장음표시 사용
411쪽
thentie. sacramenta puberum .in 3. colum.uersi. & ratio diuersitatis. C. si aduersus uendi. & ante eum hoc ductum pro sing commendauit Francis. Crem .not. I I9. ex
iuramento. Iuramentum calumniae non praestitum in contestati
ne litis,debet praestari postea,quandocunque placuerit iudici.c. I. in princ. de iuramento calum. lib. s. & esare Bald. in I. x. 6. sed quia ueremur. C. de iura. calum.& nolens iurare habetur pro confessis l. si non fueritisside ii reiuran. R hoc in tantum est uerum , ut non ualeat consuetudo, uel statutum disponens quod non iuretur de calumnia:imo eo petito & omissio, etiam in causis summariis processus ipso iure redditur nullus. ita concludit Mathes not. M. nota quod statutum.& latius Ludo.
Rom. sing.42s.tu habes, per casum expressum in c. caeterum.extra de iura. calum. quo text. tamen spreto,co
trarium statutum est Mediolani.Sed haec omnia, quae dixi, singulariter limitantur, nisi nolens iurare iam persecte probasset. ita singula. Bald .in c. Σ. in a. colum .uersic. item in isto. extra de proba. per illum tex. singu.ad hoc. S hanc limit. pro sing.commendat D. lac in re p. Ladmonendi,col. 4i .uersi. condescendo nunc.ff. de iureiurand.& dicit dimirandum esse,quod nullus canon istarum sa-ciat mentionem.&idem D. las in l. iusiurandum. & ad pecunias .f. qui iusiurandum. in i . not. eo tit. ubi aliqualiter dubitat. Sed proi sta limitatione Bald. benefacit, quia ubicunque quis habet intentionem suam land tam , puta publicatis testibus, uel instrumentis productis, licet aduersarius faciat positiones, non tenetur respondere: secundum glos.& omnes in I. r. f. lii bd obseruari. C. de iura. calum. Vnde succedi pulchra reg. quod cui denegatur potentia probandi, denegatur etiam potentia ponendi .quam tradit Ange.in l. sed &si restitu tur.f. i. Tde iudic.& Do.Fran .de Curi in tract. posit.in 7. breui loquio. Praeterea non est mirandum,quod ca- non ista: non faciant mentionem de hoc dicto Bald. quia ieiecta eius auctoritate, erat chiam res clara. nam iura
412쪽
mentum calumniae requiritur a partibus, ut timore se cramenti litium ambages compescerentur. ita ad lit ram dicit tex. in l. i. in prin.C. detur. cal.& ibi expresse ponderat Bal .in I. col. inferens ad tria, ut per eum. quae ratio cessat,ubi quis plene probauit intentionem suam: argumen. tex. sing. in c. 2.ubi late Mod. extra de proba. Secundo limita, quando pars nollet iurare, nisi tale iudramentum a iudice sibi praestaretur, quia per hoc non uitiatur processus, ita sing. Bal. in rep l. a. co 8. uersi . sed quid si iudex. de iureiuran. ubi dicit, siccum ex Diacto incidisset, se respondisse. de cuius tamen ueritate multum dubitauit Curi. in d. l. r.in princ. in prima cola ad nn.& seq. C. de iur. cal. ubi dicit esse eterna memoria dignum, si uerum. Iuramentum in litem non desertur ex dolo praesumpto, ne duo specialia cocurrant eodem loco, quod actori credatur in propria causa,contra l. nul lus idoneus. fide tellib. ilcm quod praesumatur dolus, cδntra l. meriat'. st. pro 'cio. cum uuls. ita in specie,&quid ein singui.
dixit Bart. In l. tutor qui repertorium. in pen. col. uersi. uemo ad tertiam. isde administ. tui. R idem concludit Corn. licet de Bari mentionem non iaciat, in consi. 8I.' quanquam in hac. in 3. col. fi.& seq. inuit.lib.& licet noaudeat affirmare, quia sibi non expediebat: tamen sapit maximam aequitatem. Et hoc maxime uerum esset eo casu, quo dolus praesumptus praesumptiue probaretur.' iuxta ea,quae scribit D. Fel. in c. si autem.in I .col. extra' de rescript. quo casu concurrerent tres specialitates,
si uellemus dicere, esset absurdum.& hoc bene not. quia habui in facto, & conserunt ad declarationem eorum , quae strabunt Bar.& Doct. in I. i. actionibus. T de inlit. iur. ubi dicunt, requiri dolum ad deferendum hoc iuramentum in litem actori, neque declarant,quo modo debeat probari talis dolus. Quomodo aute cognoscamus dolum uerum apra clarat eleganter Barto.in l.quod Nerua. in . quaest.2.depos& Ang. in I.ex consensu. f. ult. ff.de ain
413쪽
Pel.& Do. Alex.consi. Io3. uidetur prima considerati ne.col.7.uersic.& licet aduersus. lib. I. D. Fel.inc. si autem in I .col. extra de rescript . & haec bene nota ad ea
quae subtiliter tradit Bal. in l. si constantei. 6. si maritus. ad fin. T l .matr. Cui autem, & contra quos possit deferri tale iuramentum, lcge Afflict. decis. I 6s.in dicta causa . ubi refert nouam decisionem, ut scilicet possit deserri successori in beneficio ecclesiastico, de actitatis tempore sui praecessoris. Ex quibus inferebam superioribus diebus,tale iuramentum posse dari curatori dato ad litem contra tutorem motam et eo maxime , quia Bar. in I. in actionib.colu .de in litem ivr.voluit, admitti posse dominum litis, uel etiam quasi dominum, ad taie iuramentum.
V RIS ci illisscientiam plurimi & magni ui
ri professi sunt, inter quos eorum qui maxima auctoritatis apud P.R.suere,mentio habetur per Pomp. in l. 2.f. Iuris ciuilis. T. de Orig. iur.& retulimus in aliis Memoralibus in dictione. DrIS. Verum quoniam ipse nobis solum referre potuiti illos,qui ad eius usque tempora claruerunt: reliquum est,ut nos quoque sigillatim reseramus, qui post eum usque ad aetatem nostram, in eodem iure, & etiam in pontiscio nomen meruerunt.non tamen quoscunque, nam dies hic nobis satis non faceret: si tamen prius ex archetypis Florentinis,& ex Iustiniani in Pandectasi Praefatione,Politianoque recensuerimus aliquos Iure- consul.& numeros librorum, quibus quinquaginta Digestorum libri consarcinantur. Inter quos antiquissi- Mutius mus omnium traditur Q Mutius Scaevola, P. F. Pontia Scaeu . fex Max.qui ut in 8. scribit Valer. Maix. clarissimus le- Furius, Cr gum vates, &certissimus extitit . hic quotienscunque casellius. de iure prstorio consulebatur,ad Furium,& Casel lium
quia huiciicientiae dediti erant cosultores reiiciebat
414쪽
quo quidem facto moderationem suam magis commeadaba quam auctoritatem minuebat: ab his negotium aptius explicari posse confitendo, qui quotidiano eius usu cellabant. Sapientissimi igitur artis suae professores sunt,a quibus &lpria studia uerecunde, & aliena Callide extimantur. De Scaevola meminit etiam Cicero Epis .famii lib. . ad Trebatium: & Aul. Gellius No- tum Atticarum,lib. 7. cap. r .Huius extant infinita responsa,memoria digna. Furii autem pauciora.De Casellio grata habetur mentio per Pompo .& Valerium Maximum in septimo libro.de quo Horat. Recte concedi,consultus i uris & actor Causarum mediocris abest uirtute diserti Messallae,nescit quantum Casellius Aulus. Scaeuolae meminit & Pompo . eiusq; in Pandectis acia Scaevolarersitur unus tantam liber diffinitionum. Fugiens,in ue mori. stibulo aedis Vellae occisus est una cum caeteris nobiliabus , qui Romae inuenti fuere a L. Damascio praetore, ex uoluntate C.Marii consulis: ut apud Livium legimus lib. 86. Epitomatum.
Gallus deinde Aquilius, qui Ciceronem oratorem audex audiuit,& quem familiarem suum Cicero idem sesso an Topicis appellat. huius prudentiam populus Rom. an cauendo,non in decipiendo,perspexit,ut qui iuris ciuilis rationem nunqua ab aequitate seiunxerit: quique eata iustus & bonus uir fiterit, ut natura, non disciplina contuitus fuisse uideatur.eius tantum responsis irrigantur Digesta. V DSeruius quoque Sulpitius, cuius grata mentio per o 'L.
Pomp. multa scripsit:de quo etiam Tullius, Philippiea ' , '
nona: Nec uero silebitur admirabilis quaedam,& incre libuis, S pene diuina eius in legib. interpreta dis aequitas,explicandis scientia. omnes qui ex omni aetate hac an ciuitate intelligentiam iuris habucrunt, si unum in QOcum conserantur, cum Seruio Sulpitio non sunt comparandi. Neque enim ille magis iuris consultus, quam iuuitiae suit: eaque quae proficiscebantur a legibus,
415쪽
& a iure ciuili, semper ad facilitatem aequitatemq; r ferebat . Neque constituere litium actiones malebat, quam controuersias tollere. Cui si aetatis nostrae Iure consulti similes se praestarent, melius nobiscum actum esset: neque numerosa haec librorum bibliotheca adeo expetenda uideretur. Postea Labeonis Antistii huc asciscuntur libri octo Pythanon, id est credibilium seu uerisimilium, & item posteriorum decem. Hos aequiparat Petronius Arbiter illo carmine. Atque esto quidquid Seruius & Labeo. ruit autem Labeo, quem uocat Horatius insanum . hic ut in Noctib. Atticis scribit Gellius,auris ciuilis disciplinam principali studio exercuit, & consulentib.de iure publice responsitauit. Caeterarum quoque bonarum artium non expers fuit: & in grammaticam se se atque dialecticam, literasque antiquiores altioresque pen trauit: Latinarumque vocum origines rationesque percalluerat, atque ea praecipue scientia ad enucleandos
plerosque iuris laqueos utebatur. Sunt ideo libri post
mortem eius editi,qili Posteriores inscribuntur : qu rum tres continui,trigesimus octavus, trigesimus nonus , S quadragesimus, pleni sunt id genus rerum ad enarrandam & illustrandam Latinam linguam conducentium.
Post hos Trebatius,cuius in Pandectis plurima metiolic Testa appellatus est: Ciceronis, Iulii Caesaris,& Augusti familiarissimus rad quem saepiusculae idem Cicero in septimo lib. Epistolarum scribit. qui tribunatus officium sibi a Caecare oblatum spreuit. Masurius uero Sabinus, qui primus publice scripsit rde quo meminit Athaeneus, & apud nos Persius satyr. quinta, illo uersu. Excepto si quid Masuri rubrica uelauit. Saluti quoque Iuliani Digestorum nonaginta libri,
de ambiguitatib. unus, ad Minutium sex, ad Vrscium quatuor. Floruit hic Adriani temporibus,& iudicanti suit in consilio,magnae uir auctoritatis: bis consul. & praefectus
416쪽
. prariectus urbi. quem amicum & uirum clarissimum api, pellabant Diui fratres, ut refertur a iureconsul. in i .dite ut fratres. f. de iure patrona. Autis etiam fuit Didii Iuli, diana,Mediolanensis deinde principis, ut scribit Spar- leo tian.& Merula,circa principium suae historiar. Referturila etiam a scriptoribus alius eiusde nominis, Didii auum itii culus uir nobilis, S iure peritissimus: quem quidam tui cum superiori confundunt. Advocantur etiam Neratii 'ratius
Uritici tegularum quindecim , membranarum septem, . Prisc. . responsionum tres. Hunc sibi putatur Traianus amicorum consensu successorem destinasse, sicut ei dixerit
ita aliquando: Commendo tibi prouincias, si quid mihil a fatale contigerit: ut apud Dionem, & Spartianum le- fur simus. Eundemque mox Adrianus Imperator habuito consilio Lucius quoque Volusius, Iureconsali.est ha Lucius
e . bitus celeberrimus,quo multum est usus Adrianus ide, ias .
quique docuit M. Antonium principem cognomento is Philosophum,ut in uita M. Antonii scribit Capitolin. ' Veniunt eodem igitur illius quoque libri,fideicommis iorum sedecim,publicorum quatuordecim. Sed Metia, ni nomen in Martianum deprauatura librariis. Fuit Martianus, i etaim Aelius Martianus ipse quoque iuris auctor a Di-e,. qio I liano principe occidi iussis,qui libros huc contulit Institutorum sedecim,regularum quinque, de appelies lationibus duos,publicorum duos, ite singulares quos , Graeci μαναλγλου , his titulis, de delatoribus, hypothecalis ripe,ad S.C. I urpil. Iulius quoque Celsus Ad Hano fuit Iul. celsis., an crasilio,qui Digestorum libros unde qnadraginta coposuit. Sed & Valens,qui Fideicommillorum septem. Valeo . ii Marcellus quoque,qui Digestorum scripsit unum & tri Marcellus. i. ginta,responsorum unum,1 ed ad leges. Item Iabolenus, cuius acciti huc libri sunt: ex Cac rabolin ε .sio quinque,epistolarum quatuordecim, ad Plautium is, quinque,hi3 duobus usus cst Antonius Pius . ita Claruit his temporib. etiam Serbidius Scaevola, cui Serbidius. is Marcus Antonius philosophus operam dedit ac deinde Scaevola. i tactu imperator, multum illo cit usus.hic & Selierum.
417쪽
ocuit, illum qui sibi post Pertinacem magna uirtute imperium parauit. Docuit, & Papinianum , de quo mox dicemus. Sed Scaeuolae huius libri deducuntur in Iustiniani Pandectas , Digestorum quadraginta,
quaestionum uiginti,responsorum sex, regularum quatuor, de quaestione familiae unus, quaestionum publice tractaturum unus. Huius auditor ut diximus Papinia. Papinianus, libros ad Pandectas affert, quaestionum nu1. triginta septem, responsionum unumdeuiginti, dissinitionum duos, de adulteriis unum, Aedilicium unum. hic habitus est omnium acutissimus , cumque iuris asylum uocat Aelius Spartianus in Seuero doctrinsque
legalis thesaurum , sicut ab illo studiosi legum qui Papiniania prosecissent, appellari Papinianistae quandoque sue
na. rint; ut etiam testis est Iustinianus princeps in praefatione Digestorum. amicus, & Seuero principi, sed a condiscipulatu : neque non assinis, per secundam uxorem : successor eidem quoque in administratione fisci, denique moriens Seuerus, filios suos non alii magis quam Papiniano commendauit. erat autem praefectus'. urbi Papinianus, ac plus potens in aula quam uolebat. Itaque saepe deponere nocituram potentiam frustra conatus, tandem ab Antonino Caracalla Seucri filio militum gladiis obiemis, & securi perculius est, quod Getae fratris Antonini partes fouisset, uel st excusare parricidium noluisset: ut scribit Sparti an . eiusque urna aetate Mariani Socyni argentanea Romae reperta est a quodam rustico, in qua uerba haec legebantur: Aemilii Papiniani Iureconsulti. & praefecti praetorio equiescunt hic ossa, cui infelix pater, & mater facrum fecerunt, mortuo anno suae aetatis 38. uel alitee, ut in platani antiquis marmoribus legitur: Aemilio Paulo Papinia epitaphisi . no praesecto praetorio Iureconsulto , qui uixit annos 36. diebus decem , mensibus tres Papinianus Hostilius, Eugenia Gracilis, turbato ordine in senio heu parentes fecerunt filio optimo.aliter tamen ,& minus
recte tempora, ct mortem Papiniani resert Cornel. Papiniani
418쪽
post Paul. Castrensem, in l. ulti m. colum. 2. C. de instit.& substit. Huius assessores in prs factitra, lulius Paulus, mistus.& Domitius Vlpianus: quos nonnulli Graeco vocabulo κωanus coryphaeos appellant: quoniam quasi uerticem legitimae disciplinae cum Papiniano tenuerunt. Feruntur RVI piani libri ad edictum tres& octauaginta: ad Sabinum Hero unus S quinquaginta, ad leges uiginti, pro tribunali decem, de ossicio proconsu lis decem , regularum septem, fideicommissorum sex, opinionum sex, de adulteriis quinque, de appellationibus quatuor,deo ficio consulis tres, institutorum duo, de censibus, sex responsbrum duo. tum singulares hi : Ecgularum rursus, de spontalibus, de ossicio praefecti urbi, de ossicio prae secti uigilum, de ossicio curatoris Reipublic. de ossicio praetoris tutelaris, de ossicio quaestoris. Eloquenti stimus, etiam ius liniano teste, natus Phoenices quarvi bs Syriae est & nobilis appellatur a Iureconsulto in
I. secunda. ad fin. de excusat. tutor. & nobilissimus etiam dicitur in l. diximus. codem titulo, & sapientissimus, ab Impera ore in s. ulti m. in authentic. de aequalitate dotis . praefectus praetorio Alexan. ut tellatur Alexan. lex ex ditii Pii. C. locati . ubi eum parentem suum appellat. eius etiam consiliarius , & scrinii magister fuit: & apud eum in maximo fuit honorae, ut in uita Alexandri Seueri scribit Lampridius . Sed quamuis tam multa scripserit Vlpianus, tamen Paulus multo plura edidit. eius enim numerantur hi libri: Ad edictum octoginta , quae ilionum viginti sex, responsorum uiginti tres, breuium uiginti tres : ad Plautium duodeuiginti, ad Sabinum sedecim , ad leges decem, regularum septem , sententiarum uel factorum sex , sententiarum iterum quinque, ad Vitellium quatuor, ad Neratium quatuor, fidei commitsorum tres, decretorum tres, de adulteriis tres, manualium tres, insti- .
tutorum duo, de ossicio proconsulis duo, ad legem Iuliam uel ut aliter lego ad legem Aeliam duo , irem. ad legem Aeliam Sentiam tres, de iure hsci duo, regularum
419쪽
xularum autem unicus. rursus regularum secundo, mox
tertio, de poenis paganorum, de poenis militum, de poenis omnium legum, de usuris , de gradibus & amnibus,
de iure codicillorum,de excusa. tutelarum,ad regulam Catonianam, ad S.C. Orficianum,ad S.C.Tertyl. ad S.C. Syllanianum,ad S.C. Velleianum, ad S.C. Libonianum, seu Claudianum, de ossicio praesecti uigilum, de ossicio praefecti urbi,de ossicio praetoris tutelaris,de extraordinariis criminibus , hypothecaria ad municipalem, de publicis iud. de inofficioso testamento, de septemvira i ibus iudiciis,de iure singulari, de secundis tabulis, ad orationem diu i Seueri,ad orationem diui Marci ad i.Velleiam,ad i. Cinciam,ad l. Falcidiam, de tacito fidei commillo, de portionibus quae liberis damnatorum conceduntur, de iuris & facti ignorantia, de adulteriis,de in liructo& instrumento, du appellationibus,de iure libellorum,de testamentis,de iure patronatus, de iure patronatus quod ex l. Iulia & Papia venit de actioni b. de concurrentibus actionibus , de intercessionibus sceni inarum,de donationibus inter uirum & uxor.de legibus,de legitimis lagreditatibus,de libertati b. dandis, senatusconsultis. Hic Patauinus fuit, eiusque stituae t iam hodie in patria uideri potest. Fuere autem Paulus , & Vlpianus praesecti ambo: sed quidem factos ab Alexandro Seuero dicunt, quidam uero ab Heliogabalo: qui tamen Vlpianum remouit, ut uirum bonum Caeterum Alexander utrunque magno in honore habuit,maxime autem Vlpianum, qui consiliarius et quo. que suit, & scrinii magi iter. nec unquam ad cum solus admissis,quisquam est, nisi praefectus, atque Vlpianustum si quando alter adhibitus, semper tamen Vlpianus rogari iubebatur: ut apud Lampridium in uita Alexandri Seueri legitur. Proinde non immerito uertices legum appellati sunt a Modestino in l. scire oportet. 6. aliud autern ff. de ex cu fiat. tuto . ut etiam iure optimo dicit Baldus inl.omnes populi.de iussi&tur. Iureconsultos habuisse intellectum transcendentem. ut de ingenio
420쪽
adepto Aristotelis scribit Averrois. Sabinus autem ille ad quem libros Vlpianus scribit, puto etiam ad quem Paulus,& Pomponius,uir fuit insignis,& consularis,ab Heliogabalo iussus occidi: cuius si ius etia Fabius Sabinus Alexandro suit gratissimus μ Cato sui temporis dictus est.Illud dubium est, an hic filius idem sit Sabinus qui consularis ac praefectus urbi per tumultum suste percussus in populo,& occilus, atque in publico derelictus suerit. De illo quoquc ambigitur,uter ne de iure scripserit,siius,an pater. Scripsit uero iuris ciuilis tres, ex Proculi singulare, sed epistolarem libros octo. Pomponii quoque collati sunt eodem libri, scilicet ad Qu.
Mutium lectionum unum de quadraginta,ad Sabinum quinque, & triginta, epistolarum uiginti, uariarum lectionum quindecim,ad Plautium septem, fideicommi lorum quinque, senatuscosultorum quinque, regularuunus, enchiridii duo. Caium vero citat & Boetius in Ciceronis Topicon commentariis. huius hue adhibiti
sunt, ad edictum prouinciale libri duo & triginta, ad leges quindecim,ad edictum publicum quindecim, qui
soli tamen reperti fuerunt. aureorum septem, do deca-delti hoc est,duodecim tabularum) sex, institutionum tres,de manumissionibus tres, fideicommissorum duo, de casibus unus, regularum unus, dotalitiorum unus, hypothecariae unus. Sumpserunt haustus, qui Tribuni anum iuuerunt,ex Venulei quoque stipulationum libris undeviginti, actionum decem, de officio proconsulis quatuor, de poenis paganorum uno,publicorum tribus, de interdictis sex .item ex Mauritiani ad leges sex, ex Terentii Clemetis ad leges uiginti, ex Aphricani quaestionum nouem ex Florentini institutorum duodecim. ex Tertulliani de castrensi peculio uno, ex Iusti constitutionum uiginti, ex Tryphoniam disputationii libris uno & uiginti,ex Callistrati de cognitionibus sex edictorum monitoriorum sex, de iure fisci quatuor, institutorum tribus,quaestionum tribus, ex Menandri milita. rium quatuor. Ex Modestini responsorum undeuigi Aristotelis