Io. Bapt. Ferrarii ... De florum cultura libri 4

41쪽

Liber Primin. 43quenter decidua traluinorum humo herbescat, debet subinde conuerri. Unum hortis inutile habetur signinum pauimentum, tactis tunsisque testis, & calce addita coagmentatum. Id enim brumali Digore conglaciarum minutatim dissilit . Complanatis iam semitis, si , quod areolis includitur , eius loci situm florum sationi habile sit, retineatur,

ac tenuiter sdccretum in puluinulos cumuletur et sin minus; illo egesto , quod certis utile indicijs mox describam, sufficiatur. Haec hortorum arrbdet architectitra: quae tamen absolutissima non erit, nisi seminarium adiunctiim habeati Vbi ge- Seminativirunerose e semine spes hortensis gloriae concipiatur , parcique honorum Quirites educentur, donec , probata per probabilem florem 1 ole, in floream Rempublicam admittantur, degeneres autem e. cludantur . Aprica loci positio, mollisque decliuitas eadem atque hortensis esto, tum ut genitalis c. loris abunde , tum ne collectar per imbrem uliginis nimium sit. Areolas simplici anificio, directoque ordine quadratas, aut oblongas, necnon modice latas facito; ut conseri utrinque, purgarique possint: easdem praedictis laterculorum tutelis circunsepisto: semitas ad binos palmos, ut prius docui, laxa to : eiusmodi seminarium ab hortis hortensi tantum septo distinguito, pariterque circundato. Quod si ager angustior vix hortis mediocriter explicandis, nedum seminario adiungendo satis est: pars aliquaa

42쪽

46ὰ parum Hortensis hortorum extrema in seminarium a at, aut si neque hoc per loci angustias licen fictilibus catinis pa-Domicilium. rabile seminarium figulus ministret. Ad ultimum horti s nisi domini aedibus continentes simi in comtiguum cultoris domicilium requirunt, quo tanquam aliqua specula diurni nocturnique insidiato

res absterreantur.

VT sine militum vigili, urbium claustrao,

ita sine canum excubi, honorum septa Cie. pro Sext. insidi, patent. Cave, tuus excubitor g

.u et Ii, & indolem ducat asemniculosis canibus, a Capitolinam silentio prodentibus: de quibus cinseres vigilantiores lectica splendide instrataci cunductae anserinae ex argento imaginis selemni pompa, primaque Censorum cura publice locati ad aedem Iouis Tonantis perpetui ci tus gloria defensis Capitolio triumpharunt . Adeo vero unisca poena inexpiabile, ubi latrandum est, taciturnitatis sagitium sapientissimis Quiritibus videba- rutareb. n. tur ; ut multiplici, & singulis annis repetito sisib cei patibuli supplicio mutorum parentum filium, aliquem flebiliter ululantem paterni silentij perfidiae cogerent oblatrare: atque infeliciter affixum

Excubitor cultor .

43쪽

Liber Primur.

ci . Uerrent, anserum triumphantium Ginabile tropharum . Ne canina tibi quoque carnificina pol luendae , atque efferandae sint assuetae floribus ma nus : fideli, & ad leuissimum quenque strepitum solicito custodi crede floridos amores tuos. Intima fides in extimis indicijs eminebit. Placet igitur ex cubitor canis sui minutas praeteream notas) usu viti laticus , aut pastoralis, ne Draconis Hesperidum C deles excubiae desiderentur: educatione placidus in domesticos, implacabilis in exteros, ne blanditi,

corrumpatur: toroso corpore robustias, ut cominus: vasto latratu canorus, ut eminus: arduo statu minax,

Vt utrinque terreat insidiantes: oculis staguinea luce suffusis fulgiurans, ut dentium Limina portendat audacibus: villo niger, ut luce clara terribilior furibus conspiciatur, utque in cenebris nocti concolor penitus inuisum ad hostes accessum habeat. Huius,

modi canem interdiu captiuum vinculis contin to , Ut noctu manumissus & libertus excubitas agat alacrior. Eidem excubitori mobile ac translatilium riuuim in tuguriolum crassis assibus e castanea contabulato:

in Austri teporem hieme, in Aquilonis frigus aestate obvertito . Eo tamen in loco semper statuito, unde tota horiensis planities, atque adeo quisquis ingreditur excubitoris oculis subijciatur. Sed Irustra hortis inuigilant canes, si culturae indormiant homines. Colonus ergo fidem in primis, ac bene- p uolentiam erga dominum colat, sine quibus horti mali-

eturium.

44쪽

culaceae.

Arundineae . Humbeae.

6 AZparaim Hortensis maligia florescunt. Ne sit ebriosus, aut ambulator; quia capite pedibusque vitiosa vertigine laborantibus diligentiae stabilitas vacillat : neque sit

semniculosus, aut voluptarius; quia desidiosa mollities laboriosae hortorum pulchritudinis venefica est. Sit autem siderali scientia leuiter imbutus; ut, quae captanda culturae tempestiua, quaeque caue da sint sispecta tempora in bona liderum luce Haruideat. Sit floridae rei sciens: ut scite felices nerbas excolat, infelices curiose persequatur. Sit restium operum patiens: ut sereno die in hortenti sole apricus serat, exherbet, emundet, sitis munditi s floribus ipsis nitorem addat: per imbrem vero intra domesticum asylum umbraticus de floreis negotijs otiose deliberet, arma rustica detergat, surculos indices praecidat, necnon Varijs numer rum cretas notet, quos deinde ad florum discrimiana vel livini depangat, vel floralibus testis assi-gat . Licebit, si lubeat, in hunc usiim resecta arum dinea internodia laxioribus alijs internodijs operire ; ut, quae includentur, schedulae notabilium fiorum nominibus inscriptae ab humoris corruptela integrae conseruentur. Qi quam ego eidem huic rei plumbeas lamellas numeris insignitas , senos septenosite transuersos digitos longas , unum latas , digiti quadrantem crassas utilius adhibeo :quod hae, cum neque frangantur,neque putrescant, ut surculi, permoleste reficiendae quotaimis no

sunt a

45쪽

Liber Primm . 47 sunt. Sicco diutius caelo amica irrigatione impluat, quemadmodum infra enodatius explicabo. Hosce metandi tem autem vicarios imbres irriget, dum sit vel oecidite' - cstiuus, vel imminet hibernus; ne assisus humorumcferuore tabifico, nunc gelu mortifero cunia siti vitam bibuli seminis extinguat. Prima lucra areolas circumeat : si quid res florea detrimenti passa sit, pervestiget: flores vel senio, vel imbro, vel turbine , vel quo alio casti caducos surculaceis paxillis, tanquam pedamentis, erectos adminicum let i iniussu domini ne legat: iustis hinc inde sic de- plora legis. metat, ut versicolor seges intacta atque illaesa deatur: ijs vero decerpendis abstineat, qui placent sue nobilitate ad semen, siue nouitate ad gloriam. Matutina florum messis in primis tempestiua est,Tempestiui

cum sublucana illi blandientium siderum saliuata guttatim perfilsi omnino nectarei simi: cum recentem ad solem experrecti roscidis lacrymulis lepidis lippiunt i cum semitiesco risi legi praegestiunt rcum egelido tepore sussili odoratiorem animanti expirant . Hanc minime siluestrem, imo Vrba Componem. nam , atque Urbanitati caeduam florum siluam te--Pς nui lino, aut lento vimine nunc teretes colligat inta fasciculos, nunc textiles circinet in Corollas, nunc etiam vinculo abselutam aceruatim digerat in calathiscis, efficiatque suaui miraculo, ut petates horti manibus & capitibus facile praeferantur . Hic sin arae flo& colonum, & dominum monitos volo, ut qua et '

46쪽

8. Apparatust Aortensis praecocis , qua serotini floris crebris munusculis sa--x .r cras aedes condecorent, gratiam aliquam munificentissimo Deo relaturis ; qui, ut omnium salube rimis deliciis obuius esset, e concluse intactae P rentis hortulo existens sos campi apparuit ; cui in agro Bethlemio amantissime praeproperus media nieme vernavit: quique florea veris tempe state in serati monte cruentiis defloruit ; quia li' hum fuit, sed vulnificas inter spinas. Noxiarum quoque floribus animantium persequendarum Op-

f.ar. o ratimus cultor artem percalleat, quam ego alio loco

bipartito fideque tradam. Nocentissimas autem bestiolas, limacem, & erucam hortis potissimunia caueat . Ergo si pluuialis anni secunditas infelix cum floribus utrinque florum pestem essuderit , intendentibus se tenebris ad furtivum pabulum Uressas nocturnus ultor praelata face vestiget, de

prehensi, manu colligat, pede proterat. Si quas opaca noctis impunitas protexerit, suis ipf, vestrugijs reduce luce se prodent . Et limax quidem

glutinosi corporis tractu insulse saliuam pigram, fugam ad latebram usque sequaci lentore inscribit. Eruca vero depasti floris residuum in summo solo relinquit, infra quod ad unius alteriusue. digiti crassitudinem sepulta viuit . Ibi terra digito, vel stirculo leuiter curioseque scalpe, ne

multa simul egesta humus concolorem vermem

inuoluad, & occulat . Q ris quid sit, cur vilis. simae

47쪽

Ldὸν Primm .sinnae bestiolae nobiles forum epulas tam auidὸ consectentiu Veram causis, seria fabula d eho aperit inuolucro . Vos interim audite pigri cultores, audite impigri sin es vestris aequa meritis adumbrata ludicro sermone silplicia. Est in Limaeis e. agro Hetrusco planities amoenis ima, ubi quom -- 'dam stetit ac viguit Semisontana Respublica . Hic florentissimos honos Flora , suam scilicet Horae horti: Regiam, natura simul atque arte ad elegantissumam architecturam conspirantibus , excitauit . Et possim ego toto naturae, artisque molimini elaboratas delicias rudis, & inamoenus , atquO, ut semel dicam , urbanus agricola exaequare

dicendo Imd vero possum , paucis quam pluribus eloquentior ita si dixero: nusquam elega tici, nusquam decentius , quam Florae in hortis, velut in voluptario theatro lepida florum natio pudica ludit Floralias. Liberale ostium omni-Dus patet: sed, qua lege pateat, hisce incisum

notis admonet.

Hi ver assiduum melius , quam carmina, flores

Inseribunt: oculis tu lege, non manibus .

Floridissima haec Hetrusca Tempe BARBERINIs APIBVS felicius, quM Thessalica vulgaribus , natalia geminas utrinque confines v Des Florentiam , α Senas propagatae famoenit

48쪽

lpaeratin Hortensistis communicatione sic beant; ut illa tum res,

tum nomine floreat: hae sicut agrorum, sic ingeniorum Vere perpetuo nobilitentur. Sed, ne in patriae iustissima commendatione nimius videar, unum e plurimis honoris causa nomino tum.

genere , tum hac utraque laude nobilissimum Fabius seris ciuem meum, Fabium Sergardium ; quippe quis cultissimae indolis nitorem in hortis cultu sumptuque nitidissimis repraesentat. Suis Flora delisci, tuendis colendisque praefecerat Limacem quendam , hominem primo quidem vigilacem Ex longo sa-S laboriosum; deinde vero ut incuria diuturnox' ' si ex famulatu in conniventem ac supinum. . Igitur cultrice ignauia horti vernabant in urtiacas ; decoram sane semesculose capiti coronam . Nec tamen seges illa sine igne acerrime:vrens excitauit ad cultum ; sed incitauit ad Icelus. Frater erat Limaci Bruchus , homo inter fures nocturnos felicissimus ; quippe qui raperet,& lateret e noctu furacissimus Mercurius, interdiu fiugalissimus Marcus Curius . Floribus in primis delicatus iste scarabaeus delectabatur , quorum exuetam suauitatem in sexdidum quaestum conglobabat : seu potius sui ille cum fratre gloriab tur in ex diuenditis infructiosis floscillis ingenioso miraculo aureos fiuctiis colligebat . Hortos autem hon temere , sed erudite compilabat. Nam quos in caeteris eminentes , dominantesque

49쪽

Liber Primuι. I x nobilissimos flores de die vulturinis oculis praecerpserat, eosdem sublustri de notae , Peria drum spicas , Tarquinium papauera decutiem tes imitatus , demetebat: quin etiam, ne in fila perbam pulchritudinis tyrannidem regerminarent , radicitus extrahebat. Sed nusquam vigilamitor, quam Florae in hortis expilandis indefessus

runcator fiaracem operam suam cosqcauit: credo ut lentissimo fratri exherbandi viridarij lab rem releuaret . Rem primo Limax fraterna scilicet indulgentia dissimulare : deinde etiam nec videre, nec scire posse ; ut qui pro se, atque adeo pro insemni fiatre dormiret . Adde, quod in florum densissima silua late sparsa deprehendi posse furta non putabat. Sensit tamen squis enim inacissimam foeminam falleret sensit, & i

gemuit Flora in stiorum verna iuuentute hortorum praefestinatum stirtivo scelere caluitiuam . Itaque saepe , at frustra statrum par nocentissimum innocentibus verbis calligatos ita deniquo minitabunda praemonuit et Caue Limax , cauo Bruche , ne Flora noua Circe mutet ora e ne

vos puniat flos . Risere nequissimi suis ipsis alioqui flosculis silauioris Dominae minas: quin imbperfrictae seontis Limax exprobrati sibi, statriquo

Iacinoris neutrum esse conscium pernegauit. Tum Flora furore flammea ; oculis , voce , gestu sub

minea ; Agite, inquit, scelestissimi , qui min

50쪽

st Apparatus Horten'cem ridetis, vindicem pertimescite: ac simul peregrino flore, quem sorte manu gestabat, utrumque percussit. O prodigiosita, grauissimaeque

noxae parem in hortorum vastatores poenam lContacta noxiorum corpora in turpes bestiolas repente decrescunt : utque maneant in recenti Limax in b forma veteris culpae indices notae , Limaci m

ζζζ'φ' nus pedesque recedunt, quibus, dum licuit, per

inertiam uti noluit: oculi occuluntur, quos in semnum occluserat, cum fuerat excubandum Trad praetentandum caecum iter & bacilli, S: oculorum vicaria quadrigemina comicula protenduntur , de ipsa ignauissima ; quippe quae leuis simum ad incutita resiliunt : horum summa pars nigello puncto, velut oculorum simulacro ac rudimento illuditur: totum tergus infuscatur, ut rustici hominis id fuisse intelligas: eadem remanet pigritia in lentissimo reptatu, totumque corpus tanquam ipse in otio laborans frigidum lentorem , hoc est ignauiae succum exudat, ac viam serdide signat, ne quis turpe Vestigium persequatur: ipsa durissimi capitis penetralis pe uicacia durescit in ossiculum, seu lapillum cum ad multa, tum praecipue ad alieni obstinationemo ingenij emolliendam medicatum . Vnum i

tanta membrorum mutatione Limacis nomenia, tali viti Up'sixς xςtinet, qui limosam, inertemque indor M. Lin non mutauit . Similis ultio Bruchum vertit