장음표시 사용
771쪽
quoque in Exotieu suis hoc ipsum animal ex OMedo totidem latinis nobis ver his Llcripsisse, & ex suis aliqua quoque addidi isse . Veruntamen , quia nostra historia vel cum illis variat, vel plura & minime ignoranda continet, hanc neutiquam intactam relinquam , quae sic habet. Quana lacertae figura animal est aquatile & terrestre , 'i md in Regno uexi- LMA Aeano, & praelertim in Terra Farma de Panoma, in magna quantitate reperitur.
vi in illis regionibus huiusmodi animalis carnibus quia dicunt piscem esse,
diebus proritas omnibus vesci licet, etiam in duadragesimasi ieiunio. Generat uelis, hoc in ventre filo copiosam ouorum multitudinem, quorum aliqua pipionum ouis sunt maiora , & aliqua minora, egregij saporis, sicuti sunt oua gallinarum. fimae etiam Hoe animal ex fructibus & herbis terrae se austentat, cursuiq. aptum, ve- stesim TIox ac pernix est, sed magis in ascendendo arbores valet. Est coloris miridis, υπωα sub gutture ingluuiem ac veluti struma habet, longa ipsi ac pinguis est cauda, in cuius fine seu acumine inuenire licet lapides Bes ames.sed hi non ita stim Gessi lipia albi, nec ita duri, ut in alijs animalibus Seesar generantibus. Admirabilem i, eludi hi urinae viiijs medelam praestant. Calculos renum & vesicae lapides extermi
nant, viscosum q. in urinarum meatibus contentum, & harum exitum retaria'
dantem humorem dissoluunt. ., .
Est aec praeterea animalis huius proprietas. Cum capitur, viginti etiarita dierum spatio vix quicquam comedit, etiamsi ei cibus praebeatur. Contristata Hoe Mn:
tur tunc temporis maxime, & tamen liuet neque Dibat nec manducet, non diu a ei
moritur, quia sui communis sert opinio proprijs suis visceribus alitur, vita 'UM' tam q. propagat, hoc est suo ipsius hepare. Et adeo tam diu hoc aiunt vivere, quamdiu hepar perdurat, & euidenti comprobatum experientia esse, quod iiiii aliqua horum animalium, post occisionem sine hepate reperta fuerint, alia in dimidia saltem habuerint, & alijs plus alijs minus, ex eodem relictum fuerit,
prout plures, pauciores'. dies a tempore capturae eorum praeterierint.
Lapis Persar istius animalis, quem dixi utilem esse ad urinam, & ad tollendos lapides de renibus, aliasq. viscositates, quae in his partibus procreantur, di luitur in vino, & melius in aqua quae vocatur de Arahar, &cum est ieiu- Ηi lapideanus infirmus,bibit eam, S statim lanus euadit. Ego non paucos habui ex istis eirile I se lapidibus , sunt aliqui parui sicut Auritana, alij magni veluti οὐ eolamba, & 'iμμ' μ' omnes tam parui quam magni albi sunt coloris, qui racili negotio dissoluuntur in aqua ,& incolae colligunt quam plurimos lapides paruos istius animalis, de , ex ijs facta massa componunt lapidem magnum 2 etpar, quem adseruant, pro futurum huiusmodi malis,ceu indubitatam medelam. Vidi meis oculis huius medicinae efficaciam, nam plurimi accipientes eam, sanati fuerunt. Atque haec F. Petrus de A Ua , qui I uana suae viridem adscribit colorem,
qualis nostrae huic praesenti est lacerra. Scaliger tamen , nigrum corium Qua- na asIignat, aut maculis interstinctum, & Higoanam appellat, male Quanam ab aliquibus vocari innuens. Sia terra latet is, inquit, lacertin qui niger ere, abo- sciam, de ciram more lacertorum. En capite crictato, serrato dorso, ad criniam isque . Pro debem ii Iezatissimo cibo, venatu ess in mercatibus . Caresus fissis lib. s. Exoticorum, post lacer- η- - μ lam Indicum, & lacertum Peregrinum alium , etiam Huanam quam ipse tamen Rrr Tuanam
772쪽
ν π ALIA ANIMALIA NOVAE HIsP. NARDI AN T. RECCHI.
Tua uadis nominat & verbis & dione repraesentat . Tota cutis, ait, partim oner cis, partim suscι ealori , meluti squamis tecta, in disse quidem eruri bisa caudae initiomatoribus, m νentre autem minoribra deci Ceterum serratum de dorsum, & cauda
depingit. Cui palearia sub mento, siue ingluuies ad metus quoque propendet. Ex quibus allatis motis adducor , ut nothrum hunc quem prae manibus habemus lacertum,vax amrmare audeam Danainaesse. Magis adhuc cum CLApictura conuenit illud hoc opere Mexscamo a Reecti descriptum animal, & forma sui, cum serrato dorso in tabella exhibitu ,quod is Axotiti, siue Lusum aquarum vocat. Sed neque hoc ruatis est, ut historiam eiusdem perlegenti patebit. Cum autem Erecti licitum ubi uis fuerit, plantas Mexicanas latino donare nomine, a leui aliqua similitudine, quam cum nostratium plantarum auis diis, aut Boribus vel fructibus participant, desumpta, id mihi hic quoque priuilegium minime denegari velim . Audebo igitur laeutaceum hoc animal Iustionem appellare, ob maculas, quibus tam in cauda, quam dorso conspersiam esse descriptio nostra indicauit. Volunt enim authores, inter quos Dalecha ius quoque ad lib. x i. cap. α 6. Plinii Helbones ua vocato fuisse, quod tergum eorun
Elt autem Stellio a taeerta quid differens, si Arset Iem audimus M. 8 . bis
an. cap. I . quando cortice intecta maxima fere sui parte secessus, stro tempore latere, & senectutem exuerς scripsit. Et inter haec Testudinem minime recenset, ut quae corticem seu testam tuam nunquam exuit; Uerum hoc accido, re ait stellioni, lacerto, &serpent bin. Quod paulo superius cap as. nempe, ex pressis magis his verbis quoque docuerat. Sanguinei generra multa se condunt, me ea quae intecta eortice sunt, sierperiter Aco , lacertos, flestiones, crocodilos fluviatiles Hic ut ego reor, seri latiles serpentum nomine generipe, 6c lacerti vocabulo specifice usus suit, ut ab utrisque excluderet Iussionem, quem neque lacertum, veIlacertam in specie, & non communior: significatu ita dictam cise vellet, nec in herpentum genere comprehenderet. Quale autem vere animal, veteres per diaetum suum Hellionem intellexerint, adhuc sub iudice lis est Vetus glossographus apud Auicennam de Traga lus, volunt, Stellionem esset tertum et iridem, Ragam vocant Romani. Hoc improbat Potitetrus Cardinatas de Uenenis agens, bc aliam substituit laeertulam, Sollio miatas maculas partias iudorso babet, ait, simules Hestis . Non enim est ista lacerta, quae assticit hamines, ista enim H miridis c Ragano nempe Italice dicta) ista habet colorem aeruginis aris , ter forte eri de genere earum, quae Versantur in adit ijs, domibus antiquis, raro morderluia habet dentes tortuoseos , quoi relinqueret in vulnere. Putat Ges nerus Pontritum
hic non de alia sentire lateria , quam de illa, quae Romanis ac Tu cis Taraniola vocatur. Quod si hanc intellexit,mendam haud vulgare in eo commisit, quod
dixit, hanc colorem aeruginis eris habere, csim autem aerugo aestas sit adeo viridis, ut absoluta voce viride aeris dicatur: profecto sic Hellio PonRetti viridis esset, que ipse colorem tamen repudiauit. Dicere itaq. 1s potius, & scriptor magis scri-Iere debebat, aeruginis Ierri. Hunc enim colorem luridum ferruginis aemulum, arantula habet, & neutiquam illum maragdinum,aerugin m seu viride aris rese-entem . Matthiolus noster Pontrito tussiagari videtur, commentario suo Ia aput
773쪽
. Io. FABRI LYNCEI EXPOsITIONE . . γ ν
ςaput sue. Dioscoridis libri secundi, Vbi Seps describitur haec autem ipsius ver
ba sunt. κιχύ- minime reticendum duximus, repetari in Hetruria, in Romano agro,ae etiam in Apulia, qu ddam lacertarum genus Terraniola mulio dictum fatis Taran-rotiis vocanti quoniam sub terra dentescat. ua cum homines morsu perimat, fecit, ut mecum quandoque cogitaueram, an ea fortasiis Nicandro Dioscoriae chalcidica
est lateria, aut Atellio, quod fite is maculata insignitaq. cernatur. Hic idem lib. 6. Discoridis cap. 4. ubi de Salamandra agitur, denuo nessionum mentionem inii----cit. Et ubi multis argumentia dcduxillet, magnos illos laurios, quos aliqui vocant Tamurras, ali; Liguras, mos ut dixi, hic Roma Raganos, non esse selliones, ii ii .hes quoci minime homini sint inimici, sed amici, nudum autem animal homini inui deat fraudulentius Hessionibus, Plinio teste. Qiuod item virides illi Ragam in cam pestribus degant, Helboes vero in sepulchris de domibus oberrent. Et cum secundum eundem PGium Luriones non aliter ac chamaeleones, rore tantum vivant, praetcrquam araneis, magni autem dc parui lacerti nostri, cochleas , cicadas, loculias, ta papilioncs devorent, quin apes quoque furentur x Columesta,- . Georgicon GVitius monent, i. Absimi , picti Aualentia terga lacerti,
est, ab alucarijs, ne apes depraedentur . Concludit demum, non aptius vulis lacertis Helssionum nomen & proprietates conuenire, quam illis, quas nos Ro-ndia & in Hetruria Terrantulas appellamus, quod & hae araneis vescantur, & in tota Rom. Italia praecipue proueniant, veluti Ari t. de stellionibus asseruit, quod venenuetiam in morsu relinquant, & quod maculis tandem stellarum modo radian cibus niteant. Hic ut obiter hoc addam, nescio equidem an rore & araneis statum modo selliones victitent, eum Virgilius iam citato loco hos etiam alvearijs
inhiare hisce verbis innuerit: o
At se Pe tismo, cerasq. recisere inanes Euis dubitet y uam sine fanos ignotus aridie
Scio quidem praeter Plinium etia 9.His . an. cap. I. MDHotelem haec scripta reis liquisse. inter Hellionem etiam ετ arane si bellum est,deuorantur enim aranei a Rellione. Atqui hoc non arguit, Hemonem cibos alios ideo non assumere. Et deplo randum est, bonas illas apiculas a duobus simul inimicis inuadi, qui & ipia inter se hostes sunt. Nam eodem Virgiri authore, & ipsa aranea ad alveariumrcte suum expandit ut captet miseras. Sic enim ibidem canit:
In fribus laxos Iustendit aranea ea pes. Sed ut ingenue fatear, neque me Masibuli argumenta tantum mouent, ut 'et ' Tarantulas has nostras, stelluones veterum eue creda, cdm has neque hominibus hoc non c. adeo insidiari, nee hos a Tarantulis demorsos, & periculu passos fuisse qui fre- ipsemet ruentissimas illas viderim, hactenus obseruaueram: neque ipsum mei marthis- π m hoc ita prorsus esse, iuraturum mihi persuadeam . Dubitat enim eodem in loco, an Hessiones etiam ad laeertarum genus sint reducendi: Sed an lacertarum
774쪽
in s ALIA ANIMALIA NOVAPHIS P. NA RD. ANT RECCHI.
Itali tire t Hoc interim negare non debeo, ubi Dali nostri Taramulas in cubiculis suis, :, i ii , in quibus libenter,quando muri vemitio s sunt, perambulant, consipexerint, inim horrore quasi percelli & timore affici, quasi magni quid mali, ex ijidem ini. mineat illis , cum tamen fanaticus, quidam potius motus hic videatur, &magis ipsos coloris Leditas atque de mitas quam animalis ira de malignitas
pnum selis Ecce iterum ad Democratι put ure rediai mus demittimus hamum, piscamur, iis uad. 'nostra frustramur, dc plerumque non nisi verba capimus, rixarum famem φ Ia, & perpetuarum irruamenta controuersiarum. Cum hucusque nemo' nobis pes, hirim ex veterum hiliori, legitimum demonstrare Aelliorum potuerit ULIta nec αὐ . 'φ' xum propterea alicui videri debeat, si nos Noui Orbis hunc ιι--nostru, μι bonis nomine insignivimus, quod ei detre conuenire Ideo pura uImu I, qu Iania
culis quamplurimis squod suboni proprium esse volunt inret lacerno interstin. gestur, dc quia aliquo saltem Latino a nobis nomine donandus erat. causa esta' Hoc autem ut facerem, ingeniosi stimi poeta: ouidi, fabula, quam s. Met, IF iis is morphos de puero in stellionem verse reIiquid, me impulit, de quae unita . , Inui ferme ex tota antiquitate stellionis magnitudinem monstrat, & sufficit forsan,
Iionem vo- ut credamus cam ipsam, quam paulo supra Terrantula, aut Taranioia nom-
ne descripsimus , veterum Helbonem esse. Siquidem hic stellio fertur maculis plurimis depictus fuisse,& minor lacerti communi, quae semper Parua est. Utrumque in Taraniola nostra vulgo sic dicta, elucescit signum. Cum itaque 'ribula ce. Ceres iesia labore in Quaerenda filia sui Proserpina a Plutone rapta , siviret vehe-ε ites bis menter,& ab anicula ruilica potum peterer, Laecq. polentam paulo ante cocta ... . praeberet, eam'. avide illa biberet de ab astante puero rideretur, Ceres ira periindWcitur cita in Milionem illum commutauit, Libet autem, ut duri ulculam hanc prosam meam orationem molliam, lenissimos de elegantissimos Nasonis versiculas hie interserere . Dum bibit illa datum, duri puer oris, δ' audax
OOenga ess, neque adhuc epota 8arte, loquentem Cum liquido misia perfudis Diva polenta. Combibit os maculas: or qua modo brachia gessit,
Crura gerit o cauda est mωtatis addita membris. Inq. breuem firmam , ne fit ems magna noeendi, contrahιωr, Pruaq. -nor mensura, lacerta e 3. Mirantem, flentemq. in tangere monstra parantem, Fugit anum, latebram'. ntit, aptum q. eolori P smen habet, mariis stellatus corpora guttis. Vix partes hic meas, iudex etiam rogatus se arbiter, interposueror Vter elegantius hanc nobis fabellam repraesentaverit, Ovidius ne eloquentisiimis Veseis ἀώ -, an Venustissima pictura tua Adamu 3 Elabarmer Francoriviaianus, Dequem Germanti: listimus olim domi meae hospes, qui candem fabulam in tabella cuprea sesqui- κ .i: hi. spit hamam longa de unam lati, tam solerti, graphica , docta de inpenrofa ma-μ nu depinxit , do in aes postmodum incidi permisit. ut sinule nunquam artis picto Diqiligod by Corale
775쪽
antiae opus Rmma visum fuerie, & ob id plu3 quam ducentas nιlippicis di u Ei, b, .uenditum. Hic, ubi pusillae figurae aliquae anim*tae veluti, ac spirantes, eaequo 'vel sub obscura nocte adumbrandae, vel μι/ in ortu , ut occasia propalandae, rapriaz.el pluuiae, maris aestus, aut similis aliqua tempestas fingenda ac pingenda se rent, pictoribus sui temporis palmam omnibus praeripiςhata. In sylvarum Marborum amoenitatibus, sorum gratijs, rurum delitin colore uiuo repraesentandis, ita Natura genium α ideam est assectatus, ut .non coaetaneis modo
suis, Ied hac in re praecipueὶ posteris quoque pictoribus oculos aperuerit, quod vel sol ραώ Brad Pelea praeitantissimus nuper, Roma pictor docere potuit, qui ad ni modulum postquam fuit secutus, his ultimis viginti vitae suae annis, ea in hoc genere pacturae. smin vocant Iiali opera nobis reliquit, hierar. quae plane aurea sunt, sed aerea illa suti ita dicam in quae ante hos viginti an
Dos, cum tamen tunc quoque fama floreret, mundo is ipse communicauit. Verum haec verba esse inquies. Quam ad ipsa te opera Adami contemplan- borea pi da prouoco, quorum aliquot,sed pauca, domI meae quoque conseruo. Verum enimuero non degrudi, quibuβ conuenientius longe facere uisus R. teste, fuissem, si Saramandram potius, quam sullisnem hoc animal in digitassem. Est enim Salamandra haud dissutae, a Psimo scribente lib. 1 o.ςAp. 6 . ammoueri lacerti figura, Iuc Mn. EF Disor e lib. a. cap. 14. adstipulante lacerti tenus o variam. Quale apprime nostrum esse, Figura quoque quam Zoographi, Mat- ἀιοlus praesertim, posuerunt . non multum refragatur. Ash quoniam Satire dra impureis. non magnum est animal, nec in mo in insignem excreseu,quod an lacertis tamen alijs euenire solet, nec squamis.vliquam operitur, veluti in Germania locis subterraneis non raro inueri fuisse memini, grandesina caput Salamandra est, quod in nostra n qn apparet, taeo Hellumm lubentius 4 quam Salamandram hoc nostrum. appellauero. Color quoque resamat, in Salamandra abominabilis niger. α l uteus, qui *mh' Hi serpςmibus Ieperti horrorem intuenti. hus incutiuox, viridas aut- c . ruleo nestio mutuo magis longe est
domustιι quibusdam maioribus, quas in senaci 4, inquit, ara se C primi nqua per ignem innoxie satiant atque ambulera, Haec Mati μοι si xidet, de si vera quaedam inessent, inquit, Galenum quoque diligentissimum aerarurum qin cum Cypri. hi, iis inquisitorem, harum aliquam iacturum meqtiqnem tasse. Cui xgo asseivior, qui sciam qum energiam ignis habeat, ut omnia etiam ino alta , excepi au-φix ro, nedum animalia destruat . Nisi tales fortassis muscas fuisse credibile luit, qualς3 nuper a claudis Menem Gallo antiquitatis, numit matum maxime, petis simo coniectas ex chalybe vidi. Has ubi operculo pyxidis cuius lam, in
776쪽
qua certo modo magnetis seustula quaedam disposuerat, imposuisset, hae Ocys
fimo, quasi volarent, ad locum ubi subtus magnes occultatus fuerat, transcuraim ρος rerunt. Sed & Dissereides lib. 2. Cap. 36. frustra cre itum ait, ignibus non uri,iti I ..' Salamandram. Et Matt&olus facto periculo , breui eam ab igne combustam vidit. Est enim ignis non aliter, ac tempus edax rerum . in hoc Ptimus etiam lib. 2. cap. Io I. siue ectilia natura, inquit, quae Hracitatem in toto mundo aiadi
ini'i' Amam sine damno Iai pascit f Meedit prosem omnia miracula, uuam diem fuisse ρηε
Tantum nihilominus potuit apud hunc siue Arictaeia aut horitas, siue vulgi
'i, j. persuasio, ut lib. I r. cap. 3 7. ut 'rauctas quoque admiserit. Gignit, ait, ab uas teli credi. ω eontrariiam natura elementum . Siquidem in Cypri aeratais fornacιbus, ex medio igni, maioris musca magnitudinis molat pennatum quadrupes, a pellator pγralis, a quibusllam pγ uria . aquamdiu esi in igne miuis: cum euasit longiore paulo Hlat 1 M iosum emoritur. Nollem magnum ilhim philos bum, Senecam meum, hunc ipsum strix induita errorem. , qui libro s. natura . quaestiorium haec habet. Ignas qu3 e nia consumit, quaedam etiam ereat, ιν quod videri non poteri Amile meri , sed tamen
merum est, avιmaba igne tenerantur. 'Avilib= m, Atqui ego malim hic ipsis Naturae essent ijs, Ac vivis rerum experient ijs ac-j,tione ει quiescere , quam plurimis Cathedrariorum decretis, absque ullis experime T. ,- ' iis, & reali ratione prolatis, fidςm adbibere. Quod mecum etiam Ouidius se
uxorum. cit, cum scripsit: i authoturo. Nec tu aliud Venum , quam puram intellige flammam, ratus de flamma corpora huta Hiides. i νεὰ in ta Verum ad Salamandram reuertamur. Plinium primo mirari lieet' claudican i madia tem nee sibiipsi consentientem P Libro enim x o. cap. 6τ. Salamaudrae tantur soria Pli- inquit; rigor ineri, mi ignem tactu νδ Husias. Libro et s. vero cap. 4. hoc negat. bestiis: '' Ex ipse, ait, Salamandra) qua Magi tradam contra incendia, quod ignes sola antia malium extinguar : ' Prent mera viam esset experta Roma . Semius quoque apud
eundem probat, Venerem quidem ab hac comesta accendi, sed ignem reuin-M, o. gui negat. Alierum est, quod Maiussioluia Dioscondi suo repugnare, α huiush,E .in mentem atque Clarissima verba non satis capere stupeas planὸι'Hie enim, lib. 6. cap. 4. respondens aliqui v ait, dubitationibus 1 Quomodo Diosco ad idiui ' rides hoc in capite potuerit aduersiis venenum Sadamand ai eadem probars a tidota, quae ean hamissi s resistunt cum Salamandra venenum sit frigidum jeantharides autem calidissimae re siccissimae existant. Conei liret hoc ipse, vos bi persuadet, commodissime, Bd talibus verbis respondet. Quod uti mose radefl
lamandris eantharisam eommendat medieamenta , degeneralitas quae in Wrimeminis fiant, duntaxae, intellis , nempe vi quam tito Dingit, evenenum δ ventricusainteonis extrahat , creseu momitienibus, i r elysmatis aeriori ut ia tardis ε ρ si dium dentur,The ta, thridatium, aliaq. generosis aneidosa, quae potis eor im m a Peraenatu ammt in MBIιιν ι Siquidem in cantharistum capite, quo omnium puImu habeatur, generatu methodus Diostoridi tradenda sit, ne eadem p ν singula calymissae re frustra, in inepte repeterentur. Huare Dite, tum σά eantharidum media tegentes . ι, de generalibuι mum intenrie Avicennaeandem Salamandria adhibet
777쪽
rationem , quam opis, quod tam hoc, quam istae ristia Imae fluat temeramento, nisu Matthis. seris ceteris, Theriacam, M thridatis antidotum, resinam Gerebinthinais, Hyrarem, ιυrtiea semen,m cupressi frondes. Haec debui necessario ex ipsis Maiiaula com. αῆ di 1mentarijs transcribere, ut quam qualitatem frigidam scilicet) is Salamati siadscribat, proprijs verbis conuincatur. Iam velim autem Matthiolus considearasset attentius, quae Dioscorides, quem ipse interpretandum, & explanandum Dioscoria sumpsit, de calida aut frigida huius animalis intemperie libro x. annotauerit . eurta Cuius haec sunt verba. Vιm habet s Salamandra) erod num, eat acto iam, exulteia i 4-- 4 rantem . Adiutur νt canIbaris in medicamenta, qnorum mis en exesse, ἐν υρναι absc/re, fimiis q. modo reconditur . Liquefacta in silco 'los euellit. Exenterata detratas pedia sin 'te in mella I matur ad eundem e .m. Qui ex apertissimis hisce mole ridis verbis, non colligit, calidissimam esse Salamandram, quemadmodum eans haris est, & non frigidissimam, veluti esse optum creditur, is aut oculis orbus ξ leo ermi est, aut quae videt, ac legit, haec negligit & intelligere haud cupit. Quid igitur Maiihiola, . opus fuit,ut matthisias paraphrasi tam longa, & excusatione hac uterctur, no- droiose, , uoq. quodam modo explicaret, medicamenta cantharidibus debita, generali. ter tantum Salamandra competere Ast si mihi hariolari liceat, rem acu ceri te tangere, & Maubialum dubio omni procul, ex duobus capitibus permotum h ' : diada um fuisse affirmare ausim, ut Salamandram frigidissimam es Ie sibi per suaderet. Primum ex ipsomet Dioscoride siamere potuit, quando Salamandra ve- thiolus deisnenum tale esse monuit, ut in homine id accipiente mentim , sermonε ρυμῶ
He. armorarem etiam cum torpore aut horrore quodam induceret. Sunt autem haec om
nia perniciosi potius frigoris, quam caloris soboles, si Medicorum axiomatis semidis .
- Alteram est clarissima Galent authoritas, 3. de Simplicium facultaris cap. 6. Seeudo ex micant igitur si lubet, ait, papauer, mandragoram, cicutam,Salamandram etsi calida. olim' 'Verum nemo id dieit, sed melut uno ore omnes frigida prenunciant. Nec est quoά mihi hic opponat aliquis, Gadenum in subsequentibus verbis, non negare,etiam calidam esse Salamandram, scenim ait. Atqui animal eri Salamandra, quod oe Galenus diistratur, eremto' mouetur, qsa sanὸ calido in mi aura miscente prouenire asserunt. 'usalami
Hoc enim & non aliud vult hic dicere. In se quidem consideratam calidam α' esse, cum frigus naturae opus non ingrediatur, & vita in calore consistat,ad hominem vero collatam, seigidam quippe quem frigeficere strenue possit. Ididisum ergo de cantharide asseruero, ut animal, hanc a calore aliquo vitae munia obare, ad hominem vero comparatam,cum hunc in excessu quodam calefacere valeat calidissimam iudicari. E contra stigidissima homini fuerit Saluvia drati modo vera simi, quae Galenos pro confesso posuit, cum hanc sociam facia i papaueri, cicutae,mandragora frigidis per ipsum venenis, quod 3. de Tempe
Lamentis cap. a. quoque repetit &la am insuper adiungit.
Attamen ut huic, quod posteriore loco ductum fuit,. primo respondeam. Nescio quomodo Matthisias doctorem suum Discorιdem, quem tantis evexit riori muri dibus, cuius singula iere verba, singulis illustrare commentarijs voluit, a '' '' cuius gloria di ipse immortalitatis sibi famam quaesiuit, nescio inquam, qua eum iam ironte poli habeat , ipsiq. discipulum Galenam praeponat qui boni
778쪽
ν 1 L ALIA ANIMALIA NOVAE HISP.. NARI. ANT RECCHI.
quicquid in suis de mendicamentorum simplicium labris collegit, ex 'Dioscori-milamis ni dia sentibus ferme totum hau sit. Atque vrmam intra limites Galentis se con
ramentoria tinuisset, nec ad temperamentorum gradus, & graduum quoque diuisiones , 'ν . ζ' siue, v c medicamentorum com positores vocant, mansisnes,tam prope accederemit, tenta siet, in quibus assignandis tam secure,& audacter decernit, elementorum
miscelas, de proportiones tam recte callere praesumit, ae si socios, vel magistroscis iii hahuisset Deos illos fictilios, siue monysiium, siue Vulcanum, siue quemvis altu, quos Ptiis in Philebosito mixtionis ossicium sorritos fuisse, iam olim comm l. s. morauit. Non est autem de nitalo prorsus hoc argumentum, quod primo i lxἡ ..... co ponςbatur &sertasse mutibistis imponere potuit, cum videret, torporem utur primo horrorem, tremorem, sermonis & mentis praepeditionem, & quandam corpo- ' ε' ' exolutionern , a Satimandra induci, quae omnia a frigore originem trahere vero haud absimile erat. Nam & idem Dissiorides capite de cicut resert hanc consimilia accidentia inferre, oculis nempe caliginem ostundere,mentem tur bare, artus extremos gelidos reddere, Bc conuulsonem demum concitare . autem omnium consensu Medicorum, Cicuta frigidissima. Plinius lib. Ly. I . Inter omnia venena memorat Saiamandrae scelus maximum esse, quod non singulas, ut alia venena faciunt, personas, sed populos etiam improvidos nec a re possit . Nam si arbori irraest, ait, omnia poma ιnficit meaeeuo, in eos cyras ederian inundet m. necat frigida mi nibit Aconato Hst L. Er paulo tamen inferius haec habet . Sexti e 41. ast venerem aecenssi cibo earum s Salamandrarum si detractis inter aurasκ editas, vid, ti, icor capite, rn men seruentur. Hic quis contrad ictoria statam emergere. ad- EJὸPa' uertR . Quomodo enim Plinius, si Graismodis c edidie, Venerem accendi, dc lad Wς ς frigida vi enecari hominem, ab uno eodem animali affirmare ausus fuit At ti,is. J4ὸ- quς VL.Vςrum fatear, haec ultima γειν verba, videntur mihi Dio care illa corposse q od roborare, quando Salamandra venenis cantharidum antidota opponit. Nam α δ''-' ipla eunt barides Venerem quoque non urinam solummodo promouenr. Lepi Lepida hi- dam hishistoriam narrabo. Noui puerum quendam nobilem, qui praecepto modo ei, rem Olim suum,nimis sibi forsan durum & seuerum, veneno tollere constitu is Erici. sata cumq. hoc essestui dari posse, per ipsas cantharides 'existimaret, emptis harum aliquot a pharmacopola, & in puluerem tritis, duas tresue, in cantharu' siue lagenulam, in qua praeceptor potum suum asseruabat,inuni sit, 3 quod in votis habebat, sibi inccessurum certo sperabat. Sed cum hic neque prima, neque secunda, nequEtertia die moreretur, ab incepto puer destitit. Interea virille bonus, tentigine maxima Meaeatus,& Venere aestuans, nec unde hoc proue niret, diuinare valens, remedia etiam spiritualia, vo probis moribur erat,ab iulis, quibus in confessione conscientiam suam cred re Blebat, postulare coactus Quomodo fiast. Res haec multo post tempore manifesta o sit. Et ne quis his missos 2 ...es' fore auxilio ex illuuans dicere possit, Nelienum qum timandra, siue aquam , siue poma coispurcat, frigidum esse, constarnia tamen animalis calidae vene- - - rem solicitare queant f heterogeneas enim eius Modi partes frigidas inquam εο sed biolio calidas, in quoura fere mixto Medici faelle ut statuunt, ita quibusvis obiecti
Ihibi h44 nibus per has iacillime respond*nt 'ne inquam , se quis tueri Psimum putet Pisis . ipiemet Disor Mes repuitur, qui supradiata symptomata, non a s uo solum
779쪽
imalis, sed ab jpumet hausti Salamandra superuenire posse, clarissime seripsit. Et maribulus ibidem a Non flum, inquit, eueno inficit in necem asseri,Salamandra sicca in in puluerem pota, Vel clam cibis admicta, pedor morsu viperarum
Est & aliud quod non leuem hic Asinio controuersam facit, quod hic Sala. pita
mandra venenum fiigidae facultatis, cum A nisi xamen veneno comparauerit - sibi , d tab Ast Ac tam nemo unquam mortalium, quod equidem sciam, inter frigida venena enumerauit, si modo haec quoque in rerum natura reperiuntur. Gab- eummu expressissimis verbis lib. 6. de Simocium messicament. sacultatibus. Aconitum, .qαaii, ait, septieam destraria saeuisatu est. Septica aurem apud eundem s. lib. cap. I 3
non frigida, sed calida admodum sunt . Quare ibidem Aconitum cum sequentibas calidissimis enumerat his ipsis verbis.. et erum nou F expedit, ea medica- Aconitum mina qua μια in septica nuncupantur, mi sunι auripigmextam s Graeci et o- est &ὰρ- eaus J Sandaraca, Chrysocolla, D opteris, P Iocame,Acodii tum, omnia eliquare, tum eodi quare ι ac pol sermum earnem teneliam , 3df. absque dolore. Ego equidem repexeram iam id, quo ab hac manitella quasi contradictione magnum hunc seriptorem Ptiniam vindicarem, si dicerem, ipsium inter velocitatem, & violentiam, qua tam Monitum, quam Salamandro energiam suam exerunt, instituis pus se comparationem potius, quam ad frigidam utriusque qualitatem respexilli , Est autem hic Plini' locus minime obscurus, lib. 27. cap. λ. Sed antiquorum,ait,
turam da rntiamq. quis possis satis menerari' Cum con test omnium venenorum os sesimam esse aconitum . Et alio loco, inter venenata Omma Salamandrae scelus maximum praedicauerat. Atqui Ludovicus Dominicti non permittit, ut Ptinium ex- Hoc tamencusem, qui hunc ex Latino in Italicum idioma transtulit, & verba ipsius ita in pee, tibis terpretatur, ut velit Plinium innuere plane voluisse, Aconι tum & Saliis dram, -- inter se conuenire in mi venenι frigιda. Haec enim ipsius sunt Italica verbata, quando ait, Salamandram constendentem in arborem, veneno frigido cin quo Aconito similis sit) poma corrumpere. Pretioebe, inquid, te elu monta Lia vn assero , lo earro e tutio di Hleno, in con la Fua sere a fore, ,'la quale non e punio disserante dallaconito, rucide tuiti quelli, che ne mangiono. Siquis aliam Plinio medelam adhibere velit, ac possit, id ut faciat per me licebit . Ego ut hoc semel hic dicam, non maledicendi studio adactus, veterum subinde errores detego. Pessiime enim maledicum odi, & βvintiliano adhaereo Iedicendi dicenti: i Maledicus a malefico non δέ at, nisi occasione. Cuius & hoc prudentis issetiζo: simum monitum magnifacio : Nos multas ad disicendum commoditates habemus 'prae antiquis. Illis enim inuenienda suerunt, notis cognoscenda . Tot nos straeceptori- ζ '' bus , tot exemptus instruxit antiquitas , in possis iidera, nulla sorte nascendi aetas felicior, quam nostra, eui docenda priores elaborauerunt. A quo tamen α hoc subinde de antiqui, nobis inculcari aduerto, M verissimum reperio, quod stupra me quoque mO duci. nuisse memini, sed non satis dieitur quod benedicitur, quare denuo repeto . Nequa id natim legenti perluabum sit, ait, omnia qua magni authores rixerint utique esse ιν a. Nam uest labantur aliquando, in oneri cedunt , sist indulgent ingeniorum suor .. πρωρrati, nec semper intendunt animum, si1st nonnunquam fatigantur.
Quod si hoc Classicia etiam authoribus yla uenire solet, quid de me, de te, mi lector
780쪽
j G ALI LANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RE CHI.
xialeotum lector futurusta putas, qui tyrones adhuc sumus t An nos extra Eumanam puella ''h sitos conditionum censes ,& errare a nobis alienum arbitraris a . . a
t,'' ''g Iuune Matthioti quoque ut satisfiat, tempus monet, Ego me hercle ut sincere, quod sentio, Hoquar, non capio hunc arguendi modum, quo tam veterra plerique, quam horum assectae recentioles plurimi utuntur. Cum vitant forte, setiunt, a frigore actuali essectum aliquem manifestum subsequi , siue hic non ilii qui torpor sit, siue tremor, siue virium prolapsus, siue membri alicuius reselutio, qholium, siue somniis praecipue; quotiescunque eadem is tomata in humano alio Liabuti p6stmhdum corpore suboriri animaduertunt, Raetim a frigore, di non aliunde
profluxisse, conclamatis quasi votis iurent. . . i
Verum una hie nobis contra Matthiolum & dicta ratione philosophantes,iyio Mat- ab ipso met Ararthi oti postpa historia sussiciat, & agmen clauda . Haec autem in Commentari' ipsius in Diosco librum 4. ω caput 73. habetur. Is igi, tur post .a nisi tractationem, Napesti vires enumerans l quod aliqui inter
.gtontis species recensent) hoc cum a uisenna, ex calfacere & siccare ordine
quarto non negat. Et tamen haec subsequentia symptomata ab eodem oriri amrmat, quae si a cicuta, Mandragora, & Opio frigidissimis putatis venenis emanarent, quin omnes a summo frigore originem ea ducere sibi persuade. rent, nullus dubito. Huius immanitatem ait se vidisse Anno silutis reparatae 1 11 Meia se Datur eml- luouembri in Capitolio, in quodam ad furcam damnato, ut laρidisseroardui PNuρὰ l. virtus aduersius venena exploraretur. Misero igitur huic Napelli drachma ex M ... a . hibita fuit, quam ubi sumeret afferebat sibi viaeri, merum piper de uire. Acci destila autem haec fuerunt. Post vomitum biliosum ac porraecum, aura
frigida lii caput percipiebatur ascendens, stupor quidam paralysi similis, de
quasi motus extinctus: ita tamen, ut dum alterutrum brachium attolleret, abierum eleuare non posset. Dicebat s bi venas omnes quoque refrigescere . Accessit de oris & oculorum conuulsio, facies truida, labra nigra cernebantundi venter hydropicorum in morem attollebatur. Mente etiam mouebatur, unde modo cantare, modo plorare, modo de vita desperare, post leptem tandem a sia mpto antidoto horas, ad se redijt & conualuit. Vides nunc vicalia Reeidentia dissimum venenum, frigidissimae etiam ab alijs existimatae causae essectus re- inussi hi liquit Ast optum hanc nobis controuersiam lucidissime declarabit . Hoe. ἡ .iri' omnes uno fere ore se igidissimum statuunt, quia sensum tollit, motu priuat,& sotrinum inducit. Fateor ego a maximo frigore haec fieri posse. Nam &1uendum. plurimos inter nives consedisse, dormiuisse, obriguisse, dc mortuos fuisse pedi
Ast conspexi his meis oculis ante hos triginta annos Herbipoli iuuene quem 2 i, I. dana , cum ma nam spiritus vini t quem aquam vitae appellant, dc aqua mortis: ἡό-. dici potest II alsa utentibus,quos mori si liter ex superfluo huius usu vidiὶ c acciden in piam absorbuisset, septem norarum spatio perstitisse absque loquela, immobinia. ' lem, ac veluti lethargo correptum, cui licet capillitium velleremus, eundem kerberaremus ab uno ad altorum locum transportaremus,mortuo tamen suri lis