장음표시 사용
241쪽
NVnc alia Florae lex aequissima promulge
tur. Sicut sorum parens, & altrix terra est; ita colonus sator simul, ac tutor esto: hortensis enim familiae infirma teneritudo non ubere silum indiget, verum etiam tutela . Prima igitur coloni cura sit, ut subinde nascentes malas herbulas soribus desendat. Quoniam ve- Nodus e rb inutilibus ac voluntarus herbis assidue sibila- scentibus areolae, ac semitae, atque adeo testae iris facile siluescunt; ideo totus omni tempore ho tus exherbandus est, praeterquam tellure vel geliscidijs obdurata, vel imbribus madente. Concreta enim tenaxque durities, quamuis auulsis solus, hoc est filijs, extrahi non patitur parentem radicem, mox ab iniuria incremento vastiore rege minaturam . Mador autem incommode liber lis multum altricis terrae noxi, cum radicibus dbstrahendum agglutinat. Porro facili feliciquo opera herbae eximentur ex humo aut hibernis sese goribus, aut aestiuis selibus siluta, aut etiam hi mida, non tamen madida. Sed custodiendunta est, ut insta herbaceum capillamentum depressis digitis arreptum radicis caput, digitorum impul
242쪽
lo,tunc esse runcationi tempestiuas herbas,cum illae mediocriter adultae manu eligi facile possunt perniciose vero runcationem procitastinari, donec e dem alte lateque diffisae alendis floribus paratum , terrae Uber emungant, inextricabili fibrarum nexu - sorea semina cancellent,irretiant,atque adeo strangulent,multiplicique lapsi solum complexae contra vellentem pertinaciter obnitantur,aut etiam squod nocentissimum est arefactis caducisque seminibus sese latius reseminent.In eam denique prouidi culto. res curam incumbant,ut, quoad fieri possit, areolas ante interpurgent,quam floreant;ne florum teneritudo runcantium fortuita ossensione laedatur. Verum quid prosit nocentes herbas extirpare, nisi nocentiores bestias exterminesὶ Hoc longioris orationis argumentum in proximam disputationem,bipartitis & secretius pertractandam, reseruamus .
.. p a florum incommoda pr ulsemus. Saradi. pe fit, ut posita semina vel sponte sua super terram emergant, vel fortuito detegantur. Ea, si nondum radices egerint, altius defodito: si fibras mi serint, aggesta humo accumulato. Eodem aggerati soli remedio ijsdem seminibus confidito, ubi
non satis alte depressa fuerint. Indicio autem , erunt imae soliorum partes, siue extantes petioli laedio candore notabiles, utpote maternis terrae toris ara Vberibus proximi. Non placet contra gelicidia plantis circunspergi aut comminutas pescas, aut fimum, aut facile vermiculantia cornuum ramen
243쪽
Liber Tertius. ta, Grdida nempe remedia . Nonnulli test as intra techum, quod selem largiter admittat, tantis per, dum terra regetetur , continent . Alij fioribus apricatione gaudentibus noxiam teisti opacitatem rati vel ad parietem ab aquilonio auersumfiigore , ac meridiano tepori aduersum easdem admouent; vel nostratis plagae mitius gelu nihil veriti nullo munimento defendunt. At vero septentrionales coloni aduersus seviora Digora hortenses puluinos arboreo musto ad palmarem altitudianem insternunt: quod is aeque contra brumanti, atque contra calorem tuendis floribus opportunus& Deneficus est. Nec minus eorundem Alertiata, Caloris d colonorum nobilioris notae serotinis foribus aestia' uos cauet ardores. Nam, ne breuis aeui flostuli ab aestu praemoriantur, e tenuissimis abiegnis i bulis ad areolarum pretiose constarum commensum compactis & circunsectis, aut certe e lino te
illi umbracula sic obtendit, ut inaequalium pedum filicris innixa vel alligata devexo varioque ad si lis cursum oppositu solem arceant. Si peraesita Dariuuam hibernamue citra gelu siccitatem vel in fictilibus vel humi sitiant, quae rigatione proficiunt, semina Sc radices; secunda post exortum hiem, ' lem selem hora, eodem aestiuo iam occidente aut occaso irrigentur: ne vespertina per hiemem n isturno stigore conglaciet, matutina per aestate diurno aestu inseruescat aqua, utraque vero bib
244쪽
i 4 6 Florum satus , Edueatis.la semina perurat. Debet praeterea nec nimia lento infiisu propinari, ne plus aequo potae atque inebriatae plantae marcescant ; nec largior uno impetu assundi, ne temere ingurgitatae, non in omnes aeque partes transfuso madore,inaequaliter alantur: sed cupreo fictilive aquario vase,minutis foraminibus pluuio, irrorari,ut paulatim persu aequaliter bibant, & feliciter vitiant. QOd si consitum te ab diuturna humoris inoeia siccissima squaleat siti ; tandiu in aqua demersum habeanar, donec undique bibulum lamiter immaduerit. Indicio
erit penitus extinctae sitis tum laetior plantarum ubi riditas, de florum velut ridibunda formositas, tum ex imo testarum foramine liquoris emissa satietas.
Terrae euris Summa terrae cutis, quae crustulam duxerit , nun-'''. 'ρμ per hiemem lis eo ferreoue scalpello quod
inconsulte nonnulli inciunt incidenda,nec laceran da est: ut assusus humor quo lentior dc moderatior, ed innocentior & salubrior humum radicemque persanda ac permeet Eam ob causam ante hiberna frigora intemescens inutilis herbula mature vellitur . Ita in gelicidus minime herbescentia, Va-- uisione non indigebunt, quae solum dimoueat, aditumque ad radices noxio frigori patefaciat. Irriguus autem humor e puteo,qui profundi haustus sit, quoad eius fieri poterit,hauriendus nequaquam est: quia nunquam incoquente sole rarefaetias ac tenua-xui, ideoque pertinaciter gelidus insiccatas radices
245쪽
Liber Tertius non refouet ad alimentum,sed frigefacit ad exitium .Qwe, nisi salubrioris aquae suppetat facultas, antequam putealis assiindatur,sub dio exponenda, aut etiam insolanda est,ut intepescat.Maxime probabilis atque utilissima riguis hortis haberi selet,lum quae
I I-:rnis concipitur: quod ignis potissimum atque aeris vitali halitu foeta hortentem mirifice auget foecunditatem. Propter hanc elementorum beneficam temperiem cententur imbres agris maxime tautares. Aqua stagnans de pigra damnatur,ut quae putri crassitudine aegerrime penetrans, tetroque spiritu promptissime nocens Vermibus procreandis, quam floribus alendis,praesentior est. Rigationis modum rigandarum sti pium aetas & sanitas temperabit. Novellae tenera a que humida aetatula, minimo etiam coTusculo, Vt minus sitiunt, sic parcius bibunt. Confirmatis iam viribus adest utpote calidiores siccioresque, innocentius, quam viri, bibaculae sint: sontes eninia, non dolia, exhauriunt. Quae praeterea consseeuere, liberaliter potari desiderant . At vero quas caries, aut senectus, rerum omnium morbus, i festat, ne praemature corrumpas, caute parceque adaquabis. Ex veteri denique admonitu floream hortis feracitatem tuti lotos & in aquam coniecta, D. M aut scenum graecum in aqua tritum medicata irri- 'gatione conciliabit. Si pluuius ventus magnis linsio extenuatur 5
246쪽
Vasorum in. bribus terram alluat; testarum in latus acclinata
uitandos im-rum ora, ab Ipso vento auerta in oppolitam pla-
gam expedit obvertere : ne tum defosse maternae radices, tum prominuli florei partus in solo nimis nautiragium faciant. Si floris cuiuspiam , qui praesertim inani scapo sit, statura procerior violento turbine everberetur; siirculi adminiculo statuminanda est, aut fictili tubo circunuallan- vitiola radi-da. Si radix intra tellam condita decoloratis ,
aut marcentibus tollos aegrotare deprehendatur ;testa in latus inclinata , Aqualis tubulo aqua supersundatur, donec, innocenter excavata proxuma humo, radicis oculus atque adeo totum latus citra fibrarum iniuriam diluatur ac renudetur e corrupta Pars ferro ad viuum recidatur: intepra , dum inusias humor paulisper exiccetur, per semihoram detecta sit: tum, cera terebinthinae resinae admista obducto vulnere, arida & macra humo fossula repleatur. Si defossus bulbus de indicio eodem vitios is esse intelligatur; terra, quae ci cunfusa est, caute Cibducta, ligneo cultello vitium vivo tenus abradatur: vitiatae tunicae detrahantur: macro itidem siccoque solo scrobiculus expleatur. Sin autem siue bulbi, sue radicis ima morbus ii . . sestet; penitus erui debent, & curari, & etiamta terra modo praescripta obrui . Si circa solia floresque silmmum selum albido, araneose, aut roscido, nec non fungum olente mucore obduca
247쪽
tur, qiro tanquam ferro saccisa germina cum radicibus contabescunt; existimandum est, illic aut corij res egmen, aut clauum, aut aliquid tale insu-so vitio nondum in terram comtutruisse. Quare , vitiata statim humo, quae circum supraque est ,
citra radicum contactum dc noxam egesta, recens
innocens & macra sussiciatur . Sunt, & quidem insignes, hortoriam cultores, qui flores florumque
caules innocenter attrechui putent: eos vero, qui tactionem damnant, superstitiose meticulosos vo- citent. Si tamen res ad philosophicam trutinam expendatur, damnificam esse floribus contrectationem dissilendum non est. Flos enim , floreusque cauliculus dum contrectatur, mollissimi corporis qua distenti, qua contracti, qua distorti naturalis constitutio violata luxatur ; adeoque flos ipse laeditur, ut sepe gracilescens extabescat. Usque adeo vita soris est esse intactiam. Quanquam fi rei partus iam hominum Voluptati, ornamemtoque, nec non siuae ipserum gloriae adulti distrahi debent a materno radicum ubere, vel ungue vel potitis ferro ciccisi; ut etiam a vulnere sermosissimi breuem quidem, at gloriosam Vitam vivant inter gestantium complexus, inter odoram rium oscula, inter plausus admirantium e ut in ipsa morte risii discolore renidentes mortalitatem exhilarent: ut ijsdem expirantes legentibus od ratam animam mortalibus vitam inhalent: ut denique
248쪽
diso Florum satus-Ξducatio. nique iam enixae radices diuturniore nutricum ossicio liberatae ad pulcherrimae Decunditatem, sobolis perennent. Flores autem sparsim decerpere oportet, ut in singulis areolis aeque rarescant; noridos quoque plerosque caules citra subnascentium florum vulnus paululum supra terram subsecare, ut ipsius proceritas caulis stori formam pxaugeat, & radici uberioris alimenti absumendi materiam subtrahat. Est, qui iam desitis bulborum floribus folia solo tenus intondeat ; Vt, quando foret cirri defluxerunt, abraso foliaceo capillitio glabellus hortus minus horride calvescat, noccit impubis atque imberbis exhausta in senectiiterolia post iuuenescat. Istam equidem violentam caluitiem d. iis .i nobilium hortorum nulli suadeam: quod attonsarum e vulnere plantarum vitalis ac genitalis vigor tenuissimus euanescit ; radicesque vel enectas, vel ad alios sectus relinquit esstatas . At Vero, cum siperuacaneus tantum dc crassior succus i
soliorum luxuriem abeat, hortum praestat capillutum habere, quam caluum. Huc adde, quod per germinis plagam frigoris calorisque penetrabilis
inclementia proximam radicem non raro vel en mi. t. 9 f- cat , vel emaciat. At enim rei rusticae nobiles ma-assirmatissime docent soriferis bulbis ash a i , , , CR pa ,seli, detractis,magis fieri capitatas, αμινωὸν . conualescere . Quid ergo detractio eadem tamquam perniciosa damnetur in bulbis Quia nimirum ,
249쪽
L lere Tertius. rum, qui porrigi solet in solia, concoctiis leuiter siccus crassior & lentior ex angustis attonsi bulbi meatibus eluere non potest. Quare ad inseriora contractus bulbum ipsum & large nutrit, &mirifice amplificat. Verum, qui pulchre pullulat in flores, humor, quia tenuior & purior est,
Vtpote ma s concoctus, e spiramentis vulneris facile interspirat & vanescit. Argumento sit delicatae atque evanidae tenuitatis florum vita breuist sma. Huc accedit, quod eodem humore saper fluente, quo bulbus violentam in pinguedine , seu potius in hydropa distenditur, genitalis calor, ac vivida vis in florem emptura sic opprimitur ac restinguitur ; ut una existat ex ignava obesitate limgrata sterilitas. Parem scilicet natura legem plantis dixit atque animalibus, ut praepinguia minus foecunda sint. Fatendum igitur est crassitudinem bulbis faciente ton ira non magis foliorum C mam , quam fertilitatem recidi. Quod si narcisD Quae curata, sinonim praecipue foliorum incommode dissusa magnitudo displicet, laxiorem in nodum molliter silbstringatur. Sic enim, succo ad ima leniter coacto, plenioris crassitudinis bulbacea capita sint. C. aeterorum autem solia bulborum tum breuia, tum lata, tum fragilia, nodo videlicet inepta, quae tamen non geniculatim seu gradatim adnata caules altὸ conuestiant, sed a radicibus humilitet
assurgant, si Plini j consilio deflexa obruantur; ir
250쪽
plorum satus-raueatis. si sicco in sese contracto capita excrescent. E dem poteris areolarum solia aestiuo sele siccata vel cximere , ut etiam sine floribus niteat simplex munditijs hortus ; vel utilius relinquere, ut obru- visorii post tas illa a dices a calore selis excusent. Caeterilata amissis floribus, ne vehementi sole ignescentes inclusa semina perurant , appetente lam aestate in subdialem locum, qui tamen noria
insoletur, transferantur, ubi emeritas radices mitior aestus paulatim atque innocenter arefaciat. Si Ver extremum, aut aestas noua largis atque hiemalibus imbribus difstuat , ne radices iam enixas cor
rumpentem humorem nimium fictilia vasa concipiant ; aut humi quemadmodum modo praeseripsi in reclinentur , aut intra porticum aliudue seblectrum aeri patentisssimum componentur : i clause enim adhuc humida semina mucescerent. Exemptio Si bulbos sobolestere velis ; vel altero, vel tertio Marium quoque anno extrahes: sin ad unicam florum ubertatem reseruare mauis singulis annis etadies. Hoc tamen consilium ad complures inferius perce sendos duntaxat reseres, non promistue ad uniue ses. Sunt enim nonnulli rarius eruendi, quorum Vnumquenque suis nominatim locis excipiemus. Possumus quoque cum experientissimis cultoribus
α sentire priidenter, & seliciter periclitari ; qui