Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

11쪽

s rLEMENTORUM reddunt: ideoq; cr infra notatim minus crebro quam simius tales,planes etiam nunquam positae reperiuntur. cclarum,cM,Cr a , quanquam and veteres Latinos eius m potestitis fuerin eodemque modo pro zrrentur hodie tamen corrupta uera n nuntiandi consuetudine, C,quidem sicquente riuet i,eod fere no,quoet, ferturivi in Actioni s cera CT Cinis. Septaoculis esse uidetur,quia incipit a uocul ita nunquam in sine nominum inuenitur more se uocaliam: caeterum ante herr reqvcnter in eadem Hllaba reperitur, qui locus est mutarum, nonsemivocalium ut,Flagellum,'simcntum. Rquum astyationem albumst, per flere pronuntiatur : ut in dictionibus Phasthon Pisssis,crsimilibus. Q i conforrunte v,cum qua oti cribitur,potestitem mutuatucia in equus,obliquus, Crsimilibus: in quibus apud antiquiorcs v, prius qui scere solabat. T cIuentei,cum uocali ultera,in Latinis dictionisus stre curasibila cistitur:

' A,nota praenominis, quum sola scribitur, Aulum sanificat.

centum.

quingentos. G,nota praenominis, Gaium lanificat. sed in huius locum C, selebat apponi:ut hodie quum Gaium Caesarem notamus,scribimus Caium Caesarem. I. rota numeri,unum fgniscat.

quinquaginta. et

12쪽

co Ns Y PERATI o. N, ncita praenominis, quum ei G, praeponitur, Gneum significat:ubi antiqui CN,stribebant. P, nota praenominis sola Publili significat:& cum R,posita,populum Romanum: & subiecta R iterae,

Rempublica:& praeposita C,litere,Patres coscriptos. Q nota praenominis, Quintum signiscat: hon ris,uuaestorem:popilli,Quirites. Τ,nota praenominis,Tmini significat . V,nota numeri,quinque significat. X,nota numeri,decem significat.

Syllaba est comprehensio literarum,quae sub uno eodemq; spiritu efferuntur. Dicta est Syllaba a stulambano, quod est comprehendere: Abusive tamen singularum quom uocalium sonos syllabas nomin

De vilatarum deci&ntibus in ultima operis parte cidebis opportunius. ETYMOLOGIA est pars grammaticae,ost dens ueram dictionum ori thestia cuin reliquis accidentibus. Dicta est etymologia ab etymon, hoc est uerum,& logos, quod est sermo, quasi uerit quium, quanquam interpretatura quibusdam orbsinatio.

Dictio est syllabarum cum aliqua significatione conneAio. Quanquam abusive eX unica quoque syllaba dictio ptaemnque constat: ut Pax,M . Dicta est dictio a dicendo, quod dicat aliquid, hoc est significet. Oratio est ordinatio dictionum congruam stimientiam demonstrans.

13쪽

ret D E NOMINE orat;onum alia est persecta,esia impersecta Oratio persecta est,quae persectum habet sensim

Neritas odium parit. Oratio impersecta est,quae sensum no habet pe semim:ut,Quum canerem Reges & prael ia. Mγι' Partes orationis sunt octo. Nomen, Pronomen, Verbum,Participium, uerbiu, Coniunctio, Praepositio,& Interiectici Partes orationis declinabiles sunt quatuor. men,Pronomen,Verbum,& Participium. . 'Partes orationis indeclinabiles sunt quatuor. ALuerbium,Coniunctio,Praepositio,& Interiectio. Resquidem inter se iunctaeinis compositae, em orati nem aes mi. d aperitioribus non Pretes, sed diuersa --

cum genera nuncupatur:nam Partes orationis proprie sint tres, quaeuocantur,Itaesum emis ,σ cocluso.M Aut amat, todit aliennihil eit tertiam.

OMEN est pars orationis cum casa corpus aut rem proprie conmiliter uesignificans. Dictum est Nome a N sco, eo quod res nobis esssiciat notas.

Nomen est dupleX, Stibstantivum,& Adiectivum. Nomen Substantiuii est, ius significatio per se, absq; altero addito intelligituriu homo,inuus. : Nomen Adiectivum est,cuius significatio absque altero aliquo intelligi non potest: ut,albus,niger. Nihil mira intentas , ns Iubstanti an aliquod ualciatur, quale

14쪽

pale Iureis,Alis paries,Niger cupitas. Nomen Substantivum duplex est, propclum,&Appellativum. - Nomen proprium est quod uni sin rei conueniutit, Alexander, Bucephalus, Roma, 'beris. 'Nines enissem continga ut eodem nomine plures appetilentur, ut cato ce ortus,er cato Vticensis: no tamen id fit propter communem in ipsis sterici propter hunc enim Homines dicuntur,non catones ta obfolum nominum similitudinem 'Nomen Appellativum est,quod couenit multis: ut, homo, equus, urbs, flumen. NOMINI accidunt quinque, Species,Genus, Numerus, Figura, Casus.s P E c I E s tam propriorum quam appellatiuuorum nominum sunt duae. Primitiva: ut, Iulus, mons. Deriuatiuariat, Iulius, montanus. Species Propriorum nominu sunt quatuor. Pra nomen, Nomen, Cognomen, & Agnomen.

Praenomen est,quod praepon tur nomini ad nobilitatis insigne demonstrandum.Vnde a laudabili alia qua re imposita sere sunt praenomina, ut Publius a publica utilitate. Aulus ab aula. Marcus 4 Μarte. hinc ait in arte poetica Horatius, Gaudent praenomine molles Auriculae. Caeterum praenomina singulis notantur literis. A .pro Aulus.aut binis,ut Sp.pro Spurius.aut ternis, ut Sex.pro Sextus.Tul.pro Tullius. Nomen est, quod uniuscuiusque proprium est:

DLCornelius.

Cognomen est, quod cognationis est commu

15쪽

Agnomen est,quod ab aliquo euentu imponitur: ut Aphricanus,qui Aphricam deuicit.

Species Appellativorum nominum sunt nouemdecim,Corporale Incorporale,Homonymum,Syia nymum, Ad aliquid dictum, Gentile, Patrium, Interrogativum, Infinitum Relatiuum, Collectivum, Dividuum, iuersale,rictitium, Generale,Deciale, Numerale, Temporale,Locale. Corporale est,quod corpus lanificatiuuaomo apis. Incorporale est,quod non significat corpus: ut,

Homonymum est,quod una uoce significat diuer

Significut enim cinis animal domesticum satis notum tem piascem murinum π signum coelisis. Nepos uicis suum flij velf, ,σ prodigum siue luxuriosum. Synonymum est,quod cum alio nomine idem Qgnificat:uhensis,gitatus. Ad aliquid dictum est,quod sine intellectu eius ad quod dicitu proferri non potest.ut,pater silii phter,silius patris filius. sequuntur aliquot nominu Ad a liquid dicta. Pater & Filius vlaritus & Vmo Dominus S Seruus,Praeceptor & Discipulus, nomina sunt ad aliquid dict per se satis nota. Ruus est patris pater. Nepos est filius filii.

Socer est uxoris meae pater. . Socrus est uxoris meae mater.

Gener est filiae meae maritus. Nurus

16쪽

DE NOMINE. 1 Nimis est filii mei uxor. sVitricus est matris meae maritus. . NNouerca est patris mei uXor. Priuignus est mariti aut uxoris filius. Dicitur itaque Pater ad filium: Maritus ad uXorem: Dominus ad seruum: Praeceptor ad discipulum: Alius ad nepotem: Socer ad generum,aut nurum: Socrus ad alterutrum: Vitricus ad priuignum: Nouerca ad eundem.' Gentile est,quod gentem lignificat. Vt, Graecus, Latinus. Paxxium est,quod a patria sumitur.Vt Atheniens Romanus. Interrogatiuii est,per quod de re quapiam quaerimus. usiquis,qualis,quantus,quotus,& quot. Infinitum est, quod incertum aliquid signincat. ut,quisquam, quispi , liqui ' . . . Relatiuum est,quod rem ante dictam dicit iterum ,ut qui,quae,quod. l. Collectivii est,quod in singulari numero multitudinem significat.ut,uulgus,gens,plebs,populus. Dividuum est,quod a duobus,uel pluribus ad siligulos resertur:aut plures in numeros pares distria butos. ut uter, alter,uterq;,neuter,quisque, alius, caetera,& reliquus. A duobus ad plures in numeros pares distribulas, Dividuum est apud Verg. dicentem Ecloga tertia. Aurea multi decem missi,cras ultera mittam Vniuersale est, quod totam naturam eius cui additur .uerbo subiicit.ut omnis,cunctus,nemo,nullus.

Factit

17쪽

- D E NOMINE. Factitisi est, quod a proprietate sonorum factum

Generale est, quod in diuerias species diuiditur. tit,animai,arbor. Speciale est, quod a genere trahitur. ut, homo,

equus,uilis,laurus. tNumerale est,quod numerum ostendit. Numerale nome virtus habet Iberiremam aliud Cardinale suae Abselut aliud ordinale liud distributiva illud denis Multipliaeustium dicituri caranaerest,quod numerum absolute signi iaea.ut mus,duo,tres. Ordinale est,quod numerum in ordine co- monstratae, imus, secundus,tertius. Dictributivum est,quod singulis mustorum eundem numerum distribuit.ut, singuli,binti terni. Suetonius in Caesare Augusto: Legauit militibus legion His trecentos nummos.Ηoc est, cuis trecentos. Multipliciti est,quod rerum aliarum multiplicationem denotat .ut,duplam, hoe est,bis tantum. Duplex,hoc est,cui duae fiunt partes. cent nurius homo,hoc est,centum annorum centenariuε lupis,hoc est, remum librarum. Centenarius grex,hoc est,centum capitum. Temporale est,quod tempus demonstrat.ut,hora, dies,mensis,annus. Locale est,quod locum significatiui,uinetum,spunctum salictum. Species derivatorum nominum sint octo. Comis

parativum, Superlativum, Patronymicum, Possesi suum, Diminutivum, Denominatiuum, Verbale,& adverbiale. Comparativum est, quod supra positivi significationem Μagis adverbium designat. ut, sortior, magis sertis.

Superlativum est, quod supra positivi lanifica

tionem

18쪽

soneri , Minime adverbium designatiui, brtissi

mus,minime fortis.

Patronymicu est,quod a propriis nominibus patrum derivatur, secundum sorinam Graecam: & Ggnificat cum genitivo primitivi filium uel nep temAliam uel nepti . uti Priamides, filius uel nepos Priami:Priamis ilia uel neptis Priami. Possessivum est, quod cum genitivo primitivi significat aliquid ex his quae postidentur.ut, Euam drius ensis,pro ensis Euandri. Diminutivum est,quod diminutione sui primitia ui absolute demonstrat.ut,igniculus,paruus ignis:capessa,parua capra. . Denominatiuii est,quod a uoce primitivi,non ab aliqua speciali significatione denominatiuum estu Crinitus a crine:citharoedus a cithara. Verbale est, quod a uerbo deducitur.ut,amator, doctor. . Adverbiale est quod ab adverbio nascitur,ut,h diernus, crastinus,quotidianus.

De generibus nominum.

ENERA nominum principalia sunt

duo, Masculinum& Foemininum: Ela enim haec generant,atque ideo appellata sunt Genera. Caetera a principalibus u niunt:uLNeutrum, inmune, omne, Epicoenu &Dubium.Masculinum est,cuius nota est pronomen hic.Foemininu hqc. Neutrit hoc.Comune,quod du bus notistac &haec notatur. Omne otiod tribus,hic

19쪽

nota & una uoce utrunque sexum complectitur.ut hic anse haec grus. Dubium siue Incertu,quod ueterum authoritas nulla ratione cogente uario gens re protulit. ut,dies,cortem Quia fierem Latinus omnino caret articulae e est notis,pd-bus genera nominum in Gnem idiomate latcrii cum tris proin nominu in generum discretione usurpantur: unde, Hic est diser tis Masculini, Haec Deminini, Hoc Neutr Hie Cr haec comm HAHic er haec et hoc omnis,Hic uel haec incerti.

Generales regulae de Nomionum generibus.

Propria uirorum,Deorum*.

Omnia nomina propria uirorum,Deorumq;, cu auscunque terminationis, masculina sunt. ut sc C to,Caesar,Salumus Iupiter. Angelorum Cr Lemonum nominu Hebraica puctiit, er barabara nepte Latinis generibus instranturricuiusmodi sunt cherub, Seru',sutian,Beelzebub, cherubin,Seraphin quibus tame criptores ecclesianici dic neutra subinde apponunt ut Muta Serapbis.sta qua ratione id ut i satis liquot Hebraice cientibus,praesertim quum illis neutrum vnim ubique dest. Propria mulierum Dearum momnia nomina propria mulierii, Deariimq; cuiuscunque terminationis Meminina sunt. ut haec Iulia,Glycerium Iuno,Pallas.

Adiectiva trium vocum.

Prima uox nominis adiectivi,cui tres sunt uoces, est masculini generis:ut,bonus,unus. cuda scemini

20쪽

NOMINUM. lAdiectiva duarum vocum. f. Prima uota nominis adiectivi , cui duae tantum sunt uoces, est communis dia sim generum: ut, hic de haec sortis, hi & hae tres. Altera uerb neutri: ut, hoc

sorte,haec tria. -

Adiectiva unius uocis. Adiectiva omnia unam duntaXat trocem habentia,communia sunt trium generum:Vt,hic & haec de hoc talis, lemens,iners,discors tu &hae& haec qu

Fluviorum propria.

Omnia nomina propria fluuiorii, cuiuscunq; te minationis, masculina sunt: V hic Ganges, Tybris, Rhodanus, Arari Pauca tamen stamininis radhaerent, quia intelligitur aqua:ut,haec Allia. Pauca item neutris,quia flumen intelligituriusilios: Iader. . Lucanus Et damnata diu Rhomanis Allia finis. Idem. Et tepidium in molles et bras excurrit Iader. Stym uero,& Let semper socminina sunt,quia paludes esse creduntur,potius quam fluvii. Montium propria. Omnia nomina propria montium, cuiuscunque terminationis masculina sunt: Vt, hic Caucasus, Othris, Aetlina. Sed Rhodope foemininum est, Pe

lion uero neutrum.

Vergil.Qius redit medium Rhodope premem sub axem ' Smila Nec adhuc immune ueniret Pelion.

APPENDIX.

Ossa tam masculinum qua stamininii inuenitur. . uia. Viis dedit saltus e summo Thcssalus Ossa. istius Semi' deria dida centivirus ab aevi