장음표시 사용
21쪽
COMPENDIUM quaesolis virtute distipata dici screnitatem pries Ot.Fotium autem ac fuminum generatio est huiusmodi. Cum acrin terrae meatus ad vitandum vacuus ese inscrit,illic a frigiditate ipsius terrae facile con&nfatur, a tu aquae guttulas abit, quae in unum locum paulatim descendentes fontiabus,atque fluminibus praebent initium. cum nihil habeant fulpuginis, sum tamen mare salsum es,ob permixtionem exhalationum adustarum. Copiosae siquidem exsa- lationes vaporibus permixtae in ipsum incidentes eius aqua, amara alsamque efficiunt. Fluxus autem S rcfluxus maris causa lunae adscribenda est,quae corporibus humidis do minatur. Luna enim supra bor ontem asi dote ab orientis puncto adpunctum meridici, uit mare inde vcro ad o caseum dcclinante refuit. Iterum ab occasu ad angulum no- Elis tendente luna uis: O inde ad orientem regrediente,
refuit. Porro uctisunt, cum exhalatio a superiori frigore repulsu permudi latera discurrit. Veliquatuor sunt principalis inii, subsolatim, Zephyrus, Boreas, Auster ad
quos alijsepte minuspraecipuos,alii octo reducunt. Quando autem in terrae visceribus plurimae exhalationes contisctur,si per vim sibi quaerant exitum valide terram cocuti unt, icitur ; te rrae motus. Fit etiam nonunquam ut misscum vapore ad mediam regionem exhalatio perferatur, c cum eo in nube inclusa, adsuam regione prohibeatur comsccndere,ob idque latera nubis vobcmenter cocutiat, unde sonus efficitur appellatus tonitruum,coruscatio quos σfulmen i exhalatio incendium conceperit. Interdum autes sole,luna,alijsq; planctis o oris circulus apparet lumine collustratus instar lucidae coronae, lictus aphilosophis balis, o sit ciι lumen ori a nubesubiectu omnib. partibus
22쪽
aequali refringitur. Iris aute, cua nube aquos o inpluuia resolui parata e regionesolis vel luna lumen refctatur,ineas arcus apparet tribus coloribus distiustus,puniceo,viridi, a purpureo,propter luminosi radii vim nunc fortiorem nunc debiliorem. Parbelius vero', quando inpluuiosa nube ad latus prope tumes consiliente per refractionem radiorum,suam in ea sol cxprimit imaginem, 'lurchque soles
nobis apparent. De ceso π mundo. SeRio 7.
baec uniuers distositionem atquesitum figu-
P ra quadam describemus, ac demum ad rerum coelestium confaderationem progrediemur,praemisse sis tuterim aliquot definitionibus o diuisionibus,ad earum rerum notitiam nonnihil luminis asserentibus. Eorum igitur quae sunt natura,quaedam sunt magnitudines, quaedam magnitudines habentia,quaedam vero babetium principia.
Continuu magnitudinisgenus)6l quod tu diuisibilia semper diuisibile est. Magnitudinis autem tres sunt 1 ecies,corpus,superficies,unea. Corpus es' quod omni ex parte diuisibile esti Superficies,quae secundum longitudinem O latitudinem secatur. Linca, quae secunquin longitudinem duntaxat. lotuum autem localium alius rectus, alius circularis,alius mixtus. Rectus est,quo sursum,vel dcosumsecudum rectum lineam tenditur. Reseus sursum,quo itur a medio. Rectus deorsum quo ad medium acceditur.Circularis, quisit circa mundi medium. Mixtus vero motus dicitur,qui si per magnitudine partim rectam,partim obliqua. χιρ- viam autem eorum quae mouentur quaedamgrauitatem babent,aut leuitatem quaedam virtusque sunt expertiser
cium operae videbitur basce defuitiones subnectere. Leue
23쪽
COMPENDIUM est, quod aptum est e medio efferri.Graue,quod suapte na tura fertur ad mediu.Leui imu,quo Ver omnia sursum
nentia collocatur. Grauissimu,quod omnibus subsidet quae deorsumferuntur. Vniuersum aute atq; mundus implicib., mixtis co lut corporibus. Simplicia coryora sunt, q-x a seipsis,ηε aliunde motus habentprincipia, Mixta,quae m
uentur ad nutu elementi dominantis. Simpliciupraeterea, quaeda ortu π interitu carent ut coeli quaeda utrique sunt obnoxia ut quatuor elementa. Mixtorsi vero quatuorsunt genera, Imprsiones, Mineralia, Plantae, Animalia. De elimentis autem etsi ante traRatumst quantum ad elementi rationem attinet,hic tamen nonnullae aliae eorum conditiones veniunt explicandae,quae ad rem praesentem videntur
accommodatiores. Et primum quidem de ignis clemento diacendum est. Ignis, elementum est leuissimum, rarissimum,
Proportione aecupla aerem excedens,caelo lunae colluum,
maxime persticuum, nullo penitus alimento indigens, cum noster b is ignis oppositas habeat conditiones. Verum aer, elimretum est ad aliquid leue'rarumper cuum, inter ignem c ' aquam naturaliter consistens. Aqua est elementum ad aliquid graue ac densem,persticuum, circunquas
terram alluens,propriaque natura eam totam cooperiens, quanquam natura communipars eiuι aliqua detesta sit ad rerum animatarum salutem vitamq; conseruandam. Terra
elementum es irauis imum, densi imum, opacum, secusedum se totum immobile, rotundum, ut caetera,mundi cev-trum,circa quod O' calefies globi, o elementa superiora motu continuo agitantur Quo sit ut natura, ignem proxia me coelum sed cuius nobilitate magis accedit) collocauerit, terram aute ab eo longistae disiunxerit, o elementa me
24쪽
PHYSICAE. Iodis,medi s in locis copituerit,p ro natura scilicet nobiliore atq, ignobiliore. Ab hac autem elementali regione coelisis multipliciter distinguitur. Elementa siquidem, quaeque ex illis condita sunt, qualitatibus conflant contrarys, generationique adeo atque corruptionisubtemfunt, o caeteris mutationibus quibus aliquid abiicitur.Coeli,ab his omnibus
immunessunt e liberi. Praeterea recto motu elementa mouetur Coeli vero circular eoq; cotinuo, o indeficiete. cuius esseTrix causa interna, espropria essentialisquefo
ma, ita, sensus, er rationis expers. externa vero, corpo ricaelesti infidens inrelligentis,quae naturalis formae actionem dirigit atque moderatur. Vnde' motum illumpartim naturalem, Opartim diuinum esse constat. Coelos, cum vel res bilis,plures autem iuniores costituerint,nos undecim cosituemus. Coelum empyreum, Primum mobile,Coelucr allinum,Firmamenti7,Coria Saturni,Iouis,Martis,Sosis,u neris, Mercurii, o Lunae.Caelum empyreu quod a luce clarifima tale nomen accepit) omnibus super eminet, prorsus immobile secundiι locum,divinarum intelligentiarum sedes couenientifima.Primum aute mobilesve decimum coria,nobilisimi; illud corpus attingit, motuque velocifimo fertur, quotidie semel ab oriente in occidentem, per meridiem in oriente rediens, illoq; suo motu coelos omnes inferiores per milestativmpertrahes. Sub hoc proxime collocatur corii; num,quod nunc aqueum,nunc costallinus et nucupari, quoniam aquepe4ticuitatis praeseserat imaginem. cui tnecsuperioribus orbibus)nullumpenitus Urum ad reri ueum coeli firmamentum proxime sequitur, astrorum
in ita multitudine decoratum . Firmamentum vero atque
25쪽
gulis astris, a quibus nomen acceperui uni insigniti. Cae rerumprimi mobilis unicus est motus, qui super duos muri polos armcώ-antarRicu ab seluitur. Inferiorum autem plures.Nίtraeter motum superioris coeli,propria alterum buben qui fisupcrpolos obliqui circulι ab occidente in o
rientem,in aliis maiore, o in aliis minore temporis interuallo rout magis minusq; ad mobile primi; accedunt. Qui motus differetes quido sunt,no aute contrarij. Astru vero
pars est caeli dos perse vclper aliud lacida minimes ob persticuitatis defessu lumine penetrabilis. Astrorsi quaedavaga, quaedama appellatur. Fixa,quiperpetuo , dentur eunde seruare tu, o aequali statio ab inuice dillare ut innumerabilissellae'mamcti. Vaga vero, squaesepiesuntiataxat ob id appellatasunt, quod non eunde situmse ,
atq; distantia seruare videatur. trorum errantia ordiu ex occultatione veteres deprehenderunt. quod enim aliud suo intervcntu occulta illo sane est inferius. Salitate autem o ires,ex his quae in haec inferiora efficiunt,perceperunt. Ad olrorum vero motus cognoscedo astronomicirculos quosda,alios maiores, alios minores in coelo imaginarie describunt,quorum, Maiores appellant eos qui totam sybaeram diuidunt in duo aequalia Minores,qui in duo inaequa . Ita. Maiores autem sex mingunt, AEquinoctiale,Zodiacu, Coturum aequinoctiorum, Coturum solstitiorum, Meridia- .nu, Er Horitontem. AEquinoctialis,est cuius omnes partesia utroq; muri vertice distant aequaliter. Zodiacus qui solus inter θ re circulos babet latitudin' circulus cs. una parte declinans ad ausim, S altera ad septArione, qui quinoRialem duobus in locis oblique diuidit ab eodem
uiditur.Zodiaci latitudo,duodecim est graduu,quori. se
26쪽
PHYSICAE. Hex una parte linea ecliptica,Φtotide ex altera relinquit. Longitudo vero secatur in duodecim partes aequales, quae dicuntur vulgo igna. Easunt, Aries,Taurus, Gemini, Cancer, Leo,Virgo, Libra, S corpius, Sagittarius, Capricornus, Aquarius,disces. mori ex priora septetrionalia,c sex posteriora meridionalia vocitatur. jub quibusplanetae suos cursusperficiunt. Colarus sopitiorum dicitur, quiper po Ios mundι transiit, o per principium cancri atque capricorni ad quae cusol peruenerit, reuertitur, ultra progredi non valens. Coturus autem aequinositoruore polos mundi transit,ac per arietis libraeque principis,per quae cubol discurrit,dies ex noctes habentur aequales. At Nero quemadmodum sopitiorum aliud aestiuum est, γε aliud bγbernum: ita quoque aequinoctiorum aliud est vernum, aliud autuna te. Circulus meridiantu es, qui transit per polos muudi, punctum nostro capiti direae suprapositum,quem Zenim appellant,ut punctum e regione postum, vadir. Horizon circulus est,partem coeli quam videmus ab ea quam no videmis dirimens, qui ut meridianus) subinde variatur. Minores autem circuli sunt quatuor, Circulus Arcticus, Antarflicus Tropiciu cancri,mcapricorni Arcticus circulus est,quem describit polus zodiaci, dum circa polum ar- Ricum voluitur. AnturSticus,que describit polus alter ro diaci circa polum antarRicum. Tropicus cancri, circulus est quem sol describit,quando per primum punctum cancri rapitur. Tropicus autem capricorni, quem describit dumfertur per principium capricorni. Ab klis autem quatuor circulis minoribus coeli terraeque diuisio in quinque zona siue plagas colligitur. QEicquid enim coeli ac terrae cotinetur inter tropicos, Tonam torridam appellant. Arctica au -
27쪽
tem,inter armcum circulum polum mundi batium coprehensum. Antarincam,quicquid inter antaruicum circulum S polum mundi est interiectum. quae duaefrigidi si esunt,utprima calidistima. Reliquarum duarsi quae facilius
quampraedictae babitantun altera definitur arctico circulo S tropico cancri: altera circulo antarctico π tropico capricorni. Superes ut de solis ac Iunae eclipsibus nonnihil eramus primu de eclipsi lunae. Pro qua,attendendum
6ὶ luna siemper quide bub zodiaco , non tamen semper seu,
ecliptica linea moueri. Describit enim suo motu alia linea, quae ecliptica intersecat in duobus punctis oppositis ex diametro,capite scilicet cauda draconis. Cum igitur sol iuvno borumpuriorum exi lit, o luna in altero propter interpositae terrae opacitatem,luna stlendorem a sole nequit tuar ideoque delinquit. Vnde fit exploratuinisi plenia Iunio nunquam lunam deficere,neque tamen omni cu singulis mensibus hoc accidas sed tantumodo cum sol, luna indistis punins collocata, e diametro sese relliciunt. Quando vero sub ecliptica,in capite vel cauda draconis sol O luna colanguntur,ob interiectam lunam,quae corpus est opacum suos ad assectum nostrum radios, ol non potest dissuudere,atq; ita deficit. Liquet ergo in novilunio duntaxat solem suo lumine priuar neque tamen eo omni, sed quo sol θIuna in alteropraedictorumpunRorum congrediuntur. Cizatite ister solb-lunae deliquium ex dictis posist colligi plures d fretis,praeter caeteras duae sequetos obserua sunt. Altera est,holis eclipsim nunquii essep egeneralem: Eclipsim aure lunae,posse. Altera, solis eclipsim incipere ab
occidete lunae vero,ab oriente. Porro novilunia, plenilunia
o caeterae mutationes luminis in luna sunt ob eius ad sole
28쪽
PHYsICAE. 12 Astantiam,atquepropinquitatem. De anima in genere, tar vegetatricepotentia, sιe longitudine ac breuitate vitae. Sestio 8. Vm anima principium sit per quod res naturales C animaraefulsistunt,de illa tu ingenere tum inste-ci deque eiuspotentiis,operatιonibus, o instrumentis prius est disserenta,quam ad con aderationem via uentium veniatur.Anima e)l, actusprimvsperfeRios corporis naturali potentia vitam babentis, o talis plane,ut
eius partes sint instrumenta. Et principium, quo vivimus, sentimus, o intelligimus. A quibus tribus officiis profesta est animae diuisio in vegetatiuam,fensitivam, o rationali. Non tamen inde efficitur,ut in eodem secundiι essentia plures infini animae neq; ut omnes animae poteriae in ea tanquaissi diecto inexistant. Nam ab eadem essentia plurespotentiae tanquam ab una radice pullulavi. quaru quae no nisi
per corpus possunt operariis coposito sunt,uti in subiecto. Quae vero sine corporis functione suum opus efficere posse
sunt,in anima tanquam in subiecto inhaeret. Praeter has autem tres animae potentiaό aliae duae Uignantur,motiva, σappetitiua,quae quoniam a sensitiva non inueniunturseparatae,prorame cum diuideretur anima praetermissae sunt Animae vero tot esse potentias per eius recrationes deprobendimus.De quibus sigillatim ordine determinandi/,ac primo de vegetatiua,communifima,omniumq; dissu se litisi me. Huius tria sunt officia praecipua,asere,augere,o generare. Primi ad conferuatione vivetis ordinatur. Quicquid enim vivi quandiu viui nutriri necesse es. vi quod rei viau tissubstantiae consinuo decedi per assiduam nutritione
29쪽
COMPENDIVM restauretur fiat ue rimens diu durabili. Secildum offitium quod est augero eo pertinet ut per illud,suae naturae conuenientem magnitudinem, vivens accipiat. Horum aut officiorum utrunque peragitur,dum anima,calore tanquainserumento utens alimenti; concoquit, ex couertit in sub stantium.Nutritiuae autem auRricisque potAiae, virtus at
ipsum vivens,alimentum attrahere,retinere, concoque-
reposit,ei quepartes impuras quae naturae non conueniunt,expellere. Tertium ossicium opusque generari, plantis animalibus ut praecedentia commune , est quo vivens
ex semine, mile sibisecundum θeciem procreat. Quodnis utique spe citioque caeterorum. Ordinatur aute ad conseruationem stecie vi alia ad sustentatione perfectionemque indiuidui. Cur autem viventium quaedam logioris sint vis quaedam vero breuioris, in causa vi calidum humidumque nativum. Namsi humidum sit aerium pingue, non facileputrescat neque desiccetur: Calidum vero sit ite pingue 'on rarum nec renue nimis,unumque alteri secundum debitam proportione admisceatur, rata contingit diu . turnior O' quando aliter bae qualitates babent,minus diuturna. Ex quo sit visa uinea, vivaciora sint natura, quacbolerica egmatica,.melancholica. Sortita sunt enim aptiorem ad vitam quam alia temperaturam.Quod autem
diximus Mnsic accipiendum es,quasi ad confiitutionem via uentium,calidum o bumidi; su iciant squatuor enim clementorum qualitates ad eam requirui sed boc dictum est quod in constitutione,calidum oe humidum sint praecia sua. Praeter hanc longioris S breuioris vitae causam, aliae minus naturales exbfunt,cxcessus dese que cibilotus,
30쪽
libor somni,vigilia,curarum, veneris, usus immodicus, 1 elementum unicuique circunfusum, Desensibus exterioribus eorum obtestis.
B anima vegetatiua adsensitivam,ut ab imperfeΑ Aloriad persemus progrediemur. Haec aute cum duplex sit,interior,exterior, exteriore prius dicemus.Ani sensitiuae exterioris quius; suntpotctiar, visus, auditus,gublus,odorae, et taRus,quari; obiectasunt, visit iis,audibilegustabile,odorabile, π tagibila. Omnium autem borum,quaedam sunt per se,quaedam vero per acciadem Eorum quae sunt per se, alia propria , o alia communia. Propria dicuntur, quae alio sensu percipi non possunt,
circa quae errare non contingit. Communia', quae nuti
lius sensus propria sunt, at multorum communia. Sensuum organa sunt baec, oculi, Aures, Lingua, Nares , Nemus quidem multiplex,ramosus, oecapillatim per totum compus evassus. Visibilia duaesuntl ecies, Color o Lumene quaruprior ut dieciem in oculum imprimat, concursumZq- perioris desiderat,non contra. Color es vimile in extremo corporis opaci confiHens. Lumen vero, visibile per corpus persiicuum dissusum.Corpora opaca dicuntur, quae lumen in profundum non admittunt. Persticua, quae admittunt, quaeque necesse est esse media, ut opaca per fmum colorem videanturi Perseicuum aliud actu lumen habet, aliud potentia tantummodo.Illud es medium visionis: Hoc,non es,in
quantum huiusmodi. Recipiuntur autem visibilium flectes in humoribus puris o liquidis qui in sint in oculo, indeque
Per veruos opticos adsensum communem deferuntur. Auditus autem , sensus a vi se dignitate secundus ,sonos,es-.