Aldi Pii Manutii Institutionum grammaticarum libri quatuor. Addito in fine De octo partium orationis constructione libello Erasmo Roterodamo authore ..

451쪽

LIBER

Iambico non iambicum videri, sed heroum potvrit.& propterea κατα διποδίαν scandi debe cau/sam pulchre docet Teresian his senariis lapicis. Sed paulo abimus longius. Nunc hanc magis, Heroicus quare pedes per singulos, E At iste binos scanditur,causam loquar. Spondeon etenim quia recepit impari et Tantum loco,vel dactylum,aut contrarium, Secundo Iambum. Nos necesse est reddere, Qui sedis huius iura semper obtinet Scandendo,& illic ponere adsuetam moram,

Quam pollicis sonare, vel plausu pedis

Discriminare, qui docent artem,solent. Si primus ergo Pes eam sumet moram, Sibi iam receptum estsubdere heroos pedes, Versum videbor non tenere iambicum. Sed quia secundo nunquam iambus pellitur, Noram necesse est in secundo reddere, Et caeteris, qui sunt secundo compares. . S ic fit trin. etrus,qui fuit senarius. Crescunt autem sic luctis pedibus ad Hexametrum usq;.nam Monometrum dicimus, quod duobus pedibus consstat,D imetrum, quod quatuor. Trini etrum,quoa sex, Tetrametrum,quod octo, Pentametron,qα decem. Hexametrum,quod duodecim.

cales nulla interueniente consonante, pro una accipiuntur. Et vel longa & Breuis pro longa ponitur ut Fixerit aeripedem certiam Tirynthius heros,ubi ae longa & breuis pro una longa accipi/

452쪽

fit dactylus arripe -υo,vel curn breuis. re longa pro Ina Ioga, ut Unius ob noxam,& morias Aiacis Oilei, ubi ei breuis dc longa pro iuga. sic in Aureo & aureis eo & ei, breuis & longa puna Ion , ut Solio cum Iuppiter aureo,& Depe dent Ischni laquearibus aureis. Idem. Ferreique Eumenidum thalami, & Centum,iret claudunt vectes,inferrei.&arret,e i breuis & longa, pro una longa.

I de quoqi saepe fit in Dehinc, Deinde, Deinceps,

Proinde, Deest, Deerat, Deerit, Deerunt. Ut, Eurum ad se zephyrumq; vocat,deh1nc talia fatur. ELIncipe Dammia,tu deinde sequere Menalca. Et, Proinde tona eloquio. Et Redde age quae deinceps risisti praemia,apud Horatiu. Martialis. Sin Mecoenates,non deerunt Flacce Marones.

Lucanus.

Non deest pro Iam ieiunus venditor auro. Iuvenalis, Pathicus nunquam tibi deerit amicus. Ouidius, Hoc ego quod roci deerat plangore replebam.

quanquam deerunt, Anapaestus, deerat a. proceletum aucus es de e dactylus ee possunt. Cui,& huic saepe pro una syllaba inueniuntur, ut Cui preter

intactam dederat. Et Huic coniux Sschaeus erat. Inueniuntur etiam dis syllaba. Statius. Laetus hisic dono videas dare thura nepotes. Ide Falsus huic pennas,& cornua sumeret aethrae.

carmen trochiacum, quod locis imparibus iro

453쪽

ehaeuin siimp in locis autem paribus elis sporis

deuna,vi manifestius ostendemus, ubi de metris tractabimus, Idem de litetis, quem & Priscianus

des cui non modo disyllabum esse, sed etiam pyrrhichium, quod est notandum. est enim carmen sotadeum, quod constat e duobus Ionicis a maiore & tribus trochaeris,ut vides notandum breuiti longo accentibus. Terentianus de eodem. Cui breuis manebit,atq; longa fiet addita, Cui super non digna dixit hyemis,& solis mala, Dixit & cui tu lauos, pes hinc mihi prim' set est. Sic enim vel prim i longa,vel prior sit syllaba. D actylus nam cui super - ο ὐ cui tu laquens spo

deus est. . s

t onsonans quia post secuta tempus adiuuit breue. & paulo inserius. Nanq; si. Cu. praeferatur,syllabae fient duae. Tertia his quod implicari nulla vocalis potest. Sed duae sulit seorsae syllabe per se breues. CnI super sic inueniri dactylus iam non potest, ' SyIlabas sed pes habebit quatuor totas breueis. Apud Hephaestionem aliae etiam recitans species Syne honestos, quas quia non memini leo gere apud nostros,sublungam graecas. hae vetassint,cum duae longae pro una longa,aut duae breues pro una breui,aut pro una longa accipiuntur. Duae togae pro una longa, ut illud, quod citat He

syllaba ponuntur.& illud, ut ideni citat. βουκολ' ἐ

454쪽

e παρ- α mi ob pro una syllaba. Duae breues pro

pro una longa Ite illud Sotais μυά --υυ

carmen Ionicum a maiore tetras Ilabum catalericum,ubi λια duae breues pro una breui ponuntur. egi tamen apud Virgilium sexto aeneidos, Quin Protinus omnia, ubi in Omnia duae breues P una longa positae videntur,debet enim heroicum metri esse catalecticii. Heu,& hei diphthongi sui, ut eheu quam Iungui macer est mihi Taurus in artio,& Hei mihi qualis erat. ubi, quia cum pronii tramis hei, utraque vocalis simulsonat,admone . inur,& graece & latine diphthongos prope om/neis perperam aetate nostra pronuntiari ut obiater& hoc dixerim.

DE COLLISIONE IN METRIS.

C ollisio,quae & σχααλοιφν,& εκθλιος graece dicitur fit ut metro,cum dictio desinit in vocalem, vel in Al literam,& sequens item a vocali incipit. tunc Urim prior vocalis vel M cum sua vocali excluditur, ut, Livora multui ille et temkiamtus & alom, vel sic,mult'u iEt ter ut graeci faciunt exclusa vocali,& accentu, ubi vocalis deest appo/

ους. fit etiam in fine versus,cum in vocalem, aut in M literam desinens,superabundat syllaba,iti sequens versus incipit a vocali, Ouale illud est, Ec/re furens animis aderat Tii ynthnis,omnemq; Aecessum lustratis,eliditur Ea que coiiiunctione, &

455쪽

scanditur,quacter- -. Item illud. . Aut dulcis musti vulcano dZcoquit humorem. Aut foliis undam tepidi despumat aheni, ubi Μcum sua vocali a dictione humorem eli tur;& Rdictioni sequenti adiungitur sic,r aut soli - - Kqd non liceret facere,nisi sequens versus I vocali incipiat,ut possit fieri collisio. huiusmodi autem verasus graece ζ περμετρος,latine hypermeter penulti/rna correpta dicitur,ος in es conuersa, ut Alexander,κατρος Caper.

H eroicum metrum Hexametrum est,h sex enim pe 'dibus constat. Suscipit autem dactylum & spon/deum omnibus in locis indifferenter, praeterquain ultimo ubi vel spondeus, vel pro spondeo Trochaeus esse debet, quia in omni metro ultima breuis syllaba pro toga accipitur, quod videtur atria vacantis temporis ex eo,quod insequitur,accedere .quaquam,ut ait Quintilianus, Multum refersi virum longa sit, quae claudit, an pro longa. Ne enim tam plenum est. Interdum etiam inuenitur

dactylus in sexto, ut,mseri-υυ tur ue -- ro ex Re -- tu nucis arbutus - οὐ horrida -υυ quod

tamen nunquam fit,nisi seques versus ii vocali in incipiat, ut supra ostendimus. Sequitur enim, et Steriles platani malos gesssere valeteis. elisi igitur Aex horrida, d,sequenti dictioni, quae a vocali incipit, connectitur, sic det ster - horri remaν net yspodeo trochaeus. Tale est &illud,Et spu/mas miscent argeti, tuaq; sulfiira, Idaeasq; pices

scanditur enim sultu - υ.Ridae -- praeterea licet

frondeus omnem sibi vendicet locum,tamen roro inuenitur

456쪽

Suscipit quoq; Ioco dactyli proceleusinaticum,&Anapaestum,sedissum raro hunc ratissime. ut Ti

nus ait, Tenui & genua la, possunt esse dactyli, ubi u sit consonans. Idem in ariete dici potest, ut . S i sit conssinans,quod ita seruasse videtur virgilius, ut nunquam usus fuerit proceleutaratico,ni si ibi de synaeresis fieri possit. Anapaestuin vero tatum mel memini legere apud eundem. Filiuio υ υ - rum rex eridanus. Apud graecos etia dc Creticus,& palimbacchius ponuntur interdum loco dactyli. Dictum autem volui Heroicum,uel quod heroufacta Homerus primus hoc versu cecinerit, unde Horatius. R es gestae,regum ,ducum: de tristia bella. Quo scribi possent numero,monstrauit Homerus. vr quod vetustissimus,& ante omnela primus hic fuerit versus heroica enim vetera,& antiqua dixe unt, vel quia valida,& magna hoc metro canan tur,quales sunt heroes. Idem di dactylicum,& heroum,&Hexametrum,& epos,& Deliacu,& Pythicum nominatur. Dabi licum a pede, que prκ cipue suscipit. Heroum, vel ut sipradictu est, vel forte,quod heroo pede praecipue constet, qui est idem cum dactylo. Hexametrum,quia sex metris

hoc est pedibus.fertur.Epos ut graeci dicunt ἀπὸ

457쪽

σωεπεθα iae βά erse δελκλας,vel quia ε ος sucostri ιμετρος, facilius enim hoc carmine verba decur runt dimensione inuicem coli aerentia praeter cae

tera delectabilius. Deliacum a Delio Apolline. Pythicum, quia cum Apollo pythona serpentem Delphis necasset in ultionem matris accolae timore perculsi,carme primum heroicum hexametrilh sex spondeis compositum cecineriit,deinde laesti occiso serpente idem carmen concitata voce e sex iambis protulerunt. quod fuisse dicit Athenae

ta in ιη producatur,idem praeterea si corripiatur, ct παι in παρα similiter sequelite vocali, erunt sex iambi. sic K υ-- παιὼ υ - r. O - πο-ή υ -L υ - πα- ν-Sed, ut cIarius appareat quod dicimus, subiungemus de hac fabula Athenari verba .

458쪽

t dem & Terentianus recitat,in quo graecum carornen deprauatum ex Athenaeo correximus. Pri mum enim fuisse hexametrum e sex spondeis,l de e sex iambis refert his verbis. Nexametros tradit genitos duo prima vetustas. Herous ille est,hunc vocant iambicum Nam pedibus senis constare videmus utrungis Diuersi quanquam lex sit ambobus, pedum. Additur hae e gemino non abstina fabula metro, Seu vera res est. spectet authorem fides. Cum puer infestis premeret Pythona sagittis Apollo,delphici feruntur accolae Hortantes acuisse animum bellantis, ut illos M eius habebat,aut propinqua adoria. Tendebat geminas pauida exclamatio voces,

5pUnde is il lum pri md nj tum cEi nas sex, Ex par te u6 ces con catas laeti da bant, '

et hinc pedum tot ortus est iam bicus.

EX POL LUCE DE PUGNA APOLLINIS CUM PyTHONE .

459쪽

πα επιMκω s. Sut si dactylii,& Heroum non esse ide volui,sed illa inter utrum esse differentia, qd dactylicu ex olbus costat dactylis, Heroum 'ero etiam ex spondeis. Addut propterea propriu. esse heroum,quod i priore,& in quarto,dc in sexto loco spondeum habeat, ut, De isse videt sua iamiro missa reposci. Item,immot coli de disiet contemnere uentos. Et, Cui non dictus hyias puer,et latonia dei 5s sed quod omneis stion deos, vel plureis sp6deos,et dactylos habet,qua si minus bonum,& sine dactylo paruleres,ac to

norum,oωον ρεικέον appellauerunt. Et propterea

optimum dicunt,qui ex omnibus constat dactylis, ultimo excepto,qui;ut dixi,vel spondeus, vel pro spondeo trochaeus est. Ennius,at tu ba terri hi li soni tu tara tantara dixit. Virgilius, Stat cuique dies breue et irrepa rabile tempus. .ic apud graecos. Homerus,ρῆ- 7IOmcxων

iungamus de Heroico quaedam ex Terentiano, ut ea ediscant Iuvenes. Nam longe melius & ma/datur memoriae carmen,& tenetur, si proci ora εtio. Ne cui igitur sit mirum,si illum saepe citamus.

460쪽

H aec sibi quaeq; prius distin 'ere metra paramus,

Heroa primo,mox adire iambica, A Jternae nequem impediat confiuio stluar, semiae lex sit ipsis,quae sit iis,quae procreant MP artibus adiectis,detractis quae varientur e Post hinsideinde quanta compages nouos . A ltemet varieth; modos,mutatio quantum Commendet.Et si non valebo plurima, A ttingam vel pauca tamen.nam pandere prima .ia Prodest stequenter artium vestigia. v im propriam pedibus fida tuo reddito mente, O Ne dum requitis,tarda fit di*ectio. - . lii S pondeus;versum quo primum diximus ortum. IHeroon,hexametris tuerar vim suam .

N omine nunc proprio,nuc debita tepora reddem

Sub alterius comonat vocabulo. iae geminis longam soluet siquando sequentem,

rit dactylus,trisyllabis tempus manet. S i orior in geminas soluerar longa minores, I '. Tum pes recurret dactylo contrarius. . X empora sed quanquam totidem defendat uteri Heroa fiunt pulchriora dactylo M aee contra vitiant incunentes Anapaesti. i . ci I Post dactylum ne quattuor iungas breueis, Hi P ost *ondeum autem veniem,sic mutet oportet,iVt iste versiis iam docet legem metri. E rgo spondeus plerimmin dactylon ibit, Nec interest vel quo loco,vel quam stequens. N am Depe altemi,gemini nune,saepius alter Species rela ant plurimas in versibus, Quas Iongum eredo perscribere,cum sibi cunctas a. egendo possit adnotare quiliber.