retinetur, atq; ho

mo moritur.

135쪽

Mroic INAL OB SER. Qui sic laborat, is fetu intra annum cor

ruptus ea. Sub eo tamen casu, expectanda bona valetudo est: si prius pituita,quam ad pus ventum sit, expuitur aut si intra vigesimuni diem visere fit intus maturata tum quoque sputo eliditur. Nisi enim haec ista continguiu vel tabes exulcerato pulo mones eqii solet, si acris est humor , vel

certe Asthma, signavus atque expers mordacitatis est. Porio fit etiam non rar b,ut pituita de capite illapsa ad latus , membranis interclusa,adglutinetur,atq; suppiaret. Quocasiis latus, ut plurimum,exardescit spiri lius multus est vox auca sit, qua parte cor lporis morbus est ea pectus paulum in cur lvatur: tandem pedes,genuaq, intumescutit, interdu hortores incidunt saepe copiosi sudores:semper imbecillus homo est, Mo

do calidus esse mod frigidus depraehendi

tur: ungues etiam conti aliuntur aluus

calescit ortaq; praefocatione, vel certe viribus exhaustis, mors in cubit, nis rupto abscessu mulio prius, quam hae notae cernuntur, pus Omnes puto vacuetur. Caeterum si propter ruptam venam facta exulceratio pulmonis , atq; puris collectioicst,haec signa comitantur.Sanguis pals confestim spuuiar, pars in pulmonem fusa computrescit,&in pus vertitur. Post sanguinis namque sputum , ut superius retuli, piari; si uo

136쪽

LIBER SECUN DV s. rasum est. Interposito pacto,alias pus sinum, alias cruorem istum aliquo per tus fertur. Qilbd si autem grandior, reple-que 'ena est , sanguis intellium magnata effunditur, atq; hinc crassum pus exatur. Huiusmodi casus iuniores citius larhedit,gravius assicit,& citius tollit, qua hi ores tametsi virosque succumbere iux-inecesierit: utique sit vetus iam malum est,riisq; incipitam cicaput vi corpus tabeonsumi. Similis etiam suppuratio fieri a

lnere potest, quod aliqua parte in pectustatum est. Sanguis enim in vacuit pectoris apsus, non potest in pus non veris. Itaquelem incommodum non sine caulla etiam eluitur,ubi sauciato pectore foris latum,on iteri interjoi parte sanatum vulnus

Haud saepe ven pulmonis atque lateris,luibusdam veluti varicibus occupantur,amq; irimu quasi acutus quidam incidit pactus,ad quem tenuis dolor& tussis arida quuntur. Vbi iam diu vitium visit negle- auitia est, modicum sanguinis, eiusque sub-

igri si e pectore morbus est' expuitur istinc idem maiore copia sincerissimus vetita post hunc, pus ipsum, unde tolli ho

in inem , ut insuperioribus casibus mora iratum est, interposito tempore coiitinkit. uncin genere de suppuratis haec addam.

137쪽

ii Maoici NAL OBsER. auditur trepitus, scire licet,hunc ipsum minus habere puris faciliusque pirare,d melioris coloris esse. Cui autem nullus fit stre- .pitus rupto iam pridem abscessu,verum ingens spirandi dilucultas est,&vngues livescunt. is putescaret,ac brevi petit. Quod la- .

tu pus nabet, id, gra ius recalidius est: ubi in id quod sanuna est cubatur , malo tussis,maiorq; angustia, dc gravitas est: ubii. autem in infirmum aliquis decubuit, unal

haec ista,quae proposui,minuuntur,tum me lior sequitur somnus, magisque materia Almaturescit,&expuitur.Febres intermittentes suppurationem secutae,cum multis esse sudoribus consueverunt suppurare dolo- , res iuxta praecordia, pulmones,periculosum est Fereque sequitur, ut cum omnis 5- .gus tumor ad suppurationem spectet tium .is maxime, qui his locis inhaerescit. Si quum I

uritur aut secatur aliquis propterii sic mor- . bum, aut universum,semelq; effluxit, certa

mors sequitur.Quod sit paulatim moderatis portionibus emissum subcruentium est,uel lixidum,vel viride vel nigrum, itemq; coenosum pariter ac foetidum aeque certum perniciei indicium praebet,magisque,si una etiam syncope comitatur Sperare salutem

id iubet, quod sub viribus non infirmis purum, album,&aequale est. Sollicitato in pectorς permultam tussim pure, si nihil tamei eius

138쪽

Liar Saev Nnus. ITvis redditur homine iam tum imbecillo, tortiferum cst Pereundem morbum,si 'm quis rectius liabere videtur, sputum creat graveolens, maximeque ubi carbo ibus iniectum ignitis est, hunc mali reci-iva occidit. A puris sputo tabes,&fusa a Ius,mortifer iunt. Fere autem qui reliquatrie anni traxerunt, eos Autumnus tollit.

Proxima his viiij tabes est,ea scilic. 'ar a M. ulceratum sequitur pulmonem, cruenis excreationibus succedit, Graeci phαν' locant ubi ea incipit, ire tuens tussis est, α iturum me dolore cruentum, idemq; post

ordidum ac mox vere purulentum reddiar. Tum corpus e tenuari incipit, assidualue, atq; hectica se bre assici, quaesumptis pulis, per noctem invalescit per vehe-

nentes labores,aut tushi, vostram sanguis tonnunquan inter puris puta excreatur. ibi crescit malum,perniciemq; propinquali natur, summum urget cibi fastidiu, cre- it potionis desiderium , oculi concavis- u. nares acutae, tempora collabuti ripulae foras veluti ala prominent summa:choris gravitas estius iniectum carbonitiis vel per se foetet: curvi,pallidiq; unguestunt: capilli excidunt. profluit aluus:pedes la tumescunt: pars subinde aliqua putres stipulmonis exit sputum penitus suppri-

139쪽

g εDIO IN AB. OB SER. Ah, certam aegrotis perniciem affert, ei

dici mo octavo, d tricesiimo quinto temeedi Corpora autem citra assiciuntu erici apreis pectoris , colli longioris i sis apulet macrae promino sex, sant, si frequentes destillatior

iis hi malumitalcitur a me, d occi ait Pueri facilius caeteris it ramur. Ex alijs minus convalescunt,&vitistines,&hae taminat,quibus principmmoti bi retenta menstrua dedere. Feie autem homo, de quo sub hoc morbo spes habet aliqua potest, sputum excreare debet albi per omnia aequale, tum substant ia, tum cor

Iole,simileq; etiam esse id debet uod a cipite in nares destillat 'optatissipatim ei

febrem non esse . secundum est , tanturia hanceis ut neque cibum impediat, neqvi crebram fili in faciat. Bonum itidem est, coactam in dies deiechione esse atque ijsqi assumpta sunt mole respondere. Pestit racontricita aluus est , Iemque vomi frequens, ac praecipue cruentus. Cum omnibus morbis incommoda tumida pr cordia, 'in maxime horrenda in tabe sui:

signum quoq; e se solet non bonum sit,

lubricam aluum corpus pruri sine assicidii Iam etiam sputum missa im purulentumdemq; foetidum, quod habitus etianarus

140쪽

tagione in Pruciei ite sali Os labefaci at, assi duaq; febris quae opportuna cibo tempora eripit, domui tui sit mi movet, in tenui corpore certum est 'periculum ostendunt. E-que peltiferum est pus aquae , potis imum

marinae, non innatare , sed protinus adi- ω Duid e re aut id a ni ea eripui sol itum, nucspui ex toto desis se Tum enim errare mens incipit , ac primo fere abhinc quatriduo mors occupat peritque aeger ac ita aluo, ipso loquente, atq; res omnes intelligente. Quare satis anceps fallaxque in hoc morbo, novisti in tu vitae articulus est . idem malium magna ex parte a parentibus ad liberos traniit sic ut integras etiam familias veluti quodam haereditario oppugnet. In his autem, alij prius cruentiam expuunt, inde

pus alij humorem diu liquidum MLMa-

vu ac tandem sanguinem cum pure excreant:alij latenter etiam, sine sanguinis sputo, sine signis momentaneae destilationis praegressis contabescunt Tabe ver δ vel post sputum cruentum vel sine eo tandem consumitur, quisquis infirmos natura pulmo'nes, molle ' , tenellos,& languidos,&vitiatos habet. Aliqua etiam lusi debetur animadver- staso. Ea si ex illapsu fit hi moris ex capite in asperam arteriam: pulmonemque ruentis,

sentitur in ipsis fati cibus quaedam quasi ti-