Io. Bapt. Ferrarii ... De florum cultura libri 4

441쪽

essormem formae varietatem. Quadripartitae limiusce artis secretiora praecepta, seotium & capitulistini tradenda, iam accipe. .

Vod summa in animis virtus, hoc imit uix in hortis cultura perficit, ut sicut vir sic flos omnium horarum sit ; sue ut, modo anticipata, modo dilata, modo continuata cuiustibet soris tempestiuitate, vere arbitrario perfruamur. Igitur si rosam exempli causa squod prodie, procenim uni conueni fori, transferri commosse ad 'plures potest vernare temporius Voles: properato circa extremum cistobrem tau, intra hctile solo siccreto,&fimi admistione tenero humectoque inhumabis: calida bis quotidie rigabis, & seu bis: ventosis, nimiumque pluuialibus diebus intra tectum subduces: pernoctare sub dio non permittes et .vbi gelicidia hibernique imbres desierint, ac diei apricitas inuitarit, vitalem solis in lucem proseres: ubi verni teporis prima illecebra germinum primitias euocarit , calidiorem assiandes aquam. Ita fiet, ut veris florum nouissima rosa prior efflorescat. Unum imminere periculum monuit ese perientia, ne, violenter praesestinato fortu, mater Gaia praemoriatur. Tanti tamen fecere culturam istam

442쪽

istam veterita magistri, ut eam litteris commeis

datam posteritati praempnstrarint. Essessa igitur circa radicem ut Plinius docri in pedali ut in dymus & Palladius) bipalmi scrobe ; & matu

tina vespertinique calidae irrigatione quotidie iterata serotinus rose flos selicitabitur. Si praeterea cupis Tiberij praematurum augustum cucumerarium nobili v mobilique, atque adeo ambulat rio rostio aemulari: consecta bruma stercoratam, terram cophinis aut fictilibus inditam rosarianti radicibus obseses, modicumque praebebis humorem. Eadem obsita vasa tepidis S: insblatis diebo iuxta aedificium promouebis in selem, ut ab assi tu noxio protegantur: frigidis autem, & procello sis, necnon in vesperam inclinatis stib techim rea feres: quin etiam per serena frigora intra suecula rium munimenta recipies, quae salubres radios admittant , gelidam uredinem excludant . Vbi ab aequinoctio Uemo plane annus intepuit, totos copiam aut fictilia uammis tenus oris infodies ita tanam aquam sitientibus irrorabis. Quod si reis

cham dirota frutice gemmam hiulco amygdalae

conici usitata inseret mistastratio; praeflorens a bor floreas gemmas, rosas, vemo per hiemem se 'nore repraesentabit. Si more malonini Quiriturri placet, natalitio anni mense Ianuario iniri a fosis consularem ac regium inter stores purpurae magistratum; Democru audi docentem, resuum stir-

443쪽

4 Istirpes aestiuis mensibus bis esse perdiri singulis

irrigandas . Caeterum vernos a tuoque hores eard. d. V

hieme citabunt quae calida sunt, & pinguia, necnon tenuia, velut detractis selliculis vinaceaia , exemptis ossiculis olivarum recrementa, & simus, praesertim equinus, identidem . Ita si subintobris calendas caryophyllum, Violam, ac g neris huiusce plantas, detruncatis cibinde germini, bus mutilas, cum radicibus, in harum aliqua essica, clam serium obrues: e vitali sepulcro inter nibualem brumae squalorem vividus ac nitidus florum partus existet. Quanquam exhaustis nimiasexu ditate viribus floridae cum foetibu&matres frequerister intereunt. Denique quodcunque semen indi-xum scillae fuerit, acerrimo bulbi calore feracit

tem proritante, celerius germinabit. Ut autem. Retardati.

seram inter nives colligas rosam , ipses frutices , cum primum egerminant, in aliud solum modo ne incommodum , transser: nam primam illi confirmandis viribus, ultimam fundendis soribus operam dabunt. Vt suis cum pomis serotino ro-ωdis,iactasisum vere bis fertilem se malus demiretur: rosia eam oculis c allidus inlitor Florentini monitu inoculet. Sed leuiore opera rosam praesertim & ca,ryophyllum seros cogit ad stores vulgaris industria, dum prima germina in calyculos extuberantia digitis decutit: plantaria ipsa aestiuum producit ini lem : crebra etiam rigatione fouet, ne perarescant.

444쪽

Retardatus enim collechusque genitalis humor nouis identidem cauliculis floribusque, alieno tempore iucundioribus, vehementius atque uberius eluxuriabitur. At vero sut author est Anatolius in flores cum caeteri, tum lilia nominatim vari, stib- inde temporibus existent;si radicum alias in duodenos, in octonos alias, alias demum in quaternos

digitos deponamus. Eadem quoqtie lilia comm de percinabunt; si, dum adhuc occlusi soliorum osculo silent, suis innixa scapis colligamus, atque in recentia fictilia non picata imposito diligenter

operculo recondamus. Cum enim interiecto tempore e tenebris promentur in sblem, optatam

quasi lucem salutatura, pulcherrime oscitabunt. Non inuidebunt lili)s ros, vegetam perennitatem si Didymum audiamus, qui mensibus eas omniabus sub caelo clementiore promittit ; dum tame singulis pangantur , stercorentur, irrigentur . Non ablimilis cultura toto soridas anno sui pra monstraui in anemonas seret. Sed breuissimi so-sculi violenter diuturna voluptas care, nempe radicum vel exitio vel macie stabit. Rosam, quae, licet materno haereat frutici, cum sole nascitur occiditque, vari, quamuis recisam,vario artificio annuam faciunt. Didymus in amurcam Vsque eo mergit, ut liquor supernatet. Alij adhuc her stentem hordei segetem cum radicibus euulsam in labrum fictile non picatum demittunt, roseol que

445쪽

Liber manus. 449que calyces superingestos eadem herba protegunt ac tuentur. Ali; virens hordeum pauito loco su sternunt,rosque superinijciunt. Sunt,qui turgen---M.tes alabastros in viridis haerentisque selo arundinis zιLa. Muccauum internodium diffssio nodo concludant:&papyro fissuram leniter obstringant,ut sit,qua theca arundinea interspiret:ubi vero libitum fierit,ex eadem recisa arundine roseum partum excludant,&aqua egelida foueant, videliticat. Sunt praeterea, qui siccisis, linoque circunligatos calyces, ipse recisionis vulnere liquida pice illito, immittant in arundinem, eamque, ore cera obstructo, aut pintius bene picato, sub dio in decliui selo defodiant, ne penetrans pluuia corrumpat. Tu Vero sic prae- M. M.terea rosarum consulito diuturnitati . Flores se-mhiulcos sub vesperam ferro praecidito: manu ni tangito: serena nocte sub dio habeto: mane in fictile, cremati redactique in puluerem plumbi atque argillae intrita perlitum, &incoctile, atque adeo madori nimio imperuium, conditor idem obturato: sicca in arena obruito. Aut certe siccatas rosas. rosa stillatitia madefacito: tum in fictili labello diebus quinque defossas consertiato. Proderit quoque rosas in ollam rudem abdere, eandemque bene operculatam sub caelo inhumare. Proderit vasquerneum cum floribus caeteris,lum praecipue rosis, quae nondum oscitent, opplere: probe operculari

446쪽

deinde, aut cisterninis , aut potius proquentibus aquis, utpote minus vitiantibus, immergere, atque ita perdiu incolumes flores asservare: ubi vero eductos dehiscere volueris, malo pediculum i sigere , vel ipses aceto perfundere, solique oste dere. Vegetas denique ac recentes rota hoc modo

custodies. Vini & salis quantum is est in ollam

infundes: eandem rosis nondum hiantibus imple- bis: operculo adoperies: in cella repones: cum voles, ollares rota eximes: in selis aut fornacis topore expones, ut diducantur. Illae autem perinde formosae recentesque videbuntur, quasi tunc hortensis terra,non coctilis argilla peperisset. Atque sic demum inter ollas versari decorum est. Amaran- ω ,ini F. ' thus, inter caducos flores immortale miraculum, aqua madefactius reuiuiscit, & hiberna serta co texit . Recisis etiam, & lento surni vapore sicca tus coronarios in usus reponitur. Usque adeo ubura est, ut & nominis & pulchritudinis immori Ais; is εὰ litatζm demersus ambustusque tueatur . Verum tempestiui- ut huius disciplinae capita ipsa summatim ac diastincte complectamur: aliena flores tempestate avernare cogemm aut germinis retentione, aut loci calore, aut alimenti pinguedine, congruenti FC, temperie. Cita enim retentio tempestiuam foecunditatem seros reseruat & laxat in partus: p netrabilis calor meatus aperit, ac praecocem elicit moenitatem: alibilis pinguedo,atque temperies ad

447쪽

. ' Liber 'arim. t .suriris intempestiui floream luxuriem vires impe- mqtae sumiunt. Ea icitur est hortensis artis potentia , ut mortalium, usitatas delicias iastidientium , delicatae voluptati considens constanti legemturae: constitutas temporum vices, annuesquoreiopestates libero vagoque vere permutat Pla- M Chymi cet iam decoram voluptatem hanc iucundiorem floribu,' 1.

facere condimento siti faetith, statim eliciendis alieno etiam tempore rosis praesentissimi, quemem salem e Petri Ioannis Fabri,Monpellensis medici, Palladio, &Myrothecio Spagirico in Florae meae beneficium deprompsi.Principid comptintibus ros um fruticibus crematis S cinefactis,r siduus cinis ad quindecim aut vigiliti libras colligetur . Ex eodem cinere, cum roris aut imbris

caelesti aqua inseruefacito, litauium fiet. Tum elana coadia taeniolae,altera quidem parte in eiusdem lixiiiij vas demissae, altera vero in vas alterum prinpendentes, duetium ad se lixivij liquorem ad liquiadum percolabunt: aut certe laneus lineus te pammis percolantem consutus in saccum, siue emp retica & bibula charta in cucullum conuoluta, v lut colo transinissum, desecabit. Vt autem totus unica opera sal eliciatur , in singulas cineris libras denae vel duodenae humoris eiusdem adijcientur. Ad haec in alieno lixivium sinetur exhalare usque adeo , donec sal incipiat apparere : qui cum liariuio trahcietur in vas vitreum, seu terrenum,

448쪽

suli tectorio laevigatum; ne siccescens in aeneos dvitiose metalli odore imbuatur. Transfusiis lemto igne, aut aestatis igneo in sole bene siccabitur. Siccatum salem oportet iterum in fictili sustine catino temperato vapore ad instar calcis excoquere,

ae sedula custodire, ne liquescat: quia vis eius omnis evanesceret. Debet igitur valide incandescere: tum aut rorato aut pluuio humore macerari,

di supradicto more percolari,ut liquidior fiat:dei de vel in unum vitreum vas,vel in plura defundi;atque in sele,seu lenta pruna siccari. Idque septies aut octies opus iterabitur, quoad ipse lal candidissimus & limpidissimus reddatur. Exinde rostrato ὁdistillari j vase, vitreo tamen, non autem plumbeo, quod ab Arabico fonte derivata voce Alembia cum appellant,stillata rosa in tabem liquandus est, tum lente siccandus: denique igneo rosarum vapore stillatitio, qui vulgo spiritus dicitur, resoluendus. Hanc vero quintam e rosis naturam sic e primes . Rosas complures in vitreum cenophorum peramplum communi aqua rosacea semiplenunta conijcies: summum vatis os operculo itidem via treo bene obstrues: in fornaculam condes: omnia

lento cinerum tepore quinque vel sex horas imferuefacies: extillantem humorem Libdito excipulo colligesaeundemque in vas primum refundes, cum illud refrixerit. Rosarum praeterea tum florem , tum liquorem eodem ex oenophoro educes,

449쪽

ribretiarti . or emaue vehementi pressiua siccum elicies reum in idem vas defundes, recentesque rosis adibcies: ut simul omnia quinquies aut sexies inse ueant, facies: tum praedictum succum eodem v se probe operculato conclusum quinquaginta aut sexaginta dies fermentescere patieris in cella vin ria . Lento denique cinerum calore igneus atqui aethereus vapor, siue spiritus ardentis aquae modo stillatim elicietur odoratissimus, de veluti liquato in aquam igne vim habens adurendi. Hoc ardemtissimo liquore salsiipradictus reseluetur ac dissa bescet. Ut igitur extemporalis rosa quiduis anni ad arbitrium existat: eius potentissimi medicuminis aliquantum ipsis fruticis radicibus assund

tur : perfusa pars communi cinere cum terra commisto coaggerabitur. Neque vero adeo medicatus liquor viris euocandis roris, sed multis quoquo cum totius corporis, tum praecipue capitis morbis

depellendis opportunus est, sit sei beatur cochlearis mensura. Et adhuc quidem lusit in rosa: mai

re nunc miraculo, quos enecat, ad vitam reuocat

flores, quae Naturae a secretis est, innocens dc ingenua Magia. Etenim quancunque virentem Ve nantemque stirpem seminis tertilem radicitus reuellit: concrematam in cinerem , nitrosum tuo

salem perite redigit. Eiusdem praeterea plantae semina bono in s o noua luna deponit: mox emicsis primulis germinibus ad parium iam incitata

450쪽

extrahit: cum praedicto sese conterit & eommi, scet ; atque ita macerat & putreficit. In salis holus unciam duas aducit uncias quies mundissimae virginisque terrae: abstinet autem a stercoros , siue animantium purgamentis olida serdidaquo. Humum, quae propter sontes nonnunquam lutosa & pinguis inuenitur, hunc ad usum aptissimam deligit & adhibet; prius tamen bene repurgat. Vtranque deinde rem coniicit in vas terrenui ..haud quaquam laeui tectorio incrustatum, atque in hortis expositum esse patitur sub dio:ne tamen in iblud impluat , cauet. Cremata iam & humata planta triduo reuiuiscit ac regerminat vegetior, e celsior, atque sermosior. Tunc eadem ars,rerum admirandarum seleri, pro germinis incremento

ipsum fictile patentiori loco paulatim subducit: in sibdiali denique ac perflabili senestra, locat. Eidem fictili opertum foculum supponit, indita

ardente lucerna vaporantem ; idemque opercu

mam minutatim & gradatim exauget. Nonunia circiter diem cum operculi stiriamo e foramine sos incipit existere , testam ita operculatam,s operculum enim remouere nefas est in in Digbdam humidamque cellam subterraneam reco dit . Ibi quatridui spatio, sale iam in tabem roselu-to,stos evanestit, M planta subsidens recedit. Hic noueridialem tam