Observationum medicinalium libri tres, quibus omnium morborum signa, et quae de his haberi possunt, praesagia, accuratissime pertractantur / Opusculum aureum ... nunc ... emaculatius ... luci datum; ex Musaeo Bernh. Rottendorff [With preface by Rotte

101쪽

d O MEDICINAL OB SER.

via de gravis oritur tabes , quae homine trilspacio consumit. Hunc tabem vel esse,vel instare, intercae tera indicaturina oleacea magisque id vitium timeri debet , si iam vetus destillatio, corpus tenue , atque procerum te net. Nonnunquam autem de loca septo transverso inferiora humor impetit,nempe ventriculu, cuius appetentiam concoctionemque subvertit , quae in eum ingesta sunt,corrumpit: nec rardetiam ubi is acris est, ventriculi tunicas erodit, atq; alui profluvium movet. Interdum etiam 4enas me senterii, Colon convellit. Destillationibus imagis expositi sunt,quibus, cu subiecto viscere intemperanter calido , puta corde,vel iecinore, vel renibus, caput natura imbecillum est. Idem, quem dixi, morbus aegerrime in sene maturescit, itemque in eo, cui simul continuo caput dolet. Nullum anni tempus aeque opportunum destillationi, atque Autumnale est:tum enim varie, saepeque coelum mutatur, quae res judice Hippocrate, maxime destillationes movet. In eodem morbo,pro valetudine est ad nares, vel ad os fluxionem verti. Magni, varijs casibus oculi nostri pa-s . b. Ribuim*gis in sum venire mediaci consuerunt suffusio,&lippitudo. Incipiam itaque a sustissione, quam graeci G -

102쪽

LrBER EcVNDV s.' ac μοι nominaveriaut Visio paulatim hebe- cit, primuinq; assidue observari oculis vi- lentur quasi pusilli culices,vel muscae,velata lucentia,caliginosaq; rerum simulachra, incerto motu huc illuc acta. Interdum veluti tenuia quaedam salam e- a, aut laetae araneorum offeruntur Alijslu- ernam intuentibus,cingere eam tanquam irculi quidam obscuriores videntur 'ostiaec pupilla turbida esse incipit, tenebro- , male serena.

Denique pro suffusionis ob pupillam si-

'ra,varia offeruntur rerum imagines: ta-4sper autem haec ista interposito tempore rescunt, donee crassescente materia,totus liquis caecus fiat. Fere autem id vitium,ne

que incipit simul in utroque oculo , neque limul,vel simili modo cernitur Interdum talterum occupat unlaxat. Semper autem evbi natum est,immoratur,assiduis rerum silmulachiis oculos illudens. Quibus nomimibus ab eo suffusionis disieri genere, quod ab stomacho proficiscitur. id enim &intermittit, de remittit , curata concoctione prospectum stomacho est : invalescit aute, vel revertit , si is cruditate labefactatur. Quinetiam eodem tempore,eodemq; Odo ambos asscit oculos quod si quis intuetur,nihil in sese habere obscuritatis, vel co-ςreti humoris comperiet Vera oculorum

103쪽

8 MEDICINAL sustuso,si longa vetustate occupatur, cura fari non nisi acu potest. quod tamen auxiliu nisi eo quoque tempore adhibetur quoide, quod concrevit, satis firmum sit, ut ubi j-

ciacui possit anceps esse solet. Ergo a

quod accrescit, perfrictum diducitur, si imanens, iterum non contrahitur tum si ae liger quoque visione penitus non caret, sed quaedam etiamnum rerum simulachra cer nit,itemques malum nondum tertium an num, vel quartum, vel quintum superavit. scire licet ni imis recens id esse , acui ini- idoneum. Propter vetustatem autem curationi reluctatur, semelq; ablatum, protinua recurrit, quod clauso oculorum altero nul lis aut compressionibus, aut perfrictioni bus dilatur,simulque omnem semel visui abstulit. Caeterum id tuto curari posse :deatur, quod ubi pei fricatur diducitur, iterumque rediens iungitur, coloremq; ex hibet obscure album. Nam quod nigium, vel lividum, vel vehementer savum est, i neq; medicina curari, neq; acu potest. Porro quae suffuso oculis propria , nihil viari quam concresceptis materiae intuentibus exhibet,sed penitus serena est ea perpetuam caecitatem velut nullumq; remedio lo

cum praebet.

V silui'. Lippitudo autem, Graecis di θαλμiοι ta, sic cognosci tui. Vehemens oculosvr,

104쪽

urget inflammatio,cum multo dolore, crensione, dc tumore, ardore, 6 rubedine rinterdum tanta etiam cum punctione , ut culi tanquam ab infixa ac , aut spina stimulari videantur. Iidem fervendi lachry-ina implentur , sequiturque pituita modo paucior, modo uberior Sedic sordes quaedam maioribus angulis oculorum inhaeres cunt,dcibi gravius malum est, vicina etiam loca ad malas usque attolluntur, circumcir ca arteriae vehementer pulsant, ipsa inflammatio ex oculorum angulis in omnem adhaerentem membranam diffusa est. In hac enues oculorum venae turgent, o spicuaeque redduntur hae quae per sanitatem in o- culorum albo fuerant obscurae. Fere autem

quod toto oculo album esse debebat rubescit. Hic morbus tum maxime metui solet, cum secunda valetudine saepe tempora dolent, noctuq corpora insudant,&frons prurit. Principium autem morbi esse orihenditur, quandiu tenuis ex oculo pituita fertur ubi ea crassescit, albaque fit, incrementum esse ubi tota crassa, multaque est reddita, perq; somnum oculos veluti glutino oblinit, venisse iam statum significat: declinatio est, ubi de pituita,& signa morbo propria minuuntur. Optimum autem est simul lachrymam,&pituitam,di tumo rem esse coepisse, sic ut lachryma non multu; 4 cx

105쪽

ealens pituitae alba ac molli permista sit, de

tumor levis, non tamen praedurus. Tum

namque palpebra per quietem conglutinantur,neque dolores aeque assiciunt vehementer ipse morbus tutus,ac minime diuturnus est. Quod si autem lachryma multa, defervida est, paucissimaque pituita,tumor tamen exiguus,vitiumq; in altero oculo est: scire licet dolore id , atque periculo multo carere, sed casurum in vetustatem esse, neq; solvi ante vigesimum diem posse,inultis ad quadragesimum usque durare, quibusdam etiam ad ipsum extendi sexagesimum consuesse. Itaque tanto pacto formidari et iam exulceratio solet in omni autem lippitudine, pituitam, quaesertur, albam esse oportet, mollem, S lachrymae perfusam, maxime ubi in propinquo iudicatio est Pituita aridior dolorem quidem abunde movet,ac citius nisi si quid exulcerauit,definit. Nullum vero habere periculum tumor magnus solet,si expers doloris, de siccus est. Quam dolorem exh bc t. malus est si siccus est, metusq; sit, ne exulceretur oculus, ac concrescat. Sed S male securus tumor

est,cui lachryma iungitur,atque dolor. Vbi enim lachryma sertur calida, ac salsa, periculum exulcerationis,&pupillae, dc palpebris affert. Iam si tumor quidem consedit. at copiosior diu prosuit lachryma, scire licet

106쪽

Ling SECUNDUS. et eversionem palpebrarum viris instare, fora tuis autem,at lite pueris etiam exulce- ationem. Lippitudine affectum, alui corripi profluvio bonum. Si lippientibus ca-i ut assidue,longoque tempore dolet futuae caecitatis metum denunciat. Interdum pitudo ex uno oculo in alterum, qua lana

veluti contagione transit, idq; ominis non mali esse creditum est. Ab oculis adnares descendam. Ex his cruor tanto impetu interdum fertur, t lim, '

.a nainem inanitione exanimet. Tum certur color corporis pallidus sit, aut lividius, aut subviridis , extrema vehementer refrigesse cunt,&mortis proximae nuncia oritur syna cope. Quibus tape e naribus sanguis fertur, iis fere aut lien tumet, aut caput dolet,aut a caligines oculorum suffusiones' sunt. Si pueris sanguis e naribus fluxit, dein fluere procedonte aetate desijt, necessum est eos vel gravi artic0lorum exulceratione assici, vel aliquo demum morbo debilitari opor- tere. Cui fauces sanguine interdiu,noctuq; replentur, sicut neq; caput, neq; praecordia doleant,sed nec tussis,nec vomitus aut fe- bricula antecesserit,huius in naribus, aut in faucibus ulcus est. Sanguinem ex contraria regione erumpere, masum istin liene magno ,si dextra nare emanat: aut in iecinoris inflammatione,si sinistra.

107쪽

Gnsilia. sc Manici NAL OBsER' Nunc de faucium morbis dicam, tam taque de tumore tonsillarum,qui deglutitionis molestia phas terroris , quam periculi exhibet. spumor intuenti, tangentiq; intus obvius est, moleque sua impedit, ii ominus homo potionem, salivamque possit suam devorare. Qualiscunque hoc loco rubor, aut nullus ardor est Saepe hic tumor inflammationem adsciscit tumque doloc&ardor,&maior rubor,&suis , quorum nihili usu periore vitio animadvertitur aOsunt. Facta, ruptaque suppuratione, materia in os, in fauces sertur, oriturque, lucus sordidum, cuius putri nidore ipse quoque spiritus scelet. Columella etiam , ubi vel laxatur, vel quod rarum est inctam matur, animadversione non indigna est. Eae palati extremo propendet, inque fauces, de gulae caput fertur. Itaque haec loca titillatione quadam aD scit, metuq praefocationis sollicitat Crescente inflammatione, ima eius pars gran descit, summa tenuis est, tumq; malo Hippocrates τῆς εα pi λῆς id est, uuae nomen dedit. Raro hic morbus,si protinus ab initio recte curari coepit, hominem tollit. Columellam ita uti dixi, tumidam, rubentem,

magno periculo incidi Hippocrates scripsit: gravior enim hinc inflammatio. sanguinis profusio sequuntur . naaxime si succis

108쪽

LIBER E SVNn v s. 87 plenum corpus est. auibus r secta estCo- lumella ,his pulmo facile laeditur, fereq; eos

homines tabes perdit. Pr'ximum est, observationes anginae, 'ίη quam Graeci συναγχην dixerimi, proponere.Sub hoc malo fauces, id est,extremae gutturis, gulaeq; partes, quibus cibus, spiritus que introfertur, inflammantur fit spiritus hoc nomine dissicilis molestaque deglutitio, sic ut interdum sumpta pocula per nares resilliant: accedit autem acutissimus dolor, tumor , rubor, calor, febris, aeris'; frigidi cupida attractio Levissimum malum est, ubi tumor tantummodo, de rubor in sola cervice , eiusque musculis insunt, caetera non saequuntur Eb gravius est, tum in hisce locis , tum in faucibus interioribus,tum Osem, calorem, ruborem, doloremque versari. Pene gravissimum est, foris nihil horum esse , omnemque Or 'bum intus consistere, ibique valide depressa lingua,speciem ruboris, tumoruque

esse: semper autem vehementissimum do lorem, ac summum strangulatus metum accedere. Porro mortifera est , atque Omnium horrendissima angina, citissimeque incidit, donecat, quae neque in cerVices, ne que in faucibus quicquam conspicii , vel tumoris, vel ruboris exhibet,simul l summi doloris tormentum vehementem

109쪽

s MEDic INAL OB SER. febrem, atque tantum non praesentem sus-

focationem infert. Tum profecto oculi vertuntur,vi rubent, velut ijs qui strangulantur prominent: vox impedita nihil significat,de qualis catulorum est,tenuis aeditur os apertum hiat,frigidi accis cupidum,

ex eoque spumans saliva movetur lingua exeritur, crebroq; ut in anhelis propter laboris impetum equis, agitatur: potui datus liquor per nares remeat labra liuescunt: cervices rigidae contractaeq; sunt ipse aeger totus inquietus est, crebro e cubili exilit, moleste supra ibi sum , commodius recto collo atq recapite cubat,videt',auditq; ob tuse, dc prae suffocatione non intelligit,quid

audiat,quid dicat,aut gerat, tandem vero

strangulatu, atque syncope oppressus, perit: id quod horis accepto morbo octodecim, integra mente atque sensi quibusdam accidisse, doctorii virorum observatione constat. Semper autem sub hoc casu, mors vel primo die, vel secundo, vel adstrinum quarto Occupat. Salutis in angina signum facilis spiritus est, facilis'; salivae, ac potionis deglutitio, febris non vehemens, quies, somnus,levamentum doloris, caetera i ijs contraria, quae superius compraehensa sunt. E-que bonum signum est, ruborem , tumoremque quam maxime foris in collo, cinpectore consistere. Tum namque extra fer-

110쪽

LiBER LEAE V D V s. 894 i morbum sciendium est. Perniciosiam auem est, tumores sine bonis tignis, sine ma-ifesta causa desisse, itemq; praecordi do-orem sine iudicatione sub initimis viribus,tque corporis torpore coortum esse: si quiem tum latenter mors adoritur , tametsi ex quam recte habere se aeger existimet. O- mnia autem in eo de morbo pestifera sunt,t quae non manifestum dolotem exhibsset, neque in collo ut modo proposui neque

in faucibus evidentem tumorem. Si autem tumor,.atq; faucium Iubor est,ingens quoi que periculum ostenditur: sed morbus lon- gior erit, utique si maior rubor est. Morbus i quoque producitur, ubi δ fauces,& cervix, A pectus simul rubent : quem casum fere secunda valetudo sequitur, modo rubores

non intro recurrunt, id quod tum metuen-

dum est, cum subito hi evanescunt, simulq; pectus grave fit, ac dissiciliorem homo habere spiritum incipit. Tum profecto malum ad pulmonem vertitur in deliriu movet, ct pulsum facit undosum , intraque se- ptimum diem occidit,aut certe aliquata te suppurat, nisi subinde pituita tus1 edu- catur. Suppuratio autem pectoris ex prael gressa angina ita noscitur. Faucium dolor

sine certa ratione subito des jt, febrisque multum remissa est, insolita gravitas pecto ri iuxta septum transversum accessit, vehe- mens