장음표시 사용
11쪽
De motu, π accidentibus eius. Sectio 3. Afienus de rerum naturalium principijs cy' causisH qua potuimus breu irate traRauimus,po 'bac motus,cui omnes subiectae sunt,natura aperiemus,allatis priau aliquot,ad id necessiri s diuisionis. Eori; igitur quae sunt,quaedza sunt tantu, quaedapotentia simul atq;aRu.Horum deinde aliud est hoc aliquid,aliud tantu,aliud tale,aliud quics caeterorum praedicamento . Eorupraeterea quae sunt ad aliquid, aliud excesione defestiones diciatur:aliud activis tuiq; , atque omnino motivi ac mobilis ratione. Ad haec,quod mutatur,aut in substatia,aut in qualitate, aut in qualitate, aut in loco semper mutatur: tenditque nunc ad perfectioremforma, nunc ad imperfemorem. Motus autem ut tradit Aristoteles, actus es entis inpotentia,ut est in potentia: siue asius mobilis ut est mobile. Caetervcmnalia in instant aliasubito,alia succesiue moueantur,postremis praecipue dicta ratio motus accomoda- tur,mediis utcunque, a nullopassoprimis. Rerum autem aliae sunt succe duae, aliae permanentes. Hae dicuntur, quae partes simul baberepossunt: Illae,quae non possunt.e quari;
numero est motus. Aduertendum autem ad motum necessario quinque requiri,Mouens,Mobile,Terminua quo,Te minum ad quem,o Tempus.Haec de motu ubstantia. Cui accidit continuum,aut discontinuum tardum,aut velocem: uniformem,aut difformem naturalem denique,aut violentum esse. Motui vero tum alter motus,tum quies aduersatur motus qui in oppositum terminum tendit: π quies quae es in opposito eius ad quem fit motus: baec quidem priuatiae: ille vero contrarie. Eorum porro quae mutatur,aliud per accidens mutatur, aliud quia aliquid eius mutatur,
12쪽
u liud 'er seprimo mutatur. Mouetium aure, aliud per accidens, aliud per partem,aliud per se primo mouet. Septem regulae proportionum motus. i.Si qua iuirtus aliquod mobile,aliquanto tempore, o aliquant latio moueat, eadem, mobilis medictatem per duplum 1latium aequali tempore mouebis.1. Si quod movens aliquod mobile aliquanto tem-lore er aliquanto statio moueat,idem mobilis medietatemper ide atium dimidio tempore mouebit. 3. Si qua rinrtus aliquod mobile aliquanto tempore aliquanto statio mouea eadem,idem mobiliter medium statium,medio rem Iore mouebit. . Si qua vistus aliquod mobilibaliquanto tepore, o aliquanto statio moueat, media, medium mobile, per idem statium aequali tempore mouebit. s. Si qua Uirtus mouet aliquod mobile aliquanto tempore 'aliquanto statis,non est necesse eandem, mouere duplum mobiliter in dium statium,in eodem tempore,aut per idemseatium, in duplo 6. Si qua λιrtus moueat aliquod mobile aliquanto tepore S aliquanto statio,non est necesse medietate iuirtutis, mouere idem mobile per medium statium iu aequali tempore, velper idem in duplo. 7.Si plures virtutes moueant aliqua mobιlis,aliquanto tempore, o aliquant patio, irtus ex illis collesia,mobile ex illis collem , per idem statium
aequali tempore mouebit. De infinito,ioco,vacuo, S tempore. Sectio 4. Einceps de infinito,ioco,vacuo, σ tepore dicenta. D Sunt enim ad plenam rerum naturalium cognitio nem, non minus quam motus necessaria. Infinitum
cum dupliciter dicatur,fecundum essentiam, e secundum
quantitatem a rursumpriore modo, essecundu materiae,
velfecundum formae rationem, e eo potisti physici tra-
13쪽
Rint,quod focundum quantitatem appellatur infinitu. Hoeaute vela quantitate continua, vel a discreta desumitur. Aestiuua, velfecundu una dimensionem,vel secutam plures. M utraq; fecundum Mum,aut potetitam. Infinium potentia illud Hi,cuisemper aliquid potesὶ addi, vel detrahi. In- I tu vero actu, ab Arist. dicitur cuius semper aliquid extra,ratione quantitatis accipi potest.Cuiusmodi infinitum,
in ursi natura non reperitur: cum tamen infinitum potentia reperiatur. Ad exaseiorem vero loci dcterminationem,
octo modis aliquid esse in aliquo, ope preciam es cognoscere. r. Vtpars in toto. Σ. Vt totum in partibus. 3. Vtil ccies in genere. 4 Vt genus instecte. 3. Vt forma in subieRo 6.Vt effectus tu causa. 7. Vt in potente. 8.Vt in loco, sub quo comprehcnditur esse in tempore.Est autem Locus,
cxtremum corporis alterum continentis,immobile,primu.
Vnde cum duplex sitsuperficies,concaua π convexa,sin concaua loci rationcm obtinet. Diuiditur aute locus in proprium e communem. Proprius est,cuius cuilibet parti, alia quid ipsus locati restondet. Communis vero, cuius alicui parti nihil resion t ipsius Iocati. Lociproprietates. I .Locus continet id cuius dicitur, o ipsius nihil est. Σ Proprius locus nos maior est,nes minor Iocato. 3. Locus omni locato priuari nequit. 4. Locis sunt differetue, supra,ante, dextrorsum, o bis oppositae. Locor si rursus,alius es naturalis,alius violetus. Ad naturalem,unumquodq; corporum suapte natura fertur, c in code inanis ais conseruatur. Ad violentu,opposito modo se babet. Porro quod res inloco snt,occupentservicant,id babcnt,a corpore omnia magnitudinum perfecti marcuius solius hoc qὶ proprium, superficis e fide tribucre quod contineant Scontineantur,
14쪽
PHYSICAE. se generaliter omnis quantitatis, quod diuisibiles sint, σwcnsurabilis ipsis concedere . Pro quorum Iaciborι captu obitcr aduertendum est,non omne quod replet occupare, tametsi contrafiat. Nam repleniformae tum es sentiales, tu accidentales. Intelligentiae quoque, deus,quorum nultu,
Vel occupare,vel in loco esse quisqua dixerit, nisi forte per accidens,quopacto si quid in loco esse recipiatur,trgliciter aliquid in loco fatebimur esse,circunscriptiue,doinitive, Ssuperexcedenter. Loco, acuum opponitur, quod alij extra coelum,alii corporibus immersum esse dixerunt, cum reuera nihil sit.vnde est icitur ut definiri nonposis vacuum, sed tantummodo interpretari, locum esse corpore carentem. Rcliquum es ut de tempore dicamus. Tempus,est numerus
primi motus secundum prius π posterius . Solius siquidem
motus primi, mensura est interior,cum caeteros omnes, ut exterior mesura metiatur. Q lemadmodum autem rerum
mutabilium motus,tempus ipsum mensurat: sic etiam aeternitas,dei qui nulli omnino transmutationisubiacet , dura tioncm: a aeuiternitas,esse rerum incorruptibilium quide, non omnino tanton immutabilium. calare temporalia nemo principiu babent Aeterna,neutruraeuiterna,alterutru. Tempus aliquot habet conditiones . i. Tempus quodammodo datur minimum, o quodammodo non datur . E. Tempus dicitur multum ac paucum,longum a breue,velox autem a tardum non dicitur .3. Idem tempus ubiquesimul existit. 4. Vt motus idem ac unus iterum atque itorum esse potes,sic o tempus idem σνηumpotest redire . . Nosolum tempore motum , sed etiam tempus motu mensura
15쪽
Degeneratione'corruptione rorum naturalium. Sectio s. Vni rerum naturalium,aliae neq; generentur,ne-C que corrumpantur,aliae tum generationi ti; cor
ruptioni sint obnoriae, deinceps de generatione per qua bae esse incipiunt, O' de corruptione per qua este des sunt,pertractabimus. Generatio a corruptio flectes quaedam sunsmotus a caeterisseparatae.Nam generatio est cum totum mutatur, nec sensibile quicquam ut subicctum idem permanet. Ve mutatio huius totius in hoc totum,nulla subiecto sensibili eo inpermanente. a etia definitione quid' corruptiost omnibusperspicuu. Alteratio vero
est,quando scobile subiectu permanens idem in suis muta
tur affectibus,qui aut contrarii, aut inter contrarios me- di sunt.Augmentatis,cum alias quodvis quantitatis incrementum significe proprie tamen dicitur magnitudinis ac- csio ad singulaspartes riimentis, ob conuersione alimenti insubstantia. Diminutio contra,cum magnitudo in omnibus
partibus fit minor Nutritio quae partialis quaeda est gene ratis est vicaloris innati, alimenti in sub tantiam conuo
sis. Latio est ad locum, vel circa locum mutatio. Porro augmentationis er diminutionis nonnullae traduntur comditiones. 1. Q d augetur,augetur adueniente aliquo corporeo: a quod minuitur, minuitur aliquo substrasseo corporeo. 2. Quod augetur, vel minuitur, manet idem ante post augmentationem vel diminutionem. 3. Eius quod augetur, vel minuitur, quaelibet pars augetur, vel mianuitur. 4. Augmentatio e diminutio funt absque positione vacui. s. Augmentatio diminutio funt absque penere one dimensionum. s. Augmentatiosartim fuer
16쪽
PHYSICAE. additionem di misis,partimper additione similis.moria aute generatιο et corruptis de quibus prima fuit intctio fine amone pastioneque non sunt, neque haec sine agentis
atq; patientis contactu, quot modis aliqua se tangunt exponendum est. Primo se tangunt corpora, quorum ultivia sunt simul, neutro tamen in alterum agente. 2. Corpora contigua, quorum unum agit in alterum ,sed non eco trario. I. CorTora contigua, quorum utrunque agit is alterum ab eodem vicifimpatitur. 4. Sese tangunt corpora,quorum unius vis in alterum transit, etsi magnitudine nonsint contigua. Quorum modorum tertius estproprisimus,Mad generationem caeterasque motus accommodatisimus. Verum de rebus ipsis quae generantur a que corrumpuntur iam agendum est. ac primum debis quae mplicia uni corpora, deinde debis quae mixta ex simplicibus. Corpora simplicia sunt, quae non componuntur exa-ψssmplicioribus, quanquam babeant materiam a fommam partes ipsa con lituentes, ut caeli, de quibus p.lbae agemus: elementa, de quibus in praesentia nobis est sermo. Sunt enim elementa fer generationem O corrupti nem transmutabiba, ob mutuam actionem Iasonem
quatuor qualitatum primarum, calidi frigidi, bumidi, σίαὶ Elementa corpora sunt similicia, ex quibus componuntur quaecunq; funt in inferioribus mundi partibus. Et haec
quatuorsunt,iuxta totide coniugationes possibilesprimari; qualitatum. Callia etenim o siccum, Ignem humidum Scalidum,Aerem Aquam,frigiὸum o bumidum Terra denique siccum cririgita,vnu in excessu,et alteri; in mediocritate constituunt. Reliquas vero duo coiugationes, casia
17쪽
COMPENDIVM dum i frigidum humidum o siccum, quoniam i sibilissunt,constat nullum elementum constituere. Elementorum autem, quaedam altera qualitate conueniunt, quaedam
utraque ibi inuicem adueriantura afacilius transmutantur inse mutuo, c d ffcilius. Elementoru rursus duo magis agunt,ignis aqua,duo vero magis resista aer terra,rationescilicet qualitatum dominantium. Elementorum
quoque superis decupla proportione semper Uincit inferius. Elimentorum proprietates. I. Vnumquodque elementum mixtum inuenitur mile quidem implici, ab eo tamen diuersum. 2. est summe calidus, ut aquasummefrigida,atque adeo ex his ut tali unt nihilpotest generari. 3. Duorum elementorum locus est sursum, b duorum deorsum. . . Elementa extrema simpliciora sunt meri s. s. 'Vti ignis iuxta virandiue quatitatem aquae aduersatur,ita
er aer terrae. 6.Elem torum unumquodque, unam tantum
balet qualitatem in summo, ο alteram citra summum. Ex bis quatuor clementis diuersae rerum stecies consurgunt, iuxta varias horum adinvicem comistiones. icquid enim inter corpora non est coelum vel elementum,ex elementis est mixtu. De mixtione igitur nunc pauca Inovemus, ut perfeRιorgoneratiose habeatur cognitio. Mixtis itaq; est, mixti hir alteratorum unio.Mixtilia vero sunt, ipsa elementa ex quoru qualitatibus conreperatis mixta generantur. Ad hac 'aute mixtioncm quae propria es ea quae miscentur omnia corrumpι ,solasque eorum qualitates contemperatas in necesse: mixti vero partem quamlibet esse mixtam,Heii iis quod augetur, quamlibet augeri. Insuper ad cuiuscunque mixti ingularumq; partium eius com-Positionem, omnes omnium clementorum qualitates olom
18쪽
ΡHYSICAE. γtet concurrere, quanuis earum aliqua super caeteras dominetur. Veri enimuero ipsa elementa non ubiquesuam implicitatem retinent,scd ibi tantummodo ubinnixtorum locis quae nequeunt in ipsis puris conseruar sunt remoti ssima. Quicquid autem generatur neque ex nihil, neque exente actu ed ex materia quae ens est,inpotetia generatur. QEicquid item corrumpitur, neque in nihilum, neque in a- Ru ens ed in materi in ens inlotctia corrumpitur. Quod
si mixtum cs,calido indigere creditur ad segregadas partes beterogeneas: frigido, ad homogeneas congregaudas: humido ut aptam Aguram suscipiat cco,visusceptam bene conferuet. Cum autem materia sine forma subsissee nopsit,necesse es uno corrupto generetur aliud, c 'vo generato aliud corrumpatur , sitque unii generatio modo quodam corruptio alterius. Cur vero res uno tempore magis quam Aio generentur vel corrumpantur, in causad motus solis sub obliquo circulo, eiusque per illum accessus recessus. Caussa etiam cur quorundam facilis , quorundam difficilis si generatio, es , quod perscictiora plura, imperfcmora pauciora ad suis roduSilonem des , derent. ιὸ autem quod est corruptum idem numero redire non potes naturaliter, idem hecie potest.
De mixtorum imperfectorum generationibus Sectio. 6.
E mixtis in genere praecedenti sectione traΠdui D mus,ordo nuc exposcit,ut de isdem in1'ecie dicere aggrediamur. Horsi,alia sunt perfecta, alia imperfecta. Perfecta,constantiorent magsque determinatam habent naturavi. ImperfoRa,lacon antiorem γ' mi
19쪽
ntis determi tam . tuae quonia in aeris regione pene omnia
videntur Icncrari, idcirco de ipsius aeris dis', dione atq; diuisione 'rius est dicendum. Aer itaque uniuersus in tres regiones distinguitur,nempe suprema,infimam,qmcdia . Suprema quoniam igni es contigua,circulariter cum eo admotum coriorum rapitur: esque perpetuo calida, tum ob ignis viciniam,tum ob motum hunc violentum,quiper se ad calorem efficiendum csUulficiens. Infima,terrae propinqua, ob radiorum solis refectione vehementius incaIesci ac ρ-pter tenues quosdamfumos quia terra ad eam attolluturi
generari. idque circunfusum,e suprema regione generantur igneae impresiones . Terra nanque asole calefacta cum duplicem fumum emittat, unufutiliorem,calidum oesiccum,qui exhalatio dicitur alte rum crastorem, humidum G tepidum,quem vaporem arpellant prior ob subtilitatem agilitatemq;, infimam o mediam regionem facile penetrans, in supremam conscendit, sitquepropter ignem,sole, a motus celeritate incenditur, funis impressones,nunc bas nunc illas steriesprofui qualitate, trafiu,ac motu,praeferentes. Cuiusmodi sunt dracones volantes,caprae saltantes aces,lancea,torres, igneae
pyramide Odera volantis,ipsi denique blatus,voragines, cometae, o id genus innumerabilia. Ignis autem futuus in infima regione generatur, exbalatione eius materia a mediae regionis frigiditate deorsum repulsa. At vero de cometis quod grauisemas res portendant,eoq;frequctius venia an in bominum memoriam sterialius agemus. Cum itaque
ae inter Iummam insemam interiacet,qua
siquet ex effectibus quos in ea percipimus partimpropter antiperistam, o calorem irrim propter calcfacientium distantiam.In
20쪽
plurimum exlalationis astrorum virtute ad suprema aeris regionem eleuatur, o aliquandiu circumagitatum,adaeris motum,aequaliter inflammatur,diuque nutritum eruenientibus cotinuo aliis exhalationibus,st cometa.Qvisi medio crassor,circunflantibus autem omni latere partibus rarior sit, crinitus. Si partes longius ad latus protendat, caudatus. Si vero suos veluti radios deorsum mittat, barbatus appellatur. Cometapotissimum generatur autumno, interim ctiam er vere, minaturque bominibus bella ,seditiones erilitates,pestes principum mortes, similia ma-
L. Circuli quos lactei generatio non mediocrem habet difficultatem. Sentiendil autem es nihil aliud ipsum esse, qua albi coloris apparentia quae fit ob intensionem luminis Mirorum,quae ubi circulus apparet densissima sunt O numero finia,quans ad eius generatione exsalatioesputet cocurrere Arist. In media aeris regione,ex vaporibus partim f)pris,partim aliena virtute eleuatis,ac frigore illis coden setis,primu nubes generatur,quae si calore superueniente in aqua resoluatuΠο guttatim decidat.'pluuia,nuc remissor nunc impetuosior. Si vero illae guttae ab immodico frigore cogesentur, pducitur grado Nix autegeneratur,quado nubes cogelascit prius tua in aqua sit conuersa. Ros σpruina in ima regionem ex vaporibus in ea cosistentibus O ad media I pter caloris imbecillitate coscedere no valitibus. Ros quide si modis rigus superueniat, tantia tamevi post vapores in aqua couertere. Pruina verosi vapores
illi pri' cogetetur, qua forma aquae suscipiat. Haec fit potissi
τά vapor seritis pedeat,nes satis humidusvipsit in aqua mutari,nc atis calidus ut sursu eleuari,dicitur nebula: