Aemylii Ferretti ... Libellus singularis De mora et Legis vnicae de eo quod interest codice interpretatio

121쪽

se uno verbo passim ab hoc extricant: diacum enim regulare esse quod traditur in ius.ciam per venditore, omnes alios casus esse casus singulares. Verutamen didicimus a LC.inl.iiij.in j. Cato,de verb.ota. versdifferentiae, no satis esse aliquid dice .re,nisi eius reddatur causa. Multi e vete .ribus,in quibus suit Bal.in d. s.cum per veditore distinxerunt mora a malefacto re

ditiois: priore casu excludi id quod est tra re: posteriore coprehedi. Caetera in s.meritὁ, & in l. si sterilis,*.suamuis,h

cessant, & tamen interesse petitur. Item hic quoque reddeda esset ratio, cur ita diastinguatur. Bart. hoc accepit, & distinxie non a malefacto,longa & molestam diuisone instituens t & memoria laedat,& destruat potius, quam instruat intellia gentiam. Primu enim singulos articulmsingula membra facit: quod est, ut ait Seneca oscindere,n5 diuidere & frusta, n membra ponere. Deinde multi cases etademhabet vim, & eunde effectu: veluti si res coniuncta sit, interesse V γε unque

122쪽

perueniat extrinsecu debetur & si no per ueniat, & no capiat, interesse intrinsecum debetur: & si capiat, aliquado deo . Talia in diuisione Bart. permulta inuenias. Item vitiu magnu est,in una tanqua ca

ueamincludere, quae sint diuersi generis, ut illud dici possit: Humano capiti &c. Maximu ite vitiu est, diuidendo aliquid omittere. Vis anno superiore defendebatur lex ij.de verb.obl.in prin quia dice tur omissa esse stipulatio mixta. Sin autequaeras a Bartoleis, facta an habeat interiesse extra re, se nullo modo explicabit te sita diuisoiae. Dicamus itaque Miter. si Omnia quae peruthoie sabhoibus,2

leges,& iudicia, quale est id quod inter j, aut propter delictu iunt, aut fpter cQtra-M cim dico delictu, compreheu hJeso quasi delictu, & interdicta: cium coix' , quas cotractum. Delictorum vira perpetua causa ut quado scelere puni halege aliquid fit, is qui deliquit, mihi qmne dansi resarciat, etia extra rem . Linde

123쪽

M.t.in interdicto, de vi,& vi arma.l.quida tabulas, Linficiando, j.j. de suri. cum alijs inuentu facilimis. Ratio manifesta

delictora est: na si delicta public) poenam

meretur, quia homines incomodant, tu . bantque comercia, par quoque est, ut danum passo restituatur quod amist,hoc est quod cosequi potuit, aut erogare cogitur. Contractus aute aliquado exigunt ut fiat, aliquado ut detur dat in mutuo,i .ij.sceri. pex. datur in quobus articulis innominatis do ut des,& factovi des .naturalis,de prς- stri.verb. datur in donatione, cuius ea est natura,ri res donata accipientissat,l.j. de donat l. Senatus, j.donatio, de donat.cau. mori. Primum ergo videamus de iactis: quoru ρος da accestione quada veniunt in actione,veluti traditio res enim, no iactu obligatione c5tinetur,quauis nequeat expedit, res sine facto. Haec ergo facta, ut ita dica,accessoria triplice habet inspectione aut no traditur: aut non recto traditur:

aut aufertur postqua est traditu. Ausertur aute ut cita evincitur, vel cium prin

124쪽

clamatur in libertate, vel cum puta cod ctor no potest frui. Quado no traditur, ad id agitur quod interest circa rem cuius rei ratio traditur a I.C.in d. 9. mpeo ditorem. A qua regula excipitur unus casis,de quo in sine dica. Quado aute traditur, sed non recte, grauius punitur qui ita peccat, quis qui no traditi no tradere enim,unde mora ducta est, multas habet excusationes,l. sciendύ est,de usur. qui tradit aure sola habet culpa scietiae. Et ideos prudes,& sciens male tradi omnimodo

tenetur,si ignorans, no tenetur extra re .

Iulianus .tenetur, . sed si vos,l.quicquid,

de astemp.l.in rebus, φ. ite qui sciens, cta mo. norans vero, ut dictu est,n5 tenetur extra rem,nisi in duobus casibus unus

est in dolijs vitiosis,l. sed addes, j.3.loc. Ob eam sertasse causam, quia infusa si effluat, aut vitiu a ligno accipiant,vel pereunt,vel' restitui no possunt in sua bonitate. Alter est in deposito, duplici aequitate culpa ena est deponentis, qui fuit indiliges in admonendo, quale re deponeret. Alia aequitas

125쪽

est ex parte eius, apud Fe deponitur, cui non debet esse danosum gratuitu officiu, I.si seruus, j. quod vero ad mandati,de fur. Postqua vero traditu est in veditione, in qua transfertur possessio,&usucapiendicMitto,distinguitur an possideat emptor, vel no na si possidet, Etam habeat remediuexceptionis doli mali cotra evincented minu, nulla habet aduersus venditorem actione. Sin aute no possideat, agit ad id quod est extra re l. ideque, de act. empl.l. veditor, de euictio.amittit aute seu priuilegiu venditor,si sciens aliena re vendiderit: tunc eisi remota distinctione sue potisdeat, siue no emptor, semper cotra eum intenditur, & ita sensit optima glo. ibi ex verb. omnimodo. In locatione vero, in qu no potest habere locu distinctio pos sessionis,semper otmodo tenetur Iocator: l.si in lege, .colonus,l. si tibi aliena,cum L seq. llac. habet aute singulare hoc locatio, ut bona fide tradens locator aliena rem idominus no patiatur coductore sevi, pocst tradere aut domu, aut sandu ςquc cta

126쪽

modum,l.si quis domu,eo.tit. Probatur aute apertissime,locatore omnimodo teneri,inl.s sendus,eo.titu. ex illis verb.Tatum ei praestabis, quati eius interfuit frui, in quo etia lucru eius cotinetur. Excipitur casus unus, quado prohibetur conductor stui ab eo,que prohibere non potest, veluti a rep. a domino,a latronibus,d .l. sfundus quae tame & distinctio,& exceptio cessat,ubi mala fide re aliena tradidit: tuc' enim sue possit impedire,sue no,semper conuenitur ad id quod est extra re. Atq; haec sunt quae pertinent ad facta acceOria. Facta vero aut principalia, aut conuenta obligant ad id quod interest extrare,l.s comissa se rat.hab. Is vedito in fi-

est quod dicendu fuit de dando in quo co- stat no agi ad id quod interest extra rem: it que couenit inter omnes in l. vinum, scere. pet. Lex s poena de verb.obli. loquitur de facto credendi, no de dando, aliter quam crediderit Bar. Contrariu est in donatione, in quam nultu venit interesse,

127쪽

nisi pro dolo,l. ad res donatas, de aedit. edi.

In danda vero pecunia, cum certa 1at nu moru aestimatio,debetur tantum quod est 'circa rem . numis,de in lit. iur. Excipiutur duo calui: unus est quado actio evadit arbitraria,l.iij. in sine,l. iiij.l.v.de eo quod cert loc tunc enim dandu est,quod inter se extra re. Excipitur ite casus societatis, quς bonς fidei est,si unus ex socijs utatur,neque det alteri,i sociu qui in eo, pro lac.Bar. 3c Alex . putant ide esse in eo, quisblitus est foenerati generaliter in d.l .iij. Imola in c. salubriter, de usiar. ubi alij. . Sed hoc non probatur iure: quamobrem Corneus in cons. clxv. volu iiij restringit hoc ad bonς fidei cotractu, propter ςquitate: dc ad actiones arbitrarias, eadem ratione. aobre inter mercatores propter aequitate videtur hoc esse veris simu ,

omnes enim pecunia fruuntur: quaobre si inuicem debeat alter alteri, praestabit id quod interest extra re. His ita positis, 3 aut arbitror,citra colasione, quaeritur qua actione agatur. Nosti l credunt agi certi

H iij

128쪽

codictione. Dixi hoc anno quid sentire. Summa haec est: agi ex stipulatu incerti, si stipulatio itercessit .s stipulat', de usur si non interfuit stipulatio, agitur actione principali,ij. de acti. pl.l. naturalis, j.j. 33 de praescri.6λ. 'Probat aute interessep testes, δc qualitate rei, & reddituu qu titatem .s quos,C.de relaxendi.quo iure hodie utimur. Ite per venditiones lac ru finitimoru haec tradit s. egregia in Isi 34 aderest.ve l. Oportet aute poni, &articulari tri ita dica) locum certu, si de

loco agatur: & aestimationem comunem.

3 s ' Quod aute dicit de iuramento in lite, illud excludit id quod interest,t no a iudice,de iudic.iuratur aute sua interes,l. nul. de in lit.ser. no tanqua per probatione, sed tanqua per causam. Conrepta au- te auctoritas iudicis,& vis inimica legibus, accipiunt in duobus casbus probationem a iuramento,i.qui restituere, de rei vendi.

36 l.si quando,insea unde vi. ' Quado au- te promissa est poena, nihil prohibet peti . interesseid l. praedia, de actio. empl.-siquis

129쪽

quis promiserit interesse simpliciter, illud debebit quod iure cauisi est, pro subiecta

pta dictis intelligimus, non nasci id uod

interest ex mora,l.si sterilis,*.quamuis,de actio.empl. neque ex facto . Proculus, dedam.insect. sed propter utilitate, & aequitatem. Hinc est, ut donator no teneatur. Hinc est ut ignoras excuset. Ergo pr pter hac aequitate si quis promiserit poena propter cotractu aut contraxerit propter poenam emper tame poena debebi tanqua ac siis quaeda,& numerabit in id quod interest,uiber homo,in s. de verb. li. o. in l.quatenus,de reg.tur. Dec. hic col. penes.Et ita limitat singulariter & lex nostra,& d. 9.cum per Ueditore. Ηςc au- te sint quae meditabar diebus system.

130쪽

E ES tadcm candide lectόκ, post longam illim expcebatione, Libellu emolli Ferrciti de Mora multὸ celerius matura eiusde auctoris accipies : nam excuditur Titulus de . arquirenda possessione, de Usu capionibus,de Verborum obligationibus. In quibus omnibus si quid nostra imperitia errarum sit,aequi boni consulas rogamus: neque ob ea nos tam damnes, quam laudes ob no- stros no paruos labures,ac vigilias, quibus tua studia iuuare conati sumus: adiutum elevim te plurimum senties, si non ea inuideacccperis,neque oscitanter legeris: sederudiendi tui causa amplexus fueris, omnique

opera, ac cura, Prstudiosum decet, iis inuigilaueris. Bene vale. oe his in multos annos feliciter Tic re.