PierI WinsemI ... Historiarum ab excessu Caroli 5. Caesaris; sive Rerum sub Philippo 2. per Frisiam gestarum libri 2

231쪽

, Non ignorare, Vos, puto, Frisiam vestram, post faci ionum tempora , Carolo Caesare a , mis, aut bellis intactam mutui populi concor . , , dia floruisse. se ipsa ut etiamnum viveretis, , diu in votis habui, operamque absente rem, bergio, omnem impendi, ut omes ulterioris, dissidi tolleretur , ac rovinciam intra hanc, omnia moderata es quam longissime ab om- , ni violentia essent. Caeterum

, modum periculum excrevit, commune com, cordiae vinculum eorum de sectione nitum est,

, qui armis uti, quam parere regi suo malebant, , restaurare hoc, quod datum nulli est, impe ij, validius cogor, cuius robur lenitateri patientiά, ferme amissum erat. Quare volo ut sacrame

, tum auctius, Quam quod professi estis , hia, lippo regi praestetis, juretisque universi &--, guli non descituros vos unquam 1 milippo,

, ge vestro quacunque etiam de causa , dat , xosque operam ut braesectorum ac Senatus im-

, perijs abunde satisfiat. Et quia metui potest, is ut Ludovicus Nasserius Reiderios jam ingres

Diis ac teri vix lap. 1 Groning castra tenens, nobis , dc urbi huic periculum creet, censeo

, concordia opus esse sine qua propulsi i nulla

ri vis unquam potuit)4 Leoordiam urbem communibus

232쪽

HIs TORI AR. LIB. II. I 1 munibus viri,isici mandam. Hoc ut ciatis nautari fidem mihi hoc ipsi conventu

volo, ut in bellum iturus omnia hic composita habeam, & securitatis plena. Si qui vero sint, quibus id iactu grave videatur , eos secedere jubeo, ac sua simul consiliarae perici la expendere. Tum secedens nitalitas in qua Doco Martena, Hector Dehama , Hector de Gosso Abinina, Renicus de Vitus ammin-glia, tum Siricitis Donia erant, communica. to cum Gli berto, Christoplu,ro Aernsma, Feccone Rhala, Ioanne lara Iurisconsultis , consilio te eundem laram Gros cio

respondit es sim a multis annis, dein se ipsia Carolo ac Philippo regibus fidem

obsequio fecisse. Itaque novo sacramento dum vetus adhuc obstringat, obligare se non posse , facturos interim ad quae teneantur ejure semesaque pactorum, quae Carolus Caystrae majores sui inhsissent. Tum Curijs populi in Minoritarum templum evocatis, per ros

becium, ore Graptum regi eadem, sed nul la se costa, repetita Quippe mgnum murmur secedentis mox turbae ortum alienos a Gromeci proposito animos mox ostendebat. Quam contegendae irae vix pM , caeli eficius in

233쪽

in arcem egiam se contulit, reducemque poste Gallia Arenbergiues in ultionem contum .cis populi instigavit. Refert Iod ius non, nullis causarum in regi Senatu patronis quod a diistione novi sacramenti abhorruissent, Oro interdictum, Mylconem, de quo dixi, a tinium militum apud foederatos conquisitorem in coenobio quodam captum, una cum sex captivis Leovardiam abductum. Interim ne res per Leovardiam in incerto essent , ne civitas foris cum Ludovico assorio, domi cum inimico cive certaret, senatores regi firmam dis populi in regem obsequiis privatorum domos adiere. Eos monere a hortari, mane

rent in fide Philippi , inveteratumque Austriae Principum jusjgategrum illaesumque curent, s

re alias, ut, cum novarum partium professi ne rudi um quoq; delibent, novae non sp

ratae calamitatis Spargi quidem Ludovicum tumultuaria manu circa Amasi ripam per Pr vinciae fines , caeterum iacile dedellandum si

Concordes coeant cives, ac regis sui observantes commune auxilium in exitium hostiumve tant. Cogitarentie ardiam Provinciaem

tropolim vallo , a sessa circumductamdem Senatus, despublicorum munimentorum vastati

234쪽

vastationibus, ac rapinis exponendam non es se. Quin expenderent potius liberos, conjuges, omniaque divina ac humana concordiam ccommune sacramentum implorare quo salvo verti nequeat tot carorum pignorum incolumi

tas. Sed dubia divise civitate parum profectum. Itaque Grosbecius Non. Maij. Gro ningam celeravit, lustratoque , quod Arelabergius in Galliam iturus ibi posuerat , praesidio,

quadringentorum manum in carnobium Nitte v e manum duxit, ut Ludovicum ulteriore in Provinciam ingressu prohiberet. Caeterum te

ritus Ludovici copij pedem retraxit, relicto interea Groningo Ioachimo Pansero , qui regio nomine delectum ageret, tutandisq; Trans iam canorum finibus plures copias conscriberet. Quas ipsas per eundem Ioachimum Panserum Marnium , in Harenum pagum post eductas

ipse noctis obscuro a praesidio , quod Ludovicus ammonae locaverat, cum praefeetis primipilaribusque caesas deletasque in agmentis suis Historicis Cl. Franckena annot vit Ludovicus namque redacto in potest tem Neddo castello partem exercitus Damna nam miserat , ut propius roningam suggres sis praesidiarios ad velitandum eliceret , me E e tuque

235쪽

tuque sui majore omnem Provinciam imitaque convocatis ammonae Transavi cano.

N Ordinibus per istinguin ysingliam

risca nobilitate, di juris scientissimumniam recensendis col

bilitate dc juris scientissimum

esse, ut miles e rapto sti quibus oppi mς; dis non venis er Solam enii. rinasiutem sibi cui ae esse, non alioque 'quam ne i anus oppressiim iret

mas sanguine uoi iam madentes. Cui stu, luxisse, sed qui retiner in ossicio si

pere ac redimere pecunia peticulum iu quod

236쪽

tiod isti movendo non aliud remediunn su peresset amas quippe sibi copias marena clade accisas, tum itandum omne per utram i Provinciam imperium expendebat Itaque Legati ad Ludovicum reversi coaeto repente peragrarios tributo pecuniam assignavere , Omnique insolentiae parcitum est Mox rosa in gani metu obsidionis ad Ferdinandum Alba num Legatos BruXellas misere, qui auxilia rogarent , debili intra urbem praesidio, xuma Trans vicani agri parte hostium copi sexposita. Igitur Ferdinandus Albanus procla mala Carolum inter Galliae regem , de Condaeum, miratiumq; pace , Ioannem Lisenaeum Aren bergium Gallia evocavit , ducendaque ei in Frisios auxilia commisit. Tum Carolus rimaeus Comes Meganus, qui mille, quingentos peditum, equitum quadringentos

ducebat , tibi qui jussus, ac praesidia pleraq:

Cisavi canarum civitatum Groningam amota, quo Gro b ectus , Non. Mai mensis absente adhuc Arenbergio,praecesserat. Qui mox Gai lico bello defunctus e Brabantia in Trans i- laniam poli Frisios maturans 1 v. I id. Mahiel

237쪽

cum regi Senatu , coiasilio Gro bectu in ro, ninga per litteras acciri jussit Is acceptis Prid. Eid mandatis Groningam se recepit , ipseque Arelabergius etsi affecti valetudine , praepediretur, alutato quoci Senarii in Bergumanos, ct pol Groningam proseci us est decem Hi panorum, post duabus collortibus Quirini Lacet Burani, Ernesti Mularii in eandem urbem privinissis Vbi composta,ut Cl. Franckena notat, militari seditione nihil cunetan

dum ratus, exercitum omnem, ex Ormentis

campestribus instruetus , ammonam ducere constituit, quam Ludovicus assovius, ut an te dixi, pleri que cum copijs tuebatur. Quorum certior factus Ludovicus castra Daminoiana locliterum movit, non metu, ut quidam voluere , sed ut sparsas istam per oram copias conjungeret. Quare Ludovici recessum, fugam ratus Arelabergius, Ocyus exercitum per gere uisit, compertoque e captivis quos Ludovicus Harena pugna captos dimiserat magnam in exercitu Ludovici commeatus penuriam est e , decertare tauli constituit, ad quod Hispani sive insito calore , sive pugnandi occasionem speculati praefervidi studi j incende bantur Sed inllans&illunis no v alti adiremit.

238쪽

Arenbergius castra propius adduxit , exercitumque magno caeli ardore, adultum enim vererat , ac armorum juxta pondere defatigatum apud Nin scholum stare parumper jussit, prae missis confestim exploratoribus, qui de Ludo vico cognoscerent , ac de situ castrorum nun tiarent. Vbi vero per eosdem speculatores c gnitum, Ludovicum uillo fugce, ut rati erant, consilio, decertare proelio constituisse, animus Arelabergh velut eventuri mali praesagio non parum elanguit. Quapropter differendum diem

pugnae ratus, morae ac tarditatis suae causam,

tanquam apud milites concionatus in absentatem Carolum Brimaeum Comitem Megaraum rejecit. Illum quippe vix diei itinere castris abesse . postero die cum auxilijs adsere, quo, cum Ludovico confligere auditae vires c vegetior miles staderent. Sed Hispanus prςconcepistae victoriae fiducia praeceps, tum gloriae ac praedae juxta avidus conserendas cum Ludovicona nus incondito clamore vociferabatin . Quare

Arelabergius importuno militi obsecutus con fertam simul aciem in Ludovicum duxit , qui media cris , astis circumsepta camporum planitie tripartitum jamdis exercitum ustis ordi-E nibus

239쪽

nibus initi uxerat Schlopetari etiam qu dringenti per insidias positi, quibus mandaverat Ludovicus ut sponte recedentes suos exciperent, insequentem l festinantius hostem exin- dijs adorirentur. Quod constitur magnum pondus subsecutae victori attulit. Itaq; a .

Qui , S in j Ludovicus, Adolphus fratres

imprectione in equitum turmas, quς paucae circa Aren bergium erant, facta , mox volentes pedem retulere, donec constituto loco machinae, ingruens clues, tum locati per insidias schiopetari Aren bergici exercitus ordines con turbarent. Quibus luxatis versi in fugam Hispani promiscua caede ceciderunt Arent ei pius ipse, levi primum capitis vulnere accepto, mox equo, quo vehebatur , deturbatus , sortiter adhuc pugnans , ac nequicquam hostilis post dexterae misericordiam implorans a gregario Ludovici milite confossus est. Caeteros

frequens j locis uligo , altissimaeque paludes abibi pserunt i mille, octingenti una cum ipse

Aren bergi , in caeserum numerum relati in cruentam Ludovico sexagenta enim tantum desiderabantur victoriam reliquere . Solus Adolphus, Ludovici frater sortiter rem gerens

inter Principes viros gloriosa morte exspiravit, suique

240쪽

reliquit Cadaver eius edd. x,ut Arelaber ij fano caenobi Helligerlaei militaribus exequi sinlatum si primam foederati belli, ac Ludovici foeticitatem fratris morte acerbior Fortuna pensavit. Tum ex Hispanis captivi laqueis vel hi communem adversi brtem pertulere. Reperio in notis A. Franckenae finito raelio Germanis parcitum fuisse , trecentosque

captivos , qui pos id temporis stipendia se a

pud hostem non faeturos, Ludovico depacti erant, singulari clementia dimissos Aberat non procul eo loco cum quinque cohortibus, paucisque equitum turmis Carolus Bri meus Comes Meganus, qui percepta Aren bergi ac suorum clade celerrima fuga roningam abreptus civitatem, in quam aegre intromtisus erat, Xa

naari secit , veritus haud dubio ne adversa relaber cae pugnae fortuna animi civium, o Variam , ut solent, rerum ultro avidi aederati partibus se adiicerent. Iam enim illi talis reliquiae sine ullo ordine palantes, inermes circum urbem rosaingam c per bitat, Erlam

Frisiam spargebantur Unde castrorum fiasque exercitus opes , aurum atque argentum omne tum arma, veste , qui , trecentique