Institutionum iuris canonici communis & Neapolitani a Carolo Gagliardo sacrorum canonum interprete in Regio Gymnasio Neapolitano elucubratarum ... liber 1. 4.

431쪽

Liber I. Tis. XXIII. De Capellam Maiore. 423rum licentia scribendi, typitque vulgandi volumina prolixiora : remisit prudenti Camerae arbitrio ritum eiusmodi so- lemnem adhibere, ubi opus putauerit in causis grauioribus,

in aliis omittere. Advocatos autem heic praemonendos voluit , ut scribentes in causis placiti ne ad aliena excurrant, eorumque scripta priusquam praelo dentur, a commissario caulae , aut alio Camerae deputato ministro re uideantur. In Romana vicissim Curia vi causarum puroni ex pari Papae prouidentia calamum cohibeant in tractandis iuribus Regis , regiorumque magistratuum ; Rex idem Cardinali Aquaeuiuae suo ad Sedem apostolicam legato curam demandauit. Tandem ut archiepiscopi , episcopique regium placitum petituri super bullis pontificiae collationis ecclesiarum cathedralium libellos exhibeant Secretario Status rerum ecclesiasticarum ad Curiam Capellani maioris remittendos pro relatione, quae inde ad Cameram deseratur. Haec vero statim ac decretum regii exequatur expediuerit, sine alio interuallo iubeat patentes litteras expediri, sistendas in eadem Secretaria Status pro legitimo earum cursu, quoties nullum intercesserit impedimentum. XXXVI. Piarum co raternitatum regulas & statuta, quotiescunque super iis petatur regius assensus, consueuit Rex ad censuram & resormationem eiusdem Curiae Capellani maioris remittere, suumque inde placitum nonnisi cum clausulis& conditionibus ab ipsa Curia relatis concedere : quum in

regio assensus diplomate , quod solemni stilo regiae Cancella.

riae exaratum in membrana manu Regis subscribitur, plane inseruntur singillatim una cum regulis ipsis censurae ac resorismationes Curiae. Collegia quaecunque & sodalitia, nisi publica Principis auctoritas accesserit, esse tanquam illicita ubi libet ditatuenda, Romanae leges imperant sa). Religionis causeoire ciues non prohibentur, dum tamen per hoc non far comrra Senatusconsultum, quo illicita collegia arcentur, Marcianus

432쪽

6 6 Institutionum Iuris Cis, Onici locet ., . Ab hac iuris communis sententia non iussonant' municipales leges & mores b . In hoc enim regno quum permultae laicorum piae Constaternitates regulas quum temporalia tum spiritualia dii ponentes 1bla episcoporum auctoriis tale sibi statuissent, δc saepe religionis causa congregarentur: eat Potestas regia, & regalia iurisdi Stionis Delegatus arcendas& supprimendas flare , quoad regium assensum rite obtinui sent , saepe rescripsit, nullamque inde ipsis praerogatiuam antiquitatis luit agaturam inter alia sodalitia Regis assensu probata in publicis praesertim processionibus. Quaestiones propterea laicarum eiul modi Clin fraternitatum de praecedendi iure in publicis supplicationum processionibus ad Curiam ipsam. Capellani maioris definiendae remittuntur, quae solet prioribus in tempore assensus regii locum potiorem addicere. Quana- ob rem iblet Capellanus idem maior per sese , aut per aliquem ex regiis Capellanis ab ipso substitutum una cum Neapolitani populi tribuno adesse prope ianuam maiorem cathedralis ecclesiae Neapolitanae , dum omnes urbis Confiaternitates inde ad publicas supplicationes in sestiuitatibus Corporis Domini & S. Ianuarii procedunt a Cancellario ipsius Curiae singulatim ordine vocatae se . XXXVII. Quoties agitur de promouendis episcopis ad

ecclesias cathedrales regiae nominationis , vel praesentandis ad vacantia beneficia regii patronatus, vel conserendis beneficiis regiae collationis; Capellanus quoque maior praeuio Regis iussu ternos idoneos viros consueuit proponere , ex quibus unum Rex deligit ι0. taconomum praeterea regium ad coli, gendos fructus vacantium ecclesiarum cathedralium regiae nominationis e designat unum scilicet ex Capellanis aulicis

a Mateian. in eadem I. I. g. I. i b) De quibus dieam plenius lib. tit. 8 24 ad 34. e Videtis dicta inserius lib. a tit. 4 num. 29 sit. h. d Morem hune parat se videtur epistola Petri Blesensis at Gualterium Regis Guillelmi li Capellanum maiorem superius recitata num. 3. e EOs reseruari successoribus pr latis ex vetusto regni more, iam dixi in tras. de Beneficiis cap.-vum. 62, . 87 edit. a. l

433쪽

Lder L T LXXIII. De Coctiano Maiore. 4 et gradatim, ut singuli ex aeqito fruantur stato lituusce muneris stipendio, sicuti Rex Carolus imperauit. XXXVIII. Praefectus etiam uniuersitati studiorrum quum sit Capellanus maior a): sero suo 1 ubiectos habet cunctos eiusdem professores quum ecclesiasticos tum laicos in omnibus causis cilii libus, criminalibus & mistis b). Qui ad vacantes

eathedras contendunt, eos edicto vocat generatim, suum ei daturos nomen intra condictos dies; mox locum cuique proprium praelectionibus rite agendis designat; dein textum era plicandum singulis eorum ter aperit tortuito , ut unum ex eo caput, quia quisque maluerit , sibi deligat exponendum crastino die ; tum solemnibus candidatorum praelectionibus audiendis praesidet inter suffragatores, colligendisque postremo die suffragiis, & renunciandis ex maiori votorum numero electis nouis professoribus . Intereaque destinat qui deficien- . tium professorum suppleat vices . Ceteri extra academiam magistri prohibentur liberales artes , scientiasque in scholis priuatis docere sine ipsius permissu, eiusque arbitrio aliter agentes puniuntur. Studentes autem inter laureatos iurispm- dentiae vel theologiae vel medicinae doctores adscribendi nomen suum profiteri quotannis debent in libro matricularum in eius Curia seruato, ut inde testimonium accipiant de impleto quinquennali vel triennali studiorum cursu, quod opo tet in collegio doctorum proferre ad lauream rite cape Tom. I. Ηhh set,

, ' Ἀ

a Praefecturam, summamque huiusce nostri gymnasi administrationem προ- Canceliario mandatam primitus ferunt monimenta . Apud B. Chloee . vellum lib. de episcopis Map. exseriptae Roberti Regis litterae ad Matthaeum Filomarinum , Villi regii eustodem , Neapolitanum deinde anhiepiscopum , datae anno Igit, taee habent. Qtiis utine Cancellarium regni nostri, ad quam ipsius Studii exra , reaimen or ordinatio pertinet , non habemus et de tua ei tumspectione ac fide confisi, alafiem Studii gubernationem , ἀi Urionem σcuram, prouι ad distam Cancellarium pertinere noscitur, tibi praesentiam teno committιmus, isque ad nos, heu latatum Maiestatis. b Ea antedictis num. 26, & regia Pragm. d. regimino sudiorem , quam die eta Nou. Ioa 6 Oxunae Dux tauit.

434쪽

sendam sa). Vt primum usus typographiae huc appulit, l

ne regiis, reique publicae iuribus Vnquam detraheretur, Pro- reges quum vetassent librorum editionem sine regio assensu, hunc dare non nisi explorata prius sententia Capellani maioris consueuerunt b) . Mos inde inualuit vigetque , ut supplices libelli petentium licentiam libros imprimendi ab Rege ad

Capellanum maiorem remittantur', qui eos alicui ex regiis professoribuI reuidendos committit , dein acceptas revisorum censuras, relationesque ad calcem eorundem libellorum ex ratas ad Regem dejert. iXXXIX. In rebus ecclesiasticis expediendis, quae ad regium oraculum quotidianis recursibus deseruntur . in dies , Reges nostri plerunque exquirere & sequi consilium Cambiani maioris ob exploratam & coniecturalem in eis pruden- . tiam & fidem conlueuerunt. XL. Regium praesidium ad arcendas violentias ex pose sessionibus rerum qua profanarum , qua ecclesiasticarum contra clericos priuatam vim inserentes possessoribus quum laicis tum ecclesiasticis vigore capitulorum regni . c) , olim in Curia Capellani maioris decretum olim fuisse imperantibus Amstriacis tradit Chiocca relius Ceteras leuioris momenti praerogatiuas missas habeo. .

De Praelatis inferioribus.

a Ex triplici horum genere primarii praelat; nullius dioecesiis territorium separatum habentes , locorum ordinarii reuera suut.2 EorumqEo multi hoc tu regno quasi episcopalem iurisdietio.

a . Nam regia pra alica die ax Novembris I 629 de remminebiudio. rum itaniis . ne cuiuis liceret graduin Doctoris e sequi , nisi praeeesserit Capellani maioris adprobatio . Profecto eollegia utriusque iuris tum philoso phiae ae medicinae magno regni Caneellario subiecerat lciam a II , .ut liquet ex diplomate apud Tapiam lib. et iuris regni de inelo magni Cancellarii. '. b Uidelis dicta /uperius iis . anum. Ir , et B. Chi careti. D. II archiuitaq te in huiusmodi capita loriam usu et iure videsis dicta insertas ιιι. 3 si1. 6 num. 13. d Chi caretu. D. 13 2 Q υ , in

435쪽

L beν I. Tit. XXIV De Praelatis inferioribus. 42 nem tranquille administrant , plures alii. eam sibi contra episcopos aduersames coguntur adhuc vindicare . 3 Secundae classis praelati si narem habent iurisdictionem iucleru gentem alicuius ecclesiae aut loci exemti sine territorio separato. 4 Eam priuilegium apostolicum vel possessis immemorabilis ais centenaria superaddit exemptioni passiuae.1 Ad tertiam classem rediguutur praesules intra episcopales dioeceses exemti Die im isdictione. 6 Primorum iurisdictio episcopalem fere coaequat, excepta s lum potestate ordinis. 7 5 propterea omnes fori eclesiastici e fas etiam beneficiarias

in primo gradu iudicant. . . 8 Praebendas er beneficia. libera conferunt, nominatosque ad beneficia iurispatronarus instituunte exceptis animarum curis , quae ab episcopo viciniore conferuntur , id ni sis ordi-

nario loci nuuius , τι abbati Casnenis , datum speciale priuilegio sit. 9 Crimina quoque subditorum solemni iudicio inquirunt oei . cocrcent iure suo : in causis vero matrimoniorum nonnis ex apostolica delegatione procedunt. Io Pariser monitoria excommunicationis auctoritate apostolisa in locis nullius publicantur. ι I De UFlo confugarum episcopus vicinior in separara nul7ius territorio, dioee anus in aliis locis exemplis iudicat. x a Subditos ad profitenda bona in libro census , eiusque taeam soluendam cogunt.13 adiorum magistrum , binosque euinores Curiae suae famidam

. res retinent a laico foro exemptos.

24 Eccusas, perfna se sibi subiectas visior , oe loca pia in spiritualibus tantum d saluo episcopis mitinior bus iure delegato vi standi, nisi expressum obstet priuilegium. 13 Apostolorum limina debent singulis trienniis nune vis arcissur episcoporum H hh . a Isi

436쪽

43o ' Institui onum Iuris CanonicἰI6 Id seruantes possunt indulgentiam plenariam is mortis artiis culo subditis largiri. I Praedicatores confessarios in locis territorii separati δε- sinant.18 Episcopali ordine expertes abbates tantum regularcs , qu. episcopali benedictione inaugurati sint, primam tonsuram , ordinesque minores subditis solum regularibus conferunt. Seculares initiandos tam 'si , quam alii praetati nullius episcopis dioecefanis relinqvunt.19 Ex apostolico priuilegio post Tridentinum nonnulli abbates clericalem to urin, minore in ordines conferunt , aut dimissorias ad ordines dandi ius habent. et o Pariter Germentum chrismatis ministrant. a I Hoc priuilegio expertos possunt enilibet episcopo permittere in suo separaro territorio ponti alia excreeste , chrisma e

iam conficere ac ministrare .

a et Ponti alem benedictionem populo pos missarum flemnia ,

o horas canonicas sne priuilegio non impertiunt. 23 Nec orndmentis pontificalibus aisque indulto utuntur.

α uas episeopais dignitas praelatorum nullius videtur priscoscborepiscopos referre. et 3 Abbates regi lares per electionem clostralem; ceteri plerumque a Romano Ponti e creantis .a 6 munitatem a vectigali farinae habem praelati etiam non episcopi ea lege Concordatorum .

O nium , - qisi episcopis inseriores sunt , praelatorum tripleg est genus sa). In primo , quod reliquis prae

stat

a Iliaphonsus Clemena de Amst ut in aeademia Complutensi publi- S sacrorum canonum Prosetar , tum Rotae Romanae Auditor , nune Reais Hispani ad nostram vir. Me. Regem orator , diuini et humani toris consultissimus in eximio tramitu Compluti edito an. i 34 de reneoiaia passorali super iura dioece fano m ter episcopos oe praelatos inferiores ρον. i cap. 4 Card. de Luca deiωri . disi. gen. Caes. Petra ad reus. Calijsi j I se l. i to. 3, Bened.XIV lib. ade SInod. dioeces east. io utim. 2 , o serg.

437쪽

LUbis I. Tin XX V. De Praelatis inferioribus. 43 Istat , versantur habentes ordinariam & quasi episcopalem in elerum & populum iurisdictionem cum territorio leparato, scilicet ab epilcopale dioecesi prorsus auulso. Hi quidem sunt nomine & re ori marii locorum & praeIari nullius dioecesis , quum neque in dioecesi nec de dioecesi aliqua esse putentur sa) : at non dioecefani. Dioecesim porro quum habeant

episcopi duntaxat secundum canones eo ex tempore, quo sy-- nodus Nicaena diuisiones parochiarum , dioecesum , prouinciarumque episcopalium , moribus iampridem introductas , iure scripto constituit : ideo dioecinavi titulus episcoporum pr prius est , absurdus abbatum b) . Ueruntamen ordinarii lo- eorum notio patet latius: hoc enim nomine quum episcopos, tum praelatos nullius passim nuncupant recentioris disciplinae

canones c) . Q iocirca Tridentina lynodus illos ab his distin

guens , siquid utrisque demandare voluit , ordinarios lororum nominauit generatim : dum vero cum anserioribus hisce praelatis noluit facultates Sedis apostolicae delegatas communicare,

speciali episcoporum. verbo saepe via in decretis est. II. Hoc in regno ad primariam praelatorum nullius classem proculdubio pertinent Archipresbyter Petiliae , vulgo Alti muranus , Praepositus Canusiae, & Abbates Regulares Ca- sinensis d) , Montis Virginis, SS. Trinitatis Catiensis, S. Ste-Dhani de nemore, S. Spiritus Morroni, simul & S. Clementis ad

Piscariam . Prior item monasterii Ord. Praed. terrae Balnea-

I , seis. eos . 8 ; Iess. 23 east. 8 , fess. 24 de refirm. mair. cap. I , crses. a de res . rap. 2o se . a 3 cap. Io Ieqq. d) Huius iurisdictio quasi episeo alis . praeter temporalem , late patet per totam S. Germani ciuitatem , & octo supra viginti oppida. ab Urbano VIII enumerata in litteris ad Breuis sermam datis die 3o Maii pro Monasterio Casimensi . quas habet insertas Benedi sti XIII constitutio quod in Ieru tabilis', to. 4 sontis. Bullarii Romani.

438쪽

432 Institutionum Iuris Canonie; riae a). Ad eos proxime accedunt Abbates Commendatarii, secularesque S. Angeli ad Fasanellam , Bansa, Cadossae, Caiani, Capistrant, Carbonae, Casellae Valentianae , Catiellanae , Castri Abbatis, Cerignotae, Ciani, S. Clementis in Uomano, Controni, Corro poli, Driisti, Farae S. Martini, Farsae, Joppoli, Lecti paleni, Lucoli, S. Lupi, S. Marci in Lamis, S. M. Ambrosianae , S. M. Angelorum Centulae, S. M. de Calaia oua, S. M. de Ferraria. , S. M. de Succursu , Marubii , Mater

Domini, Melicucchae , S. Petri ad Curtim , Archipresbyter S. Petri regalis valli seu ad Scaphatum , Abbas S. Salui,

S. Sophiae, Tremeli, & si qui sunt alii b). Tamen horum non

paucis finitimi contendunt episcopi & separationem territorii & iura ordinarii praecipua , adeo ut saepe ac multum de iurisdictione disputauerint , certentque in dies . Pacis studio dum de Concordato memoria nostra deliberando disser batur , regiis ministru arridebat lententia pontificiorum scripto prolata , ut latuis quinque primodictis Abbatum regularium iurisdictionibus vere nullius maxime omnium conspicuis , cuncta ceterorum loca nullius angustiora , licet a Cardinalibus, Capitulis Basilicarum urbis Romae, equitibus Ierosolymitanis , & quouis Ordine Regularium vel Equitum obtenta , supprimerentur & vicinioribus unirentur episcopalibus. Res tamen ad maturius remissa iudicium remansit insecta. III. Alterum praelatorum genus eos complectitur, quibus

est sine territorio separato iurisdictio in clerum 3c populum seu gentem alicuius Uclesiae, aut loci exemti quidem ab episcopo, sed intra dioecesim episcopalem sti , ab eaque circumdati . Locus enim exemtus licet de dioecesi non sit, esse tamen in

a Vniuersum Balneariae territorium a finitimis dioecesibus Rheginensi& Miletensi omnino seiunctum haberi , subiectumque ordinariae iurisdictioni

Priotis Dominicamirum , decreuit Benedictus XIII in const. Mntentiones 48, edita idibus Septem. IIa 8 , dιcto ro. 4. Nunc ex rebus nuper indieatis in s si a Curia Capellani maioris et Regali Camera S. Clarae Prior Balneariae inissiliuitur ad Ret is nostri praesentationem. b) Videtis decretum S. Cougr. Conc. relatum superius th. 22 num. 6I.

439쪽

Liber I. Tit. XXIV De Praetitis infer loridus. 433 dioecesi Doctoribus videtur a) . Non repugnat sane ut in alieno territorio aliquis personalem , quae territorio non cohaeret , iurisdictionem habeat in personas sibi lubditas ubi libet degentes b . Hinc facile intelligitur , cur simplex ecclesiae aut loci , eiusque clericorum & personarum exemtio eam , illumve non separet a dioecesi sc) . Huius quoque secundae classis praelati nullius, sed minus propria nuncupatione dicuntur ob iurisdictionem, quam obtinent quasi episcopalem, o dinariamque s. d) super ecclesiis , earumque personis a dice-ce sano perinde exemtis , ac si extra illius dioecesim existerent se) . Cuiusmodi sunt , Prior regiae Baslicae S. Nicolai Bariensis D, Protopapa regiae item ecclesiae S. M. de Catholica ciuitatis Rhegii g), ceteri id genus. Minus inquam propria hiice praelatis secundae classis , quam prim ictis est nomenclatio nuuius dioecos. Nam ubi Tridentina synodus in

iis, quae curam animarum , Sacramenta , clausuram monia.

lium , immunitatem ecclesiasticam , cetera similiter excepta spectant , pontificiam Sedis apostolicae auctoritatem episcopis dioecesianis delegat cum expressa clausula, ut ipsi ea uti valeant in locis quoque exemtis, etiamsi si ut nullius: loca praelatis sne territorio separato subiecta solum comprehendi, quae in dioecesi quidem sunt , ne inanis omnino & elusoria fiat

a Arg. eυ. cum epise us 7 de ose. ordin. in 6, gl. in elem. frequens de excel. Praelat. ver. primi anni , Fagnanus in eap. eum contingat da

foro compet. num. 32.

d Erasmus Cnokier de lar d. ordinar. in exemt. par. 4 qu. 67 uum. 3 , ibique Verhors . in addit. e Felin. in eap. grave de sic. ordin. Regens de Ponte in tr. ms. de visitatione hospitalium , di oeelatim Incurabilium Neapolis num. 18. s Ex monimentis apud B. Chloecareti. to. 7 archiυ. t . I. gὶ Eum ab archiepiscopo Rheginensi exemum eum omnimoda iurisdictione in presbyteri os . eapellanos & eleti eos eiusdem ecclesiae S. M. de Catholica ad regiam collationem pertinentis , declarauit Didacus Vincentius de Vidania Capellanus Maior die a Maii irro , uti constat ex eiusdem Curiae actis.

440쪽

eiusmodi delegatio ; secus alia in separato territorio extra dioecesi in lita , concors eli Doctorum sententia sa). Rese hiatas vero causas Romana Curia solet praelatis primi, non secundi, nainuique tertii generis delegare. IV. Duobus tantum titulis pote it praelatus in serior adquirere iurisdielionem intra episcopi dioecesim , vel scilicet ex priiii legio Sed is apostolicae, vel ex possessione immemora. bili, aut centenaria legitime probata ό . Alterutro deficiem te quiuis exemtus vel Sedi apostolicae immediate subiectus iure non praesumitur activam in aliqua alienae dioecesis parte iurisdictionem habere : a passiva enim exemtione nequaquam arguitur iurisdictio, quam lorenses liuam vocant exemtiois nem, a sacris canonibus longe dissentanea o. V. Ad tertium , postremumque genus pertinent, quieerto personarum generi praesunt , degentium intra alicuius monasterii vel conuentus vel ecclesiae septa cum passiua exemptione ab episcopi iurisdictione, praerogatiua nullius dioece- . sis expertes. Quales sunt superiores regularium, & quidam

secularium ecclesiarum rectores una cum clericis, administris- ,

que suis Sedi apostolicae immediate subiectis Q. Cum vero priuilegia Regularium , de quibus inferius hoc eodem libro dicam, proculdubio realia vel mista sint, non personalia se) :

b Doctores non desent opinantes possessionem quadragenariam eum titulo eolorato sussicere ad praesesibendam contra episcopum iurisdictionem ecclesiasticam. Eos tamen solidissimis: rationibus refellit iuris consultissimus Prinsper Lambertinus. edito ea de re tractatu, antequam diui Petti solium ascen- .disset ; cuius auctoritatem vel priuatam secuta est, probauitque particularis

Congregatio a Clem. XI deputata , tum Clemens ipse XI die 3 Ian. 3721. Eamque idemmet Benedictus XIV innovavit 6. 3 decretalis suae , quam p*ν tulit die r4 Martii i in eausa iurisdictionis super oppido Putiniani eo trouersae inter epist m Conuersant , & militarem ordinem S. Io. Ierosoly- mitatii, D. x Bullarii sui eonss. 76. e Ex cit. decretati Bened. XIV pro episeopo Conuersant f. Io. d) Ildephons Clemens de Arostegui e. cis. aliique superius laudati. e Innoc. in eap. diis ius num. 4. de capeli. monarhσr. Piton. eccles dia