Miscellanea physicomedica ex Academiis Germanicis deprompta. Tomus primus 1

131쪽

pori soleat , insigne pathema animi , quamlibet

vulgo non eo quorsum debet , relatum arbitrarii, ex opinione nuda pendentis , appetitu nempe non solum esculentorum atque potulentorum sed variarum physicarum atque moralium rerum Perperam aestimatarum , Desiderium. Cuius sane vim esse monstrat experientia , ut etiam ipsam corpus ultentandi atque vegete conservandi inter . tionem atque curam , Iane a priori praeoccupet atque intervertat, imo animum desiderium nempe in primis morales vel ab ipsa intentione nutrimenti assumendi, abalienetri aut , physicarum re tum desiderium diutius frustratum , tandem In fastidium , nauseam, Odium, fatiscat atque rata stat , picantis gravidarum mulierum is trans missi huius in foetum , appetitus exemptra Pro feci ver , ut reliquae moralis indolis ita etiam Puysicorum amorum appetituum,4 nisi his sati fiat aut at mi umin intempestive indulgeatur, alio. rum graviorum successuum , trans milio e matre in liberos, sicuti familia mima est humano generi, ita a brutis animalibus si non prorsus abest , certe immensum quantum rarius illis contingit, neque certe tam evidentes impressiones , ut in hominibus in iisdem communiter relinquit. Qui , quod inhumano genere , imaginatio non solum producere naevos, imo morbos pollit sed etiam rerum imaginabilium novus concursus, pristinas imaginatorias

laesiones tollere possit unde varii flectus , ad

naevos, imo iam adultis super accrescentia sar. comata, sanguine lochiali, imo alio varie ap. plicate , comaet manus mortuae, bufonibus, imo terricuIamentis daveris . .

Si eve

132쪽

Sicut autem a reliquis importunioribus animi

pathematibus , energia atque ordo vitalis conser vationis varie pervertitur: ita ex adverso , sane etiam diversis respectibus ad animi pathemata re. ferri meretur, insolita eius alacritas ct eximi ακταρκῆ hilaritas, numerosisin familiaribus exemplis , labentem hae lentis ordinem & successum ve re vitalium, reete ordinatorum atque constantium debitorum motuum , subinde manifestissime, tanto magis quia praesentissime componens , atqui adeo his etiam , vitalibus inquam , aestibus rectissime velificans. Observatur quidem etiam inter ipsi bruta simile quoddam pathenia desiderii, ii verbi gratia, plurium fui generis consortio assueta , si ab illo temere astrahantur , non solum variis veluti gesti.

bu , sed ipsius etiam cibi , potus quietis , negligentia , partim inconstantia , hane suam inqui et dinem astatim testetur. Interim inter homines non solum non minus, sed certe familiariter magis requens , est hoe desiderium Unde tam aetati tene

riori , quam sexui muliebri , familiarissime est illa iraestendi dissicultas, inter minus notos ,

contra desiderium versus notos , ut moerore , a

crimis, iborum fastidio , omni inquietudine, pavoribus , timoribus testentur, quod sermonibus profitentur. Et meretur omnino de negotio legi Celeberrimus Harderu , Dissertatione de Nosta I-gia. Sane vero , non solum quod varia mala , sed quod etiam horum insultus repetitos , subinde is inserat atque pariat, varium huiusmodi des derium , videre subinde est apud Qeminas inprimis,

quae recordatione cognatorum, liberorum , aut

133쪽

quorumcunque meliorum atque commodiorum temporum praegressorum , subinde in paro xysmos quosdam dolendi moerendi, lamentandi 'tan. dem lacrimandi , prolabentes , varias inde appetitus , quietis, concocti nis , angustiarum circa praecordia raojorum vehementium in eapit , deteriores consequentias . atque valetudinis suae labes , incurrunt Uc de Erotomania , furore ut .rinci , imo in viri e similibu occasionibus . meialiaeholi eo maniaeis assectionibus , nihil dicamus. Supervacuum videri posset , mentionem subii cere violentarum , voluntariarum activarum lae. sonum , Liae iam homini ab homine inseruntur; iam ex protervia , temeritate , improvide admis sis imo aeeet litis occasionibus , in corpus humanum redundare solent brutis incognitae. Sicut enim homo hominem Deilius,' communiter gravius, odie. laedit , quam brutum unum non

solet alterum, inprimis eiusdem speei et odisse aut laedere : ita etiam ex hoc fontes, largiter profluit frequentia illa qua homines, multis , variis laesionibus magis assiciuntur, quam bruta meque vero hoc solum sed pullulant inprimis ab hac

radicetum varii mee edentes morbi graviores, tum assuetudines variae, morbidae utique in ad ulteriores graviores morbidos asiectus , viam sternecites. Superest ut illam observationem adiiciamus, quae frequentiam aegrotandi , quam hactenus hominibus prae brutis familiarem delinea vimus , caussas eminentiores, veluti per specie exibuimus etiam inter ipsos homines diversimode sese exiere. 1e , in memoriam revocet; evidentiorem etiam huius disterentiae causam inspiciamus , ut tandem

134쪽

denique ollectionibus huiusmodi , eonclusionernia iusta in adi ieere ' quaenam sit eminen caussa u. niversae huius diversitatis , definire valeamus. Illud nemo ne i , quod homines alii prae aliis promptius m rhis scit obnoXli; unde loquendi fol.

mula plebi familiaris , quod hic ille , robusta

firma , sanitate gaudeat a morbis,' dispositi ne morbos alienus sit , morbos , ut loquuntur ignoret. Huiusmodi homines si conquirere velimus, seu ubi inveniri possint , animum advertere , deis prehendemus , quod nusquam foecundior sit illo Tum proventus, quam inter rusticos' plebeios; apud gentes , ut vulgo loquuntur potui ore , e.

rius molliores,' Iuxum in more, imo inter honos mores primo loco , positum habentesci Apud alias enim nationes, quas vulgo incultas, imo fera appellare consuevimus , tot genti haec sanita. tis maior eonstantia communis obser atur. Quando iam late nostrates inprimis , animum ulterius advertimus ad evidentes aliquas circumstantias quae ea usalem rationem hic habere videri possint,conis

stantissimum m inde ipsi adeo plebi notissimum,

deprehendemus, quod homines simplicioris diaetae. laboriosioris vitae generis , et animi a sollicitudiisne' eogitabundis euris alieni, illi sint, qui hane praerogativam constantis iam talis possideant eum ex adverso illi, qui tum in assumptis, tum in animi pathematibus , curis , sollicitudinibus , contrari

modo sese habent , verbo , gulae' animi molliati maiore laborant seu fluctuant , morbis etiam

magis expositi imo oh noxii sunt Exserit sese hae ratio etiam alio adhue observationi quotidianae phaenomen seu circumstantia , quod homines sti

135쪽

pidi , adeoque non solum a sollieitis diuturnia

animi pathematibus, ea etiam a teneriore sensu, quae illum sequuntur , animi commotio albus alieni , revera in hoc genere praerogativam brutorum prae aliis hominibus aemulari observentur. Notior inquam est haec res, quam ut prolixa de ductione indigeat. Im fas quam maxime est , di ieere etiam illam animad Uersionem , qua deprehendimus , quod etiam robustiores illae natura inter plebeios atque agricolas, si ibi etiam ad ter- Tores , ad timores , a iracundiam procliviores nanet scantur occasiones, peius inde familiariter a.

here incipiant,' magis magisque gravioribus in. commodis implicari adeo ut plerumque male ipsis cedat consilium illud suum , requiescere se velle senectute incipiente per ea quae loligis laboribus acquis Uerunt ubi ex adversio potius ab hoc temptare demum male habere incipiunt , Windies gravxus hine assiciuntur. Notabile huius generis exemplum exhibent acta Anglicana , de Viro centum annos plus una de ad supergressis, quem cum Dux quidam, rarissimi exempli gra. tia, in aulam suam adscivisset, eumque ibi lautius habendum curaret, memoratur ii ipse Uieinde notabile dispendium sanitatis atque virium mox sensisse,in subseeutam ulterioris vivacitatis abbrevationem hine praesagiisse. Quid, quod iam etiam in vulgus notum sit, quam faei Iein vari incommodis tentari imo ceu pari soleant illi, qui erastior Qui loquuntur duriori victui assueti ab illo ad mollem diaetam transeunt. Adeo, ut hie etiam interdum ab ipso Melieo peccari possit,

mollem diaetam praescribendo illis, qui qualiter

cum.

136쪽

cumque duriori die eae assueti ima dediti sunt. i. cut enim alias ingens error est , quando in vulgari praxi ventrieuli frigiditati tribuitur, quod potius a sanguinis circa illum redundantia , et ab huiue impatientia subnatae atoniae effecti, flatulentia, deducendum erat e ita profecto hae etiam ventrieuli debilitatio a mollioribus ei bis , sive proprio sive alieno arbitrio perperam in usum ductis, quotidianis exemplis observari poterit. Ommbus his rebus ita ordine deductis nihil aliud superest, nisi ut tandem subduelo aulaeo quid nobis hie eonspiciendum videatur , exhibea mus Certe , qui hactenus dictis animum paulo saltem attentius adverterit, non poterit ipsum L gete , quod verae causae , variorum' frequentium. Crpus humanum male habeatium effectuum, qui di brutis noti eo em numero aue impetu repe

riuntur , nihil aliud fiat , quam directi effectus Waetus Rationis humanae . Humanae , inquam Rationis ubi mox tacere iubemus otiosos secto. lastes , qui, ubi rationis mentici iniicitur , ahsur de , imo turpiter in ipso limine cespitantes , de illibatain absolute intelligenda ratione a mereatque argutari suscipientes , nihil , nisi magno eo.

nazu magnas nugas agunt. Quis enim de humana Ratione loqui susepiens , aliud quicquam

exprimere in mentem admittat , nisi corruptam, ut est, Rationem . Profecto posteaquam eo pro cesserit elotium , ut etiam varii rationis a-herrantis lusus, imo luxus , pro ultis, ve ut loquuntur politis moribus sint , alienissimum erteratione quantu cumque a se redeunte fuerit,

aliud quiddam sub appellatione atque mentio.

137쪽

ne rationis in hae materia latet sigere velIe ,

quam rarionem humanam res lenitruales perUeris

se iudieio, male intelligentem seu interpretantem, re maσi pervicae , quam ordinata v luntate, proposita sua seu desideria in Rehamem Haec est. quae circa tempus, quantitatem , qualitaten modum , atrumendorum , varie titubando , lux riando , numerosis ineommodis ansam praebet . aqvibus animalia tituta tacit dem , quantum

ii emta , aliena sunt. Haec eadem est , perversiae voluntate , iam meu us , iam quiete . iam otio. iam egotiis, perverse orpus exereenx, α inter aeri varias vitiosas alterationes varie expcinens , multis gravibus malis eoosequentiis , eo ipso illua offert atque cibi ieie. Haec est quae ita dictis antia

mi pathematibus, motus et sta Uitales, eorum que ythmos atque direeti nes, pria ea , qua in

ipsos pollet , potestate , Obturba , confundit, exagitat , ut inde in corporis reliquam Oeeon

miam aeque , atque tandem ipsam subit otiam manaterialem constitutionem, gravissima pericula atque damna saepe aumero redundent. Haec est, quae Perversis assuetudinibus , actus peror suus.ceptos , audem penitus i habitum deducit , de malis suis actionibus in peius proferendi indulget. Haec est , quae partim di arripit oecasiones , pariatim temere ambit aut subit , quibus ab al. terius individui pati perversa rationis atque o.

Iuniatis concitati ne , multae vioIentae lae.1ione ab uno orpore in alterum emanare at

lue transferri sive exerceri poss,at atque soleacit. in haec ipsa est, quae etiam bruta animalia, perperam' perverse illis utendo , impera ad ,

138쪽

insistenὁo, inhiando, his ipsis etiam, quae attin,

git atque assequitur , violanter, aut certe insciis illis, invitis eiusmodi laesiones inducitin coci. ciliat, quae circa humanam culpam, nunquam in illa, aut non nisi rarissime, eeidissent. Quid verum dieamus de ilia, suo corpori per extraordinarios operosiores motus, α aetus consulendi, tomeraria subinde ac veluti proterva, audacia at que eonatibus. Certum profecto est, α Febri. es , α pastico convulsi vos motu atque Onatus, innumeras exeinpii , magis impatiente atque temerario ausu, quam directa necesutate no Q. Ium concitari , sed etiam paribus quibus susei-Piuntur ista xiis , continuari in vel dissieultera tolerabitam, vel certius ad perditam exitum impelli. Imo, ieet vix unquam sine omni causa. aut sine omni moderamine tale quidquam lusci. piatur fit tamen revera saepissime , imprimis quanda reliqua indoles in genere , huiusmodi peris versiciathus affecta est, ut non solum ante, quam

vere opus sit, sed re aliter deinde , quam vere usus si et suseipiatur,' ulterius deducatur mniversium talium motuum conamen Pr fecto ve.

to exserit sese hie etiam illa immatura , rebus suis coasulendi sapientia , intempesti ν satagetidi libido , qualis ire res morales atque civiles nasutulae polypragmosynes nomine venit, ut temere, non solum a te, quam necessitas p .stu et, sed re aliter , quam rerum indoles ferat, agere, resistere, coperosos effectus consequi, ut

alibi ita hie etiam , humacia ratio in animum. inducat. Histe paulo magis reconditis rebus , si iungamus aut subiungamus, manifestiores illos es

139쪽

ctus, quos Ratio humana, figurans, irreaginans, sin gens , praesentissime atque manifestissime producit, in neutieadis aevi maternis imo in illigiterum destruendis habemus patentem cana pum, essieaeiam huiusmodi, Rationis i cor poeris substantiam atque energiam , veluti detracha larva adspieiendi Ubi certe imo in universo hoc gotio, sterilia est oppositio Ila, quo ratio huma na horum actuum aeque ac Teriuum sibi hil conseia sit cum satis conitet, eandem etiam ianotoriis fuae tremonis negotiis, de modo age di aut fiendi nihil omni ui cogitare , sive tibi praefigurare e quod non lum de diiudieatione sensuum gustus, olfactus , imo ipsi a visus , ceriatum est sed tanto magis de moderando gradu motus se impulsus, pro assecutione eertae distan.

tiae . sive iaciendo sive saliendo sive acute , aut graviter ad certum sonum, vocis organa adigem-do e evidentissimam. Non laborabimus prolixe, pro hac re, omnibus, quae dari possunt exemplis , in medium prolatis , stabilienda suffieit no his rem ipsam dixisse,' tam physieo Meliee

ipsam veritatem, quam moraliter, lapsae rationis culpam, ad corpore suo perperam utendum, indieasse ut ita etiam pro ieere liceat ad lulam Theologicam veritatem, quodin morbus alapsa naturae humanae, prava concupiscentia pendeat, ct mors ipsa peccati sit merees tanto

facilius nempe, cum e perversae rationis atque voluntatis culpa, non uno , nisi generaliter, sed.

tot specialibus modis, quot morbis eorumque ita moralibus occasionibus , porta morti aperiatu .