Aemylii Ferretti ... Libellus singularis De mora et Legis vnicae de eo quod interest codice interpretatio

91쪽

Di sy N. QUAE PRO EO. succedere ad obligationem interesse' pro re. Castr. tamen, & Bal. ibi, longius rem producunt: volunt enim non Blum contineri casum facti, sed eum quoque casima, quando species se perempta. Quicquid tamen illud sit,siado indubitabile est, interesse dissem e a precio rei, non videtur neque in facto, neque in specie perempta fideiussor ad id obligari posse: cum enim laec diuersa sint,in alio obIigaretur principalis,in alio fideiussor,contra l. Grcce, j. si quis Stichum,de fideius. Sumitur ite

esse verum, eum qui promisit non petere interesse, non prohiberi petere aut precium rei, aut rem ipsem. Ita sensit Alex. in cons.clxviij requisitis,Volu.ia quem hic citat Dec. Sed ante Alex. ide sensit Bal. hic,& recte. In quo tamen animaduert dum est, si aliunde colligi possit cotrahentiu voluntas: sequimur enim in cotracti

bus potius quod actu est,quis quod dictu

est,uulg.l sed Celsus, j.si fundus, de cotrahen .emp.& ideo in rub.C. de contrahen. empi admonet nos, ne quod verta pati a Vige supra libello

92쪽

mur esse in contractibus ociosum: & ita respondit Andreas Siculus relatus hic a ι Dec. Mala ergo ratio est, qua nostri. Utuntur,&praecipue Aret. cons.lxxxiij. . interesse intelligitur esse comprehensum pacto,quia idem est cum re, aut cum pre- cio rei. Mementote extensionum', atq; ρ ρ '' stipulationisb utraq; enim ab initio & du- obauit rum,&absonu existimastis: quae tame ex ext i curse interpretationis manifestissime proncab;- bata fuerunt. Hoc item quod veluti prunaensa est,hoc est olera,& poma,pomz, ρὸ progrediemur, verissimu este imri mn uenietis. Secunda hcc significatio est ea,psiste de qua loquitur lex nostra unica. Inb Inr interpretada ergo lege, no pol hic comode proponi thema aut facti,ecies.trad renisi, initia id quod est perpetuum, ut sistisia in diuisionibus, & in definiedo: veluti in l. iisnem - j. in l.iuris n.& alijs deinceps,de pac. in l. esse a iu -verb. obliga. atque similib. Videnduest itaque per partes, quid sibi velit lex. ῆ proponunt: Unum,tra eb. fuisse dubitatum ab antiquis de eo quod interest.

93쪽

interest. Aliud certis casab' duplu noegre crus παdi,certis excedere. Nouissimu est,quς - me diculur nostra costitutione, ta pila

so ad primu, dubitat nostri, de quo dubia

tauerint veteres. Res est per se curiossim potius,quani interpretii: nsi enim multu habet utilitatis: verutame qualis qualis a litatus est,paucissimis nobis est tramus. Gl.ex verbbpductae,de duobus dubitasse veteres existitare:Wiu est, an inseresse c5prehendat id quod cirGi rem est,an etiam quod est extra reni: alterum ,an damninis solam comprehenderetur ab eo quod interest,an etiam lucrum. Neutrum: horuest probabile: nam quantum ad primuim, videmus eam distinctionem sui e veter bus notam,d. 9. cum per venditorem praeterea Verbum nullum legimus haustitutione, quo significetur , id fuisse in mente Imperatoris. Consueuit autem ible aliter, ut patet ex liquidam filium uria de fideicom. l.ambiguitates,de individ.tes.

94쪽

Iegat Lula.de ijs Fib.ut indi. Lmic.de mailoth cum mille alijssimilibus. Secundum vex ὁ ne laboremus in re non necessaria reprobatur a verbis legis nostrae ait naex, de lucro,&dano Iovens eteres ex eo id quod interest statuisse probatur in lai comissa,rem rat. haberi, ubi ψ. Crebri creditur fuisse dubitatum ante hanc lege

de duplo tanquam si illud incognitum te'

si fuisset: idque sere constat inter omnes. Cotra hoc opponuntur duo: primis os pΟ.te .se l.Titius,coniuncta lege pro ma, de actio. pl. Secundo opp.lex iii. in s.de eo quod cert. loco ubi in actione, de qua agitur eo titula,quae arbitraria madit enit interesse sepra modum usuram,m laus autem usurarum dupli est,i. si non sortem, φ.supra duplum,de condi Lindobi. ergo in alijs duplum non excedit. Duc dantur Blutiones, ne quisquilias oes gloLhrum nostram referam: Una est antiquatam eam legem a l .idemque, illi coniun-

ista,& proxima, ex illis verb. Si sciens quis

alienum Vediderit, omnimodo teneri de-

95쪽

beditaque sensi Barrappo.viij prim pax tis. Idem tamen a prandio aliter sensit, qua Bunda Blutio est creditur enim ille casus esse singularis, & mirabilis. Hanc

Blutionem omnes amplectuntur,cuius rationem reddit Saly.opp. xvij. quia scilicet factum emptoris non debet grauare venditorem,l. si dictum, . si contromisero, de euictio. L ptor, infra eod de euitrio. N0uissum reprehςndunt recte hac rationem: factum enim emptoris minimc venditori nocet, quando coniunctum est eum euictione: veluti quando res euinci . tur,si d arbitrium eat: tunc enim sua vq-luntate actoque suo transfert rem in dominum. Sed quando nihil factum perti- net V euictionis causam,aliud est dicenta:

ut eccς in area aliena vedita in d.l. idemque:agit enim emptor non possidens contra venditorem, quamuis iacto suo mes rem secerit aream, & utiliorem domum, , inset niue ibi cdificando. Neutrum tamen horum videtur esse verum: nam correctio legis vit da est, pr sextim sil ex co-i

96쪽

tinenti fiat, vulg. l. non ad ea,de condi. 8 demonstra.& id quod diciturin d.l idemque: in omnibus 1cilicet casibus, resertunad distinctionem possidendi, vel no: quod autem de duplo lege prccedenti dictum

fuerat,perpetuo manet. Ioa .Fabri luc existimat esse correctam Hege nostra d.l. Titius. Sed falsi: nihil enim antiquatur hic, sed statuitur, ut ex cursu interpretationis facile intelligetis. Neque dicamus casiam illum esse singularem quia no potest reddi bona diuersitatis ratio, cur idem no sit dieenta in omnibus paribus causis. Dec. nititur respondere legi iij. sed valde leuiter. Primu enim ait, si ita ratiocinemur, posse similiter dici, in eam actionem venire solam interesse. Sed longe est & interesse per se,& quantitatis diuetia ratio: nam interesse semper debetur ubi adest, modui autem incertus est, & indeterminatus. Ideoque si in illa actione arbitrataria duplum seperat, in alij s duplum non excedet. Respondet it e,eal.loqui de usuris, quod valde ineptu: usurae enim

97쪽

8 DE sEN. AELPRO EO. exemplum sunt, interesse est de quo statuitur. Pura autem,& vera ratio quan- 1Otum possumus assequi coniectura,&suspici me ea videtur, ante hanc constitutionem, in multis casibus determinatu filis se,quantum peteretur generaliter,nusqua esse proditu quatenus, & quousq; excurreret id quod interest. Et ideqne in re, inextricabili,& infinita no haberemus ali-.quid, quo dirigere possemus cstimatione utilitatis,constituit Imperator, nibit rigens,quid nobis esset inspiciedum. V His quia incertiora qusdam erant, Vide- ilicet quae certa habet qua titate,quae mini .

me,subiecit id a se fact fuisse, prout potisibile est. Quaerendum est itaque,qui sint

casus certς aut quantitatis,aut naturae. a In omnibus c. t sibus, Demonstrare

hic voluit Iinpera. non agi de solis, ac nudis contractibus,sia agi etiam de alijs rebus, puta de malescijs: ita Aeto hic, Agloss. & sere omnes. Cum autem ait lex: Certam quantitatem vel naturam: varie hoc acceptu suit a veteribus. Ante Bari

98쪽

variae fuere sententiς, ut per eum, dc per Alber.hic quas non resero, ne frustra impleantur membrancaelim enim nugacisi mς sunt, & tanquam aniles tabulae res xendae Saturnalibus tum improbus sunti dca Bar. & ab alijs. Bariolus ergo ex parte secutus do. existimauit, quantitate significare & pecuniam,& corpus natura vero genus anquam Asinitate,aut Equi nitatem. Certos autem eos esse casusiue quid certum a se habeant, siue ab adiuncto: nam quando unum ex respicientibus castini certum est, luti in mutuo & ve ditione, Sc locatione,aut precium,aut res, quamuis ad tradendum teneatur vendia tb quod facti est,i. stipulationes non diauiduntur,de vis bo.oblis. tamen quia cohaeret precio,certum dicitur esse propter adiunAm. Per contrarium ergo incerti sunt casus, qui neque per se, neque porcolim ens,atque coniunMm certi sunt: ut

si tu promittas factum mihi, fabricandam puta insulam,& ego tibi similiter fabricadam insulam promittu insulam, O pr - scrip.

99쪽

stri.verb. Principio nusquam a me k- is obum est, id quod animaduertit Dec. hic,& multi prς terea, quantitatem signific re aliud, quam quod podere,numero, me sura constat nam in latipulatio,de m.ope. nunci.in sin. apparet significari a quantitate cstimationem in lGerrum,s cere. ρο- ta. de Ῥcies, bc quantitas distinguitur: idein l.plane. 9.s eadem res,m l. talis scriptura,ri sit. de legaj. Quantam vero nostri interdum aliter acceperunt, ut in l. quisquis,deleg iij.in l.cum stipulamur,de ver. signisca. antitatis autem fgnificatio nullibi inuenitur,nisi pro ijs quae iunctionem recipiunt in genere suo .Et ideo cum, pecuniam selam indicare voluit lex, con- uit dicere pecuniae quantitatem,ut in Lj. C. de actio. & obliga. Prς terea naturae verbum ad genus referre mihi nouum est neq; tam bonus est verboru auctor Bar. vi ad illius Barbaram phrasin accomm dandae sint leges. Praeterea etiam si natura genus significaret: quomodo erit certu tunc, m inter omnes constet,genusesse

100쪽

. incertum . cum incertus,de leg.j.l. haer des, j.si incerto ami. ercis. Item tex. noster dicit, eos esse castis certos,qui habent certa quantitate,vel natura. Quaobrem si eos addas,qui ex adlucto certi sunt,erit certa species icognita ut ex verbis apparetὶ Iustiniano,que, nisiextaret egregia Bartoli cεmetaria,intelligere non possemus a te illu enim, nemo eoru, FCru libri e tat,adium ii uius mentione ulla fecit. Ad postremu quicquid hoc est, totu est a capite Barioli sine lege. Vos auteola ij, cere debetis, quae lege carent. Quinimo nostri immemores eorum, quibus passim ad utrunque utuntur veluti calceum ad

duos pedes, alibi dicunt esse erubeicendusine lege loqui. Alcia. Bariolo addidit, il-

tu secutus in caeteris, per naturam sgni' ficari accidens non expressum, ut in mutuo propter i. cum vidi certi peta. Sed vix stud exemplum mentas huius intem pretationis ,Itaque si certum aliquid habet is contractus,ex superuacuo adiectum

est verbum natura: si non habeat, secundum