장음표시 사용
21쪽
t o Apparatus Hortensis bus non dis liceam . Non hic opus mihi est more
poetarum e Parnassi viridatio cruditam auram implorare , Ut percupida mens amabiles sensus a sertiliaspiratione concipiat : idem enim ZThyrus , qui odorato halitu floream terrae, ingeniosam inspirat animo foecunditatem. Neque Aganippes lymphati- . cam lympham sitio, ut aridum ad nobiles partus ingenium irrigetur: eadem enim hortensis unda,quae teneros terrae filios lactae, inter floreos fratres pudicam hanc meam Floram educit, & educat. Ualeant Mus, , mera nomina, non vera numina cano-
laude quondam famosa muliercula, Flora nominatur. Haec igitur, dum caelo non inuida, sed aemula duodecim Iiderum illustri diademate coronatum , annum sibinde nascentium florum 8erpetuo Vere mirabilius coronat, floreum mihi sertum poetica lauro pulchrius intexit ipsius decora, ipsius leges ad
hominum iucundissimam exercitationem promuti ganti. Eiusdem ego admonitu floridum argumen i ' non case tum suauitate carminis alioqui condiendum carmi- ni proxima, atque inter fores decenter esitorescente oratione pertracto: quod recentium florum nomina pleraque peregrina sine obscura verborum ambage versu dicere non est. Haec me M.Catonis, M.Varronis, Columellae, Palladij, Constantini Pogonatirae superstitionis. Musarum instar omnium una mihi est, una placet & in enua & ingeniosa colendi floris Ars, quae decentius a me, quam deflorata pudicitiae
22쪽
Liber Primus II sapientissimi Imperatoris, aliorum. complurium grauissimorum authorum de re tum rustica, tur
hortensi solute scribentium nobilissimis exemplis ad hoc idem scribendi genus impellit.Et Constantis
num quidem satis luculenter docuisse monet, e main ieitate Imperatoria esse non hominibus modo, verum etiam floribus leges de iura praescribere. Ut hortos colere Cyri exemplo regium,hortensem a tem praecipere Constantini documento imperat rium , utriusque authoritate aureum sceptrum, &floriferum bipalium tractare perinde splendidunae esse fateamur. Valeat iam tandem Apollo, calor capitum fanaticus in fabulose collis Heliconij sile apricantium. Tu mihi splendide fila o Apolline illustrior , FRANCISCE CARDINALIS BARBE RIN si, qua sapientiar, qua gloriae purpurea luce
suauiter incendis animum, ut flores loquar, V RBANIS APIBVS tuis , ut spero, gratissimos. Et quanquam excella indolis nativis, cultissimiq.horti domesticis soribus abundas:non tamen dedignaberis tibi nascentes Florae meae agrestes flosculos luberali Urbanitate donare. Neque sane dedecet regiam istam morum facilitatem a summorum Regum colloquio, & grauissimarum legationum negotio reducem inter horridulos hortos meos breue
per otium riisticari. Iam vero adueneror, atque inuoco praepotentem Diuinitatis auram,quae sicut inter caelestis felicitatis aeterna vireta florentissima Caelia
din. Bar miti Patrocinium imploratum.
Aspirario diauitia fioribus inuoca a
23쪽
2 paratin Hortensis Caelitum gaudia semper euentilat, ut perennent rsic horretabus curis hisce meis aspiret, ut felici exitu hilarentur.
Nouae culturae nouum xv istirium.
culte scribenti mihi , ad impetrandama
operis nouitate veniam, utilitate beneuo lentiam conciliandam, pretium operae foret ostendere, a compluribus, ijsque eruditissimis rei si . - reae scriptoribus, fiorum tantummodo aut historiam , aut certe vim medicam fuisse traditanti ;quarum illa mortalium voluptati prodesset, haec vitae: accuratissimum vero cultum, quo de humana tum Voluptate, tum vita optime promeriti flores viverent, ac perennarent, ut diutius prodes sent, adhuc intactum indiciumque latuisse. Quare hoc equidem loco recentis ad operis certissimam fidem,onicium,qui de floribus ad hanc usque aetatem conscripsere, catalogum cum ipsarum scri-Ηεibariae rei ptionum argumentis producerem ; nisi numero- alii, numeri. saim recei sionem illam authores aliqui Transa seni elementario ad expeditam cognitionem ordine numerantes occupassent, hoc est partes meas immplessent. Ex his est, qui ducentos circiter numeret
24쪽
Liber Prim, . ' i 3 herbariae, adeoque rei soreae scriptores, quortunis nemo unus de uniuersa absilutaque, ut nunc viget , florum cultione praecepit. Fuere quidem per pauci ex ijs, quos legerim legi autem complures qui remota quaedam aut mutila praecepta tac s per re cum attigerint, integram mihi ac peram plana tradendi cultus hortensis materiam relique runt . Ego igitur nouis in praeceptis praescribendis utilius occupatus longissimos indices ab alijs describere superuacaneum puto . Neque tamen eos ingrato silentio dissimulado, qui nuper ingeniosa floridaque scriptione ipsis decus floribus addid runt. Sic enim, ut par est, in latinis hisce meis hortis non una modo breuissimorum flosculorum so ma , sed forentissimorum quoque ingeniorum fama vernabit. Prior in hortensibus meis novalibus floridissimum nomen efferat, qui sitas pridem paginas forum scriptione gloriae tacundissima
consevit, Fabius nobilitatis excelsitate Columna , P rereruditionis amoenitate flos, seu potius familiae suae lumna. miraculum ; quia Columnam florere facit, seueriorem videlicet philosephiae, mathematicae, legumque disciplinam blandissimo florum studio
coronat . Floreae sapientiae praecones argutissimi sint pridem euulgati, breuique vulgandi codices, in quibus, quam in hortis, pulchrius flores nitent, ac suauius olent: quia illos oculatis ima , &planὸ
Lyncea secit eruditio, ac veritatem opacantes emi
25쪽
i 4 AZmratus Horrensis rantium,opinionum malos seuticet extirpauit Testis est e libris iam editis cum prior, qui no
miniis re , quam nomine ΦTTOBΑΣANOΣ Theo phrasti, aliorumque veterum herbariorum deseriptionibus respondentes plantas graecae latinaeque eruditionis momentis prudenter examinat: tu posterior ΣKφῖΑΣΙΣ , qua praeter superiores aliae complures minus cognitae, rarioresque stirpes nostrate sub caelo nastentes, a priscis osm herbarum peritis medicis descriptae recognoseuntur, S: declarantur. Testis, herbariae rei Anazubeum orac lum,Diostorides & profuturis,& manseris Columnae notis explicatus, nondum tamen in publicum iudicium typorum opera productus. Testes denique sunt, quae iam eduntur in lucem ad Mexicanarum plantarum, animalium, & metallicarum sodinarum historiam notae, appendicesque operiperegrino, ac perutili pares. Et cum quidem n uae Hispaniae thesauriim, siue opportunam medicinae historiam Franciscus Hernandus nouo in Orbe primarius medicus congessit: Nardus Anio' nius Recchus, Hispani Regis itidem medicus di gessit: Ioannes Terentius,pridem inter medicos ad corporum,nunc autem inter Iesu sectos ad animorum pervestigandam silutem apud Sinas Lynceus doctistimis notis locupletauit: uniuersi vero Lyncei , atque ipse praecipue lanceorum princeps F
dericus Caesius e diuturnis tenebris erutam & eru
26쪽
Liber Primus. r Iditis additamentis, & liberalibus impensis, Ut praeclare legatur, in bono lumine evulgarunt humanitatis suae . Scriptor alter a Fabio & ipse ad sapientiae latebram pervidendam Lynceus, Ioannes peracu Ioanne, D. tum olentis ingenium de Nardo &Epithymo disputationis Faber, Romanae praestantiae medicus, atq. herbarius Pontificius innocenter odoratis piam iis eruditum conficit aculeum contra Iosephum, Scaligerum. Descriptorum serie florum proximum floret nomen Tobiae Aldini, oui, dum Odoardi Tobia, AMLCardinatis Farnesis medicus Chymicus,&Farnesiani horti praefectus rariorum eiusdem horti plantarum descriptionem profert in lucem, ad colenda& coronanda regiae pulchritudinis Farnesiana Lilia iure peregrinatas esse rariores plantas exteras docet. Iam vero scriptione, non eruditione postremus storibus nostris inserendus est soridus sanὸ scriptor Federicus Caesius, qui genus, & proauos, atque hae Cae reditarium principatum vix sua decora exiitimans& omni bonarum disciplinarum genere sic animu millustrauit, ut erudita perspicacitate maxime Lynceus Lynceorum omnium dux, ac prope dixerimis oculus sit: & multiformi scientia in perbreues Phylosephicas tabulas coacta Mexicanam eandem historiam sic tacundauit, ut pluribus illa ingeni j floribus, quam Indiae stirpibus virere videatur. Vsque adeo cultrice sapientia exaratae fragiles paginae perennaturae gloriae seminarium sunt . Superest ianta
27쪽
Vt nos quoq. utiliter vernarium pamas usque adhuc intractatis de recentibus excolendi floris praecepti nibus laudabiliter exaremus , quas tum diuturna mihi experientia, tum consulti experientissimi cultores Lippeditarunt. . Hortensis Architectura.
CAPUT II LP Rincipio, cui gestit genialis indoles in s
rum culturam, florilari horti aream eligat salubri caelo subditam, simmotamque pro cul a paludibus, ne coloratos inter flores a pestilenti regionis halitu ipse cultor mortis colore aecoloretur : siuuii non aduersam, ne aquosa & perse ita atque adeo insalubri aura inspiretur: si locus suppotat, domesticam, ut assidui veris laticitate aureum seculum domi habeat, stibiectumque videat e senestris expictum floribus paradisum : quoad eius fieri poterit, peramplam, ne florea natio varia dc multiplex anguste habitet: auersam a septentrione, unde gelida pernicies mollissimis terrae foetibus hyeme inhalatur: conuersam ad meridiem, cuius tepidi humidique spiritus clementer aspirantes sorum animae stinc. Ita situs amoenitate ipsi hortulus Italiae non concedet, quae, sterili Aquilonis frigore Alpinisclausi ris excluso, ad australis caeli fertilenia
28쪽
riber Primus. I tepprem porrecta Vnum tota pomarium Varroni videbatur. Sin autem siccanea regio humore nullo, aut parcissimo adiuuatur: hortos ita partieris, vς hiberno ad meridiem, aestiuo ad septentrionei flore spatia conserenda conuertas . Illius enim loci frigidam ausi rinus halitus, praeferuidam siccitatem minus ostenta seli aquilonaris positio temperabit. Possumus quoque varios pro regionum varietat villarum iniis ab idoneis authoribus praefinitos sic ad honos referre, ut ij spectent in frigidis locis me- rta. Aia. . ridiem, septentriones in aestuosis , in temperatis
exortum aequinoctialem . Eandem aream sic prae- Planities. terea prouidus cultor exaequet: ut non aequissima
i nec perlibrata, sed exigue prona leniterque declia uis humorem imbrium silerfluum alio evergat. Apricam vero vel inueniat, Vel essiciat: ne immu Apricitas. nens , aut obiecta opacitas grauius, quam Magni Macedonis umbra, officiat non doliari cuipianta Diogeni, at delicato florum populo salubriter apris canti . Ut hortenses partus floridam & nitidam vita vivant, amantissimi parentis sui vitali solis calor citra umbrar inuidiam foueantur.Vt sitis horti sideribus discolori luce florentibus caelum stelliferum aemulentur, aemulanda caeli decora libero prospectu intueantur. Vt colorati pupuli ex altricis nubis illuuio lactatu viuid a colorem ebibant, aerium
ac umbrosa mora ne prohibeto. Ut marinis comchis auidius matutino rori oscitantia florea conchy-
29쪽
paratis Hortensis. Ita roscidis margaritis aestum refrigeraturis perluceant, auarus obex instillatas opes ne intercipito . Sed rorantibus caeli guttulis, & antelucanae serensetatis imbre aestuantium; talue arentium in aprico si- Aquairrigua. tis hortorum satis extingui non potest. Quare sontani liquoris natiua , siue accersita perennitas , aut non ita profundi,laboriosique haustus putealis fons, aut certὸ caelestis aquae cisterninum conceptaculum siue intra, sue.propter hortensem aream sit: ut b, baculis plantis vel manu. illatus, vel sitae spontis hu-sigura. mor, cum opus fuerit, ministretiir. Ad haec pro loci situ ea areae figura deligenda, cuius in designatione vel nulla, vel minima spatii laebara fiat. Sin autem patentiore in agro tua ut optio: pro arbitrio angulatam aut rotundam, oblongam aut quadra-Sepimentum. tam destinabis. Illud vero seruandum est, ut area sepimento clausa, vel claudenda, si longior quari talatior placet siue ea rectis angulis, siue ouato ambitu definiatur in ab ortu longitudinem porrigat ii occassem. Nam sepimenti, qua latum est, Meuio- ra latera orienti,occidentique soli aduersa matutinis ac vespertinis horis, cum longissimae umbrae stat,
areae minus extremae utrinque inumbrabunt: mediaeque plus selaribus radijs patebit, hoc est area tota erit apricior. Reliquum est,ut apposite delecta' soribus castra nisi quo alio munimento inacccssa. sint) tutissimo aduersus furaces excursiones vallo Id autem seu modice sisblimi,
30쪽
qui furem non selem arceat, circundato muro, Gue spineo sepimento statuetur. Non enim ros, so- tum , sed caeteri etiam flores praesidiarias inter j, nastuto habitant. Sepes viva structili praefertur, eιl-m. νε νε utpote parabilis minore sumptu, aeuo diuturniore durabilis. Ea sic instituitur. Hortulus, quem Veluti florum urbem sepimenti moenibus munire destinaueris, condendae urbis veteri more sulco,eoq.
duplici sic cingendus est, ut alter spatio tripedaneo distet ab altero: uterque vero bipedanea, vel sesquipedali tum altitudine cibsidat, tum latitudine dehitalcat. Id vero fieri debet, simul atque ab aequinoctio autumnali largis imbribus terra maduerit. Semina deinde paliuri, ruta, eiusque silinae , quam
sentem canis appellant, quam maturis ima crvi farinae ex aqua maceratae immistentur, eaque intrita
sparteis, aut nauticis veteribus senibus, aut quibuslibet alijs restibus inseritur. Siccati deinde funes reponuntur in tabulato . Pradraginta mox diebus a bruma praelapsis, siue post Idus Februarij, cuia redit hirundo, cum fauonius aspirat, siqua in sulcis reses per hIemem aqua stagnauit, exhauritur: resilutum vero selum, quod autumno egestum fuerat, ad mediam usque sulcorum altitudinem reseritur . Ad extremum praediisti funes impressis scuti seminibus per utrumque sulcum porrecti leui
terra obruuntur . Ita circa trigesimum diem prorepunt sentes, quos adhuc teneros interposita utria