Aemylii Ferretti ... Libellus singularis De mora et Legis vnicae de eo quod interest codice interpretatio

111쪽

in enim aestimata res est, illud sequimur, in quo est cstimata: cum vero csti- mada est, no possumus sequi quod no est, hoc est facta crimatione. Sequimur itaq;

comune ςstimatione,d.l precia,d.l. di se uu. Et sere inuenietis,quod nostri singula .re appellant,esse comune certi generis, ve luti amoenitas l. mpetit, quod vi aut cla: erat enim illud interesse umbrae, de qua vectigal pendebatur,auctore Plinio: idq; interesse erat comune omniu nobiliu, sicut interesse est comune omniu vicino , pro portionevicinitatis,habere agru proximu/.ldi cui landus,de leg.ij. Comunis tamen opinio cotrariu habet, eaq; praecipue duobus nititur.iriccipuum illud est, 'quia interesse debetur ex promissione iudicio sisti,d. l. quoties,de verb.obli.I. vlt. si quis in ius voc. non ier. quς citat d.l. quoties, ciam nominat Celsum auctore eius: hoc aute interesse est vera ςstimatio,i.ij in s. qui satis. g. cstimatio aute triplex est:

quaobre quot sunt prech, tot sunt Ocies eius quod tuterest. No recte didicit rati

112쪽

cinari lui primus est hoc comentus: nani negata triplicitate precij,quod est mediii cocludendi, corruit argumentu. Deindeno est veru,ςstimatione vera esse intereia se. Non obstat d. lex ij.qui sat. cos. ut sua Nil pra diximus'. Allia ratio est: quia in lite 7 in f iuratur ad id quod interest .pen.de in litetur. sed iurametu illud excludit interesse, 1.non a iudice, de iud ergo oportet disse re interesse quod includitur, & interesse quod excluditur. Caeterv peccat hoc a gumentu in cognitione principiorum, de quibus infra de probando interesse diceturb. Dicite ergo,non si nomina ed si ratione sequi vultis,interesse aliquata esse auctius,interdudiminutius,sed se per ido esse interesse. Et pxcterea Dc supra diximus,no extat interesse c5uentu na si sequamur gi quς dicit preciu conuentu esse,

intercise conuentu,ea repudiatur ab omnibus,& prcsertim a legibus supra citatis: aliud est enim istimatio rei: aliud utilitas. ' Sin sequamur Bar. & crebrius doctores, qui putant poena promissam esse interesse

113쪽

. DE SEN. QEAE PRO EO. Iosteresse, hoc duob' facillinis argumetis deprehenditur esse minime vera. Primum quia poena cosderatur tanqua diuersum ab interesse nam si squalia sunt,cessat interesse, di poen petituris sunt incqualia, petitur ut que,t.si quis a socio, pro sec.l. prcdia, de act empi Ite quς ide stat, nu- qua se deserunt: ut si idem est soliu, quod

charta,necesse est ut qui dicit charta, livsgnificet, argu legis Iulianus, & l de eade, de excepiei iud. sed poena couenta potest esse sine eo quod interest,d. 9. alteri, in s. ergo diuersa sunt. Vt aut reuertamur, et unde necessarid discesiimus his postis, qdst smptu tripliciter explicatur. Primo ve sumst interesse comune: ita voluit Bulg reserere . ex Verb. pro eo. Sed hoc: est contra text.in d. 9.si per venditore, ubi interesse no est duplu comunis cstimati ius,ut patet. Alij Axerunt smptu esse interesse c5uentu ita .ex verb. dupli. Sed illud quoq; merito reijcitur: quia i .nostrano haberet locu,nis ubi esset couem pre- civ. Nouisime mensit esse aut hoc, aut

114쪽

illud,quod amplius est: ut si maius est com mune,illud sit simplo: sin autem maius est c5uentu, idetide conuentu fit 1imptu. Ita finterpretatur Bartolus, & Bariolu securisere onmes,glossam: tamen mihi hoc lno sisniticat. Eius verba hcc sunt,ut hic nec unu, nec aliud, hoc ost neq; comune, neq; couentum deinde subijcit,quod plus est,hoc est, quod superat no excedit xit duplu.quoru verboru hic sensus esse vid tur ut interesse no sponat sibi neq; hoc neq; illud,sed qualecuq; superet aut commune,aut couetu, no posse superare ultra duplu. Ex hoc colligunt oes,l.nostra non

loqui nisi de singulari interesse: & smptu

esse modo comune,modὁ couentu inici

esse. Ite hinc ducitur secundu nost A, edi ut videtis) no ita sentiente glossa, ubi sit ς5mune,c5uentu reiici. De luperiore res animaduertit Dec hoc nihil esse aliud quam angustissimis cancellis cir dare lege latis sima. Neq; est verisimile, Imperatore, qui certi aliquid tradere voluit de eo

quod interost , respexisse solum interesse

115쪽

DE SEN. QUAE PRO EO. icis sngulare. De posteriore vero male conuenit, ut cessetinteresse covetii ad Big xe quasi comunis intercise,cum videamus proposito couento,cessare commune,dL

uersum rapit nimius utilitatis vestrς,& vexitatis amor, alius est qucrendus dupli r spectus, atque terminus. Itas, nihil aliud arbitror esse sinplu, quam certa quatit te et certa natura veluti ini. Aquil. quati plurimi eo anno cstimat seruus id certa natura est, idque simplu exit, eius quod interest. Ex quo si viginti fuit ςstimatus seruus plurimi, ad quadraginta id quod e . interest peruenire potest. No aute lde dicitur omnino ad duplu peruenire oportura, sed no posse excedere. Abhorret sane ab us quae receptissima stanti. sed; nisi fallor, no abhorrent a lege,quae mihi emtior est omnibus traditionibus. J Eas tantumnia poenas.' Argumetsi est is hoc a poena cui' quide significatio duplex est, alia Fc indicat cuius metu dare aliqd, D eue costa Me m quod met. cau. K

116쪽

I iijaiij.&deinceps,d. , alteri, in ii. Aliasgnificat noxcvindicta . aliud est fraus, de verbiig.itaque hic accipitur, ut sit se ses, in infinitum non debere clamari id quod interest, exempla poenaru, quae aut legibus sunt determinatς, aut Θ leges determinandς,Laut facta, de poena. hodierurespiciendum,cum vulg itaq; interesse Gmiliter aut duplu no egreditur, Ut in ce tis casibus, aut ad veru damnum re icit.

Possent hic multa de poena dici,sed aliena a praesenti negotio: & multa se Plant, Fae propris ad nos pertinent.

propositu a Iustiniano hac nostra constutione,2 quod intelligim', quae tradunt nostra lege de duplo, & vero dano coprehedere & lucra & damnu: intelligite si modo lucri, aut dani habenda ratio est ex legibus veteribus lata enim est nost a lex ad taxandu, non ad antiquandu. Atque hoc quasi clausula est omnium prccedentium Dani exesa sunt in IIulianus, dc in d. f.

117쪽

DE sEN. M AE PRO EO. Io ru fame enectoru, tigni venditi corrupti, cuius vitio domus,eiusue pars corruit: pecoris morbos, cuius contagione grex imteriit. Lucri exempla sunt no datae pecunia Unde negotiarer, . b. cum per Vediatore .iij.de eo quod cer.loc. serui occisi i quid mihi eius opera acquiri potuit. .si seruu, in s.ad i. Aquil ex illis verb. Et amisisse dicimur,quod colequi potuimus,l.i

de Neratius, j. in summa,eo.ti.Vbi com da omnia cotineri dixit I.C.quc intra an- nu preciosiore seruum efficerent: hoc diserte explicat lex si c5missa,re rat hab.lex si in lege, g. colonus, loc. l.h. b. merito, noquis in loc.pubi l. quicqd, supra arbit tui. l.in quo,loc. Poterut multa inde colungi, quae sequAi diuisione explicabuntur. In his ergo ex iis videtis de lucru, & diuuc5tineri quς oia extra re lex appellauit,ut alia sint circa re alia extra xe,d.j.cim perv&litore. Ita diuisere glosset passim:ita javetustissimi,ut Ioa.Fabri hic in Breuiario. Bar post Cuneu addidit membrutariel diuisioni: quodda enim dixit esse intra re, veluti

118쪽

veluti aestimatione rei, semper & c5 prelieditur, & petitur,l. datio, . cum per ,

veditore,Lj.de aci .empl. l. Uinu, sicer.pet. Quodda aute interesse Versatur circa re,

siue ex re, ut fructus,& partus, & similia, de quibus vos reijcit ad i. videamus, & l. si stipulatus,de usur. & l.stius,in sin.de verb. obli. Ultimu illi est extra re, puta occise seruo, s institutus fuerit haeres, aut legaruilli relictu citat l.proinde,& l. inde Ner tius,ad i. Aquit. Veteres meli' secuti sunt lege purisiima distinguente circa re,& e .ua re a qua quo longius abeas,lon us di- laedas a verὁ.Bar.multis modis fallitur,dcis inuoluit: primo in primo capite du ducit interesse esse aestimatione rei quod supra abunde reprobatu est. Deinde dum

dicit, semper Dimatione peti, cum petit

interesse,pugnat cu eo, quod ab eod. tr ditu sisti fiant omnes in I. in re furtiua, de cond.suri. in lubpulationes no diuidu-tur, Bariolo,quaestio.vi.de ver.ob. ubi tradunt,aestimationε nunqua posse peti, nisi re perempta. Item omnes post Bar.in l.si filiust

119쪽

Ciussamilias .cita sun du, de ver.obi tradunt interesse, &-differre, quia

alia tque alia forma utrunque petitur .illi enim ut stuctus perutur, hoc ut interesse. Quibrem cum aliter petatur cium aio,tanqua pro re ipse: ita ut etia extinctare,re ipsam petamus, & preciu consequamur, j.l.promissor Stichi,de cost. peta aliter vero petimus interesse anqua Lili cet utilitate sequiturvi qui petit interesse, aestimatione non petat. Secudo loco duBar. existimat interesse circa rem cuprehendere fructus,& partus, & similia: primam aberrat ab scopo Iuriscosulti, qui ind. 9. cum per Veditore dicit, intereste es m re esse pciu tritici, quod auctu scilicet est, Rut diminutum. Ide tame iuriscosubtus,aut paulo melior interpres,quam Barto.partus,& hcreditates no appellauit imi teresse,sed causam .praeterea, de rei vel LI. equis e usur. Vbi glo. in rubri. & quavis interesse haec aliquado appelletur, Vtin l. venditor, de euict.in l.qui restituere,de rei

120쪽

αρ ne . t Et ideo Paulus in i proinde suum,adi. Aquil. duo proponit tali Fa s parata: Vtilitas inquit venit in hoc iudiciu & statim subijcit Item causae corpori cohaeretes: quibus verbis demonstrauit caulam l.prcterea,& sequis. Deinde iii hcit exesa primae positioni s, hoc est utilitatis,& eius quod interest,quadrigae,G meliora, Comoedoxu, Symphoniacoru. In l.aut inde Neratius tradit exepla ca 'aereditatis,& legati. Recte ergo Bar. ea remouit a prcsenti conleplatione, quae

causae sunt, & non id quod interest. Male vero positit in eo interesse, quod circa re est. Ex quib' sequit,tertiu ex tu de licreditate, aut legato pesiimu esse in eo quod

interest extra re recte Iuriscon. ad negotiatione se retulit, & ad quaestu. Ne vero putetis circa re, & extra re genere disti

mi, ide em semp est iteresse, sed modo l5'gius excurrit, modo propius cotinetur ad 3o rem. Quado ergo intelligimus quid res habeat videamus nunc,quibus casbus extra re interesse debetur. Glossae nosti ae se uno